Baku Kommunist Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Kommunist

  • Publication Name: Baku Kommunist
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 31,112
  • Years Available: 1956 - 1991
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Kommunist, September 04, 1956

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Kommunist (Newspaper) - September 4, 1956, Baku, Azerbaijan РЕДАКСИЯЯ_ МЭКТУБЛАР Тутунчулуйэ диггэти артырмаг лазымдыр Райопумупун игтисадийятында тутунчулук муЬум ер тутур. Буна керэ дэ ту-тунчулуйун инк.ишаф этднрилмэси мэсэ-лэлгри бизи, хусусэн тутунчу колхозчу-ларымызы мар-агландырыр. Буна ке-рэдир ки, биз «Аззрбайчан канд тэсэр-руфаты» гэзетини мунтэзэм излзйир, ту-тунчулэримизин иши вэ тэчрубэси Ьаг-гында онун сэЬифэлэриндэ лазыми материал охумаг истэйирик. Амма биз на ез районумуз, еэ дэ эсас тутунчулук район-ларындакы колхозлар Ьаггында бела ма-териаллары керэ билмирик. «Азэрбайчан канд тэсэрруфаты» газе-ти 1956-чы ил 10 январ тарихли нем-рэсиндэ «Ени тутунчулук районлары» башлыглы бир хабар дэрч этмишди. Бу-рада кестэрилирди ки: «Бу ил республиканын бир сыра даглыг вэ дагэтэйи районларында колхоз ис-теНсалатына тутунчулук кими ени саЬэ дахил олмушдур... Лерик, Лачын, Я£-дымлы, Исмайыллы, Астраханбазар, Гонагкэнд, Шамахы, Мэрэзэ, Хызы, Губадлы районларында вэ башга ра-йонларда бу ил илк дэфэ тутун эки-лэчэкдир». Квзлэмек оларды ки, гэзетин сонракы немралариндэ ени тутун экэн районла-рын колхозчуларына кемэк мэгсэдилэ ту-тунчулуйун мухтэлиф мэсэлэлэринэ дайр мутэхэссислэрин мэгалэлэри дэрч эдилэ-чэк, тутунчулук саЬэсиндэ Ьэмин район-ларда гаршыя чыхан чэтинликлэри ара-дан галдырмаг учун тутунчулэрэ мэслэ-Ьэтлэр верилэчак, ишдэ йол верилэн нег-санлар вахтында ашкара чыхарылачаг вэ бунларын лэгв эдилмэсина ярдым кес-тэрилочэкдир. Лакин гэзетин бу илин 7 айы эрзиндэ чыхмыш немрэлэрини нэзэр-дэн кечирдикдэ буну кермэк олмур. «Азэрбайчан кэнд тэсэрруфаты» гэзе-ти редаксиясынын тутунчулуйэ нечэ му-насибэт бэслэдийини кестэрмэк учун тэк-чэ буну гейд этмэк кифайотдир ки, гэ-зет 7 ай эрзиндэ тутунчулук мэсэлэлэринэ а.ид бир баш мэгалэ илэ дэ чыхыш этмэмиш, адлары гохарыда чэкилэн ра-йонларда тутунун экилмэси вэ бечэрил-мэси Ьаггында бир мэктуб белэ вермэ-мишдир. Газет тутунчулуклэ мэшгул олан кол-хозларын, брнгадаларын вэ мангаларын иши Ьаггында етэри мэ’лумат вермэклэ кифайэтлэнир, бу саЬэдэ йол верилэн негсанлары вахтында кэскин тэнгид эт-мир, тутун экинлэриндэн йуксэк мэЬсул котурэн айры-айры колхоз, бригада вэ мангаларын яхшы иш нумунэлэрини умумшгэшдириб яймага фикир вермир. Загатала районундакы Маленков ады-на колхоз Ьазырда республикамызда тутун экэн колхозларын эн габагчылы Ье-саб олунур. Колхоз кечэн ил саЬэлэрдэн йуксэк тутун мэЬсулу котурдуйу учун Умумиттифаг кэнд тэсэрруфаты сэркиси-нин иштиракчысы тэсдиг эдилмишдир. «Азэрбайчан кэнд тэсэрруфаты» гэзети 26 май тарихли номрэсиндэ «Габагчыл колхозда» башлыгы илэ Ьэмин колхоз Ьаггында материал дэрч этмишдир. Бу-рада колхозун газандыгы наилиййэтлэр садэчэ олараг гуру рэгэмлэр эсасында гейд эдилмишдир. Гэзет бу наилиййэтлэ-рин Ьансы йолларла элдэ эдилдийи барэ-дэ язмагы, габагчыл колхозун тэчрубэ-сини умумилэшдириб бутун тутун экэн колхозлара чатдырмагы лазым билмэмиш-дир. Ьалбуки, республикамызын Ьэм ени тутун экэн колхозларынын, Ьэм дэ бир нечэ илдэн бори бу тэсэрруфатла мэшгул олан колхозларын буна бейук эЬтиячы вардыр. «Азэрбайчан кэнд тэсэрруфаты» гэзе-тинин редаксиясы тутунчулук Ьаггында вердийи аз мигдарда материалларын оху-наглы олмасына да лазымынча фикир вермир. Чох заман материаллар стандарт формада олур, редаксия ишчилэри енн формалар душунуб тапмыр, асан йолла кедэрэк шаблона йол верирлэр. Бу илин май айында Азэрбайчан ССР Назирлэр Совети республикада тутун ис- теЬсалыны вэ тэдарукуну артырмаг Ьаггында гэрар гэбул этмишдир. Гэзет бу гэрарын мэтнини ез сэЬифэлэриндэ дэрч этмэклэ вэзифэсини битмиш Ьеслб этмиш, бу гэрарын ерлэрдэ нечэ еринэ егирил-дийини излэмэмишдир. Гэзетин 7 ай эрзиндэ чыхмыш нем-рэлэриндэ респуб.