Baku Kommunist Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Kommunist

  • Publication Name: Baku Kommunist
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 31,112
  • Years Available: 1956 - 1991
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Kommunist, September 06, 1956

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Kommunist (Newspaper) - September 6, 1956, Baku, Azerbaijan 6 СЕНТЯБР 1956-чы ИЛ, № 208 (10241* КОММУНИСТ ЭЬалинэ ярашыглы вэ давамлы аяггабы верэк Фабрикамызын коллектива Ереван шэ-Ьэриндэки 1 немрэли аяггабы фабрика-сыныв ишчилэри илэ ярышыр. Фабриканын фэЬлэлэри, муЬэндис-тех-ник ишчилэри бу ярышда иллик планы вахтындан эввэл ерииэ етирмэйи, план-дан элавэ 5 милйон манатлыг аяггабы истеЬсал этмэйи, эмок мэЬсулдарлыгыны плана нисбэтэн 2 фаиз йуксэлтмэйи eh-дэсинэ котурмуш, гэнаэт Ьесабына 30 мин чут элавэ аяггабы тикмэйи, 20 ени модел-дз аяггабы исте!1салыны мэнимсэмэйи вэ'д этмишлор. Фабрикамызда бу илин биринчи вэ икинчи кварталларында сосялизм ярышы-на екун вурулмуш вэ нэтичэси Еревана, 1 немрэли аяггабы фабрикасына кендэ-рилмишдир. Биз дэ, ярышын екунларына дайр Еревандан ики дэфэ мэктуб алмы-шыг. Ярыш нэтичэлэри нэзэрдэн кечи-рилэркэн мз’лум олмушдур ки, фабрикамызын ишчилэри даЬа яхшы квстэричи-лэр элдэ этмишлэр. Бизим фабрикада доггуз айлыг умуми маЬсул бурахылышы планы вахтындан эввэл еринэ етирилмишдир. МэЬсулун мая дэйори плана гаршы 5 фаиз ашагы са-льтнмыш, эмэк мэЬсулдарлыгыны йук-сэлтмэк тапшырыгы 104 фаиз еринэ етирилмишдир. Чохлу хаммала гэнаэт эдилмиш, бунун Ьесабына пландан элавэ 51 мин чут аяггабы бурахылмышдыр. 3-чу, 4-чу, 5-чи, 11-чи сехлэрин вэ бичмэ сехипин коллективлэри ярышын ей сы-раларында кедирлэр. Бутун сех вэ бригадаларын габагчыл олмасы сосялизм ярышында башлыча шэртдир. Бунун учун габагчылларын иш тэчрубэспни ейрэниб умумилэшдирмок вэ кениш яймаг мэсэлэсинэ чидди фикир ве-рилир. 4-чу сехдэ аяггабынын уст Ьис-г.эсини тикэн уста Елена Медведова йол-дашын ирэли сурдуйу сэмэрэлэшдиричи тэклифдэн бутун сехлэрдэ истифадэ олу-нур. Оввэллэр аяггабыларын анры-айры )|иссэлэри тикилмэздэн габаг, тикиш ери-ии муэййэнлэшдирмэк учун бир-биринэ япышдырылырды. Бу ишлэ бир нечэ ада-мын мэшгул олмасы лазым кэлирди. Медведова йолдашын тэклифилэ Ьэмин про-сес ихтисара салынмышдыр. И иди материалы кэсэн бычаг узэриндэ ийнэ гоюл-мушдур. Аяггабы бичилэркэн ийнэ ора-да дешик ачыр, бунунла аяггабынын Ьа-радан тикилэчэйи муэййон эдилир. Бу токлифин Ьэята кечирилмэси нэтичэсиндэ hop ай чохлу девлэт вэсаитинэ гэнаэт эдилир. 6-чы сехин чилинкэри Борис Захаров йолдаш фрезер машынлары учун завод-дан кэтирилэн гайышлар эвэзинэ хусуси гайыш дузэлтмишдир. Бу гайыш учуз баша кэлир, Ьэм дэ хейли меЬкэмдир. Сехлэрдэ бу гайышдан истифадэ эдилмэ-си яхшы нэтичэ верир. Яз-яй айларында муэссисэмиз чохлу аяггабы истеЬсал этмишдир. Инди пайыз-гыш мевсуму учун аяггабы истеЬсалына башланмышдыр. Умумиййэтлэ фабриканын конвейсрлэриндэн 29 елчудэ мухтэ-лиф моделли вэ мухтэлиф рэнкли аяггабы бурахылыр. Фабрикамыз мэЬсул ис-теЬсалыны кетдикчэ артырыр. ИстеЬсал просеслэринин тэкмиллэшди-рилмэси чох бейук фаида вермишдир. Аяггабынын алт Ьиссэси бичилэн сехин Ьазырлыг ше’бэсиндэ ики эдэд учхэтли конвейер дэзка-Ьы гурулмушдур. Фабриканын муЬэндис-техник ишчилэри вэ ис-теЬсалат габагчыллары «Скороход» фаб- рикасынын тэчрубэсиндэн ярадычылыгла истифадэ эдэрэк чоххэтли конвейерлэрин ени конструксиясыны яратмышлар. Чоххэтли