Baku Kommunist Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Kommunist

  • Publication Name: Baku Kommunist
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 31,112
  • Years Available: 1956 - 1991
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Kommunist, September 19, 1956

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Kommunist (Newspaper) - September 19, 1956, Baku, Azerbaijan КОММУНИСТ19 СЕНТЯБР 1989-чы nr, М 218 (10251); Чин Коммунист партиясынын VIII гурултайыЧин Коммунист партиясынын VIII Умумчин гурултайында А. И. МИКОЯН йолдашын нитги* Чинли коммунист йолдашлар марксизм-ленинизм нэзэриййэсинин бап'лыча муддэ-аларыны эсас кетурэрэк бу вэзэриййэни Чинин конкрет шэраитиндэ ирадычылыг-ла тэтбиг эдирлэр, сосялизм гуручулурун-да Чин шэраити учун эн элверишли олан ени спесифик форма вэ методлар тапмары бачарырлар, о чумлэдэн элэ форма вэ ме-тодлар да тапмагы бачарырлар ки, бундар башга елкэлэрдэ сынагдан кечирилмэмиш олса да Чин шэраитиндэ яхшы нэтичэлэр вермишдир. Ьэлэ Ленин езунун сон эсэрлэриндэн бириндэ бунун ганунауйрунлугуну гейд эдэрэк квстэрмишдир ки, Ьэм влчулмэз дэрэчэдэ даЬа чох эЬалиси олан, Ьэм дэ ичтимаи шэраитин мухтэлифлийи илэ вл-чулмэз дэрэчэдэ даЬа чох фэрглэнэн Шэрг влвэлэриндэ кэлэчэк ингилаблар рус ин-гилабына нисбэтэн, шубЬэсиа. даЬа чох спесификлиБ ярадачагдыр. Чинин тэчрубэсн эсасында Ьэят Лени-нин бу узагкерэнлийини дэ тзсдиг этди. Хусусэн мидли капиталист муэссисэлэри-нин девлэт капитализми мэрЬэлэсиндэн кечиб тэдричэн сосялист муэссисэлэринэ чеврилмэси учун форма вэ методдар тап-магда Чин коммунистлэринин газандыгла-ры тэчрубддэн данышмаг дазымдыр. Бойук Ленин кечид дэврундэ Русияда олмуш беш игтисади уклады муэййэн эдэркэн девлэт капитализминив дэ адыны чэкмишди. Ленин нэзэрдэ тутурду ки, сосялист муэссисэлэри илэ янашы девлэт капитализми муэссисэлэри дэ мевчуд ола-чагдыр, Ленин о заман бу уклада бейук эЬэмиййэт верирди, езунун эсэрлэриндэ вэ чыхышларында бу мэсэлэлэри дэфэлэрлэ галдырмыш вэ арашдырмышды. Лакин о тарихи шэраитдэ Совет Итти-фагында девлэт капитализми муэссисэлэри тэчрубэдэ аз-чох эЬэмиййэтли дэрэчэдэ ин-кишаф этмэди вэ кечид деврундэ бизим игтисадийятымызда Ьеч бир чидди рол ой-намады. Буну онунла изаЬ этмэк олар ки, рус буржуазиясы Авропадакы империалист консернлэри вэ трестлэри ил» о дэрэчэдэ чулгалашмышды вэ рус империалист буржуазиясы Гэрби Авропа империалист буржуазиясы илэ о дэрэчэдэ гайиайыб !арыш-мышды ки, о, ингилаб олмасы факты илэ барышмаг истэмирди, харичи мудахилэ-нин даягы иди, Русияда ингилабын му-вэффэгиййэтсизлийэ урраячагына эбэс ерэ умид бэслэйэрэк элиндэ сил1Й ингилаба гаршы чыхыш эдирди. Русия капигалист-лэриниы аглына сыгмырды ки, фэЬлэ син-фи талиб кэлэ билэр, йакимиййэти сахлая билэр вэ елкэни ез гуввэси илэ инкишаф этдирэ билэр. Чиндэ исэ башга бир тарихи шэраитдэ, епи тарихи шэраитдэ бу чэЬэтдэн даЬа элверишли вэзиййэт яранмышдыр. Бутун Чин буржуазиясынын аз бир Ьис-сэсини тэшкил эдэн вэ харичи империалист даирэлэри илэ сых элагэси олан компрадор буржуазиясы эксиягилаб чэб-Ьэсинэ кечмиш, онун мулкиййэти исэ мил. лилэшдирилэрэк сосялист мунаспбэтлэ-ринин илк игтисади эсасыны тэшкил эт-мишдир. Милли буржуазиянын эЬэмиййэтли Ьис. сэси исэ Чин ингилабыны мудафиэ эдирди, империалист Ьекмранлытына гаршы мубаризэ деврундэ вэтэнпэрвэрлик эйвал-руйиййэсиндэ иди. Бу, Чин ингилабынын антиимпериалист характере илэ злагэдар-дыр. Чин милли буржуазиясынын мэна-фепни империализм тапдалайырды. Буна Сэнаеин Ьэлэ зэиф инкишаф этдийи, кэнд тэсэрруфаты истеЬсалатынын кери галдыгы, кеЬнэ усул-идарэнин ирси ола-раг кэнд эЬалисинин Ьэддиндэн чох ол-дуру бир шэраитдэ Чинин чохмилйенлу кэндини