Nieuwe abonn6’s op dit blad ontvangen de verschij-nende nummerstot eind des jaars gratis./tOnt Bawiartchoefoaderwije.r _•In heyC.cfr respondentia* blad van den Bind van onder-wiutressen bij bet Frdbelonder-wijs, heeft mevrouw Woortman-Tap een en ander verteld van bare ervaringen als directricevan dit onderwijs in Suriname.In Maart 1922, schrijft ^ij, vertrok ik uit Holland naar een nieuwe en mij toen nog onbekendewetkkring. Van wat ik bier te dcen zou krijgen had ik slechts een vage voorateliing, niettegenstaande dat voelde ik me vol enihousiast ver-langen om er tpoedig te zijn.Ik kwam van een van de keu-rig ingerichte, nieuwe Utrechtsche scholen en had eenige jaren prak-tijk als frObelonderwijzeres. Toen ik dus hier arriveerde trok ik duswel een beetje een raar gezicht, want alles bleef ver beneden mijn verwachtingen.Het is natuurlijk niet gemakke* Hjk U een voorstelling te geven van den toestand bier, maar ik wil het probeeren.U moet U voorstellen, dat Openbare frttbetscholen hier zijn twee, drie, soms vier voorberei-dende klassen, verbonden aan de Lagere school.Van een FrObelscAoo/ is dus geen sprake.Die klassen zijn ondergebracht, sommige in een .der lokalen v/d L S. sommige onder een tent bf onder het hnis. U moet zich die tent niet voors ellen als een €u* ropeesche tent of wat wij daar-onder verstaan.Het is hier een tropenklimaat en dus behoeft die tent slleen te worden voorzien van een be-schuttend dak, (dat weleens lekt).Dat dak van Pinabladen ('n soort palm) rust op eenige palen, daaronder staan de (let wel) af* gedankte banken van de Lagere school.Van rustig werken is meestal . geen sprake omdat het rumoer I van de lagere klassen, te weten, het leeren lezen, rekenen en zin-gen aliijd storend werkt. Boven-dien zijn de banken niet voorzien van een recht tafelblad zoo* dat van opbouwen alteen in en-kele gevallen sprake kan zijn. Dit ondervinden wij vooral bij de examens, als er vreemde can-didaten komen die aan ons ameu* blement nog niet gewend zijn.Een groot bezwaar is ook, dat men geen berging heeft en tlken morgen opnieuw alles moet aan-dragen, zoodat ez. weleens lets verge ten wordt.Er zijn hier ook particuliere instellingen, ik wil U echter alleen spreken overde Qouvernements* scholen.De eerste dagenheb ik slechts poolshoogte genomen. Van leer-middelen was geen sprake, ik vond er enkel ’t Wagemje v/d L.Kw;.3e en At gave, vlechtlat-ten, vouwbladen en matjes, maarin zoo kleine hoeveelheden, dater niet geregeld gewerkt kon worden. Op lonimige scholen was ook nog de le gave en wat mo* zal6k, als U bee1 nkt, dat dat alles dateerdc van 10 jasr terug, dagIn dag uit gebruikt, dan begrijpt U wel, dat ik nog tevreden kon zijn.Mijn voorgangster was een Mej: v Rinsum geweest en tot op he* den (het zal haar pleizier doen als zij het te weten komt) wordt er met lof en vreugda over haar gesproken.Het was echter 9 k 10 jaargeleden en het heeft mij verbaasd, dat haar leerlingen nog met ijver en ambitie werkten.Stet U voor 10 lange jaren hebben deze onderwijzeressen gewoekerd met de opgedane ken* nis, 10 lange jaren hebben zij doorgeworsteld met een groot tekort aan lBermiddelen en dus georek aan afwisseling.En deze vrouwen hebik mezelf ten voorbeeld gesteld, ik heb be* grepen, dal ik mezelf moest aan* passen a/d. toestand en die niet op slagen sprong veranderen kon. Er moest dus eerst een oplei*ding komen.Er bestond een cursus, d.w.z in de vakken v/h L.O. daaraan ontbrak echter het onderricht in onze practische en iheoretische vakken en de practische leiding.lets nieuws in het leven te roepen is nooit gemakketijk, ook