Baku Kommunist Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Kommunist

  • Publication Name: Baku Kommunist
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 31,112
  • Years Available: 1956 - 1991
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Kommunist, September 23, 1956

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Kommunist (Newspaper) - September 23, 1956, Baku, Azerbaijan коммунист 23 СЕНТЯБР 1956-чы ИЛ, № 222 (102551 Гардаш коммунист вэ фэЬлэ партияларынын нумайэндэлэри Пекинин кермэли ерлэри илэ таныш олурлар Атой энержиси узрэ Бейналхалг аивнтлийин Низаинаиэсини назардэн кечириэйэ вз тасдиг этмэйз дайр конфранс НЮ-ЙОРК, 21 сентябр (СИТА). Атом энержиси узрэ Бейнэлхалг акентлинин Низамнамэсини нэзэрдэн кечирмэйэ вэ ПЕКИН, 22 -нтябр (СИТА). Сипхуа акентлининин вердиии * ^    п,пт ’я,,пи-    тынын баш катебв    Ьаммаршелд БМТ адын- гардаш Еоммунист вэ ^Ьм    дан    т9брев Еитги    свйлэдв. Ьамиаршелд ныв Чин Коммунист партиясы VIII    Д™ р    билдирди    ки,    илгларыв чин гурултаиында нштврав вдэв1 нум    фэалиййэтв    вэтичэсиядэ    атом    энер- дэлэри ичлас олмаяв в\ну истираЬатэ, и    ^    эдэчэвдвр. Пекинян вэ этрафыныв кермэли ерлэр АБШ.Ь1Я атом энержиси комиссиясынын ни вэзмэйэ Ьэср этмишлэр. Гонаглар Пе-    аьш ьш    юнфрансын    иштв- вин университетиндэ музоилэрдэ то у    ивдыны    тэбрик 9Дэр,в АБШ прези- чулуг фабривасында    ЭйзенЬауэрив    адыидан вонфрансыв сэддинэ вэ паитахтын бвр    сыра    аш    ^чьиарнв,    «эн Ьэрарэтли тэбрив- кермэли ерлэринэ бахмыш    Пекин    ¡ТО    д    ва сэмиав мтвэффэгиййэт арзулары» фында дэвлэт кэнд тэсэрруфаты коопера I бив I етирди. Сонра чыхыш эдэн ССРИ нумайэндэси Г. Н. Зарубин костэрди ки, атом энержиси акентлининин ез гаршысына гоидугу мэгсэдлэрдэн вэ онун вэзифэлэриндэн ан дын олур ки, акентлик тамамилэ истис-насыз олараг дунянын бутун халгларына хидмот этмэлидир. Лакин Ьазырда акент-ЛРЪЛИ 21 сентябр (СИТА). Пресс I лийин ярадылмасынын лап эввэлиндэн Тпэст о!’ Индиа акентлийинив вердийи башлаяраг, овун ез гаршысына гонзугу ЙЬ верэ дувэн Непалыв пайтадты I бейув мэгсэдлэр кобуд бвр сурэтдэ возу-Катаандуда Чин Халс Республикасы илэ Клур вэ бу вонфрансыв вшиндэ бенук Чин Непал арасында достлус мусаввлэсв в, [X.»    »£? - тивлэринэ кетмишлэр. Гонагларын дэстэси Тянтсзинэ сэфэр этмишдир. Чин Халг Республикасы илэ Непал арасында достлуг мугавилэси имзаланмасы заланмышдыр. Мугавилэ Чинин Тибет узэриндэ суве ренлийинин рэсми сурэтдэ гэбул олунма-сыны нэзэрдэ тутур. Иепалын баш назири Ачария мугави-лэни тарихи сэнэд адландырмыгадыр. АБШ Туркийэни силаЬландырыр бирлэр керулур Зарубин гейд этди: Совет Иттифагынын нумайэндэ hefi’aTH конфрансда иштирак этмэк учун Чин Халг Республикасы heKy-мэтинэ дэ’вэтнамэ кендэрилмэсиндэ гэти сурэтдэ исрар этмишдир, чунки бу кон-франсдакы ери, мэ'лум олдугуна керэ, Ьеч кими тэмсил этмэйэн нумаиэндэлэр дейил Чин халгынын Ьэгиги вэ гануни нумайэн дэлэри тутмалыдырлар. Дуня эйалисинин ПАРИС 21 сентябр (СИТА). Фравс I бейув эксэрвййэтв Совет Иттифагынын Пресс_    ffltp'i'iSS! 6%!