сосялистчэсинэ енидэн гурмаг саЬэсиндэ керулэн эзэмэтли ишлэрин вэ газаныдмыш мувэффэгиййэтлэрин тарихи эЬэмиййэти вардыр. Сосялист сэнаеи меЬ-кэмлэнмэкдэ олан шэЬэр вз ардынча кэн-ди дэ бу йол илэ апарыр. Бизим партиямыз Ленинин кооператив планы илэ, кэнди сосялистчэсинэ енидэн гурмаг планы илэ силаЬландырылмышды. Бу планы Ьэята кечирэркэн биз бир чох чэтинликлэри арадан галдырмалы олдуг, биз кечилмэмиш йоллар илэ кедирдик, бир сыра Ьалларда ишин бир формасын-дан башга бир формасына кечмэли, ишин кедишиндэ ез сэЬвлэримизи дузэлтмэди, ени, даЬа яхшы йоллар ахтармалы олур-ДУГ. Субут этмэйэ эЬтияч йохдур ки, кэнди сосялистчэсинэ енидэн гурмаг вэзифэси Чин учун даЬа мурэккэбдир, лакин чинли йолдашлар мусбэт совет тэчрубэснндэн истифадэ эдэ бидэрлэр, бизим бэ’зи сэЬв-лэримиздэн гача бидэрлэр, бэ’зи чэтинликлэри даЬа асанлыгла арадан галдыра билэрлэр. Чин коммунистдэри милйонлар-ла кэндлини езлэринин ардынча сосялиз-мэ апараркэн, кэндли тэсэрруфатларыны ярым сосялист вэ сосялист кооператив-лэрп Ьалында бирлэшдирэркэн диггэтэ-лайиг бачарыг, чэсарэт вэ тэшкилатчы-лыг габилиййэти кестзрмишлэр. Чинин тэчрубэси бир даЬа тэсдиг эдир ки, хыр-да эмтээ кэндли истеЬсалыны сосялизм йолуна кечирмэк Ьаггында Ленинин кооператив планы нэинки Совет Иттифа-гында, Ьэм дэ Чин кими чох бейук, спе-сифик бир елкэдэ, элэчэ дэ дунянын башга елкэлэриндэ тэтбиг олуна билэр. Гейд этмэк лазымдыр ки, кэнддэ ичтимаи мунасибэтлэри кекундэн енидэн гур-магы гаршыларына мэгсэд гоймуш Чйя коммунистдэри езлэринин тактикасьгны, енэ дэ ерли шэраитин дэриндэн ейрэнил-мэсиндэн нрэли кэлэн ез усулларыны тэтбиг эдирлэр, Ьэм дэ бу заман чевиклик костэрирлэр, голчомаглары вэ мулкэдарла-ры, кэндин сосялистчэсинэ енидэн гурул-масына мунасибэтлэриндэн асылы олараг бир-бириндэн фэрглэндирирлэр. Бу пис дир, йохса яхшыдыр? Бунда пис бир шей йохдур, эксинэ, бу чох яхшыдыр. Демэк лазымдыр ки, вахтилэ Ленин дэ аграр мз-сэлэсинэ дайр ез тезислэриндэ муэййэн шэраит учун бу чур имканлары нэзэрдэ тутурду. • Велд«шлар!‘ Чйн Коммунист пА^тиясы езунун ачыг в: кнзди душмэндэршю гар-шы мубаризэдэ марксизм-ленинизм нэзэриййэсинин сафлыгыны горуяркэн марк-сизм-ленинизми Чинин спесифик шэраи-тинэ Ьэгигэтэн усталыгла тэтбиг этмиш-дир, бу да Чинин симасыны дэйишдирмиш олан бейук халг ингилабында Чин Коммунист партиясынын гэлэбэси учун чох муЬум шэрт олмушдур. Чин халгынын душмэнлэри исэ Ьэм ел-кэнин харичиндэ, Ьэм дэ Чин эразисинин мувэггэти ишгал эдилмиш Ьиссэсиндэ — Тайван адасында Ьэлэ чохдур; Тайван адасы ени гурулушун гит’эдэ Ьэлэ гал-магда олан вэ эксэриййэти ез чилдини дэйишиб симасыны кизлэдэн душмэнлэри учун гида мэнбэидир. Онлары сизин Чиндэ чох дуруст олараг тури адландырыр-лар — узу гырмызы, ичи ар турп (Са-лонда мулушмв). Буна керэ дэ сизин гу-рултайыныз сайыг олмагын вэ хадгын керэ Чин милли буржуазиясы империя- наилиййэккрики яти квзла горумагын лизмин мэглубиййэтинэ кемэк эдирди, яхуд онун муэййэн Ьиссэси битэрэфлик мевгеиндэ дурурду. Ьэм дэ рус буржуа-зиясындан фэргли олараг онун игтисади вэ ичтимаи биневрэси хейли зэиф иди. О Ьэмчинин рус ингилабынын буржуазия учун ачы олан тэчрубэсини дэ нэ-вэрэ алмая билмэзди, эйни заманда белэ бир муЬум факты да нэзэрэ алмая билмэзди ки, халг демократиясынын бэргэрар олдугу деврдэ Чин даЬа кеЬнэ гурулу-шу йыхмыш еканэ елкэ дейилди. Чин милли буржуазиясынын Ьэрэкэтлэри мэЬз бутун бунларла изаЬ эдилир; халгын бейук эксэриййэтинин ени Ьакимиййэтэ меЬкэм тэрэфдар олдуруну йэгин втднк-дэн сонра о, тоггушмагы дейил, халг дев-лэтинин нэзарэти алтында ишлэмэйи езу учун даЬа мунасиб Ьесаб этмишдир. Бе-лэдикдэ фэЬлэ синфивин милли буржуазия илэ Ьэлэ ингилабын гэлэбэсиндэн га-ба»г яранмыш яггтифагьг