Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, September 08, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - September 8, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ^- « сентмбр iwj.w ил. № 171 \ Дост ]олуида вурулан japa кв]намаз ■■■ Ьэрби хэстэхананын haja-тиндеки скамЗаларын бирин-до Y4 Заралы деЗушчу отур* мушду. Зарафатлашыр, урэк-Д0Н кулурдулвр. Диггатлэ бахдыгымы квруб Занларын-да мене Jep кестврдилэр. Отур дум. СвЬбатлери. зара-фатлары JeH«A9H гызышды. Ревшан, Рафиг во Муба-риз... Онлар чабЬедэ бир не- ли деЗушчу вмру JauiaJbtop, четий сынаглардан чыхыб-лар. СеЬбэтл арии дан ejpan-дим ки. hap учу деЗушчу Зол-дашыны хилас едаркан Japa-ланмышдыр. Самими, дузлу зарафатлары илв онсуз да ypajHMB JaTaH бу Заралы эс-карлар кезумдэ даЪа да учал-дылар. Журналист олдугу-му, онларын барэсиндэ Заз-дыгымы билдирдим. Севинди-лэр. Тээччублэ: ' — Шэклимизи да верэчэк-сан? — дедилар. Ревшан синасиндаки куллэ Japacu санчанда бела nehpe-сини тэрк етмаЗэн тзбассум-лэ азу барэда деди:    Адым Ревшан, фамилиЗам Гэдиров-дур. Зэрдабын МеЬдилар кэн-диндэ анадан олмушам. 19 Зашым вар. Милли Ордуда март аЗындан гуллуг еди-рэм. Агдэрэ уррунда flejyui-лэрда Зараланмышам. ...Машынла flejyiu Meereja-нэ кедирдик. Гэфилдэн ермэ-нилэр бизи кучлу атэшэ тут-дулар. Лолу cahe салмышдыг. Брмэнилэр Зухарыдан — raja лыгдан, биз исэ ашагыдан— таладан атырдыг. Бир неча дагигэ атышдыгдан    сонра Ъисс етдик ки, бизи    муИаси- рэЗэ ал маг истэЗирлэр. Ja-ваш-Заваш кери чэкилмаЗэ башладыг. Бирдэн    hycejH адлы Золдашымызы    вурду- лар. Мубариз: — О, башындан Зараланмышды. За1шд адлы бир зирэк оглан варды. Кул-лэ Загышы алтында hycej-нин Зарасыны сарыды. Сарры кезунун устуну ертдуЗун-дэн Зтрафы Jaxuibi кера бил-мирди. СаЗсыз-Ьесабсыз куллэ атылан чынгыллыра тэрэф кедэнда езуму Зетириб ону сахладым. Кери чакилэндэ мани да вурдулар. Ган мани апарыб, на вахт Ьушуму итирмишэм хэбэрим олмаЗыб. Ревшан: — Мубариз Japa-ланан кими Зенэ ЗаЪид езу-ну биринчи Зетирди. Ермани-лар шиддэтли атэш ачыр, онларын тэрпэнмэсинэ имкан вермирдилэр. Сурунэ-суру-нэ Захынлашдым. Мэн онла-ра чатан кими ЗаЬид пэр икимизин автоматыны ке-туруб ермэнилэра тэрэф атэш ачды. Куллэ Загышы сэнки-ди. Мубаризи сурумаЗа баш-ладым. Бир муддат сонра саг ал им кучдан душду. Аз-ча дикэлиб икиэлли дартмаг истэЗирдим ки, синэмдэн вурдулар. Мубариз: — Агрыный тэ'-сириндэн езумэ кэлэндэ кер-дум ки, Елдэниз