тикада эн бейук тутунчулук району олан Балакэндэ тутунун экилмэси, бечэрилмэси вэ дэрилмэеи Ьаггында Ьеч бир шей язылмамышдыр. Сон ил ярым эрзиндэ редаксиянын эмэк-дашларындан бир нэфэри дэ бизим район-да олмамышдыр. «Азэрбайчан кэнд тэсэрруфаты» гэзети республикамызда памбыгчылыгдан сонра икинчи муЬум техники битки олан тутунчулук тэсэрруфаты мэсэлэлэрини ез сэЬифэлэриндэ кениш ишыгландыр-ыагла, бу тэсэрруфатын инкишаф этмэ-синэ яхындан кемэк этмэлидир. Абузэр ГАСЫМОВ Варташен районунда чыхан «Варлы Ьэят» гэзетинии редактору. Черэк дуканында гайда йохдур Кировнефт нефт мэ’дэнлэри идарэси фэЬлэ тэчЬизаты ше'бэсинин Бинэгэдн гэсэбэсиндэ олан 625 немрэли черэк ду-каны яхшы ишломир. Сатычы МирЬусейн Гасымов алычыларла кобуд рэфтар эдир, онлары чэкидэ вэ гиймэтдэ алдадыр. М. Гасымов бу кунлэрдэ фэЬлэлэрдэн Чаваншир Элиеви, Александра Гробовска-яны, Антопина Парламенкопу вэ башга-ларыны гиймэтдэ вэ чэкидэ алдатмыш-дыр. Гасымовун бу Ьэрэкэти Ьаггында милис ишчилэри тэрэфиндэн акт языл-мышдыр. Дуканыв мудири Биннэтэли Оручов бу ганунсуз Ьэрэкэтлэрин гаршысыны ал-мыр. Б. Оручов езу дэ алычыларла кобуд рэфтар эдир. Бу кунлэрдэ фэЬлэлэрдэн Морозов йолдаш сатычы Гасымовдан ши-кайэт эдиркэн Оручов ону динлэмэк белэ истэмэмишдир. Морозов йолдаш черэк дуканында олан бу ганунсуз ишлэри Киров район ичраий-йэ комитэсинэ билдирмишдир. Район ич-раиййэ комитэси мэсэлэни музакирэ этмиш, алычыларла кобуд рэфтар этдийи-нэ, дуканда езбашыналыг яратдыгына керэ Б. Оручовун вэзифэдэн кетурулмэ-спни гэрара алмышдыр. Лакин бу гэрар индийэдэк еринэ етирилмэмишдир. Совет тичарэти гайдаларыны позан Б. Оручов вэ М. Гасымов Ьаггында лазыми тэдбир керулмэлидир. ь. ЬУСЕЙНОВ. ман гуртармасынын гэтп муэййэн эдил-1 муЬазирэлэр охумага, мэктэблэрдэ, дэрнэк- _    ¿»5?.___ ллипттопчОПТй    II    ПТТТГаТаНаЛ    К.Р.ЧИТ)- мэси партия маарифи системиндэ беиук тэшкилэдичи эЬэмиййэтэ маликдир. Сов.ИКП МЕ ез гэрарында кестэрмишдир ки, бу муддэтлзр мухтэлиф республика вэ вилайэтлэр учун мухтэлиф ола билэр. Муэййэн бир дэрс или, шубЬэсиз олма-лыдыр, лакин инди, дэрс илинин башлан-масыны (сентябрын 1-и илэ октябрын 15-и арасында) вэ гуртармасыны (апре-лин 1-и илэ июнун 1-и арасында) ерли шэраитдэн асылы олараг айры-айрылыг-да шэЬэрлэр вэ кэнд районлары учун би-лаваситэ муттэфиг республика коммунист партияларынын МК-лары, вилайэт вэ елка партия комитэлэрп муэййэн эдэчэклэр. МэслэЬэт керулур ки, мэктэблэрдэ вэ дэр-нэклэрдэ мэшгэлэдэрин вахты ейрэнилэн мэсэлэлэрин характериндэн вэ динлэиичи-лэрин Ьазырлыгындан асылы олараг муэн-йэн эдилсин. Белэ ки, узун муддэт Ьазыр-лашмагы тэлэб эдэн нэзэри семинарларда мэгагэлэлэр тэгрибэн айда бир дэфэ, сияси мэктэблэрдэ вэ дэрнэклэрдэ исэ эп чоху айда ики-уч дэфэ кечирилэ билэр. Сов.