кечид деврундэ ваЬид халг чэбЬэси чэрчивэси дахилин-дэ, фэЬлэ синфпнин вэ онун Коммунист партиясынын рэЬбэрлик этдийи фэЬлэ синфи илэ кэндлилэр иттифагы эсасында горунуб моЬкэмлэндирилмишдир. Сэнаеин кет-кедэ меЬкомлэниб артан сосялист белмэсинин мевчуд олмасы шэраитиндэ хусуси капиталист муэссисэлэрини девлэт капиталист муэссисэлэринэ чевир-мэк учун Чиндэ тэтбпг олунан спесифик методлар шэЬэрдэ синфи мубаризэни, пролетариат учун даЬа элверишли олан ени формалара салыр, сосялизмин мадди ба-засынын гурулмасыны эЬэмиййэтли дэрэчэдэ асанлашдырыр. Чинин истэр нэзэри мэ’нада, истэрсэ да эмэли мэ’нада дэнэр-ли олан тэчрубэси Ленинин чыхардыгы белэ бир нэтичэни тэсдиг эдир ки, «дев-лэтдэ Ьакимиййэт фэЬлэ синфивин элин-дэдирсэ, коммунизмэ девлэт капитализми васитэсилэ дэ кечхэк мумкундур», «девлэт капиталнзмвнэ даЬа чох бач вермэк бизи нэинки мзЬв этмэз, эксинэ, эн дуз-кун йод илэ сосялизмэ кэтириб чыха-рар!». * Эввэли гэзетимизин 1956-чы ил сентябр тарихли немрэсиндэ. 18 зэрурилииини дузкун олараг партияя вэ халга хатырладыр. Бунунла бирликдэ демэк лазымдыр ки, нэинки кэнддэ, Ьэм дэ шэЬэрдэ чэмий-йэтин пролетариатла буржуазия арасын-да олан ичтимаи тэбэгэлэрини Коммунист партиясынын вэ фэЬлэ синфинин этра-фында бирлэшдирмэк ишиндэ Чин комму нистлэринин газандыглары мувэффэгий йэтлэр, бу тэбэгэлэрдэн олан эн яхшы адамлары комнунистлэрин ез тэрэфинэ чэкпб енидэн тэрбийэ этмэси, онларын сосялизм гурмаг ишинэ чэлб эдилмэси, Ьабелэ демократик партияларла иттифаг сиясэти еридилмэси бизи чох мэмнун эдир, бунлар Чин Коммунист партиясына муа-сир шэраитдэ эн аз чэтинлш чэкмэклэ ингилабда ени мувэффэгиййэтдэр газан-маг имканы верир. Йолдашлар! Совет Иттифагы халгдары Чин халгынын керкэмли мувэффэгийбэт лэринв чох бейук руЬ йуксэклийи идэ из-лэйирлэр. Халгымыз баша душур ки, бу мувэффэгиййэтдэр ез-езунэ кэдмир, онла ры кэскин синфи мубаризэдэ, чэтинликлэ-рин вэ негсандарын арадан галдырыдма-сы кедишиндэ газанмаг дазымдыр. Чэ-тинликлэрэ устун кэлмэкдэ, негсанлары арадан галдырмагда, сэЬвлэри дузэлтмэк-дэ бизим Коммунист партиямыз, элэчэ дэ Чин Коммунист партиясы бутун вомму-нистлэрин вэ кениш халг кутлэлэринин ярадычылыг тэшэббусунун Ьэр васитэ нлэ кенишлэндиридмэси шэраитиндэ Ленинин сынанмыш силаЬындан — тэнгнд вэ езу-нутэнгиддэн кениш мигясда вэ бачарытха истифадэ эдирлэр, бу исэ партия дахиди Ьэятынын саг лам олмасыньга вэ партия илэ халг арасындакы сых элагэнив му Ьум эламэтидир. Ьамыдан эввэд совет коммунистлэри ингилаб этмиш, габагчыл капитализм ел-кэлэринин элм вэ техникасындан кери галмаяв муасир элм вэ техникая малик бейук сосялизм влкэси яратмышдар, бу тун бунлара керэ онлар Чин халгына гар-дашчасына ярдым кестэрмэйэ гадирдир-лэр, чох чэтинликлэ вэ гурбанлар баЬа-сына ейрэндийнмиз элми биликлэрв вэ газандыгымыз техники тэчрубэнн Чин халгына ейрэтмэйэ гадирдирлэр, Чин фэЬ лэ синфи, Чин зиялылары бу элми би- ликлэри вэ техники тэчрубэнн чох Ьэвэс-дэ вэ бачарыгла ейрэнирлэр; биз буву дэрк этдикдэ тэбии олараг чох севини-рик. Совет вэ Чин хадгларынын сарсылмаз гардашлыг иттифагы вэ достдууу проле-тар бейнэлмилэлчилийинин эсд нумунэ-сидир. Эшитдийимизэ керэ Чиндэ мэсэл вар, дейэрлэр: палтарын тэзэси, доступ кеЬнэси. Биз сизннлэ кеЬнэ достларыг. Курултулу алгышлар). Бизим достлугумуз Ьаггында мэшЬур Чин ингилабчысы Сун Ят-сенин (алгышлар) сезлэрини унутмаг олмаз; о, Русия ингилабыны алгышлайыб демишди ки, бу ингилаб «бэшэриййэтдэ бейук умид» догурмушдур; Сун Ят-сен 32 ил бундан эввэл Шаминдэн бизэ кендэрдийи телег-)амда, мубаризэ апаран Чии халгына еэ самими дуйгуларыны билдирмиш олан рус халгына тэшэккур этмишди. Сун Ят-сен бу телеграмда язырды: «Ьэр ики халг, Чин хадгы вэ рус халгы бирликдэ азад-лыг вэ эдалэт Золу илэ кедэрэк ишлэмэ-лидирлэр». Биз Совет Иттифагында вахтилэ душман эЬатэсивдэ ишлэйирдик, бизэ кемэк эдэн йох иди, эксинэ, ишимизэ олмазын мане-чиликлэр терэдилирди. Совет халгы артыг Октябр гэлэбэсиндэн сонра бир чох шей-лэрдэн эл чэкмэйэ вэ чохлу гурбанлар вермэйэ мэчбур олмушду. Амма сиз Совет Иттифагы илэ вэ башга сосялизм ел-кэлэри илэ гардашчасына эмэкдашлыг шэраитиндэ гурурсунуз. Техника, элм, мэдэниййэт саЬэсиндэки гардашчасына эмэкдашлыг Чин халгыны бутун Ьазырлыг пиллэлэриндэн кечмэк лузумундан хилас эдир, техники керилик Ьалындан эн йуксэк муасир сэвиййэйэ, муасир чэмиййэтин элм вэ техникасыныв зирвэлэринэ сычрайыш этмэйэ, ингилаби йод илэ кечмэйэ имкан верир. Чиндэ, техникасыныв сэвиййэеинэ ва ишинин гурулушуна керэ Авропа вэ Аме-риканын кеЬнэ, инкишаф этмиш елкэлэ-ринин муэссисэлэри илэ рэгабэт апара билэчэк кезэл сэнае муэссисэлэри иш-лэйир вэ я тикилмэкдэдир. Бу, Чин Халг Республикасына гаршы Ьэр чур чэза тэдбирлэри кермэклэ, мух-тэлиф эмбарго вэ сайр илэ сизи диз чек-дурмэк, сизин инкишафынызы лэнкитмэк истэйэн азгын империалист башчылары ны лага гоймаг учун бизэ имкан верир Америка буржуазиясы ез сэнаеи учун Чин базарларыны багламагла сизи дейил, ез-езуну чэзалаядырмышдыр. Буну артыг АБШ-да да бир чохлары баша душурлэр, яхкн вахтларда буну Ьамы баша дуШэ2 чэкдир. 9зиз достлар вэ гардашлар! Инди Ьамы керур ки, Совет Иттифагынын, халг Чининив вэ бутун сосялизм елг.элэринин азад халгларынын гардашчасына достлу Fy нэ гэдэр бейук бир ишдир. Бурада да Владимир Илич Ленинин да-Ьиянэ узагкерэнликлэ сейлэдийи сезлэри хатырлатмагын еридир; Ленин езунун «Аз олсун, яхшы олсун» адлы мэшЬур мэгалэсиндэ (1923) демишдир: «Мубаризэнин агибэти, нэтичэ э’ти барилэ, ондан асылыдыр ки, Русия, Ьиндистан, Чин вэ с., эЬалинин чох бейук эксэриййэтини тэшкил эдир. ЭЬалинин мэЬз бу эксэриййъти исэ сон иллэрдэ гейри-ади бир сур’этлэ ез азадлыгы уррунда мубаризэйэ чэлб олунур, белэликлэ дэ дуня мубаризэ-синин нэ кими бир гэти нэтичэ верэ-чэйи Ьаггында бу мэ’нада Ьеч бир шуб-Ьэ ола билмэз. Бу мэ’нада сосялизмин гэти гэлэбэси тамамилэ вэ шубЬэсиз тэ’мин олунмушдур» (Эсэрлэри, ЗЗ-чу чилд, сэЬ. 517). (Алгышлар). Йолдашлар, сизинлэ биз ени тарихи деврдэ яшайырыг ки, бу деврун башлыча характерик хусусиййэти дуняда гудрэтли сосялизм системинин мевчуд олмдсындан ибарзтдир. Дунянын ичтимаи Ьэятында даЬа бир ени вэ чох муЬум Ьадисэ кет-дикчэ даЬа бейук эЬэмиййэт кэсб этмэк дэдир. Бэшэр мэдэниййэтинин бешийи олан вэ дуня эЬалисинин ярыдан чохунун яшадыгы Шэрг инди ез тарихиннв денуш деврундэдир. Ахырынчы он ил эрзиндэ Шэрг елкэлэриндэ и ил ярд ярым адам рус вабчы мустэмлэкэчилик боюндуруруну 63 узэриндэн атмышдыр. ШубЬэ йохдур ки, Ьэлэ мустэмлэкэчилик боюндуруру алтында эзаб чэкмэкдэ олан халглар яхын кэлэчэкдэ ону ез узэрлэриндэв атачаглар. (Алгышлар). Белэ бир чэЬэти зэрэрли Ьесаб этмэк лазымдыр ки, бэ’зэн, сосялизм систеиинэ дахил олмаян влкэлэрин Ьамысы бир сырая гоюлур вэ онлар механики олараг ваЬид капитализм чэбЬэсннэ дахил вдн- ЛИр. ДОРРУДУР ЬЭГНГЭТДЭ бутун бу 6ЛКЭ-лэрдз капиталист истеЬсал мунасибэтлэри еистемдэри Ьекм сурсэ да вэ я уступ олса да белэ бир факты вазэрдэи гачыр маг олмаз ки, капитализм дунясыньга езу эелиндэ Ьеч дэ екчинс дейилдир. Бир тэрэфдэн,—инкишаф этмиш игтнса-дийята малик олан, башга хмглары, хусусэн мустэмларэ халгларыны истисмар этмакдэн варланан, лакин бутун дуняда ез 8эминини кундэн-кунэ мтирэн импери ализм девлэтлэри вардыр. Дикэр тэрэфдэн, — игтисади чэЬэтдэн зэиф инкнша( i этмиш вэ я вифайэт дэрэчэдэ ннкмшаф этмэмиш елкэлэр адландырылан елкэдэр вардыр. Бупларын чоху илныз бу ихыв-ларда мустэилэкэ зулмундэн