рубинЭсГзундэАдавам эдэрэк дедв: Со —Л лэрдэ Турки и эи э кэл ми шолан    публивасьмыв тэмсил олувнамасы факты 6^ЗИР Г~РВНВВР сэрэнчамьша гейрв-нормалдыр вэ Ьазыркы вонфрансын «ЙГф, Д нечэ Аме^а реа, — ТИВТэТярэлэрвв8ИверялмэсР'1И иэрасвмяндэ нэ уйгун дейвлдвр. Ялныз Чин Халг Рес-чыхТ«НГдо-Ш Куорлс билдврмвш- публввасыяын I эдан дипапд    «    пяАияин тэ’йин эдилмиш нумаиэндэлэр дир ви, Туркийэйэ Америка Ьэрби таил- рафвадэн тэ вин д    * рэлэри, Шимали Атлантика пактынын уз. бу конфрансда вэ юмм« *    * ву олан елкалэрин «силаЬлы гуввэлэри- акентлининин тэшкили д п енилэшдврмэв» ирогрзмыяа уйгув эдэ билэрлэр вэ онун вумаиэндэлэри олараг верилир    I ковфранса. дэ-вэт олунмалыдырлар. Ь инд и стан нумайэндэ Ьей’этинин баш-чыск Баба ССРИ нумайэндэ Ьей’этинив тэклифинэ тэрэфдар чыхды. О гейд этди ки, конфрансын мувэффэгиййэтлэ ишлэ-мэси учун онда Чин Халг Республикзсы-нын иштирак этмэси вачибдир. Сурия нумайэндэси Муфти деди ки, онун нумайэндэ Ьей’эти конфрансын иш-тиракчылары сырасына Чинин вэ башга елкэлэрин дахил эдилмэсини истэрди. Югославия нумайэндэ Ьей’этинин баш-чысы Матес дэ ССРИ нумайэндэ Ьей’эти-иин ногтейи-нэзэринэ тэрэфдар олду. Чехословакия нумайэндэси Винклер Чин Халг Республикасынын, Алмания Демократии Республикасынын, Корея [алг Демократии Республикасынын вэ Ретнам Демократии Республикасынын конфранса дэ’вэт эдилмэсинэ тэрэфдар ол-дугуну билдирди Индонезия нумайэндэси Сучарво деди ки, дэ’вэт эдилмэмиш олан елкэлэр конфрансда ез ерлэрини тутмалыдырлар. Он-ларын сырасынла Асиянын бейук девлэ-ти—чин Халг Республикасы олмалыдыр Сейлон нумайэндэси Гуневардене Ъин-дистанын, Индонезиянын вэ Суриянын яевгеинэ тэрэфдар чыхд!/. Эфганыстан нумайэндэси Эзиз деди: Эфганыстан Ьэкумэти бела Ьесаб эдир ки, Чин Халг Республикасына дэ’вэтнамэ кендэрилмэлидир Конфрансда Украйна ССР, Мачарыстан, Полша, Румыния вэ Белорусия ССР нума-йэндэлэри дэ Чин Халг Республикасынын дэ’вэт олунмасына тэрэфдар чыхдылар. Колумбия, Парагвай, Чэнуби Корея, Чэнуби В’етнам нумайэндэлэри‘'вэ чан-кайшичи Чин Халг Республикасынын конфранса дэ’вэт эдилмэсинин элейЬинэ чыхдылар. Музакирэлэрдэн сонра конфранс учу в тэшэббусчу елкэлэр тэрэфиндэн тэклиф эдилмиш иш гайдалары екдилликлэ гэ- бул эдилди. Сонра кундэлик дэ екдилликлэ тэсдиг 1 эдилди вэ Бразилия* нумайэндэси Муниз конфрансын сэдри, Чехословакия нума-нэндэси Винклер сэдрин муавини сечил-дилэр. Ичласын ахырында конфрансын сэдри Муниз ССРИ Назирлэр Со-ветинин Сэдри Н. А. Булганинин конфранса тэбрик те-леграмыны охуду. Тэбрик телеграмы ора-да иштирак эдэнлэр тэрэфиндэн алгыш-ларла гаршыланды. Мисирдэ „нефт мэсэлэлэринэ бахан Бащ идарэ“ ярадылмасы ПАРИС, 21 сентябр (СИТА). Франс Пресс акентлийи мухбириннн ГаЬирэдэн вердийи хэбэрэ керэ, Мнсирдэ сэнае на-зирлийи янында «нефт мэсэлэлэринэ бахан Бащ идарэ» ярадылмасы Ьаггында га-нун нэшр эдилмишдир. Бу идарэ елкэдэ нефт чыхарылмасы, э’малы вэ сатылмасы илэ элагэдар олан проблемлэрлэ мэшгул олачагдыр. Милитаризмин вэ фашизмин йолуну кэсмэлн БЕРЛИН, 21 сентябр (СИТА). АДН акентлийинин вердийи хэбэрэ керэ, АДР-дэ ярадылмыл фашизмэ мугавнмэт муба-ризлэри комитэси Алманиянын шэргин-дэ вэ гэрбиндэки бутун сулЬсевэр ал мандара мурачиэт эдэрэк онлары Гэрбв Алманияда дирчэлдилэе милитаризм вэ фашизм элейЬинэ мубаризэдэ бирлэшмэйэ чагырмышдыр. Мурачиэтдэ хусусэн костэрилнр