конвейер гурудмасы нэтичэсиндэ сехин истеЬсал кучу 50 фаиз йуксэлмиш, Ьазырлыг вэ тикмэ сехлэри арасында нормал элагэ яранмыш, бичмэ сехинин бир невбэли ишэ кечмэси мумкун олмуш-ДУР- Фабриканын ишчилэри сэндэл вэ сан-далетлэрин рантларыны тикмэк учун тэбии кен эвэзинэ сун’и кендэн истифадэ этмэйэ башламышлар. Бунун нэтичэсиндэ бир илдэ 13 тон тэбии кенэ гэнаэт эди-лэчэкдир. Ьэмчинин эл ишлэринин механиклэш-дирилмэси саЬэсиндэ дэ муэййэн тэдбир-лэр керулмушдур. Ьазырда фабриканын сехлэриндэ аяггабыларын чешидини чохалтмаг, истеЬсал технолокиясыны яхшылашдырмаг учун бир сыра тэдбирлэр Ьэята кечирил-мэкдэдир. Механики сехин бир груп му-Ьэндис-техник ишчиси киши аяггабыла-рынын алт Ьиссэсини мэсамэли резиндэн исти вулканизасия усулу илэ Ьазырла-маг учун прес дузэлтмишдир. Илин ахы-рынадэк фабрикада 40 бела прес гуру-лачагдыр. Мутэхэссис вэ истеЬсалат габагчылла-рындан бир дэстэ олкэнин бейук аяггабы фабрикалары олан «Скороход», «Парис Коммунасы», «Буревестник» фабрикала-рына кедиб онларын иш усуллары илэ таныш олмушдур. 4-чу сехин усталарын-дан Тамара Чивоева вэ Гурбан Асланов йолдашлар Ленинград аяггабы фабрика-ларында уч айлыг курс кечмишлэр. Бун-лардан башга, рантлы аяггабы тикэн ма-шынларда ишлэмэк учун 4 нэфэр бу яхынларда Ростов-Дон шэЬэриндэки Микоян адына аяггабы фабрикасында олмушдур. Бир нечэ ай бундан габаг фабрикая ени тикиш машынлары кэтирилмишдир. Бу машынлардан бирини 6-чы сехин истеЬсалат габагчылы уста Маня Шамил гызы мэЬарэтлэ идарэ эдир. Фабрикамызда онун кими истеЬсалат габагчыллары чохдур. Гейси Элэкбэрова, Мария Игнат’-ева, Тапдыг Ахундов, Владимир Кераси-мов, Амаля Багырова, Арам Манучарян, ЭлиЬейдэр Исмайылов, Ругийэ Элиева йолдзшлары вэ башгаларыны буна ми-сал кестэрмэк олар. Коллективимизин ишиндэ негсанлар да вардыр. Ьазыр аяггабылар бэ’зэн гусур-лу олур. Онларын формалары алычыла-_ рын хошуна кэлмир. Бу иеэ зэЬмэткеш-лэрин Ьаглы наразылыгына сэбэб олур. Коллективимиз бу негсанларын арадан галдырылмасына чалышмалыдыр. Фабрикамызы хаммалла 1 вэ 2 немрэли кен заводлары тэчЬиз эдир. Чох вахт ис-теЬлакчылар аяггабынын харичи керу-нушунун гэшэнк олмамасындан, рэнки-нин тез кетмэсиндэн шикайэтлэнирлэр. Бутун бунлар Ьэмин заводларын Ьэлэ дэ иис ишлэмэсинин нэтичэсидир. 5у заводларын рэЬбэрлэри мэЬсулун кейфиййэти нэ чидди фикир вермэлидирлэр. Микоян адына аяггабы фабрикасынын ишчилэри ишдэ олан негсанлары тезлик-лэ арадан галдырачаг, зэЬмэткешлэрив ярашыглы вэ давамлы аяггабылара олан тэлэбини едэмэк учун даЬа яхшы иш-лэйэчэклэр. К. МЭММЭДОВА Микоян адына аяггабы фабрикасы партия буросунун катиби. Колхоз кэндлэри абадлашдырылыр Астара районунун Эрчиван кэндяндэ тикинти ишлэри кетдикчэ сур'этлэнди-ридир. Молотов адына колхозда 100 баш гарамал тутан ики бина тикилиб бу яхынларда истифадэйэ верилэчэкдир. 5 отагдан ибарэт ени гушчулуг фермасы тикилиб гуртармышдыр. Бу ил бурада 150 тонлуг бир ени силос гуллэси Ьа-зырланмышдыр. ☆ Жданов районундакы Ленин адына колхозда да абадлыг ишлэри керулур. Бу ил колхозда электрик стансиясы, дэйир-ман, Ьабелэ ени тахыл амбары тикилиб истифадэйэ верилмишдир. Ьазырда колхоз идарэси вэ гараж учун ени биналар тикилир. ☆ Эли Байрамлы районунун мэркэзиндэ Ьазырда икимэртэбэли орта мэктэб вэ клуб, 18 мэнзилли ири яшайыш бинасы тикилир. Тикинти об’ектлэрипи иншаат мате-риаллары илэ вахтында тэ’мин этмэк учун районда дэмир-бетон блоклар вэ ар-матуралар Ьазырлаян ени сэнае муэсси-сэсинин