гуртарыб си-яси азадлыра паил олмушлар. Истиглалиййэт газаныб вэ эн бейук капитализм девлэтлэринин )мкмранлы рындае гуртармыш олан Асия вэ Африка девлэтлэри езлэринин тарихи вэ мидли инкишаф хусусиййэтлэринэ уйгуи олан ени, мустэгил йоллар ахтарырлар. Бу ел- кзлэрин халглары капиталист ел кал эр и хадгларынын бир нечэ эср бувдаи эввэд кечмиш олдуглары,    зэЬмэткеш халгын амэнсыз встнсмары илэ, йохсулдуг вэ ачлыг илэ, муЬарибэдэрлэ элагэд&р олан 1олу XX эсрдэ тэкрар этмэк истэмнрдэр —чунки онлар езлэринин ачы мустэмлэкэ тэчрубэси эсасында кермушлэр ки, капитализм халга нэ кэтирир. Бу елкэлэрдэки терэггя тэрэфдарлары ез елБэлэриинн капитализм инкишафы-нын бутун эзаблы мэрЬэлэлэриндэн кеч-мэсини истэмнрдэр, хусуси милли капитала вэ хусусэн харичи капитала ней дан вермэк истэмнрдэр, хусуси капиталын ил кин капитал йырымы мэрЬэлэсини ке-нишлэндирмэсинэ, йэ'ни халгы богмасы-на вэ талан этмэсинэ йол вермэк иетэмир. лэр. Куман этмэк лазымдыр ки, бу елкэлэр сосялизмэ чатмаг учун капитализмин бутун эзаблы йолупу Ьеч дэ тэкрар этмэ-мэлидирлэр. Вахтилэ Дении кестэрирди ки, сосялист одкэдэринин мевчуд олмасы шэраитиндэ, Асия халгдары эсрлэр бою давай эдэн гэфлэт юхусундан айылыб мустэмлэкэ зулму боюндурурундан азад олдугдан сонра, капитализмин эзабларына дучар олма-маг учун ездэринэ мэхсус ени кечид формалары вэ йоллары тапачаглар. Парлаг Ленин душунчэсииин бу шуа-сы Асия вэ Африка едкэлэри халгларынын инкишаф йолуну да баша душмокдэ бизэ кемэк эдир. Бу чэЬэтдэн марксистдэр бир сыра Асия вэ Африка елкэлэринин — Ьиндистан, Бирма, Индонезия, Мисир вэ бэ’зи башга елкэлэрин Ьэкумэтлэринин, Ьэр шейдэн эввэд, арыр сэнае саЬэсиндэ девлэт муэссисэлэри яратмаг мэгсэд и кудэи сиясэтинэ мусбэт мунасибэт бэслэмэйэ билмэзлэр. Элбэттэ биз, мэсэлэн, Ьиндистанда ти-килэн девлэт капиталист муэссисэлэри илэ, онларын ичтимаи эЬэмиййэти вэ ролу илэ, тутаг ки, АБШ-да олан девлэт капиталист муэссисэлэри арасындакы фэрги керхэйи бачармалыйыг. Ьиндистанын, Бирманын, Индонезия-ныи, Мисрин вэ истиглалиййэт газанхыш бэ’зи башга елкэлэрин кетдикдэри вэ ач-дыглары йолдарын умуми бейнэлхалг эЪэ миййэти вардыр. Бу елкэлэрин сиясэти, онларын сулЬ арзусу, онларын муЬари-бэйэ гаршы, девлэтлэрил истиглалиййэ-тини вэ суверен Ьугутларыны горума-сы вэ мустэмлэкэчилийэ гаршы чыхыш лары империализма кемэк эдир, йохса онун дозулмасына?—дейэ сорушулса, бу суалын анчаг бир чавабы ола билэр: бу чур елкэлэрин инкишаф йолу, онларын сиясэти империализми зэифлэдир, капиталист системинин беЬраныны дэринлэшди-рир, бу системин даягларындан бири олан мустэмлэкэчилийив нэфэсиии кэсир, ка питализмин сонуну яхынлашдырыр. Ьеч дэ тэсадуфи дейилдир ки, бу чур елкэлэрдэ сосялист идеялары вэ шуарла ры кетдикчэ даЬа чох рэгбэт вэ шеЬрэт газаныр, бутун бу девлэтлэрин бутун та-рэггипэрвэр адамларывын нэзэрлэри Со вет Иттифагына, халг Чинннэ вэ башга сосялист елкэлэринэ тэрэф чеврилмиш дир. Тэсадуфи дейилдир ки, сосялист ел-кэлэринив сэнаедэшдирмэ усуллары, кэнд тэсэрруфатывы енидэн гурмаг усуллары ва мэдэни гуручулуг тэчрубэси бу елкэ лэр учун дэ муэййэн эмэли эЬэмиййэт кэсб этмиш вэ я кэсб этмэкдэдир. Онлар башга йолларла кедэркэн бу тэчрубэдэн езлэри учуй ярарлы олан шейлэри ейрэнирлэр, чунки бу, онларын ирэлийа дог-ру Ьэрэкэтинэ анчаг кемэк эдэ бидэр, там истиглалиййэт уррунда, игтисади, ичтимаи вэ мэдэни тэрэгги уррунда afup мубаризэдэ онлары анчаг гуввэтдэндирэ билэр. Бэшэриййэтин кэлэчэк мугэддараты сосялизм елкэлэринин инкишафындан вэ капйтализмин вэзиййэтиндэн асылы ол-магла бэрабэр, Ьэм дэ хейли дэрэчэдэ ои дан асылыдыр ки, вахтилэ капитализмин чэбЬэ архасы олуб инди азадлыра чыхмыш Асия вэ Африка елкэлэри нечэ инкишаф эдэчэклэр, печэ сиясэт еридэчэклэр. Бу эЬтиятдан мэЬрум олмуш империалистлэр мумкун олан бутун васитэларлэ бу елка лэри енидэн езлэринэ табе этдирмэк чэЬд-лэриндэи эл чэсмирлэр. Лакин империа-лизмэ гаршы фэал мубаризэ йолуна гэдэи гоймуш Асия вэ Африка хадгларынын артмагда олан бирдийи инди империа-дистлэрив бу чэЬдлэрииэ гаршы дурур; Бандунгдакы тарихи конфранс буиа парлаг мисалдыр. Йолдашлар! Совет Иттифагынын, Чии Халг Республивасылын иэ сосялизм йолу илэ кедэв башга елкэлэрин умуии сулЬу горумаг вэ муасир тэчавузкар гуввэлэрэ мугавимэт вестэрмэк ишиндэ меЬкэи вэ ардычыл мевге тутмасы бейнэлхалг Ьади сэлэрнн, жэркинлийи зэифлэтмэйэ вэ сул by иеЬкэмлэтмэйэ тэрэф ивкншаф этмэсинэ кетдикчэ даЬа чнддн тэ’сир кестэ-рнр. Чип еулЬун гудрэтли амил и олмушдур вэ влэ бир гуввэ йохдур и, бей нэлхалг ишлэрде лаягэтли ер тутмагда Чин Халг Республикасына мане еда бнд-син. (Алгышяар). Бейук Ленив бизэ бейнэлхалг муиася-бэтлэрии эсаеларыныв эсасыны — дивч янашы ишаиаг снясэтинм вермишдир. Дупя халглары бутуи елкэлэри вэ халг-ларыи динч янашы мшамасшш тэ’мин эдэн мэшЬур «беш прнисмпи» («У сян юантсзэ»), ирэлн сурмуш Чинин, Ьабелэ Ьиндистанын вэ Индонезииныи сэ’йлэринэ йуксэк гиймэт вермишлэр вэ бу «беш принеип» бейнэлхалг Ьэят тэчрубэсиндэ кетдикчэ даЬа кениш тэтбиг .одуиур. Лавии бейнэлхалг кэркиилнйни зэифлэ-дидмэсиндэ соя гч илдэ муэййэн мусбэт нэтичэлэр элдэ эдилдийинэ бахяаяраг унутмаг олмаз ки, АБШ-ын вэ бэ’зи башга елкэлэрнв эн бейук инЬисар бирдив-лэрияин башчылыг этдийи хуртэче гув-вэлэр ез тэч&вуэкарлыг планларындан, тарихин такэриви верийэ девдэрмэк кими сэрсэм идеяларындан ел чэкмэк истэмир-лэр. Онлар Чинин БМТ-дэ ез гануив ерини тутмасына мане олмаг мэгсэдилэ эикэд-лэр терэдирлэр, игтисади мунасибэтлэр-дэ айры-сечкилийи давай этдирирлэр, дунянын иумвуи олан районларында кэркинлийи сахламага инадда чалышыр-лар. Лап бу яхынларда дуня бу тэЬлу-вэлн сиясэти Мисрэ аид этмэк чэЬдлэри-нвв шаЬиди олду, Ьэм* дэ Мисрин Сувейш каналы барэсиндэки суверенлийини вэ тэбии Ьугугларыны бэрпа этмэк йолунда Мисир Ьекумэтивин тамамилэ гануни олан Ьэрэкэтиндэн бэЬанэ кими истифадэ эдилди. Мисри кернйэ чэкилмэйэ мэчбур этмэк 7чун Ьэтта силаЬ ойнатмага да чэЬд эдэн 1э’зи девлэтлэрин бу чур сэ’йлэри марк-систлэрин чыхардыглары белэ бир нэтичэни тэсдиг эдир ки, империализм Ьэтта тарихин ачыгдан-ачыга мэЬкум этмиш ол дуру мевгелэри дэ дейушсуз тэЬвил вер-мир. Империализм бу мевгелэрдэн меЬкэм япышмага чэЬд эдир вэ онлары ялныз мэчбуриййэт узундэн, буна гэдимдэн Ьу-гугу олан халгын тэзйиги алтында вэ бутун азадлыг севэн халгларын тэ’сири илэ тэЬвил верир. Лакин империализм аддым-аддым керилэмэйэ мэчбурдур, онун мустэмлэкэ системи исэ Ьиссэ-Ьиссэ дагы-лыр. Асияда, демэк олар ки, мустэмлэкэ-лэрдэн анчаг айры-айры адачыглар гал-мышдыр. Африкада гудрэтли азадлыг Ьэ-рэкаты просеси башланмышдыр, Ьэрчэнд бейук кечмиши вэ эйни дэрэчэдэ бейук кэлэчэби олан бу гит’энин хейли Ьиссэси Ьэлэ мустэмлэкэ зулму алтында яша-йыр. Латын Америкасы елкэлэринин халглары ядэллилэрин мустэмлэкэ вэ ярым-мустэмлэкэ зулмунэ гаршы, Ьэлэ аз нэзэрэ чарпса да, инадлы мубаризэ апарыр-лар. Империалистлэрин сыхышдырдыгла-ры Авропа вэ Америка елкэлэринин антиимпериалист мейллэри кетдикчэ даЬа кучлу тэзаЬур эдир. Америка Бирлэшмиш Штатларыиын ин-Ьисарчы даирэлэри бу тарихи просесин лэнкимэсиндэ Ьеч дэ сонунчу рол ойна-мырлар. «Классик» формада мустэмлэкэ-лэри олмаян Ьэмин даирэлэр езлэрини аз гада мэзлум халгларын азадлыгы тэрэфда-ры кими гэлэмэ вермэйи хошлайырлдр. Лакин мэсэлэ кэлиб иш мэгамына чатдыг-да онлар дэрЪал езлэринин ич узуну аш-кара чыхарыр, кеЬнэ мустэмлэкэчи дев-лэтлэрлэ элбир олурлар. Америка империализми шэраитдэн асылы олараг