ИКП МК-нын гэрарында кестэрплди-йи кими, марксизм-ленинизм нэзэриийэси-нин тэкбашьтна енрэнилмэси Ьазырда ком-мунистлэрии идся-нэзэри Ьазырлыгынын эсас, башлыча методу олмагдадыр. Лакин марксизм-ленинизм нэзэриййэсинин тэкба-шына енрэнилмэси ишинп башлы-башына бурахмаг олмаз, партия органлары бу иши тэшкил этмэлн, она мунтэзэм сурэтдэ рэЬ-бэрлик этмэли вэ ярдым кестэрмэлидир-лэр. Партия тэшкилатлары марксизм-ленинпзми тэкоашына ейрэнэн комму-нистлэрэ мунтэзэм сурэтдэ кемэк этмэк гайгысына галмалы вэ чалышмалыдырлар ки, марксизм-ленинизм нэзэрийиэсини тэк-бзшына ейрэнэнлэр вахташыры бир ерэ топлашыб, нэзэри мэсэлэлэри коллектив сурэтдэ музакирэ этсинлэр. Нозэриииэни тэкбашьтна ейрэнэн коммунпстлэрин тэлэб вэ арзуларыны нэзэрэ алмагла тез-тез муЬазирэлэр, семинарлар, мусаЬибэлэр, нэзэ ри конфранслар, коллектив вэ фэрди мэс-лэЬэтлэр кечирмэк лазымдыр Партия комитэлори тэблпгатчыларын сечилиб айрылмасына вэ Ьазырланмасына хусуси фикир вермэдидпрдэр. Мэ’рузэ вэ ИЛК «5» ГИИМЗТ Фото-этуд Б. Еременконундур. Ени чохтиражлы завод гэзети Ленин орденли л. Шмидт адына машын-гайырма заводунун партия комитэси, 8а-вод комитэси вэ завод идарэсинин органы олан «Габагчыл техника угрунда» адлы чохтиражлы гэзетин бу кунлэрдэ биринчи немрэси чапдан бурахылмышдыр. Дерд сэЬифэдэн ибарэт^олан бу гэзет Азэрбайчан вэ рус диллэриндэ нэшр олунур. «Нефт сэнаеинэ ени техника верэк» сэрлевЬэли баш мэгалэдэ Совет Иттифагы Коммунист партиясынын XX гурултайы-нын Директивлэрплэ элагэдар олараг завод коллективинин гаршысында дуран муба-риз вэзифэлэри фэдакарлыгла еринэ етир-мэк, нефт сэнаеини мунтэзэм сурэтдэ ени аваданлыгла тэ’мин этмэк учун фэЬлэлэ-рин гуввэсини еэфэрбэрлийэ алмаг лузу-мундан бэЬс олунур. Гэзетдэ механики-йыгма сехинин партия тэшкилаты катиби Б. Осипов йолда-шын ениликчи токар Камал Сэфэровун иши Ьаггындакы мэгалэси, тэЬлукэсизлик техникасы шо’бэсинин рэиси П. Осин йол-дашын «Эмэйин муЬафизэсинэ вэ тэЬлукэсизлик техника-сына ичтимаи бахыш» сэр-левЬэли мэктубу вэ завод Ьэяты илэ элагэдар олан бир чох мараглы мэ’луматлар дэрч олунмушдур. Икинчи сэЬифэдэ «Завод кирписи» башлыгы алтында мараглы карикатураларла бирликдэ тэнгиди материаллар верилмиш-дир. Москвада Бейнэлхалг кооператив иттифагы Мэркэзи комитэсинин ичласлары БЕЙНЭЛХАЛГ КООПЕРАТИВ ИТТИФАГЫ ПРЕЗИДЕНТИНИН МУАВИНИ. СЕНТРОСОЮЗ ИДАРЭ ЬЕЙ’ЭТИНИН СЭДРИ А. П. КЛИМОВ ИЛЭ МУСАЬИБЭ лэрдэ вэ семинарларда мэшгэлэлэр кечир мэйэ партия, тэсэрруфат вэ совет иши са-1ЭСИНДЭ эмэли тэчрубэси олан, нэзэри чэЬэтдэн эн Ьазырлыглы коммунистлэр чэлб эдилмэлидир. Хусусэн игтисади тэЬ-сил саЬэсиндэ партия маарифи шэбэкэси учун планлы сурэтдэ тэблигатчы кадрла-]эы Ьазырланмасы вэ онларын ихтисасы-нын артырылмасы тэшкил эдилмэлидир Марксизм-ленинизми тэблиг этмэк Ьеч дэ тэкчэ тэблигатчыларын, партия коми-тэлэри тэблигат вэ тэшвигат ше’бэлэри ишчилэринин иши дейилдир. Марксизм-ленинпзмпн тэблигиндэ партия ксмитэ-лэринин бутун башга ше’бэдэринин ишчи лэри дэ фэал иштирак этмэлидирлэр. Игтисади биликлэрин тэблигинэ назирликлэ-рин, совет вэ Ьэмкарлар иттифагы тэшки-латларынын ишчилэрини, муэссисэлэрин директорларыны, муЬэндислэри, аграном-лары, истеЬсалат ениликчилэрини, сияси вэ элми биликлэри яян чэмийиэтин узв-лэрини кениш чэлб этмэк лазымдыр. Партия тэблигатыны яхшылашдырмаг учун мэтбуатымыз чох иш керэ билэр вэ кермэлидир. Сов.ИКП МК гейд этмишдир ки, сон заманлар бэ’зи мэркэзи гэзетлэр, республика вэ вилайэт гэзетлэри, муттэфиг республика коммунист партиялары МК-лары нын нэзэри вэ сияси журналлары, демэк олар, мустэгил сияси тэЬсилэ кемэк учун мэгалэ .