ки, кечмиш СС забитлэри вэ эскэрлэринин ярадылмагда олан Гэрби Алмания орду суна чэлб эдалмэси «эсэс террорунув гур-баны олмуш милйонларла вэтэнпэрвэрин хатирэсини мисли керунмэмиш бир шэ килдэ тэЬгир этмэкдир». Шэрги Пакистанда антидемократик ганунун ЛЭРВ эдилмэси КЭРАЧИ, 21 сентябр (СИТА). Дэккэдэн алынан хэбэрлэрэ керэ, дунэн Шэрги Па-кистанын ганунверичилик мэчлисинин бессиясында «ичтимаи тэЬлукэсизлийин муЬафизэ эдилмэси Ьаггында ганунун» лэгв эдилмэси барэсиндэки гэрар бэйэнил-мишдир. 1952-чи илдэ гэбул эдилмиш бу ганун демократик тэшкилатларын фэа-лиййэтинэ гаршы йенэлдилмишди. Индонезиянын елкэн кэмисинин вэ онун Ней’этинин хилас эдилмэси «Иркутск* параходунда Ьэйэчан сигналы верилди вэ кэми гайыгы дэрЬал суя салынды.-Фэлакэтэ душмуш адамлар чэ- ОДЕССА, 21 сентябр (СИТА). Букун Га-)а дэниз кэмичилийинин дэниз муфэт-тишлийи идарэсиндэ Индонезиянын елкэн кэмисинин вэ онун Ьей’этинин совет дэ-низчилэри тэрэфиндэн хилас эдилмэси 1аггында «Иркутск» параходунун капитаны Продан йолдашдан радио телеграмы алынмышдыр. Продан йолдаш радио илэ хэбэр верир: — «Иркутск» параходу Сингапура ке-дэркэн Влаканг-Мати адасанын лхынлы-гында кезлэннлмэдэн чох кучлу бир фыр-тына гопду. Бу эаман параходдан бахыб кердулэр ки, кучду кулэк елкэнли кэмн-ии чевирди. сарэт вэ чэлд Ьэрэкэт эдилмэси сайэсин-дэ хилас олундулар. Сонра батан кэми дэ парахода галдырылды. Айдынлашдырылдыгына керэ, Индоне-знянын бу елкэнли кичик кэмиси ринга-пура йук апарырмыш. Уч нэфэрдэн иба-рэт команда вэ елкэнли кэми сар-саламат Сингапура чатдырылмышдыр. Индонезия-лылар хилас олундугларына керэ, совет кэмичилэривэ гызгын тэшэккур этмишлэр. Бакынын заводларынын, фабрикаларынын вэ нефт мэ^энлэри идарэлэрннин спартакиадасы гуртармышдыр Уч кипрлинин э’дам эдилмэси ЛОНДОН, 21 сентябр (СИТА). Рейтер акентлийи мухбирднин Никозиядан (Кипр адасы) вердийи хэбэрэ керэ, Кипрдэ мил-ли азадлыг мубаризэсиндэ иштирак этмэк устундэ инки лис органлары тэрэфиндэн елумэ мэЬкум эдилмиш уч нэфэр кипрли кэнч буку« э’дам олунмушдур. АФИНА, 21 сентябр (СИТА). Кипр хал-гынын милли азадлыг Ьэрэкатынын ишти-ракчысы олан уч кэнч кипрлинин Инкил-тэрэ Ьекумэт органлары тэрэфиндэн э’дам эдилмэси Юнаныстанда бейук гэзэб до-гурмушдур. Бу э’дамы «мустэмлэкэчилэрнн вэЬши-лийи» адландыран «Вима» гэзети языр ки, Инкилтэрэ Ьекумэти «ез елкэсинин адыны лэкэлэйир». «Авки» гэзети баш мэгалэсиндэ билдирир:    «Юнаныстан уч юнан оглуна матэм сахлайыр вэ гатиллэ-рэ, Ьабелэ онларын элалтыларына лэ’нэт ягдырыр». Кппгяпыгтан Халг Республикасы. София шэЬэриндэ Сталин адына истилик-электрик Болгарыстан Халг респуолин    Болгарыстан    Телеграф Акентлийинин фотосу. мэркэзи. Япония шахтасында янгын НЮ-ЙОРК, 21 сентябр (СИТА). Ассо-шиэйтед Пресс акентлийинин вердийи хэбэрэ керэ, сентябрын 20-дэ Сага ра-йонунда (Япония) «Митсубиси» ширкэ-тинин шахталарындан бириндэ янгын ол-мушдур. Шахтаны алов бурудуйунэ керэ 1,5 вилометрдэн артыг бир дэринлик-дз 19 шахтачы галмышдыр. Онларын 14 нэфэри хилас эдилмиш, беш нэфэри иеэ, керунур, Ьэлак олмушдур. Бакынын заводлары, фабрнкалары вэ нефт мэ’дэндэри идарэлэринвн VIII эв’э-нэви спартакиадасы гуртармышдыр. Идманыв Ьэр бир нову узрэ кечври-лэн ярышда Ьэр бир хал учун