мани суру-Зур. Она куллэ дэЗэндэ мэн артыг езумэ кэлмишдим. Аг-зындан ган кэлди. Горхдум. Дедим бас елдурдулэр. Сан демэ, чиЗэриндэн Зарала-ныбмыш. Бутун кучуму топ-лаЗыб ajara галхдым. Tejpn-иради олараг — Ревшэни вурдулар — деЗэ гышгыр-дым. Бу вахт Ревшан Jepmi-дэн галхды. О, ajara дуранда агрыларымы тамам унут-дум. Лыхыла-дура Золу бир-тэйар кечдик. Лолун о тэрэ-финдан атанлар оизимкилэр иди* ^ * Узуму Рафигэ тутуб: — Сан HHja данышмырсан? — дедим. — Неча олса мэн кенул-луЗэм ахы. Бизим бир фэр-гимиз олмалыды, Ja jox? — Сан Парда ]араланмы-сан? — Мен да Агдэродэ. Ко-ранбоЗ баталЗонунда Д0ЗУ* шурдум. Ъучума кечмишдик. Пиуадаларын деЗуш машы-нында «ПК» пулемЗоту ила душманлере бази мэтлаблэ-ри гандырырдым. Ермэнилар дэраЗе чэкилднлар. даЬа пу-лемЗотла нишан алыб атмаг мумкун деЗилдн. Минкаче-вирли Елдарла автоматлары-мызы кетуруб машындан душдук. Ата-ата ермэнилэ-рин мевгеларинэ Захьтлашыр-дыг. Он-он ики аддымлыгда инилти ешитдим. Бир деЗуш-чумуз Заралы уз&имышды. Куллэ аЗагындан даЗмишди. Голу му 6ojHyHa салыб кучлэ JepAaH галдырдым. О, Jaeam-ча гулагыма деди: — ЕЬти-Затлы ол. Мани вуран гул-дур дашын далында кизлэ-ниб. Денуб онун кестэрдиЗи гаЗалыга тэрэф баханда атэш ачыдды. Куллэ синама flaj-мишди. Ермэни гулдур дашын далындан чыхыб биэа Захынлашырды. Керунур, ики Заралынын ахырына чыхмаг истэЗирди. Ела бу вахт Ел-дар езуну Зетирди. Ермэни ила уз-узэ даЗанмышдылар. hap икиси автоматын тэтиЗи-ни чэкди. Елдар ону габагла мышды. Japa мызы сарыЗыб бизи госпитали апардылар. Вэсса-лам. Ревшан Гадиров Зэрдаб-дан, Рафиг Рамазанов Агсу-дан, Мубариз ЭЬмэдов исэ Курдэмирдэндир. Учу да де-Зушчу Золдашыны хилас едэн-дэ Зараланмышдыр. Буйу он-лара печ кэс амр етмаЗиб. Бу эмр халгын ган Заддашына Зазылыб:    «Лолдашы дарда гоЗмаг олмаз». Ариф ГУЛШЕВ, * «Халг гэзетинии мухбирн. * (Солдан) Ревшан Гади. ров, Рафиг Рамазанов вэ Мубариз ЭЬмадов. Фото Ч. ИбадовунДур. Apta чаб()8 ме1шм оаса ■ •В ЧэбЬедеки ескэр билэнде ки евинда валидеЗнлари, аила-си корлуг чакмир, та’минат-лары Захшы дыр дахили ра-Ьатлыг тапыр. Чур’эти да ар-тыр, голуна алава гувве ка-лир. ДаЬа инамла вурушур. Одлу негталарда деЗушанла-рин аилалерина aJрыча raj-гы ила Занашылмасы ей чэб-Ьани силаЬла, йарби техника ила вахтлы-вахтында та -мин етмак ишиндан печ дэ аз эЬамиЗЗэтли деЗилдир. Сон вахтлар республикамызын бир неча белкаси ила Зана-шы, Билэсувар раЗонунда да бу саЬэда эсаслы ишлэр