вэ мэслэЬэтлэр, нэзэри проблемлэрэ дайр охучуларын суаллары-на чаваблар дэрч этмирлэр, бу исэ дузкун денплдир. Мэтбуат муасир деврун эн ак-туал нэзэри вэ сияси проблемлэрини, партия тэшкилатларынын эмэли тэшвигат-тэблигат ишини мунтэзэм сурэтдэ ишыг-ландырмалыдыр. Олкэмиздэ коммунизм гурмаг мэнафеи сияси маариф ишинэ рэЬбэрлийин кучлэн-дирилмэсини тэ’кидлэ тэлэб эдир. Партия тэшкилатлары партия маарифинэ элэ рэЬ-бэрлик этмэли вэ элэ истигамэт вермэли-дирлэр-ки, бутун партия узвлэринин идея-ча даЬа да йуксэлмэслки вэ сияси чэЬэтдэн мэтинлэшмэсини тэ'мин этсинлэр, коммунизм гуручулугунун эмэли вэзифэлэри-ни еринэ етирмэкдэ онларын фэаллыгыпы вэ тэшэббускарлыгыны артырсынлар. Азэрбайчан рэссамларынын ени сэйяр сэркиси Р. Мустафаев адына девлэт инчэсэнэт музейинин тэшэббусу илэ Кировабад вэ Шамахы шэЬэрлэриндэ Азэрбайчан рэссамларынын сон уч-дерд ил эрзиндэ яратдыг-лары эсэрлэрин сэркиси ачылмышдыр. Кировабадын алимлэр эвиндэ Азэрбай-чанын сатирик рэссамларынын 50-дэн ар-тыг эсэри нуманиш этдирилир. Рэссамлар-дан 3. Кэримбэйлинин, Нэчэфгулунун, К. Казымзадэнин, И. Ахундовун, Э. Ьачые-вин, А. Зейналовун, В. Тернавскинин вэ банггаларынын чэкдиклэри шэкиллэр сэр-кийэ кэлэнлэр арасында бейук мараг оят-мышдыр. Шамахы шэЬэриндэки муэллимлэр эвиндэ республика рэссамларынын эсас э’тиба-рилэ график эсэрлэри гоюлмушдур. Сэр-кийэ кэлэнлэр 0. Садыгзадэнин, М. Вла-совун, М. РэЬманзадэнин эсэрлэринэ, Ьа белэ С. Саламзадэнин, А. Кэримовун, Т. Тагыевин вэ башгаларынын чэкдиклэри шэкиллэрэ марагла бахырлар. Музей Ьазырда Нуха вэ Загатала шэЬэр лэриндэ кестэрилмэк учун ени сэйяр сэр-килэр Ьазырлайыр. Сентябрын 2-дэ Мосылда Бейнэлхалг кооператив иттифагы Мэркэзи комитэсинин вэ онун кемэкчи комитэлэринин ичласлары башланмышдыр. Бейнэлхалг кооператив Ьэрэиатынын мэркэзи олан Бейнэлхалг кооператив иттифагы 60 илдэн даЬа чох бундан еввэл яра-дылмышдыр. Иттифаг Ьэр чур кооператив тэшкилатларынын Умумдуня нумайэндэси олмаг, кооператив Ьэрэиатынын бутун формаларында онун мэнафеини горумаг, милли вэ бейнэлхалг мигяеда кооператив тэшкилатлары арасында достлуг вгунаси-бэтлэрини вэ игтисади мунасибэтлэри ке-нишлэндириб инкишаф этдирмэк, меЬквм сулЬ вэ тэЬлукэсизлик ярадылмасына кемэк этмэк вэзифэсини ез гаршысына гой-мушдур. Ьазырда дунянын ’бутун Ьиссолэринин 120 милйондан артыг кооператив узву Бейнэлхалг кооператив иттифагы на дахид-дир. Бейнэлхалг кооператив иттифагында 38 елкэнин кооператив тэшкилатлары тэм-сил эдилмишдир. ССРИ истеЬлак кооперасиясы 1921-чи илдэн бу иттифагын узвудур вэ мттифага дахил олан эн бейук тэшкилатдыр. ССРИ истеЬлак кооперасиясы 21 миидэн артыг истеЬлак чэмиййэтини бирлэшдирир. 33 милйондан артыг адам онун пайчысыдыр. Совет кооперативчилэри Бейнэлхалг кооператив иттифагынын Низамнамэсиндэ олан принсиплэрэ чидди эмэл эдирлэр. Бир чох мэсэлэлэрдэ совет истеЬлак коопера-сиясынын вэ гэрб елкэлэриндэки кооператив тэшкилатларынын нумайэндэлэри умуми дил тапмышлар. Мэсэлэн, Бейнэлхалг кооператив иттифагы сулЬ угрунда, тэрксилаЬ угрунда, атом силаЬынын гада-ган эдилмэси вэ атом энержисиндэн динч мэгсэдлэрлэ истифадэ эдилмэси угрунда, бейнэлхалг кооператив тичарэтинин ин-кишафы угрунда, зэиф инкишаф этмиш елкэлэрин кооперативлэринэ ярдым кес-тэрмэк вэ сайр угрунда дэфэлэрлэ ек-дилликлэ чыхыш этмишдир. Совет кооперасия хадимлэри харичи ел-кэлэрин кооперативчилэри илэ моЬкэм достлуг элагэлэри вэ сых эмэкдашлыг лратмага чалышырлар. Ондар Гэрбин вэ Пэргин кооператив тэшкилатлары илэ игтисади элагэлэри илдэн-илэ даЬа да ке-нишлэндирирлэр. Сентросоюз идаре Ьей’э-тинин дэ’вэтилэ 1954—55-чи иддэрдэ ха-эичи елкэлэрин 26 кооператив нумайендэ вей’эти Совет Пттифагына кэлмишдир. Бу ил Авропа вэ Асиянын он елкэсинин кооператив нумайэндэ Ьей’этлэрн бизжм ел-кэмиздэ олмушлар. Эйнк заманда ССРИ истеЬлак кооперасиясынын нумайэндэлэри милли кооператив тэшкилатлары илэ даЬа сых элагэ яратмаг учун харнчэ кешиш-лэр. Бутун дуня кооператив тэшкилатларынын ез фэалиййэтиндэ мувэффэгиййэт га-занмасы учун бейнэлхалг кооператив ти- Ени мэктэбдэ илк дэрс Сумгайыт шоЬортгнин Катеж пэсэбэспн-дэ 17 немрэли еддпиллик орта мэктэб би-насы истифадэйэ верилмшпдир. Ени мэктабдо он синнф отагы, лаборатория, китабхана, идман салону, муэллимлэр отагы, Ьэким мэнтэгэси вэ сайр вардыр. Сентябрын 1-дэн этибарэн мэктэбдэ 300 шакирд охуюр. Мэктэб учун 50 мин маиатлыг аваданлыг алынмышдыр. Ени мэктэбин тикинтисинэ девлэт бир милйон 800 мин манат пул сэрф этмишдир. Кундэ 500 мин езрнишин Азэрбайчан ССР Автомобнл Нэглийяты Назирлийинин Бакы автомобил трести шэ-Ьэрдэ сэрнишинлэри дашымаг учун бу ил 32 «Победа», 15 «ЗИМ» маркалы миник машыны вэ 53 автобус алмышдыр. Ьазырда шэЬэримиздэ 250-йэ гэдэр миник такси машыны вэ 160 раЬат автобус иш-лэйир. Плин ахырына кими Бакы автомо бил трести даЬа И ^Победа», 9 «ЗИМ» машыны вэ 24 автобус алачагдыр. ШэЬэрдэ трамвай вэ троллейбусларын сайы да хейли артмышдыр. Бакы шэЬэри ичраиййэ комитэси трамвай-троллейбус идарэсинин алдыгы ени трамвайлар Ьазырда 1-чи, 5-чи вэ 7-чи маршрутларла Ьэрэкэт эдэрэк сэрнишин дашыйырлар. Бу илин ахырына кими даЬа бир нечэ ени трамвай алыначагдыр. Инди шэЬэрин макистрал кучэлэриндэ кундэ 630-дан артыг трамвай, троллейбус, автобус вэ миник такси машынлары Ьэрэкэт эдир. Бу шэЬэр нэглийяты Ьэр кун 500 мин сэрнишин дашыйыр. лик олдуру мэ’лумдур. Сон иллэрдэ Сентросоюз бир сыра елкэлэрин косперативлэри илэ мал мубадилэсини хейли кенишлэн-дирмишдир. Шотландиянын топдансатыш кооператив чэмиййэти илэ тичарэт иуна-сибэтдэримиз гаршылыглы файда эсасында мувэффэгиййэтлэ инкишаф эдир. Япония истеЬлак кооператзвлэри иттифагы илэ мал мубадилэси Ьаггындакы сазишлэр еринэ етирилир. Корея Халг Демократии Рес-публикасынын кооператив иттифагы илэ мал мубадилэси эдилмишдир. Ьамбург топдансатыш чэмиййэти илэ, Данимарка топдансатыш кооператив чэмиййэти илэ, Полша Халг Республикасы кэндлилэринин гаршылыглы ярдым иттифагы илэ тичарэт сазишлэри имзаланмышдыр. Франса истеЬлак кооперативлэри иттифагы илэ, Алма-ния Демократии Республикасынын Мэркэзи истеЬлак кооперасиясы иттифагы илэ вэ башга тэпгкилатларла тичарэт сазишлэри багламаг Ьаггында данышыг апарк-лыр. ШубЬэ йохдур ки, бейнэлхалг кооператив тичарэтинин йогу узэриндэ дуран ма нкэлэр арадан галдырылдыгда бу тичарэт кенишлэниб инкишаф эдэчэкдир. Тээссуф ки, Бейнэлхалг кооператив иттифагында бэ’зи чох муЬум мэсэлэлэрдэ негтейи-нэзэрлэр мухтэлифдир, ССРП вэ халг демократиясы елкэлэринин кооперасия нумайэндэлэри илэ иттифагын бэ’зи хадимлэри арасында принсипиал фикир айрылыгы вардыр. Совет нумайэндэлэри, Ьабелэ халг демократиясы елкэлэринин вэ бэ’зи башга елкэлэрин нумайэндэлэри белэ Ьесаб эдирлэр ки, иттифагын мэгсэдлэрини вэ онун комгреслэрннин еритдийи сияссти рэЬбэр тутан бутун кооператив тэшкилатлары сияси системлэриндэн асылы олмаяраг, Бейнэлхалг кооператив иттифагынын узву ола билэрлэр. Бу мэсэлэдэ совет кооперативчилори иттифагын Низамнамэсини эсас кетурур-лэр. Тарихан эмэлэ кэлмиш кооператив прин сиплэринэ зидд олараг 1954-чу илдэ Ни-захнамэйэ гейдлэр вэ элавэлэр эдилмиш дир; Ьэмин изаЬат вэ элавэлэрин мэ'насы белэдир ки, зэиф инкишаф этмиш елкэ лэрин кооператив тэшкилатлары эслиндэ иттифагын езундэ вэ органларында Ьугуг-суз бир вэзиййэтдэ олан «мухбир узвлэр» кими иттифага гэбул эдилэ билэрлэр. Бейнэлхалг кооператив иттифагы Мэркэзи комитэсинин вэ онун кемэкчи комитэлэринин Москвада чагырылан ичдасла-рында иштирак этмэк учу? мухтэлиф ел-кэлэрдэн кооператив Ьэрэкатынын чохлу хадимлэри кэлэчэкдир Иттифагын ичласлары гуртардыгдан сонра онун иштиракчыларына совет ис теЬлак кооперасиясынын фэалиййэти илэ вэ совет халгынын Ьэяты илэ таныш ол чарэтинин нэ гэдэр бейук эЬэмиййэтэ ма- маг имканы