тикинтисинэ башланмышдыр. Бу муэссисэ илдэ 2 мин кубметр дэмир-бетон блок истеЬсал эдэчэк, мухтэлиф новдэ вэ елчудэ метал лайлар бурахачаг-дыр. Муэссисэ эн ени техника илэ тэчЬиз эдилир. Бурада дэзкаЬлары Ьэрэкэтэ кэтирэн кучлу трансформатор, галдыры-чы вэ кэсичи дэзкаЬлар гоюлмушдур. Умумиййэтлэ шэЬэр сон иллэрдэ хейли кенишлэндирилмиш, бурада тэзэ эвлэр тикилмиш, кучэлэр абадлашдырылмыш-дыр. ШэЬэрин ики кучэсинэ гыр дешэн-миш, хиябанларда 3.500 бэзэк агачы экилмишдир. ШэЬэрдэ икимэртэбэли универмаг тикилмишдир. ☆ Иочаз кэнди Лачын районунда эн мэн-зэрэли ердэ салынмышдыр. Кэнд Ьэр тэ-рэфдэн кезэл тэбии мешэлэр, сэрин булаг-лар, чэмэнлик вэ дагларла эЬатэ олун-мушдур. Бу илин язында зэЬмэткешлэрин гуввэси илэ 3 километр мэсафэдэн кэндэ ени су кэмэри чэкилмишдир. Бу су илэ колхозчуларын Ьэйэтлэриндэ олан багча вэ бостанлар, колхозун гаргыдады экини саЬэси суварылыр. Бу яхынларда кэнддэ она гэдэр колхоз-чу аилэси езунэ кениш вэ ишыглы эв тикмишдир. МЭКТЭБ мэвзуунда ЯХШЫ ТЭШЭББУ С Ьачыкэнд истираЬэт эвиндэ Ьачыкэнд истираЬэт зви республика-мызын зэЬмэткешлэринин эн севимли истираЬэт очагларындан биридир. Отуз ил бундан эввэл истираЬэт эви тэшкил олунан заман бурада чэми 5 корпус вар иди. Бурада электрик ишыгы йох иди. . Инди бу корпусларын сайы 15-э чат-дырылмыш, чохлу мебел вэ чарпайы илэ тэ’мин олунмушдур. ИстираЬэт эви элек-триклэшдирилмиш, бурада хусуси радио говшагы гоюлмушдур. Ьачыкэнд истираЬэт эвиндэ Ьазырда 250 нэфэрэ яхын зэЬмэткеш динчэлир. ИстираЬэт эдэнлэр учун Кей келэ, Кезэлбулага, Гошабула-га вэ Туршсуя экскурсиялар тэшкил эдилир. Ьачыкэнд истираЬэт эвиндэ бу ил 2.872 нэфэр динчэлэчэкдир ки, бу да ке-чэн илдэкиндэн 300 нэфэр чохдур. Сентябрын биридир. СэЬэр саат 7-дэн э’тибарэн йуздэрдэ ушаг ахышыб ШэЬэр районунун 220 немрэди хэктэбииэ кэлир. Будур, У синиф шакирдлэринин дэе-тэсинэ ‘ анасынын элиндэн тутмуш бир гыз янашыр. Бу Надя Тепдяковадыр. Ее-чэн дэрс илинин биринчи ярысывда Надя дэрслэриндэн зэиф гиймэтлэр алар, мак-тэбин дахили интизам гайдадарыны тез-тез позарды. Ьэлэ лап учунчу рубун эв-вэллэриндэ йолдашлары бедэ фикирдэ идилэр ки, Надя йэгин V синфэ вечэ билмэйэчэк. Инди иеэ Надя да кеЬнэ достлары илэ бирликдэ V синифдэ охуя-чагдыр. Бас буна сэбэб нэ олмушдур? Нечэ олмушдур ки, вэзиййэт бирдэн-бирэ бела дэйишмишдир. Бу Ьагда Надянын анасы белэ дейир: — Муэллимлэри саг олсунлар, онлар К1мэк этдилэр. Эввэллэр май ишдэ олан-да Надя эвдэ назарэтсиз галыб дэрслэри-ни вахтында Ьазырдамыр вэ вахтынын чохуну ойнамагда кечирирди. Ата-анала-ры ишдэ олдугу муддэтдэ эвдэ нэзарэтсиз галан ушаглар учун мэктэбдэ хусуси отаг айрылдыгдан сонра ушаг дэредэрини бурада Ьазырламага башлады. Кердуйу-нуз кими, нэтичэси дэ яхшы олду... Надя 220 немрэли мэктэбдэ так дейил-дир. Ата-аналары ишдэ олдугу муддэтдэ эвдэ нэзарэтсиз галдыгы учун дэрслэриндэн керидэ галан 25 нэфэрэ гэдэр шакирд мэктэбдэ тэшкил эдилмиш белэ отара чэлб олундугдан сонра кериликлэрини арадан гачдырмыш вэ Ьахысы юхары синфэ кечмишдир. Бу чур отаг тэшкил этмэк тэшэббусуну биринчи олараг мэк-тэбин Азэрбайчан дили муэллими Л. Ис-майылова йолдаш галдырмышдыр. Сонра-дан муэллимлэрдэн Е. Чеботаревич, М. Са-киян йолдашлар да бу ишэ Ьэвэслэ ки-ришмишлэр. Ишлэйэн ата-аналар мэктэ-бин бу тэшэббусуну севинчлэ гаршыла-мыш вэ бу иш учун лазым олан мадди ярдымы кестэрмэйэ Ьэвэслэ разы олмуш-лар. Шакирдлэр саат 12-дэ дэредэн чых-дыгдан сонра мэктэбин буфетиндэ исти емэк ейир вэ муэллимлэ бирликдэ барла-ра, мейданчалара кэзмэйэ кедирлэр. Онлар бурада тэмиз Ьавада динчэлирлэр. Тэхминэн ики саат давам эдэн бу кэзнн-тидэн сонра шакирдлэр мэктэбэ гайыдыб онлар учун айрылмыт олан отагда эв тапшырыгларыны Ьазырлайырлар. Чэ-тинлик чэкэнлэрэ муэллим кемэк костэ рир. Эв тапшырыглары Ьазырландыгдан сонра шакирдлэр муталиэ эдир, шэкил чэкир, столусту оюнларла мэшрул олур-лар. Умуми иш куну гуртаран вахтлар-да иеэ шакирдлэр оз эвлэринэ гайыдыр-лар. Кечэн дэрс или Шаумян районунун 63 немрэли мэктэбиндэ дэредэн сонра нэзарэтсиз галан ушаглар учун отагда апа-рылан иш дэ яхшы сэмэрэ вермишдир. Икинчи ил бир синифдэ гадмаг горхусу олан 15 нэфэр ибтидаи мэктэб шакирди бу oraFa чэлб эдилдикдэн сонра мувэффэ-гиййэтлэ охуяраг юхары синфэ кечмишлэр. Бу чур ишлэйэн ата-аналарын сайы даЬа чох олдугундан В. И. Ленин адына тохучулуг комбинатынын рэЬбэрлэри мэктэб мудирийбэтинин хаЬишинэ эмэл эдэ-)эк ени дэрс илиндэн комбинатын клу-¡унда онлара хусуси бир отаг айырмыш-дыр. Ата-аналары ишлэйэн вэ эв шэраити яхшы олмаян шакирдлэрин дэредэн сон-ракы вахтыны тэшкил этмэк учун бир сыра эв идарэлэри янында «ушаг клуб-лары» тэшкил вдилмэси дэ яхшы тэшэб-liyc кими гиймэтлэндирилмэлидир. Чун-ки, бу клублара нэинки бир, Ьэтта бир нечэ кварталын эвдэ нэзарэтсиз галан ушатларыны чэлб этмэк мумкундур. Кечэн дэрс илиндэн э’тибарэн Бакыда белэ клублар тэшкил эдилмэйэ башланылмыш-Дыр. Мэоолэн, Сталин районунда Вано Сту-руа адына заводун фЛлэлори учун са-лынмыш гэсэбэдэ бойук яшайыш бинала-шндан биринин янында «ушаг клубу» тэшкил эднлмишдир. Ушагларын дэрс Ьа-зырламасы учун 4 отагдан ибарэт олан бу клубда кезэл шэраит ярадылмышдыр. Клубда эйни заманда кэми моделчилийи, фото, тэсвири инчэсэнэт, бэдии эл иши, бичмэк вэ тикмэк, агач узэриндэ нахыш ачмаг дэрнэклэри тэшкил эднлмишдир. Бурада Ьэмчинин мухтэлиф нов столусту оюнлардан истифадэ этмэк учун дэ ла зыми шэраит вардыр. Вано Стуруа адына заводун фэЬлэ гэ-сэбэсиндэки «ушаг клубунун» тэшкил эдилмэси тэшэббусуну эвлэр идарэсинин мудири М. Лыкова йолдаш вэ бир сыра фэал ата-ана галдырмышдыр. Бу тэшэб-бусун Ьэята кечирилмэсиндэ эвлэр ида-рэсинэ Вано Стуруа адына заводун рэЬ-бэрлэри вэ Сталин району 163 немрэли мэктэбин мудириййэти яхындан кемэк этмишдир. Завод клубун отагларыны тэ’-мир этмиш вэ оз ишчилэриндэн бурадакы дэрнэклэр учун рэЬбэрлэр айырмышдыр. 163 немрэли мэктэб иеэ эв тапшырыгларыны клубда Ьазырлаян шакирдлэрэ ке-мэк этмэк учун музллимлэр айырмышдыр. Монтин адына госэбэнин 14-чу Залаг-зал кучэсиндэ ерлэшэн 8 немрэли эвдэки «ушаг клубунун» иши дэ диггэтэлайиг-дир. Клубун тэ’мириндэ вэ аваданлыгла тэчЬнз эдилмэсиндэ Б. Сардаров адына машынгайырма заводу эвлэр идарэспнэ (мудир Е. Жыгалина йолдашдыр) яхындан комок этмишдир. Клуб узэриндэ Кеш-лэ районунун 193 немрэли мэктэби Ьа-милик эдир. Мэктэб клубда шакирдлэрэ кемэк этмэк вэ бурада апарылак ишлэ-рин тэшкилинэ рэЬбэрлик учун муэл-.imiviep айырмышдыр. Шакирдлэр бу клубда эв тапшырыгларыны Ьазырлайыр, кино фи.