ке-рулур. РаЗонда мудафиэ фонду Зарадылмышдыр. Ташкилат-лар. идарэ ва муессисэлэр. аЗры-аЗры ватэндашлар бу heca6a кенуллу олараг пул кечурурлар. Топланмыш ва-саитнн хеЗли Ниссаси деЗу-шэя ордуда гуллуг еден ас-кэрлэрин аилаларинин та’ми-натына, онларын чэтинликла-ринин арадан галдырылмасы-на харчланир. Хидмат тэш-килатлары да бела аилала-рин ейтиЗачларына даим raj-гы ила Занашырлар. Бу кунлэрдэ раЗонда кечи-рилан мушавирада бир сыра фаЗдалы тэклифлэр ирэли сурулду, Зени ейтиЗат мэнбэ-лэри ашкара чыхарылды. Чы-хышларда бир неча дэфэ cej-ланилэн «Арха чабИэ Meh-кэм олса душман бизэ бата билмэз» сезлэри мушавира-нин леЗтмотивинэ чеврилди. Чох тээссуфлэ геЗд олун-ду ки. раЗонда эскэрликдэн ЗаЗынанлар, сэфэрбэрликдэн 6oJyH гачыранлар да вардыр. Белэлэри гоншу Чэлилабад- да даЬа чохдур. Чунки бу* рада эскарлэрин. онларын аилаларинин талеЗи ила ла* зымынча марагланмырлар... Орта мэктэб муалЬимим Абузар ГулиЗеви хеЗли вахт иди кермурдум. О кун paJOH Ьэрби комиссарлыгында рас-тыма чыхды. Узуну галын саггал Тбасмышды. Лахьш-лашыб йал-эйвал тутдум. Дардли-^ардли дилленди: — Оглум Mahap Гарабага деЗуша кетмишди. Иткяи ду- шуб,.. Сезунун ардыны кэтира билмади. Ланындакылар — езу кими саггаллылар сепба-та киришдилар. КеЗтаоа (Пришиб) шэПериндан Ниф* тулла Эмиров деди: -т- Оглум Вагиф да Ма-Ьирла бирликда кедмб. Он-дан да хабар-атар Зохдур. — Маним гардашым EJ-ваз да елача. онларла Joaa душуб. ТалеЗи барада Ьеч на билмирик. Bypaja па калио-кедирик. натичэ вермир. — Бу сезлэри иса Мадатли кан-диндан Тардашхан Mycajee билдирди. Нотариус ишчнсн Ше лат ШаЬвердиЗев да орада иди. Гардашы ГаЬрэманын тале-Jhhh еЗрэнмэЗэ калмишди.. МэЬзун-мэЬзун данышды: — Вэтэни горумаг киши иши, мугэддас вээифэдир. Гардашларымыз да 4a6haje киши кими Золланмышлар. Онларла кеданлэрин 3®РЫСЫ гаЗытмышдыр, галанларындан хабэр-этэр Зохдур... Билсвк ки, икидлэримиз Батан Зо-лунда шэЬид олублар, бунун-ла фэхр едэрик. Таки дегиг мэ’лумат версинлэр... Лакин бу адамлара вэ даЬа неча валидеЗнэ дэгиг ма’- лумат вернлмнр. Онлар неча Ьэфтэдир раЗон нчра миЗЗатинэ прокурорлуга пар-бн комиссарлыга калиб-ке- Шабннетлари казир. ве-шахслардан тал во едир, каЬ бнрннв, каЬ да дн-карине Залварыб-Захарыр. гурбмАчгадагэ аЗывырлар... Лакин Ьвч бир чаваб алмыр-лар. Вурада даЬа бир Ьузилу вал иде Зила — мираэбарла растлашдым. О. Гарабаг де-Зушлариндэ беЗук шучаат кестарвб гаЬраманлыгла лак олмуш Вугар Мурсало-вуя атасыдыр