верилэчэкдир. (СИТА). Суварма мэсэлэлэринэ дайр бейнэлхалг семинар иштиракчылары Азэрбайчанда Авропа, Яхын вэ Узаг Шорг влкэлэри су тэсэрруфаты мутэхэссислэринин—суварма мэсэлэлэринэ дайр бейнэлхалг семинар иштиракчыларынын бэйук бир дэстэ-си августун 28-дэн сентябрын 1-дэк Азэрбайчанда олмушдур. Нумайэндэ Ьей’эти ССРИ Су Тэсэрруфаты Назирлнйи илэ ФАО (БМТ-нин* эрзаг вэ кэнд тэсэрруфаты мэсэлэлэри илэ мэшгул олан тэшкилаты) арасында элдэ эдилмиш сазишз эсасэн Совет Иттифагына кэлмишдир. Бакыда харичи мутэхэссислэр Азэрбан-чан су тэсэрруфаты гургуларыны лайнИэ-лэшдирмэ институтунда, Ьабелэ Ьидротех-ника вэ мелиорасия институтунда олмуш, бу институтун лабораториясында Юхары Ширван каналынын баш гургусунун, суварма суюну лилдэн тэмизлэмэк учун хусуси Ьовузун вэ саирин ишлэйэн модел-лэринэ бахмышлар. Гонаглар Чейранбатан су амбарына кетмиш, Абшерон суварма шэбэкэсинин насос стансияларына бахмышлар. Муганда мелиорасия вэ ирригасия гур-гулары вэ тэдбирлэри семинар иштирак-ч’ыларында сон дэрэчэ бейук мараг олт-мышдыр. Сентябрын 1-дэ бейнэлхалг семинарын иштиракчылары республиканын Ьидротех-ники гургулары илэ таныш олмагда да-вам этмишлэр. Онлар Минкэчевир су гов-шагына кетмишлэр. Бурада торпаг бэн-динин тикилмэси, бунун учун тэтбиг эди-лэн механизмлэр, электрик стансиясынын тикилмэси вэ сайр Ьаггында онлара эт-рафлы изаЬат верилмишдир. Харичи ирригасия мутэхэссислэрини бэнддэ суюн сыз-масы гаршысыны алмаг усулу хусусилэ марагландырмышдыр. Сонра онлар Юхары Гарабаг каналынын баш гургусуна бахмышлар. ФАО-нун нумайэндэси, семинар дирек-торунун кемэкчиси профессор Лейси Азэр ТА мухбири илэ мусаЬибэдэ демиш-дир: — Биз Азэрбайчанда бир чох яхшы шейлэр кердук. Лакин эн мараглысы Минкэчевир су говшагы, хусусэн бизэ бейук тэ’сир багышлаян су амбары иди. Курдэ стасионар, узэн вэ электрик энержиси илэ ишлэйэн насос стансиялары диггэтэ лайигдир. Каналларын дибини вэ дивар-ларыны бэркитмэк учун уйгунлашдырыл-мыш вэ бизим Муган тэчр^бэ мелиорасия стансиясында кердуйумуз экскаваторлар чох яхшыдыр. Ьидротехника вэ мелиорасия институтунда су гургуларынын ишлэйэн моделлэри, Ьабелэ каналлардан лилии чыхарылмасынын чох орижинал усуллары бир мутэхэссис олмаг э’тибарилэ мэндэ бейук мараг оятды. Мэн мухтэлиф елкэ-лэрнн бир чох Ьидротехиики гургулары. каналлары, лабораториялары илэ таны-шам. Мэн белэ Ьесаб эдирэм ки, Азэр-байчанын ирригасия вэ мелиорасия саЬэсиндэ наил олдугу тэрэгги илэ фэхр эт-мэйэ Ьэр чур эсас вардыр. Мэн дренаж-лар тикинтиси саЬэсиндэ кеЬнэ муЬэнди-сэм. Азэрбайчанда олмаг мэнэ чох файда верди. Умид эдирэм ки, мухтэлиф елкэ-лэрин су тэсэрруфаты мутэхэссислэри арасында тэчрубэ мубадилэси кэлэчэкдэ дэ давам этди£илэчэк, бу да, шубЬэсиз, бу саЬэнин инкишафында бейук рол ойная-чагдыр. Бакыда нумайэндэлэр мусигили комедия театрында «Дурна* комедиясына, инчэсэнэт усталарынын консертинэ бахмышлар. Азэрбайчан ССР су тэсэрруфаты вэ кэнд тэсэрруфаты назирликлэриндэ бейнэлхалг семинар иштиракчыларынын шэ-рэфинэ гэбул дузэлдилмишдир. Сентябрын 1-Дэ ахшам бейнэлхалг семинарын иштиракчылары Курчустана йо-ла душмушлэр. (Азэр.