мус-тэмлэкэчилийин Америкада ичад олунмуш ени методларыны тэтбиг эдир, мустэмлэ-кэчилэрин кеЬнэ усулларындан да иирэн-мирлэр. Ьэм дэ онлар кечмиш имтиязла-рынын Ьеч олмазса бир Ьиссэсини зло кечирмэйэ вэ мустэмлэкэ зулмундэн азад олмуш ежэлэрдэ кечмиш инЬисар бир-лшиэри илэ янашы вэ я онларьгн эвэзи-нэ ез ерлэрини меЬкэмлэндирмэйэ чалы-шырлар. Башга халглар узэриндэ Ьекмранлыг этмэк устундэ бир-бири илэ мубаризэ апаран империалист девлэтлэри арасындакы дэрин зиддиййэтлэрдэн бири езуну бунда кестэрир. Бу исэ лабуд олараг бу-тунлукдэ империализм гуввэлэрини зэифлэдир. Йолдашлар! Инди Совет Иттифагы Коммунист пар тиясы вэ бутун совет халгы Сов.ИКП XX гурултайынын гэрарларыны еринэ етир мэк узэриндэ кэркин чалышырлар. Гу-рултай тэсэрруфат фэалиййэтинин, сияси вэ мэдэни фэалиййэтин бутун саЬэлэриндэ партия гаршысында, совет халгы гаршы-сында эзэмэтли вэзифэлэр гоймушдур; бу вэзифэлэр, Ьэр шейдэн эввэл, эсас игтисади вэзифэни—эЬалинин Ьэр нэфэри Ье-сабилэ мэЬсул истеЬсалына керэ эн чох инкишаф этмиш капиталист елкэлэринэ чатмаг вэ онлары етуб кечмэк, белэликлэ диич игтисади ярышда капитализм узэриндэ Ьэллэдичи гэлэбэ газанмаг вэзифэ сини еринэ етнрмэк мэгсэди кудур. Бу вэзифэнин еринэ етирилмэси, Ьэр шейдэн еввэд, мэЬсулдар гуввэлэрин ин-кишафында ени сычрабышын зэрури олмасы демэкдир. Буна керэ дэ гурултай техники тэрэггинин сур'этлэндирилмэси, эн ени аваданлыгла тэчЬиз эдилмиш ени заводлар тикилмэси, бир чох мевчуд му-эссисэлэрин ени техника илэ тэчЬиз олунмасы, атом энержисиндэн динч мэг-сэдлэрлэ истифадэ эдилмэси, автоматлаш-дыриа, конвейер усулунун тэтбиг эдилмэ-си, чох зэЬмэт тэлэб эдэн вэ ярдымчм ишлэрин механиклэшдирилмэси кими Ьэллэдичи мэсэлэлэрэ эсас диггэт етирди. XX гурултай тэсэрруфат рэЬбэрлэрипин бир гнсминэ хас олан ловгалыг вэ муЬа-физэкарлыг эЬвал-руЬиййэсипи гэти су-рэтдэ пислэди вэ Ьэм тэсэрруфатчыларын, Ьэм дэ алимлэримнзин вэ муЬэндислэри-мязни диггэтини нэинки габагчыл совет тэчрубэсинин, Ьэм дэ дуня техника тэч-рубесннин диггэтлэ ейрэиилмэси вэ истеЬ-салатда тэтбиг эдилмэси лузумуиа чэлб этди. Бизим фэЬлэ синфимиз, зэЬмэткеш совет виялылары иартиянын чарырышына мисилсиз руЬ йуксэклийи вэ Ьэдснз эмэк чошрунлуру илэ чаваб вердилэр; бу эмэк чошрунлуру ез нэтичэлэрини верир вэ белэ бир инамы даЬа да меЬкэмлэндирир ки, сэиае саЬэсиндэ гурултайын алтынчы бешилдик учун ирэли сурдуйу чэтин вэзифэлэр еринэ етиридэчэкдир. Кэнд тэсэрруфатында истеЬсалат или-нин нэтичэлэринэ керэ, артыг иади таи гэтиййэтлэ демэк олар: бу ил биз кэнд тэсэрруфатынын керилийини мувэффэгий-йэтлэ арадан галдырачагыг. Совет Иттифагы коллективлэшмэнин вэтэиидир. Буна керэ дэ бизим кечдийа-миз йод, Ьэмин йоддакы мувэффэгиййэт-дэримиз вэ мувэффэгиййэтсизликлэримиз, колхоз вэ совхозларын инди элдэ эдил-хиш гудрэтли йуксэдиши хусуси эЬэмий-йэт газаныр. Бу йувсэлнш бизим сон 2—3 ил эрзиндэ Ьэята кечирдийимиз там бир сыра керкэмли тэдбирлэр сайэсиндэ элдэ эдил-мишдир; бу тэдбирлэрин бзшлычалары ашарыдакылардан ибарэтдир: Кэнд тэсэрруфаты истеЬсалынын инки-шафы учун эн муЬум амиллэрдэн бири олмаг э’тибарилэ кэнд тэсэрруфаты ишчи-лэринин мадди марагы эЬэмиййэтли дэрэ-чэдэ артырылмышдыр. Колхозлар дузкун олмаян планлашдырманын бурократик бу-ховларындан азад эдилмищдир; колхоз чэ-сэрруфатынын вачиб мэсэлэлэрини колхэз-чу кутлэлэринин езлэри Ьэлл этмэйэ баш-ламышлар. Бу, Ьэм колхозларын езлэри-нин, Ьэм дэ девлэтнн хейринэ олараг кол-хозчуларын кениш ярадычы имканлары-ны ашкара чыхармыш вэ эмэк фэаллыгы-ны инкишаф этдирмишдир. Кэнд тэсэрруфатынын кучлу вэ эн муасир техника илэ тэчЬиз эдилмэси иши сонсуз дэрэчэдэ гуввэтлэнмишдир; колхозлар, совхэз-лар вэ МТС-лэр яхшы муЬэндис вэ агротехник кадрлары илэ тэ’мин эдилмишдир ки, бу да истеЬсалын техники сэвиййэ-синин йуксэлмэсини тэ’мин эдир. Уч ил эрзиндэ шэЬэрлэрдэн кэндэ муЬэндис вэ арраном тэЬсили олан 200 мин мутэхэс-сис кондэрилмишдир. Кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын ча-тышмазлырыны лэрв этмэкдэ ез эЬэмий-йэтинэ керэ муЬум олан хам вэ динчэ гоюлмуш торпагларын истифадэ эдилмэси дэ Ьэллэдичи тэ’сир квстэрмишдир. Бунун мувэффэгиййэтинэ эввэллэр Ьэлэ Ьеч дэ Ьамы инанмырды, лакин бу иш там гэлэбэ илэ багаа чатмышдыр. Сизэ мэ’лум-дур ки, I биз 28—30 милйон Ьектар саЬэ-дэн истифадэ эдилмэсини планлашдыр-мышдыг, лакин иш элэ яхшы кэтирди ки, эн гыса бир муддэт эрзиндэ—3 илдэн дэ аз бир муддэтдэ—35,5 милйон Ьектар— сизин вэ бизим елкэлэрииизин мигясына керэ дэ чох бейук олан бир саЬэдэн истифадэ эдилмишдир. Бу ил хам торпаглар яхшы мэЬсул вермишдир, бу да елкэдэ тахылын умуми эЬтиятыны хейли ар-тырыр. Мисал учун, бизим Газахыстан Сосялист Республикасыны кету рун. Ьэ-лэ лап бу яхынларда бу республика девлэтэ чэмиси 50—70 милйон пудрен яхшы иллэрдэ исэ 100 милйон пуддан бир гэдэр чох тахыл верирди, бу ил исэ Газахыстан бир милярд пуд тахыл верэ-чэкднр. Бизим кэнд тэсэрруфатымыз сур’этлп аддымларла йуксэлир, колхоз гурулушу тэкмиллэшир вэ меЬкэмлэнир, фэЬлэ синфинин кэндлилэрлэ иттифагы даЬа артыг моЬкэмлэнмишдир. Бизим умид этмэйэ бутун эсасларымыз вардыр ки, алтынчы бешиллик планыв тахыл, эт, суд вэ башга мэЬсуллар вэ техники биткилэр истеЬ-салы узрэ тапшырыглары нэзэрдэ туту-лан муддэтдэн хейли эввэл еринэ етири-лэчэкдир. Кэнд тэсэрруфатынын даЬа да йуксэлмэсини бизим партиямыз эн вачиб вэ эн муЬум вэзифэлэрдэн бири Ьесаб эдир вэ бу вэзифэнин еринэ етирилмэси халгымызын Ьэят сэвиййэсинин йуксэл-мэеинэ билаваситэ тэ’сир кестэрэчэкдир. (Аягышлар). Полдашлар! Марксизм-ленинизмин нэ-зэриййэ вэ тэчрубэсинин сизин партия-ныза яхшы ма’дум олан башга муЬум мэсэлэлэри илэ янашы олараг Совет Птти-фагы Коммунист партиясынын XX гурултайы муасир бейнэлхалг коммунизм Ьэрэ-катына вэ бутовлукдэ фэЬлэ Ьэрэкатына аид олан мэсэлэлэрэ чидди диатэт етир-мишдир. XX гурултайын бу мэсэлэлэрэ дайр чыхардыгы нэтичэлэр ялныз сизин партиянызда дейил, бутун гардаш коммунист вэ фэЬлэ партияларында дейил, эйни заманда дунянын бутун елкэлэринин кениш зэЬмэткеш кутлэлэри вэ ичтимаий-йэтин мутэрэгги даирэлэри ичэрисиндэ дэ кениш мусбэт рэ’йлэр догурмушдур. Ени муЬарибэ тэЬлукэсинэ гаршы чыхыш эдэн бутун гуввэлэрин Ьэрекэт бир-лийини вэ сыхдырыны даЬа да моЬкэмлэн-дирмэйин эЬэмиййэти XX гурултайын сэ-нэдлэриндэ хусусилэ гейд эдилмишдир. СулЬу горумаг ишиндэ фэЬлэ синфи вэ онун партиялары Ьэллэдичи рол ойнама-лыдырлар. Буна керэ дэ бейнэлхалг фэЬлэ Ьэрэкатында тэфригэни арадан гал-дырмаг мэгсэдилэ коммунист, сосялист вэ башга фэЬлэ партиялары арасында ишку-зар элагэлэр ярадылмасы бизим зэманэ-миздэ эн актуад проблемлэрдэн бири олмушдур. Буиу нэзэрэ алараг партиямыз Гэрби Авропа елкэлэринин бир сыра сосялист партиялары илэ алагэ яратмаг саЬэсиндэ бэ’зи эмали аддымлар атмышдыр. Элбэттэ, бяз билирик ки, бу мэсэлэнин Ьэлди хейли чэтинликдэрин арадаи гал-дырылмасы илэ элагэдардыр, сэбр, узун вахт вэ чохлу сэ’йлэр тэлэб эдир. Лакин артыг индидэн айдындыр ки, бела элагэлэр ярадылмасы учун эдидэн илк чэЬдлэр муэййэн мусбэт нэтичэлэр верир. Биз белэ Ьесаб эдирик ки, элагэдар партиялар бу ишдэ сэбат кестэрсэлэр, буну арзу эдиб бир-бирини баша душсэлэр белэ сэ’йлэр езуну тамамилэ догруддар. Партиянын XX гурултайы буржуазиянын, хусусэн Америка буржуазиясынын сосялизмэ гаршы бенэлдилииш олан бутун мубаризэ планыны позду. (Алгышлар). Сов.ИКП XX гурултайындан сонра ке-чэн муддэт эрзиндэ Коммунист вэ фэЬлэ (СОНУ 3-чу СЭЬИФЭДЭ) ;
RealCheck