hier niet, over de moeite en te* genspoed wil ik het echter niet hebben.Ik legde mijn plannen den toen waarnemenden Inspecteur v/h Onderwijs voor en deze stel* de me voor aan het personeel der bestaande opleiding, dat inhet vervolg ook mijn personeel zou zijn. (Als eenige deskundi-ge op dat gebied, was ik aan-gewezen als directrice.)Het was voor mij ais 28 Jarige geen aangenarne gewaarwording directrice te zijn over het in ja* ren en ervaring veel oudere personeel. Maar dank zij den toen waarnemenden I. v/h O. en het personeel, kwam onze oplei ting tot stand en werd op den eersten Juni 1922 de — Qouvernements Vormschool tot opleiding van leerkracbten bij hetBew: Onder* wijs-geopend.De cursus werd geopend met 65 leerlingen verdeeld over vier klassen. De vitrde klas bevatte de dames in het bezit van het v. Rinsum diploma. De bedoeling was om in 1923 hit eerste examen af te nemen. Een hoofdaktecursus heb ik echter door de toen reeds rondwarende bezuini* ging nooit tot stand kunnen brengen.Het eerste examen werd dus afgenomen In Juni 1923, Het spreekt vanzelf, dat er (wat de L O. vakken betreft) aan deze meisjes niet te hooge eischen mochten worden gesteld, wat de praktijk betreft konden zij gerust met onze Holl: candidaien we* dijveren. Alie candidaten slaag-den. In 1924 ging de tweede groep voor en van de elf leerlingen der- 0. V. slaagden er negeo.In 1925 ging'de derde groep voor en van de 18 Gouv : leerlingen slaagden er 16.Zell van de Haagsche opleiding, heb ik zooveei mogelijk getracht onzen cursus daaraan gelijk te maken, ook de examene zijn steeds -afgenomen votaens de eischen. der gemengde Com-micsie. - * .Mijn werk is dus, behalve de practische opleiding welke ik Inde morgenuren geef, het onddr-richten in: FrObelieer, Opvoed-kunde, Spraakleer, Zang Qymn: en Spel. Dit jaar geef ik ook teekenies omdat onze teekenleer* aar met verlof naar Holland is.Voor deze lessen krijg ikgeen beta ling, ik ontvang mijn salaris als Hoofd van hat bewaarschool Onderwijs in Suriname.Dadelijk heb ik natuurlijk getracht te vervormen en eenigs-zins aan de moderne eischen te-gemoet te komen.Voor den vrijen arbeid schaften wij ons aan z.g.n. Javaansche matten, deze zijn niet duur en sterk. Nu na drie jaar ongeveer op alie scholen de matten op zijn, krijg ik van weiwiilende winkeliers ’t zeil, dat om de ba* len stof zit, daarop vinden onge* veer 16 kinderen plaats en het kan versteld worden. De kinderen zittefl dan buiten. storen niet en genleten van de bui enluchf.Uit eigen zak betaalde ik wat speelgoed, dat natuurlijk met het oog op’t feit, dat ik steeds voor vier scholen te zorgen had voor iedere schdol betrekkeiijk weinig werd; b.v. 6 Montessorirekken, voor elke school, die we zelf maakten van oude leilijsten, 2 ballen, wat diertjes enz :Legplaten maakten we van ansichtkaarten en redameplaten, die in papieren omslagen 6 tot 8 in een sigarenkis'je geborgen konden worden.Platen van D. Hoeksema b.v. en andere wandplaten liet ik op stevig carton plakken, kocht voor elk een stuk gebatikt goed; ’t hoofd van de school lie. dan een plank timmeren en die bekleedde ik met het batik.Daarop kwamen dan de diertjes te staan en kwamen de platen meer tot hen recht, ook van raffia met wol werden aardige wand-versieringen gemaakt. Zoo begon* nen toch de lokalen een beter aanzien te krijgen.Ik kreeg toen veel cigaretten-doosjes en sigarenkistjes (o, a. van den Gouverneur en verschil-lende Hoofdambtenaren) die ik eerst gebruikte om mozaitk, plakcirkels, ect: in te bergen. (In een vierkant cigarettendoosje gaan drie soorten mozai€k.)sNu gebruik