кэркин мубаризэ апарылмышдыр. Будйонни адына заводу в ядманчылары Биров адына заводун футбол командасы илэ сон ке-рушлэриндэ инадла ойнаяраг оюну 4:2 Ьесабилэ удмушлар. Молотовнефт нефт мэ’дэндэри идарэсинвн футболчулары нефт мэ’дэнлэри идарэлэрннин коллек-тивлэри арасында биринчи ери газан-мышлар. Лейтенант Шмидт адына заводун ид-манчылары атычылар арасында езлэри-ни эн яхшы идманчы кими кестэрмиш-лэр. Онлар Бакы электрик механизмлэри заводунун вэ Бакы дэмир йол говшагы-нын атычыларындав хал Ьесабилэ ирэли душмушлэр. Кишилэр арасында шэхеи ярышда А. Чиженков (лейтенант Шмидт адына завод), гадынлар арасында В. Лаврова (Киров адына завод) гэлэбэ газан-мышлар. Кишилэр арасында волейбол ярышла-ры кэркин идман мубаризэси шэраитиндэ кечмишдир. Бакы радио заводунун ид-манчылары чемпион адыны газанмыш-лар. «Шимал» девлэт район электрик стансиясынын вэ Бакы электрик механизмлэри заводунун волейболчулары приз-ли ерлэри газанмышлар. Лейтенант Шмидт адына заводув идман коллективи гадынлар арасында галиб чыхмышдыр. Баскетболчуларын ярышлары да кэркин идман мубаризэси шэраитиндэ кечмишдир. Лейтенант Шмидт адына заво Стивенсонун сечкигабагы чыхышы дун идмандары енэ дэ кишилэр арасында гэлэбэ газанмышлар. Бакы электрик механизмлэри заводунун идманчы гадын-лары гадынлар арасында биринчилик газанмышлар. Узкучулук узрэ кечирилэн ярыголарда чохлу идманчы иштирак этмишдир. Э. Карпухина (Андреев адына завод) вэ В. Рзаев (Вано Стуруа адына кэми тэ’мири заводу) 100 метр мэсафэйэ сэрбэст усулла узмэкдэ гэлэбэ газанмышлар. Л. Куренная (лейтенант Шмидт адына завод) 100 метр мэсафэйэ брасс усулу илэ узм:кдэ, Е. Жигалов (Вано Стуруа адына кэми тэ’мири заводу) Ьэмин усулла 200 метр мэсафэйэ рмэкдэ гэлэбэ газанмышлар. Онунла бир командада олан А. Круглов 100 метр мэсафэйэ арха устэ рмэкдэ биринчи ери тутмушдур. Гадынлар арасында идманыи бу неву ррэ кечирилэн ярышда Г. ГэЬрэманова (Вано Стуруа адына кэми тэ’мири заводу) галиб чыхмышдыр. Ю. Фокин (Андреев адына завод) 100 метр мэсафэйэ сэрбэст усулла узмэкдэ козэл нэтичэ элдэ этмишдир. Биринчи групда чыхыш эдэн 16 коллектив арасында лейтенант Шмидт адына машынгайырма заводунун идманчыла-ры биринчи ери газанмышлар. Бакы электрик механизмлэри заводунун бэдэн тэрбийэчилэри икинчи ери тутмушлар. Икинчи групда чыхыш эдэн командалар арасында биринчи ери Володарски адына тикиш фабрикасынын идманчылары тутмушлар. Учунчу групда чыхыш эдэн командалар арасында Леяиннефт нефт мэ’дэнлэри идарэсинин ишчилэри биринчи ери тутмушлар. (Азэр.ТА). РАДИО Сентябрын 24-дэ 1.376, 318 вэ 60.51 метр далгалардакы радио стансиялары вэ шэЬэр радио шэбэ- -    «    г    /гитат    Чаишг    I к^силэ: саат 7.20-дэ ашыг маНнылары. НЮ-ЙОРК, 21 сентяор (СИТА). Демок- 320-дэ Балакиревин «Тамара» симфонии ратлар партиясындан президент вэзифэси- поэмаСы. 11-дэ «Кэнч ленинчи* Ралиогэ; нэ намизэд олан    Стивенсон    ЭйзенЬауэрин    зети (эрмэни дилиндэ). 11.20-дэ-^РИ нэ намизэд олаи    одапаг    инчэсэнэт    усталарынын консерти. 13.20-дэ сечкнгабары чыхышына    1 республиканын тарлаларындан- кэбэрлэр. Силвер-Спиринке шэЬэриндэ щэрилед | 13 27.дэ тарлада итлэйэнлэр учун халг штаты) ннтг сейлэмишдир.    