тмлоринэ бахыр вэ ез бош вахт-ларыны сэмэрэли кечирирлэр. Бакынын «8-чи километр» гэсэбэсиндэ тэшкил эдилмиш «ушаг клубу» да мэк-тэблилэрин дэредэн сонракы вахтыны тэшкил этмэкдэ хейли иш керур. Ьэр бир эв идарэси янында «ушаг клуб-лары» вэ я гырммзы кушэлэр тэшкил этмэк мумкундур. Бу игаин эсас тэшки-латчылары, биринчи невбэдэ, халг маа- рифи органлары, мэктэблэр, мэктэблэрин вэ эвлэр идарэсинэ кемэк эдэн комиссия-нын янында ата-аналар кохитэлэри ол-малыдыр. Ери колмшпкон гейд этш-к лазымдыр ки, Бакыда эвлэр идарэлэринин чохунун янында бу чур ата-аналар коми-тэси йохдур вэ бунларын ярадылмасына эЬэмиййэт верилмир. «Ушаг клублары» вэ гырмызы кушэлэр учун коммунад тэсэрруфаты шо’бэлэринин биналар айырмасы Ьаггында Коммунал Тэсэрруфаты Назирлийинин директива вардыр. Ьэмин директивдэ Ьэмчинин эвлэр идарэлэринэ тапшырылыр ки, мэдэни-кутлэви ишдэр учун онлара верилмиш вэсаит Ьесабына бу клуб вэ гырмызы кушэлэрэ лазым олан аваданлыг алсын-лар. Бу директивин еринэ етирилмэсинэ наил одмаг лазымдыр.    ^ Ата-аналары ишлэйэн кичик яшлы мэктэблилэрин дэредэн сонракы вахтыны тэшкил этмэкдэ фабрика вэ заводларын Ьэмкарлар иттифаглары комитэлэри дэ кениш имкана малпкдир. Мэсэлэн, Мос-кванын бир сыра завод вэ фабрикасынын мадвниййэт эвиндэ вэ я клубунда Ьом-карлар иттифагларынын тэшэббусу илэ ата-аналары ишдэ олан ибтидаи мэктэб шакирдлэри учун хусуси отаг айрылмыш-дыр. Шакирдлэр бу отагда эв тапшырыгларыны Ьазырлайыр вэ мэдэни истираЬэт эдирлэр. Бакыда Шмидт адына заводун партия вэ Ьэмкарлар иттифагы тэшкилат-лары ата-аналары ишдэ олан ибтидаи мэктэб шакирдлэри учун сакит отаг тэшкил этмэйэ биринчи олараг тэшэббус кестор-мишлэр. Шмидт адына заводун бу гий-мотли тэшэббусу кениш яйылмалыдыр. Бакы шэЬэриндэ вэ онун районларын-да эсасэн яшлы эЬалийэ хидмэт эдэн чохлу клублар, мэдэниййэт сарайы вэ эвлэ-ри вардыр. Ьэм дэ бу мэдэниййэт очагла-рынын оксэриййэти кениш биналара ма-ликдир. 8кэр мэктэблэримизин мудириййэти вэ район тэшкилатлары истэсэлор, бу биналардан нэзарэтсиз галан шакирдлэрин дэредэн сонракы вахтыны тэшкил этмэк учун мувэффэгиййэтлэ истифадэ эдилэ билэр. Керундуйу кими, имкан чохдур. Ялныз тэшэббус вэ    фэалиййэт кестэрмэк лазымдыр. Тэкчэ Бакыда денил, республикамызын башга шэЬэрлэриндэ дэ минлэрлэ ибтидаи мэктэб шакирди ата-анасы    ишлэдини учун мэктэбдэн гайытдыгдан сонра эн азы 4 саат нэзарэтсиз галыр. Бу иеэ Ьэмин ушагларын дэрс охумасына вэ тэр-бийэсинэ эксэр Ьалларда мэнфи тэ’сир кестэрир. Буна кврэ дэ ата-аналары ишдэ оларкэн эвдэ нэзарэтсиз галан шакирдлэрин дэредэн сонракы вахтыны тэшкил этмэк ишинэ девлэт эЬэмиййэтли бир тэд-бир кими бахмаг вэ бу саЬэдэ мэктэблэрин, эв идарэлэринин, Ьэмкарлар иттифагы тошкилатларынын яхшы тэшэббусуну дазымынча гиймэтлэндирмэк    лазымдыр. Бу ишэ партия, совет Ьэмкарлар иттиф;н-лары вэ комсомол тэшкилатлары яхын до л кемэк кестэрмэлидирлэр. Тэл'эт ЭФЭНДИЕВ Педагожи элмлэри намизэди. Сумгайытда трамвай хэтти чэкилир С^игайытда ени тразгвай хэттинин чэ-килишинэ башланмышдыр. Бунун учун девлэт тэрэфиндэн 12 милйон манат пул бурахылмышдыр. Индийэ кими 2 километр йол салынмышдыр. Трамвай хэттинин умуми узунлугу 18 километр олачагдыр. Трамвай хэттинин икинчи Ьиссэсинин чэкилиши биринчи Ьиссэ истифадэйэ ве-рилдикдэн сонра башланачагдыр. Икинчи Ьиссэ Чорат вэ Насосны гэсэбэлэрини шэ-Ьэрлэ бирлэшдирэчэкдир. Ьазырда кеЬнэ Сумгайытла Катеж гэсэ-бэси арасында 600 квадратметрлик саЬэдэ трамвай паркы салыныр. ОЧЕРК Куровдаг газмачылары Август айынын 9-у иди. Булутсуз сэмада парлаян кунэш одлу шуалагы илэ алчаг боз дагларын ямачларыны, дэрэлэри гыз-дырырды. Ьаванын истисиндэн нэфэе ал-маг олмурду. Эли Байрамлыя кедэн асфалт йолун cap тэрэфиндэ еничэ газылмага башламыш гуюнун вышкасы учалыр-ды. Гую узэриндэ гызгын иш кедирди. Кклвуран насосун курултусундан агыз деиэнн гулаг эшитмирди. Газмачы Фейзулла Мурадов балтая ду-шэн агырлыгы тэнзим эдэн дэстэкдэн