Кекс отуре-•тура данышды: — Иидя)а ними раЗонда н кибрнт чеяуиук учу боЗда бе^ да )ардым кврмвмишвм. Ьеч pajón раЬбарлари гапымы ачыб мена башсагдыгы да ■срмаЗиб. Эскар ва шаЬмд амлалари на бела мумасибатэ б и ка нал мк демак да аддыр. Натмчада Чадилабадда Ьагигм Ьарби хядмата ва сафарбарлиЗа а гырыланларыи бир чоху мта-атснзлнк кастарир ва ja аз ватаидашлыг борчуну Зеринэ Зетирмэкдан боЗун гачырыр. О дур ки, раЗоида милли ор* думуэ учуй лазы ми еЬтиЗат гуввалар тоолаимасы иши Зарытмаз вазиЗЗатдадир. Мевчуд шараит hap чур е’тинасызлыга, башыпоэуглу-га сон гоЗмагы. бнр-биримнза даим hajan о л маг ы тэлэб едир. Буна намл олсаг арха чабпада да. он чабЬада да Ншнмиз ирэли кедар. Рафиг ЬЭСЭНОВ, «Халг гаэети» нив мухбири. БИЛЭСУВАР — ЧЭЛИЛ- АБАД. Охучу ило сеМбэт ahAHMja AdJdH 3HJAH еданилирми? Ьерматли редакснЗа, ешнтдиЗимэ кара базар игтиса д»133атына кечэн елкэлэрдэ гиЗматлэрия либераллашды-рылмасы нэтичэснндэ аЬалинин итирдиДи девлэт тэрэфнн дан мухтэлнф Золларла едэнилир. Виз да бу саЬэда нис- бат нечэднр?    __ --“    Н.    ЭЛИДЕВ, Бакы шэЬэри. Ьэм классик капиталист I ел кал арии да, haM да базар игтисадиЗЗатына кечмиш Ав-ропа сосиалист елкэлэриндэ гиЗмэтлэрин либераллашды-рылмасы нэтичэсиндэ аЬалинин итирдиЗи Ьиссэнин 70, бэ’зэн да 85 фаизи мухтэлиф Золларла, ил к невбэдэ исэ I компенсасиЗа вэ кэлирлэрин индекслэшдирилмэси Золу ила едэнилир. ИслаЬатын haja-та кечирилмэсинин илк ики илиндэ Полшада haTTa пен-сиЗачылара, тэлэбэлэрэ вэ ишсизлэрэ верилэн тэгаудлэ-рин, муавинэтлэрин артым сур’эти гиЗмэт артымыны ар-хада гоЗмушду. Бир сыра инкишаф утмиш капиталист елкэлэриндэ да истеЬсалын Зуксэк сэмэрэли-I ]и саЗэсиндэ aha линии кэ-лирлэри, о чумлэдэн эмэк Ьаггы гиЗмэт артымыны xej-ли габаглаЗыб. Биздэ исэ вэ-зиЗЗэт башгадыр. ГиЗмэтлэр-лэ эмэк harrbiHbW, бутевлук-дэ аЬалинин реал кэлирлэ-ринин артымы арасындакы нисбэт фаизлэ деЗил эдэдлэ, езу да бэ'зи 1шлларда ики-уч рэгэмли эдэдлэрлэ ифадэ олунур. Мэсэлэн, бир ил-ил Зарым эрзиндэ бутевлукдэ I фэЬлэ вэ гуллугчуларын эмэк Ьаггы орта hecadna уч-дерд дэфэ артдыгы Ьалда HCTeh- лак сэбэтимизин эсасыны тэшкил едэн зэрури мэЬсул-ларын гиЗмэтлэри 40 дэфэ-дэн 150—200 дэфэЗэдэк арт-мышдыр. Нагд пулун, Ьабе-лэ муэссисэлэрин вэсаитинин чатышмамасы узундэн (aha-линин мадди истеЬсал caha-лэриндэ чалышан Ьиссэсинин вэ онларын ишлэмэЗэн аила узвлэринин сосиал муЬафи-зэси муэссисэлэрин ез узэ-ринэ атылыб) aha ли