чалгы алэтлэри оркестринин консерти г»» и    „«а тангич I 17.30-да тапмача консерти. 18.10-да мэк Стивенсон ЭйзенЬауэри она керэ тэнгид тэблилэр учун дмитриев вэ Ненякинин этмишдир ки, о, «Ьидрокен бомбалары сы-1 энержи мэркэзи* адлы очерки. 18.30-да наглаБЫНЫН бутун елкэлэр тэрэфиндэн «Азэрбайчан • алуминкуму» мевзуунда свИ- чдЬчуч эхитмэси    мэгсэдилэ    Бирлэшмиш I бэт (рус    дилиндэ). 18.45-дэ «Халг *сте ’ мэпдуд здидми    магда    » ^ Ьап-    дадлары*    сериясындан Кировабад бэдни Штатларын тэшэобус кестэрмэси» вэ пэр | би мукэллэфиййэт Ьаггында мевчуд гану нун нэзэрдэн кечирилиб дэйишдирилмэси поапппп 1цоаасозаазаваоаосювпва^^ барэсиндэ Стивенсонун тэклифини рэдд этмишдир. Стивенсон Ьэмчинин башга бейнэлхалг проблемлэр барэсиндэ дэ ЭйзенЬауэрин фикирлэрини тэнгид этмишдир. езфэалиййэт коллективлэринин консерти. 19.15-дэ бейнэлхалг мввзуда сеЬбэт. 19.30-да йункул мусигидэн ибарэт консерт. 20.20-дэ кэнд тэсэрруфаты ишчилэри учУ» верилиш: Сэфэрзлиев райоиундакы Низами адына колхоздан репортаж вэ онлаг гын сифаришилэ консерт. 21-дэ Москва-дан верилиш. 21.45-дэ Б. Байрамовун «АПрылыг» романындан бир парча. 22.15-дэ Шопенин балладалары. 23-дэ Азэрбай-чан композиторларынын маЬнылары. Редактор муавини Ч. ШИРИНОЙ. ЭЛ МИ мевзудл МАРСЫН ан Б0ЙУК ГАРШЫДУРМАСЫ Марс планети бир чох чэЬэтдэн бизим Ерэ бэнзэйир. Марсда кечэ-кундузун эмэ-лэ кэлмэси Ердэкинэ олдугча уигун кэлир Бу планетин ез оху этрафында бир дэфэ фырланма муддэти Еринкиндэн чэми 37 дэ-гигэдэн бир гэдэр артыг дыр, йэ’ни тэхми-нэн 24 саат 37 дэгигэдир. Марс Кунэш этрафында Ьэрэкэт эдэркэн, онун фырланма охунун вэзиййэти Ьрин фырланма охунун вэзнййэтинэ чох яхын ол-дугундан бу планетдэ дэ Ердэкинэ бэнзэр фэсиллэр эмэлэ кэлир. Лакин Марсда пэр бир фэсл Ердэкиндэн тэхминэн ики ДЭФЭ узун олур. Бунун сэбэби одур ки, Марс Ерэ нисбэтэн Кунэшдэн тэхминэн бир ярым дэфэ узагдадыр, онун Кунэш этрафында там доланма муддэти 687 суткадыр ки, бу да ики Ер илинэ яхындыр. Экэр бу муддэт дуз ики ил олсайды, Марс Кунэш этрафында бир дэфэ там долананадэк Ер Кунэш этрафында ики дэфэ там доланарды вэ Ьэр ики илдэ бир дэфэ Марс кейдэ Ку-нэшин экс тэрэфиндэ оларды, йэ’ни Ер Ку-нэшлэ Марсын арасында дурарды. Бу вэ-зиййэт Марсын гаршыдурма вэзиййэти ад-ланыр. Марс ики илдэн аз муддэтдэ Кунэш этрафында бир там девр этдийиндэн Ерэ ики ил 50 суткадан да артыг вахт лазымдыр ки, гаршыдурма вэзиййэти тэкрарлансын. Марс гаршыдурма вэзиййэтиндэ Ерэ чох яхын олур. Лакин мухтэлиф гаршыдурмаларда Марсла Ер арасындакы мэсафэ дэ мухтэлиф олур. Иш бурасындадыр ки, Марсла Кунэш арасындакы мэсафэ онун Кунэш этрафында там девру заманы кэскин сурэтдэ дэйишир. Гаршыдурма Марсын Кунэшдэн эн бейук мэсафэдэ олдугу вэзиййэ-тэ тэсадуф этдикдэ бу планетлэ Ер арасындакы мэсафэ 100 милйон километр олур. Ьалбуки гаршыдурма Марсын Кунэшэ эн яхын вэзиййэтиндэ баш вердикдэ Марс Ер-дэн тэхминэн 55 милйон километр мэсафэдэ олур. Бу чур гаршыдурма эн бейук гаршыдурма вэзиййэти адланыр. Марсын эн бейук гаршыдурма вэзиййэти Ьэр 15—17 илдэ бир дэфэ (адэтэн июл-сен-тябр айларында) тэкрарланыр. Сон вахт-лар Марсын эн бейук гаршыдурмасы 1939 чу илдэ олмуш вэ невбэти эн бейук гар шыдурма бу ил сентябр айынын эввэллэрин дэ (сентябрын 10-да) баш