меЬкэм япышараг, елчу чиЬазларына бахды. Онун нэзэри сур’этлэ ашагы энэн квадрата саташан кими ани олараг ку-лумсэди вэ дошэмэнин палчыгыны тэ-мизлэмэклэ мэшгул олан кемэкчиси Р. Эминова кез эдиб юхарыдап шагулп асыл-мыш квадраты кестэрди. Кемэкчи башы-ны галдырыб газманын нечэ сур’этлэ кетдииини керунчэ онун да кезлэри севинчлэ кулду. Буругун яхынлыгындакы алчаг буд-кадан орта бойлу бир адам чыхды. Онун башы чаллашмышды, бэдэнчэ кумраЬ вэ меЬкэм керунурду. О, газма бригадасына рэЬбэрлик эдэн мэшЬур уста Ьачы Темир-ханов иди. Уста езулун устунэ чыхан кими овчуну гуюдан чыхан кил мэЬлулу плэ долдуруб бармаглары арасындан ахыт-ды вэ чэлд бир Ьэрэкэтлэ газмачылара денэрэк: — Балта юмшаг лайда ишлэйир—де-ди,—Газманын сур’этини даЬа да артыр-маг лазымдыр. Ф. Мурадов тээччублэ устаннн узунэ бахды: — Йолдаш Темнрханов, биз ки, саатда 40 метр гую газмышыг. Мурадов буну дейиб дэстэйин архасын-да озуну дузэлтди. Уста газмачыя сы-найычы бир нэзэр салдыгдан сонра фик рини изаЬ этди: — Газманын башландыгы илк кун эл дэ эдилмиш сур’эт Ьеч дэ мэсэлэни Ьэлл этмир. Сур’эти ахыра гэдэр сахламаг эл-маячаг. Ашагыда сэрт сухур лайлары вардыр. Биз вндидэн вахт газанмалыныг ки, ахыра гэдэр орта сур’эти сахлая би-дэк. — Бэс инди нэ мэслэЪэт керурсунуз? —дейэ газмачы кемэкчиси сэбрсизликлэ сорушду. — Балта ашагы эндккчэ гуюя уч элс-ваторла бору элавэ этмэк лазымдыр ки, турбобур аз даянсын. Бу заман квадрат ашагы эюэрэк гуюнун агзы илэ бэрабэрлэшди. Газмачылар уста нын кестэриши илэ уч элеватордан истифадэ эдиб гуюя элавэ бору бурахды-лар. Бу эмэлийят вахтындан бир нечэ дэ-гигэ тез баша чатдырылды. Мурадов енэ дэ дэстэйи элинэ алыб нэзэрлэрини елчу чиЬазларындан айырмады. Саат дерддэ газмачы ФэттаЬовун дэе-тэси невбэни дэйишмэйэ кэлди. О, уста илэ бирликдэ газма аваданлыгыны, кил мэЬлулу шэбэкэсини йохлады. Мурадов бучургаддан узаглашаркэн «вахт вэ сур‘-эт?»—дейэ учадан сэслэнди. Бу ики кэл-мэ газмачы дилпндэ вахта гэнаэт этмэк вэ сур’эти артырмаг демэк иди. Йолдашынын фикрини баша душэн ФэттаЬов онун узунэ бахды. Темирханов газмачынын урэйиндэп кечэнлэри кезлэ-риндэн охуду. Буна керэ дэ о, мэ’налы бир нэзэрлэ Мурадову суздукдон сонра элавэ этди: — Зэннимчэ ФэттаЬов бу дэфэ дэ ез новбэсиндэ сур’эти артырмагда сиздэн кери галмаячагдыр. ФэттаЬов разылыг Ьиссилз багаыны тэрпэтди вэ Ьеч бир сез демэдэн козучу Мурадову сузуб узуну елчу чиЬазларына чевирди. Инди онун диггэти гуюда му-рэккэб просесин нечэ кечириддийини костэрэн чиЬазларык узэриндэ чэмлэш-мишди. Ени кэлэн дэстэ ишэ меЬкэм киришди. Эли ФэттаЬов дэстэйи элинэ алан кими газмачы кемэкчиси кил ахыдан новчаны тэмизлэмэклэ мэшгул олду. Чилинкэр Васили Хиникин насосун Ьиссэлэрини кездэн кечирмэйэ башлады. Коллэчархда ишлэйэн фэЬлэ вышканын пиллэлэрилэ чэлд юхары галхды. О, галдырма эмэ-лийяты кечирилмэздэн эввэл юхарыда лазым олан шейлэрин ез ериндэ олуб-олма масыны йохламаг истэйирди. Еунэш эйилирди, Лакин онун шуалары енэ дэ адамы яндырырды. Темирханов ямачларда учалан бурутлара, ени тики-лэн вышкалара бахыб нэ Ьагда иеэ ду-шунурду. Иш палтарларыны дэйишиб ис-тираЬэтэ кетмэйэ Ьазырлашан газмачылар будкадан чыхыб йола дузэлдилэр. Ф. Мурадов нэ фикирлэшдиеэ гайыдыб уста-нын янында отурду. Элэ бу заман буруга яхынлашан «Победа» сигнал верди. — Элиев йолдаш кэлди—дейэ Мурадов яхынлашмагда олан машыны костэрди. — Яхшы, сэн кет динчэл, бизим сеЬ-бэтимиз бэлкэ узанды. Газмачы асфалт йола чыхыб нефтчилэр учун ени