haTTa бу чуз’и Ьиссэни бела вахтында ала бил мир. Тэкчэ бу илин биринчи Зарысында эЬали-нин шахси будчэсинэ тэхми-нэн 2,5 милЗард манат, ja-худ пул кэлирлэринин бешда бириндэн чоху дахил олма-мышдыр. О ки галды кэлирлэрин ин-декслэшмэсинэ, мувафиг га-нунун гэбул олунмасына бах-Majapar бу истигамэтдэ де-мэк олар ки, hen бир ту-тарлы иш керулмур. ЭЬалинин, хусусилэ да онун азтэ'минатлы тэбэгэсинин сосиал мудафиэсини тэ’мин ет-мэдэн онун базар нгтисадиЗ-Заты, игтисади ислаЬатлар ады алтында тугЗан едэн гиЗ-мэтлэр Ьэрч-марчлиЗи ила тэкбэтак гоЗулмасы бутевлукдэ чэмиЗЗэтин hajar сэвиЗЗэси-нин сур этлэ ашагы душмэ-синэ, сосиал кэркинлиЗин сон Ьаддэ чатмасыпа кэтириб чы-хармышдыр. Охучуда муаЗЗэн тэсэввур Заратмаг учун бир неча факта мурачиэт етмак истэрдим. 1971 —1975-чи ил-лэрдэ гиЗмэтлэрин орта артымы аЬалинин кэлиринин ар-тымынын 29 фаизини, 1981 — 1985-чи иллэрда 60 фаизини удурдуса сон бир ил Зарым-да Ьеч вэчЬлэ мупафизэ олун-маЗан аманат кассаларында-кынын, богчаларда кизлэди-лэнлэрин бела ахырына чы-хыр. Экэр 1990-чы илдэ рэнкли телевизор алмаг учун республикамызда фэ11лэ вэ гуллугчу тэгрибэн дерд аЗ, «Чинар», «Минск» соЗудучу-су алмаг учун ики аЗ Зарым, «БК—2000»    кондисионери алмаг учун ики аЗ он кун ишлэмэлиЗдисэ, инди бунун учун мувафиг олараг ики ил ики аЗ, бир ил Зедди аЗ, бир ил беш аЗ ишлэмэлидир. ДаЬа бир мисал. 1991-чи илин аввэллэриндэ фэЬлэ ва гуллугчулар бир аЗлыг ма-ашларына 97 килограм мал эти, 88 килограм колбаса, 195 килограм шэкэр ала би-лирдилэрсэ. инди онлар бир аЗлыг маашларына чэми 15 килограм мал эти, 13,8 килограм шэкэр, 5,4 килограм колбаса алырлар. Назара алый ки, бу Ьесаб-ламалар девлэт тэрэфиндэн талонларла белушдурулэн, аЗларла ала билмэдиЗимиз мэЬсулларын гиЗмэти эса-сында апарылмышдыр. Экэр се!1бэт реал вэзиЗЗэтдэн кет-сэЗди, онда мэнзэрэ тамам башга чур оларды. Софит ЬУСЕЛНОВ, игтисад елмлэри доктору. «Халг гэзети»нэ чаваб верирлэр «AAJOTAH КАДР ДАР ЬАЗЫРААJ АГ» Гэзетнмнзин 1992-чн ил 4 иЗун немрэснндэки ha-мин сэрлевЬэли иагалэ ила элагадар республика халг таЬ-силн назиринин муавини профессор М. МЭРДАНОВУН чввабыны дэрч еднрик:    ___ — Муэллифлэр коллекти-ви тэрэфиндэн имзаланмыш «ЛаЗигли кадрлар Ьазырла-, ja г» мэгалэси назирлиЗин му-! вафиг идарэлэриндэ кениш музакирэ олунмушдур. Ьэги-гэтэн да букунку мурэккэб ичтимаи-сиЗаси просеслэрин магсэдЗенлу мэчраЗа Зенэл-I дилмэсиндэ,    шэхсиЗ Зэтлэр- арасы