Hide Article Text (OCR)
Over Zoutmeerstad, het para dijs der Mormonen, wordt in een brief uit Amerika aan de Brus selsche ,Standaard’ genschreven _ »Zijt ge aanhanger der Veelwij verij ?” is een der talrijke onbe scheiden vragen, diede inwijkings agenten der Vereenigde Staten u stellen vddr ge het Dollar-pa radijs intreden moogt. Een in stemmend antwoord zou u de poort voor den neus toeslaan. Twee vraagstukken immers heb ben tijdens de vorige epuw de binnenlandsche politiek der Sta ten beheerscht, het slavenpro bleem en de veelwijverij, die de Mormonen van Salt Lake City als een dogma. aanvaardden , en beoefenden. = _ Hunne fijdens geschiedenis is wel. het. meest. bevreemdende avontuur, dat Amerika sedert de dagen. van Columbus_ beleefde om hun werk ‘en hunne. betee kenis naar waarde te schatten moet men hunne hoofdstad in 't groote bekken tusschen Sierra Nevada en het Rotsgebergte heb ben bezocht.: Twee dagen en twee nachten treinen brengen ‘u van Chicago westvaarts, door :een schroeiende hoogvinkte van roo de rotsen en eindelooze zandheu vels naar het vaderland van. hen, die zich noemen de Heiligen der Laatste Dagen ,the Latter Day Saints”. Te midden der barste wilder dis ontdekt ge plots een zoet en vruchtbaar land vor lustige hui zen in kolonialen stijl,omgeven van bloemperken en graszoden, waarover de fijne regen van een sproeier zoemt en perelt, groote gebouwen in eigenaardigen bouw trant, schoone lanen, breed en aangenaam, een meer waarin geen zwemmer, hoe onervaren ook, zinken kan, wijl het zout hem opstunt en drijven doet als een kurk, een tieflijke en zonnige said te midden, van een dorre en almattende omgeving van ruwe canyons en wilde rotsen. In 1848 beside hier geen levende ziel, de Mormonen landden, er aan met 2.090 man, zu telt hun stad en hun geloof 400.000 man. Gedurende een drie kwart eeuw zijn zij een vioek geweest voor de heele natie en een zegen voor het smalle strookte grond waar ze tenslotte rust vonden na hun tochten. De drijfveer, die den dit stuk rotsgrond tot een lust oord deed herscheppen, was niets meer dan een lugubere grap, ge steund door een niets, entziend godsdienstig fanatisme. Een psy chologisch probleem van belang In 1820 ontving een jonge deugniet, John Smith, uit den staat New-York, ~ een ™.~...he melsche” boodschap, hij mocht zich niet aansluiten bij een der talrijk bestaande protestandsche secten. Drie jaar later bezecht hem een ,engel” Moroni. Deze vértelde hem hoe de nieuwe boodschap, die de wereld hervor men moest, met medehuip van Joh Smith, verborgen lag in een gouden, boek,,bedolven in een heuvel Cumorah. Moroni stelde zich voor als de zoon van den schrijver Mormon, een’ generaal en profeet, die zes hooderd jaar védr Christus beefdé. ‘Mormon had dit geheime boek opgesteld naar de verhalen der eerste be woners van Amerika. .Vandaar Mormonen en Mormonisme. _ John Smith ging op zoek naar de gouden tafelen, waar op dit boek was geschreven en trof ze inderdaad aan. Hij ontving ter zelfder tijd van Moroni een spe cialen bril, die dienen moest om de duistere teekens te lezen ‘en te begrijpen. Jammer voor de phi lologen, heeft geën mensch bui ten Smith ooit die tafelen mo gen zien. Het zou hem het leven hebben gekost. Met behulp van den wonderbril las en vertaalde hij het boek van Mormon.De vertaling, werd gedicteerd van achter een zwart gordijn, dat alle en bescheiden blikken belette. Toen de grap lang genoeg had gedaurd werd het factum in druk gegeven en men las de volgende verbazende fantasie die in. Salt Lake City en bij ongeveer een half millioen menschen voor klin kende munt doorgaat. Toen God de spraken verwar de in den toren van Babel, ble ven Jared en zijn broeder van dit euver gespaard. Zij vertrok ken naar Amerika, zes honderd jaar védr_ Christus Ze kwamen echter zoo slecht overeen, dat ze elkaar uitmoordden. Na die eer ste kolonisatie volgde een man uit Jeruzalem, Lévi, die — won der avantuurs — in Chili aan land de, zijn volk splitste zich in 2 kampen, de Nephieten, die trouw bleven aan hun oud ge loof en de Lamenieten, die er den brui aan gaven. Er ontstand dan weer een broeder moordende strijd tusschen die twee secten met ge volg, dat de Nephieten uitge roeid werden en de Lamenieten alleen overbleven , hunne afstam melingen zijn. de Roodhuiden. Het ware geloof vertoor dan zijn fechten tot op den ‘dag, dat de engel Moroni John Smith met zijn bezoek vereerde. Dit eerwaarde verhaal, ge woonlijk de Mormonenbijbel ge noemd, abhoewel de Mormonen den Bijbel met verwerpen, is een gebrekkig plagiaat van Isaias en het evangelie van St. Mattheus, uitgesponnen’ en doorwerkt met ongare ‘fantasieén. De luimige Mark Twain beweert, dat het ngedrukte chloroform” is. Maar toch doen enkele bijzonderheden u uit de bedwelming ontwaken , in een boek, dat lang védr Chris tus werd geschreven, een citaat uit Hamlet of uit Pope aan te treffen, is op zich zelf wel op wekkend genoeg. Tot zooverre kan men propheet Smith slechts van een vervelende klucht betichten. Het werd erger, toen hij als organisator optrad. In 1830 stichtte hij zijn kerk, met medehulp van zijn eigen omge ving, die groote financieele ver waeiltingen koesterde. De en ver draag zaamheid der ‘andere sec ten en zijn weinig aan bevelens waardige reputatie dreven hem westwaarts met zijn volgelingen , het werd een gedurig verhuizen van Nieuw-Engeland naar. Penn sylvania en vandaar naar. Ohio. Toen de Mormonen openbaar de veelwijverijgingen : beoefenen, leidde de ‘oppositie tot bloedige conflicten. Opéén plaats ver brandde men 300 haaner hoeven, elders. werden ze vogelvrij ver klaard en aldus behandeld. Ne gen,en dertig maal maakte J. Smith kennis met het gevang, honderden zijner volgelingen wer den door de menigte ontkleed, met teer ingestreken en in plui men gevold. In 1843 werd Smith uit het gevang gehaald en met zestien aanhangers door, het volk gelyncht.. Toen hebben de over blijvende Mormonen resoluut Ohio verlaten, .ouder. de .leiding. van Brigham Young. Deze ,trek’’is een feit van be zekenis in de Amerikaansche ge schiedenis der negentiende eeuw. Ten koste van zware verliezen en groote ellende zijn ze dan in het geheel 2.400 kilometer ver getrokken door het beste deel van den staat, over de roode rots viakten, waar enkel de Indianen huisden, en joegen op buffels. Toen zein de ruwe Canyons van Utah belandden zette Brigham Young zijn staf in de aarde en zei: ,Dit is de plaats”. Het moet aan wie niet faniek in zijn ge loof was als een gra? toegeklon ken hebben:uren in het ‘rond niets anders dan’ steenen en rot sen, in een uithoek bloeide een enkele magere boom. En toch bleek de keuze achteraf uitstekend en. Brigham Young opgewassen voor een groote taak. _ Te midden van banken en wa renhuizen en hotels tront zijn standbleed op het kruispunt der hoofdstraten. Salt Lake City is zijn Werk en de propheet Smith verdwijnt bij hemin de schaduw. Het was een ongewoon geestes drijver en leider ‘van menschen, wien het vollesig aan moreele tucht ontbrak. De ‘afschaffing der polygamie is dan langen tijd een inzet ge weest der Amerikaansche politiek. De federale wetgeving heeft het hun meeren meer lastig gemaakt tot eindelijk in 1891 de meerwij verij als kapitale overtreding der wet werd verklaard. Niettegen- Staande dit verbod schijnt het dat men nog heimelijk leeft als teveren, abhoewel de Mormoen sche kerk het gebruik ook’ offi cieel afschafte. _ Zijn kerk heeft Brigham Young op steingen voet georganiseerd. Naast hem zelf, die fungeerde als leider en profeet, waren er twaal, apostelen, patriarchen, hoogepriesters, ouderlingen, « al len_in zeer grooten getale, ~want de kerk is mild met titels. Cere monién zijn er weinig en worden uitgeoefend in een reusachtigen tempel met zestorens, die voor de buitenstaanders gesloten is. In een gehouw,dat er, uit. ziet als een. reuzige viiegtuig hangar worden unvoeringen gegeven van kerkmuziek op Zondag voor, de geloovigen en op de andere da gen voor de bezoekers als pro paganda middel. Dit ,tabernakel, bezit zonder eenigen twijfel het merkwaardigste orgel der wereld. Brigham Young was een drij ver, maar geen droomer ; hij wist, dat hij zonder geld niet terecht kwam in de Staten. Zijn geloo vigen moeten de tienden van hun ne verdiensten afstaan aan. de kerk. Zoo werd deze zeer rijk, want de Mormonen leefden niet slecht van. den ontginning der breede strook land, die zij had. den bezet en waar ze elken boom en elke plant van buiten moes ten naar toe voeren. Ze ontdek ten spoedig, dat hun stdat, Utah, een der rijkste was van Ame rika: de canyons, bergen ko per, kolen, load, aluminium, schit terend marmer en prachtige stee nen. Toen de spoorlijn, Chicago -San Francisco aangelegd werd, heeft Brigham Younger voor gezorgd, dat de handel en het verkeer in de handen van “zijn volk terecht kwamen, hij sticht te—zonder zin voor ironie, maar met veel financieel doorzicht, de »sion Cooperative Mercantile Institution”. Heden is bijna heel de financieele macht in handen van Mormoensche, banken en Mormoensch kapitaal, alles schijnt voorspoedig en rijk. In de wijken richtten de Mormonen prachtige lokalen op voor hunne Zondagsche vergaderingen, hun invloed laat zich overai voelen en beheerscht de stad en den stiat Utah. Brigham. Young sstierf in 1877, maar zijn opvolgers zijn bestuurders van banken en trusts. Ze bewijzen eens te meer hoe moreele aberraties kannen ge paard gaan met nichteren zaken zin en knappe koopmaaschap. Er is maar één troost als gij bevreemd rond, gaat door het rui me tempelpark, waar het centrum der Heiligen der Laatste Dagen is gevestigd:, de top van een katholieke kerk, die getuigt, hoe reeds menige nijvere, zwarte mol dit mierenwest ondergraaft. Weilicht leeren de Mormonen voit, dat spijts hun voorspoed en rijkdom, niet zij alleen het uit verkoren volk zijn.
Newspaper Details
De Surinamer nieuws en advertentieblad
Paramaribo, Paramaribo, SR
Thu, Feb 17, 1927
Page 4
Full Page
Clipped by
Test A.
AD 15 Feb 2026
Other Publications Near Paramaribo, Paramaribo
De Surinaamsche Nieuwsvertelder
De West Indier
De West
De Kolonist
De Banier Van Waarheid En Recht