тикилмиш ашханая тэрэф кет-ди. «Победа» будканын гаршысында да-янды, габагча газма канторунун баш му-1ЭНДИСИ Бейукага Аббасов, сонра Нефтча-ланефт нефт мэ’дэнлэри идарэси рэисинин муавини Элиага Элиев машындан душду. Онлар уста илэ керушуб езулун узэринэ галхдылар. блчу чиЬазларыны, карто-грамманы кездэн кечириб, сонра будкая тэрэф дендулэр. Элиев газманын кедиши-нэ дайр устая бэ’зи суаллар верди. Баш муЬэндис Аббасов Темирханова деди: — Шад бир хэбэр кэтирмишэм. Сэни Москвая, табагчыл газма усталарынын мушавирэсинз чагырмышлар. Темирханов бу кезлэнилмэз хэбэри эшидэндэ, тээччубуну кизлэдэ билмэди. — Догруданмы белэдир? — Ал телеграмы езун оху. Темирханов телеграмы кездэн кечир- дикдэн сонра енэ дэ Аббасова верди. Элиев кулумсэйэрэк деди:—Ьачы, Москвая яхшы мэгсэд учун чагырылдыгыны билмиреэнми? Сэнин балтан Куровдаг тор-пагына санчылдыгы кундэн фасидэсиз ишлэйир. Ени ятагда газманын сур’этини 40 фаиз артырмысан. 03 тэчрубэндэн да-нышарсан, инди сэнин иш усулунла ел-кэнин бутун нефтчилэри вэ алимлэримиз марагланырлар. Темирханов баша душду ки, она бу-ругдан айрылмаг чэтин олса да, тэчру-бэ мубадилэси мэгсэдилэ чагырылмыш бу мушавирэйэ кетмэмэк олмаз. О, мушави-рэдз ону чохдан бэри душундурэн бир сыра мэсэлэлэрдэн данышачагыны бил-дирди. Сонра нэ иеэ фикирлэшэрэк, мвд-ди Ьалда деди: — Мэн кетмэлийэм, анчаг ону дейим ки, орада пахырынызы ачачагам. Дейэчэ-йэм ки, Нефтчаланефт вэ Азэрбайчан ССР Нефт Сэнаеи Назирлийинин рэЬбэрлэри Нефтчаланефтдэ, Куровдагда техники база яратмаг учун аз сэ’й кестэрнрлэр. Устанын нэзэрлэри ямачлара дикил-мишди. Вышка гурашдыранлара аваданлыг апаран йук машыны тоз галшра-галдыра узу юхары галхырды. О, машыны кестэрэрэк деди: — Бахыныз, Ьэлэ яйдыр, йук машыны йолу чэтинликлэ галхыр. Бэс гышда, ягышда орая аваданлыгы нечэ дашыдачаг-сыныз? Ачыг дейим ки, сизин рэЬбэрлик бизим газманын сур’этилэ аяглаша билмир. Белэ бир ятагын саЬиби габагчадан Ьэр бир гуюя йол, су хэтти, нефт хэтти чок-мэли, нэглийят канторуну Ьэр чур ма-шынла тэчЬиз этмэли, сэнае, яшайыш вэ мэишэт биналары тикинтисини кенишлзн-дирмэлидир. Анчаг бу саЬэдэ аз иш кер\-лур. Вышкалар вахтында тикилмэдийин-дэн газма бригадалары чох кезлэмэли олурлар... Элиевин узундэ гызарты корунду. U, Темирханова Ьагг газандырараг деди: — Дедиклэринин Ьамысы догрудур вэ мушавирэдэ онлардан данышмаг лазымдыр, тэнгид ишимизэ кемэк эдэр. — СабаЬ йода душэчэксэн. Ьазырлаш-малысан, уста,—дейэ Аббасов бир даЬа хатырлатды. — Мэн Ьазырам. Балта, кил мэЬлулу, сухур лайлары, бир дэ адамлар, бунлар Ьаггында данышачагам. — Бизи нэ тез унутдун, уста—дейэ Элиев зарафат этди. — Мэн бир дэ адамлар дедикдэ, сизи нэзэрэ алмышам. Онлар кулушдулэр. Машына минэркэн Аббасов деди: — Ени тикилмэкдэ олан Öypyfa баш чэкэк, сонра кантора гайыдарыг. Машын торпаг йолда Ьэрэкэт этди. Баш муЬэндис тэпэнин этэйиндэки гую-ну эли илэ кестэрэрэк: — Куровдаг ятагында Темирхановун адыны эбэдилэшдирэн илк сынаг гуюсу будур,—деди. Элиев донуб устая бахды. —» Бэли, илк сынаг гуюсу!