ТА). ФЕЛ’ЕТОН „Бал тутан бармаг ялар ••• Гоча арычы суфрэйэ гоюлан бала ба* хыб дэриндэн кексуну етурду. Арычынын гонагы тез сорушду: — Кексуну нэйэ етурдун, достум? — Чохдан керушмурук, эзизим. Она керэ ишин бирини билиреэн, бирини йох. Мэним гэлбим яралыдыр. Балы кврэн кими яраларым гевр элэйир. Истэр-истэмэз аЬ чэкирэм... Дейнэн нэ учун? Она керэ ки, езун билиреэн, мэн кепнэ арычыям, бизим Кэнд Тэсэрруфаты Назирлнйи^ ары-чылыг идарэсинин Шншикин дейилэн, езундэн башга Ьеч кэси бэйэнмэйэн бир рэиси вар. Эзиз достум, «я» Ьэрфи элиф-ба сырасында эн ахырынчы ери тутур. Амма бизим рэис Евкени Алексеевич Шиши-кин, бу Ьэрфин элэ вургунудур ки, атэ-шин нитгэ башлаянда о бу Нэрфин ады-ны Ьэмишэ биринчи невбэдэ чэкир. «Я, я, —мэн, мэн, мэн белэ дейирэм, мэним де-дийим ганундур. Мэн арынын аллаЬыям. Мэн истэсэм лап ары да ярадарам». Ху-ласэ нэ башыны агрыдым 1937-чи илдэн 1952-чи илэ гэдэр Шишикин Степанакерт-дэ олан девлэт дамазлыг арычылыг оча-гынын директору олмушду. Азэрбайчанда Габагтэпэ ады илэ мэшЬур олан бир ары чинен вар. Бу ары дадлы, этирли балы, йуксэк мэЬсул вермэси вэ адамы санчма-масы илэ фэрглэнир. Габагтэпэ ары аилэ-лэринн артырмаг учун девлэт илдэ Ши-шикинэ 200 мин маната яхын пул бура-хырды. Шишикин 15 ил бу вэзифэдэ ча-лышды. НэЬайэт, Шишикинин Нап-копу, «я, я» демэси, езуну кезэ дуртмэси онун ганадланыб кейлэрэ пэрваэ этмэсинэ вэ нэЬайэт орадан да гыргы кими шыгыйыб Азэрбайчан Кэнд Тэсэрруфаты Назирли-йи арычылыг идарэсинин рэисиния сту-лунда эйлэшмэсинэ сэбэб олду... Нечэ де-йэрлэр, ай ени, яр ени, Шишикин башла-ды ишэ нэ башлады... Амма рэис стулда эйлэшэндэн бир нечэ ай сонра ерлэрдэн материал материал далынча кэлди ки, Шишикин дамазлыг арычылыг очагынын устундэ элэ бир очаг галайыбдыр ки, туе тусу алэмэ яйылыб. Кэлэн материаллар эсасында Степанакерт девлэт дамазлыг арычылыг очагынын вэзиййэти йохланы-лан заман мэ’лум олур ки, Шишикин Габагтэпэ чинсли арыны артырмаг учун Ьэр ил бурахылан 200 мин маната яхын пулу кейфи истэдийи ерэ хэрчлэмишдир. Га багтэпэ арысыны чохалтмаг бир яна дур-сун, Ьэтта дамазлыг учун айрылмыш 120 ары аилэсини Шишикин сатараг, алдыгы 76.800 манаты да ора-бура совурмушдур Бундан башга девлэт дамазлыг арычылыг очагында истеЬсал эднлэн сун’и шаи-дан 75 мин манатлыгы мум кими эрийиб йох олмушдур. Амма... Йох, бу амманын далыны демирэм. Гой о, бурада галсын Инди сэнэ хэбэр верим Шишикинин ба шына кэлэн эЬвалатдан. Башыны_ нийэ агрыдым. 1953-чу илин январ айындан Шишикинин материалларыны Азэрбайчан республика прокурорлугуна кендэрирлэр Степанакертин эйри-уйру йолларындан кечмнш. Кэнд Тэсэрруфаты Назирлийинин кабинэлэрини кэзмиш. нэЬайэт прокурор-луга кэлиб чыхан, йорулуб элдэн душэн материал бир хейли муддэт столларын ешийиндэ дэрин вэ ширин бир юхуя ке дир... НэЬайэт. бир кун материаллары ширин юхудан айылдыб онун устунэ белэ бир тэ’лигэ элавэ эдиб дейирлэр кет хош кэлдин: «Бакы шэЬэр прокурорлугуна Азэрбайчан республика прокурорлугу Степанакерт шэЬэриндэ олан девлэт дамазлыг арычылыг очагынын сабиг директору Шишикинин ез вэзифэсиндэн суи-истифадэ этмэси барэдэки йохлама материалларыны сизэ кендэрнр. Тэ’чили олараг бу барэдэ тэдбир керуб, нэтичэсини бизэ вэ Кэнд Тэсэрруфаты Назирлийинэ хэбэр верэсиниз» — Сезунун арасында балан дурсун, бир мэни баша сал керум бу материаллар бурда да ятыб галдымы? — Бэли, материаллар ени дахил олдугу бу тэзэ юрдда да башлайыр истираЬэтэ. Кун о кун олур ки, бурда да материалын устунэ белэ бир тэ’лигэ элавэ эдиб са-лырлар йолун агына: «Даглыг Гарабаг вилайэт прокурорлугуна Степанакерт шэЬэриндэ олан девлэт дамазлыг арычылыг очагынын сабиг директору Шишикинин материалларыны сизин сэрэнчамыныза кендэририк вэ хаЬиш эди-рик, бу барэдэ тэдбир керуб нэтичэсини республика прокурорлугуна вэ Кэнд Тэсэрруфаты Назирлийинэ хэбэр верэсиниз. Имзалар...».  