ik de sigarenkistjes om speelgoed van le maken,Met een figuurzaag worden al-lerlei dlt;eren uitgezaagd. ik v«rfze dan met Ripolin, werk ze op en dan komen er plankjes onder waaraan men desnoods wieltjes zou kunnen maken.Nu na drie jaar zltten wij er beter voor, elke school bezit nu een gedeelte van de noodige leermiddelen, die ze om de 3 of 6 mnd: met elkaar ruilen. Het spreekt vanzelf, dat hier eenscherpe contidle noodig is. Eikjaar schalfen wij ons lets aan, zoodat over enkele jaren alie scholen wel voorzien zullen zijn, het gaat langzaam maar zeker.Van Montessori onderwijs is hier geen sprake, men is er vol-gens mijn opvatting nog niet rijp voor. Het lijkt mij beter ze eerst goed op de hoogte te brengen van Ftbbels opvatiingen (zoovermij dit mogelijk Is), en ze dan later dd Montessori methods te geven, zoodat zij voor zichgelf het, voor de toestanden hier, meest geschikte kunnen nemen.Over mijn leerlingen heb ; Ik niet te klagen, ze zjjn als aliejonge meisjes soms een beetjelastig, maar over het algemeen zijn ze bereidwillig, behulpzaam en ieeren graag. Er wordt door alien Hollandsch gesproken, maar de volkstaal is het z. g. n. Neger-engetsch. Een kinderlijke samen-stelling van Holl: en Engelsch lijkt het mij, erg goed ben ik er ook niet mee op de hoogte. Zij spreken ook het Hollandsch met et n Engelsch accent zoodat er aan de uitspraak wel iets te verbe-teren valt. Zij staan vanzelf dich-ter bij de kinderen dan ik, omdat zij, kinderen des Lands, ge-woonten en,zeden .beter ken nen.Verdienen doen deze onderwij-zeressen fl, 900 per jaar, wat als aanvangsalaris voldoende is. Een bezwaar echter is, dat zij slechts in tijdelijken dienst zijn en dus geen recht hebben op pensioen, ndch op vooruitgang. Het fr6-belond: is hier nog niet in tel, men heeft er hel nut en de waarde nog niet van ingezien; dat wij het dus toch zoover gebracht hebben is een groote overwinning, die ik grootendeels te danken heb aan de steun en nvedewerking van hoogerhand en het personeel v.d.Vormschool, dat mij door alles heen geholpen en kracbtig bijgestaan heeft.*Ten slotte heb ik aan het Be-sluur der Bond nog een verzoek.Onze Vormschool sterft uit, in 1927 zal het laatste examen worden afgenomen en waarschijnlijk zal ik dan (gezlen de huidige toestand) wegen bezulniging ver-dwijnen moeten.Dan zutien de meisjes die we met zooveei liefde en toewijdinggevormd hebben tot goede onder*wijzeressen weer aan haar lotover gelaten zijn.Zouden deze meisjes als alge-m:ene leden kunnen toetreden (indien zij dit wenschen)? Zij zouden dan door het Correspon-dentiebiad op de hoogte blijven en zich tevens aangesloten voe-len.Zij zijn uit een andere sfeer, dat spreekt, maar zij behoeven niet onder te doen voor Euro-peesche meisjes wat toewijding en liefde voor hat werk betrefr. Ik heb dit werk en deze meisjes lief gekregen en het zou me spij* ten ze te moeten overlaten aan siiistand en achtetuMgang.Met verlangen zie ik het ant-woord tegemoet, dat naar ik hoop toestemmend zal zijn.Ik heb veel van Uw tijd in beslag genomen, mair Suriname is toch een Hollandsche Kolonle en waardig gekend te worden.Mochten er schoten zijn, die platen, oude pren’enboeken 6f oud speelgoed afdanken, dat onze kinderen nog gebmiken kunnen, dan houd ik me aanbevolen.Laatate telegram men.Aan de lt;heden uit Demeraraontvangen telcgrammen, .worden de volgende berichten ontleend.Duikboot ramp. Ontzag* Itjke ontroering verwekte in En-gtland het volgend kort bericht van de Engelsche Admirallteit: De Admirallteit betreurt ten zeerste, dat zij geen hoop meer heeft, dat de bemanning van de