—дейэ Те мирханов ифтихарла диллэнди—Бу гую бригадамын бурада кечирдийи унудулмаз кунлэрин ядикарыдыр. Уста фикрэ кетди. Инди онларын учу дэ Куровдагын кечмишини, илк гуюнун газылмасы тарихини хатырлайырды. Эли Байрамлы районунун мэркэзиндэн он километр аралы асфалт йолун кэнары илэ узанан алчаг тэпэлэрдэн ибарэт олан Суровдаг эввэллэр Ьеч кэсин диггэтини чэлб этмэзди. Яшыллыгдан эсэр-эламэт корунмэйэн бу ердэ яйда истидэн нэфэе алмаг белэ чэтин олурду. Кэшфийятчы кеологларын узун муд-детдэн бэри ярадычылыгла чалышмалары сайэсиндэ кечэн ил Куровдагда зэнкин нефт ятагы тапылыб ашкара чыхарыл-мышдыр. Бурада нефт гуюсу газылмасы-на бу илин феврал айында башланмыш, гыса муддэт эрзиндэ сэккиз гую газылыб истифадэйэ верилмишдир. Ьазырда онларын Ьамысы фантан усулу илэ ишлэ-йэрэк, 35—50 тон нефт верир. Инди Ку-ровдагдан чыхарыдан нефтин мигдары Нефтчаланефтин ики мэ’дэнинин вердийи нефтдэн артыгдыр. Газмачылар илк гуюнун газылмасыпда бейук чэтинликлэрэ раст кэлмишдилэр. Январ айынын ахырлары иди, ятагын кэшф эдилмэсилэ элагэдар олараг Сталин районундакы газма кантору Куровдага кечурулмушду. Канторун рэЬбэрлэри турбин усулу илэ сынаг гуюсу газмагы Темирханова тэклиФ этмишдилэр. Кеоло-жи шэраити еГфэнилмэмиш гуюну турбин усулу илэ газмаг Ьеч дэ асан ига дейил ди. Кэшфийятчы газмачылар Куровдагда турбин усулу илэ гую газмагын мумкун олмаячагыны сейлэйирдилэр. Онлар белэ Ьесаб эдирдилэр ки, Куровдагда кил мэЬ-лулунун хусуси чэкиси агыр олдугун-дан турбобур пис ишлэйэчэк, газманын сур’этини артырмаг мумкун олмаячагдыр. Бунун нэтичэсиндэ дэ гую учулачагдыр. Лакин бу фэрзиййэлэр устанын меЬкэм ирадэсини, оз тэчрубэсинэ инамыны гы-ра билмэди. О, узуну мутэхэссислэрэ туту б демпшди: — 0з ишинин техникасыны яхшы би-лэн, кеоложи шэраити дуруст ейрэнэн вэ техники имканлардан истифадэ этмэйи бачаран устанын балтасыны Ьеч вахт кил тута билмэз. Биз кил мэЬлулуна лазым олан мигдарда кимйэви реакент вур-магда онун кейфнййэтини яхшыдашдыра билэрик. Бу да газманы фасилэспз давам этдирмэкдэ бизэ имкан верэр. Темирхановун дэлиллэри инандырычы иди. Буна керэ дэ газма канторунун баш муЬэндиси Бейукага Аббасов устанын тэклифинэ тэрэфдар чыхмышды. Кэгафийятчыларла газмачылар эйни бпр фикрэ кэлдилэр. Темирханов илк дэфэ Куровдагда турбин усулу илэ гую газ-мага башлады. О, агырлашдырычы маддэ ишлэтмэдэн 103 немрэли гуюну 1.600 метр дэринлийэ газыб чатырды. Бу, он мин манатларла вэсаитэ гэнаэт этмэк демэк иди. НэЬайэт, Ьамынын севинчинэ сэбэб олан кун кэлиб чатды. 103 немрэли гую вахтындан габаг газылыб истифадэиэ ве-рилди. Ьэмин кунун сэЬэри нсфгчилар арасында белэ данышыг кедирди: — Темирхановун бригадаеынын газ-дыгы биринчи гую 50 тон нефт верир. ...«Победа» асфалт цолла Ьэрэкэт эт-дикчэ бутун бу олуб ксчэнлэр бир кино лентасы кими устанын кезу енундэн кэлиб кечирди. Устаны Мушовдагда тапыл-мыш ени нефт ятагы да душундурурду. Онун арзусу Куровдагда газма ишини гуртарыб, балтасыны тезликлэ Мушов-дагын синэсинэ санчмаг иди. Куровдаг вэ Мушовдаг нефт ятаглары-нын бейук кэлэчэйи вардыр. Кунлэр кечдикчэ Куровдаг вэ Мушовдаг симасы-ны дэиишир. Темирхановун илк мувэффэ-гиййэтиндэн руЬланзн газма устасы И. Эфэндиев, Г. Эмиров, Р. Багыров, Ь. Ра-Ьимов йолдашларын бригадаларынын газ-дыглары гуюлар боз ямачларда даЬа сых чэркэлэнир. Бурада кечэ-кундуз иш ке-дир. Арамсыз Ьэрэкэт эдэн автомашын-лар буруглара аваданлыг, мешэ материалы дашыйыр. Ени-ени вышкалар тикилир. Тракторларьш, маторларын курулту-су дэрэлэри ашараг гаяларда экс-сэда верир. Маторлар курладыгча, механизмлэр Ьэрэкэт этдикчэ газма балталары ерин дамарларыны гырараг ашагы энир, ени гуюлар ишэ салыныр. Инди уста Ьачы Темирханову вэ онун шакирдлэрини душундурэн бир мэсэлэ варса, о да ени ятагларда гуюлары сур’этлэ газмагдан вэ бурадакы нефти даЬа тез Вэтэнимизин истифадэсинэ вермэкдэа ибарэтдир. ^ сулеиманор Куровдаг, август ;
RealCheck