вермишдир. Бу илки эн бейук гаршыдурма заманы^ Марс ла Ер арасындакы мэсафэ 56.5 милйон ки лометрэ бэрабэр олмушдур. Элбэттэ, эн бе йук гаршыдурма вэзнййэтинэ Ьэлэ азы бир ай галмыш вэ бу вэзиййэтдэн бир-ики ай кечэнэ гэдэр Марсла Ер арасындакы мэсафэ кифайэт гэдэр кичик олдугундан бу планет бир нечэ ай чох сэмэрэли мушаЬидэ эдилэ билэр. Инди дэ Марсын эн бейук гаршыдурма деврундэ ону мушаЬидэ этмэйин чох элве-ришли олмасы сэбэбини айдынлашдыраг. Марсын диаметри Еринкиндэн тэхминэн ики дэфэ кичикдир (6.800 километр). Бу планет умумиййэтлэ кичик керунур. Эн кучлу муасир планет телескопунда Марсын индики вэзиййэтиндэ (эн бейук гаршыдурма деврундэ) ону, диаметри 2 милли-метрдэн бейук олмаян даирэчик кими кер-мэк олар. Бу, чох элверишли шэраит Ьесаб эдилир. Чунки, Марсла Ер арасындакы мэсафэ 400 милйон километра чатыр вэ бу заман о, эн кучлу телескопда белэ негтэ-дэн чэтин сечилир. Бу Ьалда шубЬэсиз ки, Марс Ьаггында Ьеч бир дэгиг мэ’лумат элдэ этмэк олмаз. Марс Ьаггында Ьэм ени, Ьэм дэ кеЬнэ мэ’луматларын дэгиглэшдирил мэси бу планетин эн бейук гаршыдурмасы деврундэ апарылан мушаЬидэлэр васитэ-силэ мумкун олмушдур. 1909-чу илин эн бейук гаршыдурмасы за маны; инди Газахыстан ССР Элмлэр Ака-демиясынын академики олан Г. А. Тихов хусуси нтпыг сузкэчлэриндэн истифадэ эдэ рэк Марсы ейрэнмиш вэ бу планетин сэтЬи вэ атмосфери Ьаггында ени нэтичэлэрэ кэл-мишдир. МэЬз бу мушаЬидэлэр эсасында Г. А. Тихов Марсда узви алэмин вэ Ьеч олмзз-са битки алэминин олдугу нэтичэсинэ кэл-мишдир. 1924-чу илдэ Марсын эн бейук гаршыдурмасы заманы бу планетин сэтЬи нин мухтэлиф ерлэрйнин температурасыны тэ’йин этмэк учун бир сыра мушаЬидэлэр апарылмышдыр. 1939-чу илин эн бейук гар шыдурмасы заманы Марс атмосфериндэ ху суси булут, думай вэ Ьэтта тоз фыртына-лары мушаЬидэ эдилмишдир. Бу заман гий-мэтли фото-шэкиллэр дэ алынмышдыр. Марс бир чох чэЬэтдэн Ерэ бэнзэсэ дэ ики хусусиййэтинэ керэ Ердэн чидди су рэтдэ фэрглэнир. 0ВВЭЛЭН, бу планет Ерэ нисбэтэн Кунэшдэн тэхминэн 1,5 дэфэ узаг-да олдугуна керэ Кунэшдэн Ерин алды рындан ики дэфэдэн дэ аз истилик алыр Дикэр тэрэфдэн иеэ Марсын кутлэси Ерин кикдэн тэхминэн 9 дэфэ, радиусу иеэ ики дэфэ кичик олдурундан, бу планетин сэт-Ьиндэ чазибэ гуввэси ерин сэтЬиндэкиндэн тэхминэн ики ярым дэфэ кичикдир. Бу ики хусусиййэт Марсда истилик режими вэ ат-мосферин мигдар вэ тэркибини Ердэкиндэн хейли фэргли эдир. Марсын Ьэтта эквато-рунда кунорталар температура мусбэт 20 дэрэчэдэн юхары галхмыр. Кунэш батан кими температура сур’этлэ душур вэ кечэ ярысы Мърс экваторунда 50 дэрэчэ шахта олур. Марсда температуранын умумийиэтлэ ашары олмасы, онун Кунэшдэн узаг олмасы илэ изаЬ эдилиреэ, температуранын сутка эрзиндэ 50—60 дэрэчэ дэйишмэси эсасэн Марс атмосферинин хейли сейрэк олмасы илэ изаЬ эдилэ билэр. Атмосферин тэркибинэ кэлинчэ бу Ьэлэ гэти ейрэнил-мэмишдир. Элбэттэ, Марсда чазибэ гуввэси Ердэкиндэн кичик олдурундан онун атмосфериндэ Ьидрокен, Ьелиум кими йункул газлар ола билмэз. Бундан башга Марсда карбон газынын нисби мигдары ердэкиндэн ики дэфэ чохдур, оксикен вэ су бухары иеэ Ьэлэлик Марс атмосфериндэ тапылма-мышдыр. Лакин Ьэят учун зэрури олан оксикен вэ су бухарынын Марс атмосфериндэ олмадырыны гэти сейлэмэк