Нэ исэ узун сэяЬэтдэн сонра материал енэ дэ гайыдыб ез догма юрдуна—■ Азэрбайчан ССР Кэнд Тэсэрруфаты Назирлийинэ кэлир. Назирлийин коллекия-сында Шишикинин иши музакирэ олунур. Гызгын мубаЬисэ башланыр. Бири де-йио Шишикин бейук адамдыр, бал тутан бармаг ялар, кэлин онун тэгсириндэн кечэк. Бири дейир кечмэк олмаз. Узун мубаЬисэдэн сонра бал тутан бармаг ялар дейэнлэр галиб кэлирлэр^. Коллекия Ши-шикинэ шиддэтли теймэт... верир вэ тап-шырыр ки, экэр о бу ени вэзифэдэ ез э’тимадыны догрултмаса, онун Ьаггында чидди тэдбир керулэчэкдир... Шишикин коллекиядан чыханда ез урэ-йкндэ дейир: — Яхшы гуртардым. АллаЬ далысыны сахласын. Далысы даЬа да пис олду. 1954-чу илин март айында онун иши йохланыларкэн, мэ’лум олур ки, Шишикин ез ишинэ ярыт маз рэЬбэрлнк этмиш, республикада олан арыханалар вэ арычылыг очаглары башлы-башына бурахылмышдыр. Буна керэ дэ республикада арычылыгын инкишафы пис вэзиййэтэ душмушдур. Коллекияда икинчи дэфэ Шишикинин иши музакирэ эди-лир. Икинчи дэфэ бал тутан бармаг ялар сеЬбэти ишэ душур. Икинчи дэфэ бу мэ-сэли чэкэнлэр галиб кэлирлэр. Буна керэ дэ бу дэфэ дэ Шишикинэ шиддэтли теЬ-мэт верилир вэ бу дэфэ Дэ Шишикинэ ташпырылыр ки, экэр о, ез ишиндэ денуш яратмаса, онун Ьаггында чидди тэдбир керулэчэкдир... — Ики шиддэтли теЬмэт, ики хэбэр дарлыг? — Бэли, бу ики шиддэтли теЬмэт вэ вки хэбэрдарлыгдан сонра Ьэгигэтэн рэис ез ишиндэ «денуш» ярадыр. Анчаг бу денуш ирэлийэ догру йох, керийэ догру бир денуш олур... Бу денушун нэтичэсиндэ 1955-чи илдэ республикада чэрчивэли пэ-тэк истеЬсалы планы 57,5 фанз, бал ис-теЬсалы 57,3 фанз еринэ етирилир. Республикада олан девлэт дамазлыг арычылыг очагларында исэ 1.000 ары аилэси эвэзинэ, 400 ары етишдирилир. Республика колхозларынын Ьеч бириндэ исэ Габагтэпэ чинсли арычылыг очагы ярадыл-мыр. Нэ исэ учунчу дэфэ назирлийин коллекиясы Шишикинин ишини музакирэ эдир. Амма бу дэфэ онун гарачухасы ду-рур. Ики шиддэтли теЬмэт, ики хэбэрдарлыгдан сонра коллекия бу еэфэр она тап-шырыг верир... Киши даянды, достунун узунэ бахыб кулумсэдикдэн сонра сезунэ давам эдэрэк деди: — Инди дэ рэис ез рэислийиндэ давам эдир. Дейирлэр ки, кезунэ яхшы дэймэйэн вэ ону тэнгид эдэн адамлары Шишикин ихтисао ады илэ тез башындан рэдд эдир. Дейирлэр ки, сун’и шан истеИсал эдэн уста’ Шакарян, М. Бойко, чэрчивэли шан истеЬсалынын эсасыны гоян уста К. Родин бу «ихтисарын* кудазына душэн ишчн-лэрдэндир. Эслиндэ исэ Шишикин бу вэзифэлэри ихтисар этмэмиш, пхтисар ады илэ тэнгидия габагына сэдд чзкмишдир. Нагыл эдирлэр ки, Шишикин арычылыг ишиндэн башы чыхмаян арвадыны ез янына ишэ кетурмушдур. Нэ исэ, бу гэдэр теЬмэт в» тапшырыгдан сонра Ши-шикия енэ дэ фэган эдир, Ьеч кими бэ-йэнмир. О, енэ дэ ез кейфмндэлир, енэ дэ мэнэм, мэнэм дейир. Амма рэис бил* мир ки, дейэрлэр, дэстэдэн айры душэн гушун соси Ьавадан кэлмэз, тавадан ко-лэр... Данышырлар ки, рэис инди лявбэрини 9-чу Даглыг кучэсиндэки Бакы арычылыг базасына салмышдыр. Шишикин бу база-да чох гэрибэ бир вэзиййэт яратмышдыр. Базада 35 ишчи вар. анчаг бурада Ьэр кэс езунун агасыдыр. Базанын нэ рэЬбэри вар, нэ мудири, нэ рэиси вар, нэ баш билэни. Бу адамлар телефон васитэснлэ рэЬбэрлийи билаваентэ Шишикиндэн алыр-лар. Инди Шишикинин базадакы «фэалий* йэтйни* йохлайырлар. Дердунчу дэфэ рэисин иши назирлийин коллекнясында бахылса, шубЬэсиз енэ дэ бал тутан бармаг ялар сеЬбэти ишэ душэчэк. Буну дс-йэн адамлар енэ дэ галиб кэлэчэклэр. Ики шиддэтли теЬмэт, ики чидди хэбэрдарлыгдан сонра учунчу дэфэ рэисин ишинэ бахыларкэн рэИмэ кэлиб она тап-шырыг верэн коллекия узвлэри эЬтимал ки, бу дэфэ Шишикинэ тэшэккур э’лан эдэчэклэр... Гоча арычы сеЬбэтини кэсиб дедиклэри сезлэрэ кулду. Бундан сонра бал барэдэ башладыгы сеЬбэтэ Ьеч бир сез элавэ эт-мэди. Гонаг да онун сезлэринэ кулду вэ бу барэдэ о да она бир суал вермэди. Кулмэли сезэ кулэрлэр. Элэ исэ биз дэ гоча арычынын сезлэринэ кулур вэ мэт-лэби бурадача битиририк. Ч. К03ЭЛОВ. ;
RealCheck