олмаз. Чуи-ки, Марсдан кэлэн ишыг шуалары Ер ат-мосфериндэн кечир вэ мушаЬидэнин кей-фиййэтинэ пис тэ’сир эдир, мукэммэлепектр алмага вэ буну дэгиг тэЬлил этмэйэ им-кан вермир. Бу негтейи-нэзэрдэн бу илки эн бейук гаршыдурма заманы апарылачаг мушаЬидэлэрин нэтичэлэринэ шубЬэсиз ки, чох умид багламаг олар. Фотометрия вэ спектрофотометрия усулу адланан усулларла Марсын ишыры эксэт-дирмэ габилиййэтини эввэлки гаршыдурма-лар заманы мушаЬидэ эдэрэк, бу нэтичэйэ кэлмишдилэр ки, Марс эразисинин бешдэ дерд Ьиссэси гырмызымтыл рэнкдэдир. ^Бу мушаЬидэлэрин тэдгигинэ эсасэн муэййэн этмишлэр ки, Марсын гырмызымтыл район-ларынын кунэш ишыгыны эксэтдирмэ габи-лиййэти бизим Гызылгум сэЬрасынын ишыры эксэтдирмэ габилиййэтинэ чох бэнзэйир вэ куман ки, бу районлар дэмир оксиди илэ зэнкин олан гумлуглардыр. Лакин бу илки эн бейук гаршыдурма илэ элагэдар олараг Крым астрофизика рэсэдханасында апарылан бир сыра мушаЬидэлэрдэн алим-лэр бу нэтичэйэ кэлмишлэр ки, Марсын гырмызы рэнки бэлкэ дэ планетин сэт Ьиндэки сухурлардан дейил, онун атмос фери тэрэфиндэн ишырын удулмасындан ирэли кэлир. Алимлэр бунунла элагэдар олараг билдирирлэр ки, Марсын атмосфери ерин атмосфериндэн тамамилэ фэрглидир. Кечмиш гаршыдурмалар заманы Марсын гырмызымтыл керунэн рэнки фонунда тутгун л э кэл эр мушаЬидэ эдилмиш вэ мэ*-лум олмушдур ки, бу лэкэлэр ез рэнклэ-рини Марс фэсиллэриндэн асылы олараг дэйиширлэр. Гышда бу лэкэлэр гэЬвэйийэ чалдыгы Ьалда, яз вэ яйда яшымтыл вэ я кейумтул рэнк алырлар. Г. А. Тихов Марсын мухтэлиф фэсиллэриндэ бу тутгун лэ-кэлэрин мушаЬидэсиндэн алынан спектрлэ- ри тэЬлил эдэрэк Ьэмин лэкэлэрин Марс биткилэри району олдугу нэтичэсинэ кап-мишдир. Г. А. Тихова керэ Марсда иглим сэрт, атмосфер сейрэк вэ су аз олса да, чанлыларын муЬитэ уйгунлашма габилиййэтини нэзэрэ алсаг, Марсда Ьеч олмазса битки алэминин варлыгыны иддиа этмэк мумкундур. Лакин бир сыра алимлэр вэ о чумлэдэнг академик В. Г. Фесенков Марсда битки алэминин олмасы иддиасы илэ разы-лашмыр. Одур ки, Марсда чанлы алэмин вэ зеч олмазса битки алэминин олдугуну гэти сейлэмэк учун бу планетин сэтЬини вэ атмосферный даЬа мукэммэл ейрэнмэк лазымдыр. Бу илки эн бейук гаршыдурма деврундэ апарылан мушаЬидэлэрин нэтичэлэри Ьаггында артыг бэ’зи мэ’луматлар алынмышдыр. Мэтбуатда хэбэр верилдийи кими Харков рэсэдханасынын эмэкдашлары муэййэн этмишлэр ки, августун ахырларында Марсын Ерэ йенэлэн вэ инди орада яз олан чэнуб ярымкурэсиндэ гар ягмышдыр. Мэ -лум дур ки, бу хэбэр башга элми Ьей’этлэр вэ Ьэмчинин харичи рэсэдханалардан да алынмышдыр. Марсда гар ягмасы кими чох муЬум вэ мараглы Надисэ Нэлэ бу вахта-дэк мушаЬидэ адилмэмишди. Индийэдэк Марсын гыш олан ярымкурэсинин гутбу райоиундакы гутб «папагы* адланан aF лэ-кэйэ эсасэн Марсда су олдугу куман эди-лирди вэ бу, Марсда суюн олмасына дайр еканэ дэлил иди. Белэликлэ. инди артыг Марсда су олмасына шубЬэ хейли азал мышдыр. Бу илки эн бейук гаршыдурма деврундэ артыг апарылмыш олан вэ бундан сонра апарылачаг мушаЬидэлэрин бу вахта гэдэр Ьэлэ чох гаранлыг галан Марс атмосферинин тэркиби мэсэлэси вэ башга мэсэлэлэр гэти айдынлашарса. онда Марсда узви алэмин олмасы Ьаггындакы куманлар бир Ьэгигэтэ чеврилмиш олар. Марсда чанлы алэмин вэ я Ьеч олмазса битки алэминин варлыгы мэсэлэсини гэти Ьэлл этмэк нэинки астрономлары мараглан-дыран муЬум мэсэлэлэрдэндир, бу. Ьэм дэ кениш ичтимаиййэтдэ бейук мараг оядан мэсэлэдир. Бу илки эн бейук гаршыдурма заманы фотометрия вэ спектрометрия усуллары илэ Марсын сэтЬинин ишыгы эксэтдирмэ габи-лиййэти, Марсдан алынан мухтэлиф спектр-лэри тэЬлил этмэклэ Марс атмосфери, радиометрия усулу илэ Марс сэтЬинин мух* тэлиф районларынын температурасы иэ башга мэсэлэлэр ейрэнилэчэкдир. Бутун бу тэдгигатлар Марс Ьаггында даЬа ени вэ дэгиг мэ’луматлара малик олмага имкан верэчэкдир.    рэьим hYCE„H0B Физика-риязийят элмлэри намизэди* досент. М. Ф АХУНДОВ АДЫНА ЛЕНИН ОРДЕНЛИ АЗЭРБАЙЧАН Д0ВЛЭТ ОПЕРА ВЭ БАЛЕТ ТЕАТРЫ Сентябрын 25-дэ 1НЙ тамаша    Зулфугар    Ьачыв»»«. «Ашыг Г.эриб» (4 пэрдэли опера) Тамаша ахшам саат 8-дэ башланыр. Билетлэр сатылыр.    _ плгутлпппптапшаорарааопоопааЕДРРаопааРО^ оооооооооооооооооооооооо    оеххкхкхх^оооооооооо^^ М ЭЗИЗБЭЙОВ АДЫНА ГЫРМЫЗЫ ЭМЭК БАЙРАГЫ ОРДЕНЛИ АЗЭРБАЙЧАН ДЭВЛЭТ ДРАМ ТЕАТРЫ Ени тамаша Кусейн Чавид Яхын кунлэрдэ „Шейх Сэн'ан“ (4 пэрдэ, 7 шэкилдэ фачиэ) Гурулуш вэ режиссорлуг—Азэрбайчан ССР халг артисти Адил Искэндэ-ровун вэ Азэрбайчан ССР эмэкдар инчэсэнэт хадими Элэскэр Шэрифовундур. Рэссамлар—Азэрбайчан ССР халг артисти Нусрэт Фэтуллаев вэ Азэрбаи-чан ССР эмэкдар инчэсэнэт хадими Исмайыл Ахундовдур.    Эми Композитор—Азэрбайчан ССР эмэкдар инчэсэнэт хадими Фикрэт Эми- РОВДхеатрын баш режиссору—Азэрбайчан ССР халг артисти Адил Искэндэ-ровдур. х^ОООООООООО<ХХХХХХХХХХХХ> М. ЭЗИЗБЭЙОВ АДЫНА ГЫРМЫЗЫ ЭМЭК БАЙРАГЫ ОРДЕНЛИ АЗЭРБАЙЧАН Д0ВЛЭТ ДРАМ ТЕАТРЫ Сентябрын 23-дэ кундуз вэ ахшам сЯДИКАР» Сентябрын 24-дэ «03КЭ yillAFbl» Кундуз тамашасы саат 12-дэ, ахшам та- машасы саат 8-дэ башланыр. Ч. ЧАББАРЛЫ АДЫНА BAF (Киров проспекти, 31) АЗЭРБАЙЧАН Д0ВЛЭТ МУСИГИЛИ КОМЕДИЯ ТЕАТРЫ Сентябрын 23-дэ «АРШЫН МАЛ АЛАНу Тамаша ахшам саат 8-30-да башланыр. ^0<ХХ><><ХХХ><ХХХ>0<Х><Х>0<>ОФ01 И ц тпргтпги у tf TnrxJUanaDDOL^ М. МАГОМАЕВ АДЫНА АЗЭРБАЙЧАН Д0ВЛЭТ ФИЛАРМОНИЯСЫ Сентябрын 23-дэ    • АЗЭРБАЙЧАН Д0ВЛЭТ МАННЫ ВЭ РЭГС АНСАМБЛЬ!НЫН консерти Бэдии рэЬбэр эмэкдар инчэсэнэт хадими Гылман СалаЬовдур. Консерт ахшам саат 8-30-да башланыр. Экэр Ьава элверишеиз оларса консерт филармониянын гыш сало. нунда олачагдыр. КИНОПРОКАТЫН АЗЭРБАЙЧАН КАНТОРУ яхын кунлэрдэ БАКЫ ШЭЬЭРИНДЭКИ КИНО-ТЕАТРЛАРЫН ВЭ МЭДЭНИЙИЭТ САРАЙЛАРЫНЫН ЭКРАНЛАРЫН-ДА „Б Э Р Э“ АДЛЫ ЕНИ БЭДИИ КИНО-ПО-ВЕСТЭ ТАМАША ЭДИН. Филм «Филм траст оф Индиа ли-митет» студиясында истеЬсал эдилмишдир. КИНО-ТЕАТРЛАРДА «Низами? (гыш салонунда), «Вэтэн» (гыш вэ яй биналарында). «28 Апрел», «БаЬар», «Азэрбайчан*. «Араз», «Сэмэд Вургун», «Улдуз», «Хагани*—«ЬЭГИГЭТ ПОЛУ*. Фиолетов адына клуб, Тибб ишчилэри-нин яй театры—«СЭАДЭ1Э ГОВУШМАГ». «28 Апрел» (кичик салонда) —«ВАДИ-ДЭ МУБАРИЗЭ». «Низами» (яй салонунда) — «ГЭЛП ПУЛ* (Ьэр ики серия бирликдэ кестэ-рилир). «Октябр»—«АВАРА» (2-чи серия). «Вагиф»—«АКТРИСА».( ’бэси 2-32-31, тэблигат вэ тэшвигат ше’бэси 2-36-13, сэнае вэ иэглийят РЕДАКСИЯНЫН АДРЕСИ: Бакы. Каганович кучэси, № 12. ТЕЛЕФОНЛАР: ^ и>тив*и«_ю"«’"мэдТииййчт 'ш'о-^си ''г^ЗЗПТ. нч.тувлар шв'в«и 2-31-15 ва 2-36-39. харичиСифариш Mi 1945 ФГ 18830 ;
RealCheck