мунасибэтлэрин, эхла-ги-етик нормаларын кезлэ-нилмасиндэ, тэлэбэнин кэлэ-чэк муэллим кими форма-лашдырылмасында педагожи билнклэр беЗук ahaMHjJaT кэсб едир. Бу мэ’нада али мэктэблэрдэ педагокика фэн-нинин тадрисинин тэкмил-лашдирилмэси зэруридир. Бунун учун тэдрис план-ларында педагожи фэнлэрин Зери дузкун муэЗЗэнлэшди-рилмэли. муэллимлик фэ-алиЗЗэтиндэ кэрэк олачаг педагожи биликлэри экс етдн- ран фэнлэр тэдрис планлары-на дахил едилмэли вэ haMHH фэнлэрин тэдрисинэ аЗрылан саатлар - дэгиглэшдирилмэли-дир. Али тэЬсил вэ елм идарэ-си Зерлэрдэ тэртиб олунмуш тэдрис планларыны нэзэрдэн кечирэчэк вэ мутэхассислэ-рин рэ'Зини умумилэшдирэ-рэк 4—5 ил муддатиндэ фр-алиЗЗат кестэрэ билэчэк тэдрис планлары ЬазырлаЗачаг-дыр. Ьэмин планларда педагожи фэнлэрин Зерлэшди-рнлмэсинэ вэ саатларына ху-суси ahaMHjJaT верилэчэкдир. М. Э. Рэсулзадэ адына Бакы Девлэт Университетиндэ да дэгиг нхтисаслашма кетма-ли, кэлэчэкдэ муэллим иш-лэЗэчэк тэлэбэлэрэ педагожи фэнлэр педагожи али мэктэб-лэрдэки кими еЗрэдилмэли-дир. Муэллифлэрин rejA етдик- лэри кими, Ьазырда педагожи университет вэ институт-ларда, Ьабелэ М. Э. Рэсулзадэ адына БДУ-да истифадэ олунан дэрсликлэр тамамилэ кепнэлмишдир.    П рог рам л а- рын да Зенидэн ишлэнилмэ-синэ еЬтиЗач вардыр. Бу фи-кирлэ биз дэ разыЗыг вэ ча-лышачагыг ки, педагожи фэнлэрин програм вэ дэрс-ликлэрииин пазырланмасы вэ чап едилмэси истигамэтин-дэ муаЗЗэн тэдбирлар ЬэЗата кечирэк. Педагожи али мэктэблэр-лэ Занашы, техники университет вэ институтларда да тэлэбэлэрэ «ИстеЬсалат пе-дагокикасы» еЗрэдилсэ мэг-сэдэмувафиг олар. Мэгалэдэ Педагожи Елм-лэр АкадемиЗасынын Зара-дылмасы Ьаггында данышы-лыр, лакин бунун зэрурили-Зи эсасландырылмыр. Бизэ бела кэлир ки. Ьазырда ке-чид мэрЬэлэсиндэ ПЕА Ьаггында фикирлэшмэкдэнсэ, АзЕТПИ-нин фэалиЗЗэти чан-ландырылса педагожи-психо-ложи елмлэрин инкишаф ет-дирилмэси саЬэсиндэ даЬа чох иш кермэк олар. - ■В Л К    милли    енсик- И лопедиЗамызын тэмэ- ■* ли гоЗулан вахтлар Расул Рзанын бачысы Сугра ханым вэ хадасы ог-лу НиЗази Моммодханлы (Ьэр икиси ду»3асыны даЗи-шиб) ила достлуг едирдим. Алты ил «Елм вэ ЬэЗат» жур-налында ше’бэ мудири иш-ладикдэн сонра елми.тадги-гат машынг&З ырма инсти-тутуяда фэалиЗЗэтэ башла-мышдым. Могсэдим дэгиг елмлэрэ дайр терминолокиЗа мэсэлэлари илэ мэштул цл-маг вэ бу са!1эдэ диссерта-сиЗа мудафиэ етмак иди. Кунлэрин бириндэ Сугра ханымын ишлэдиЗи нэшриЗ-Загга Золум душмушду. Онларын сифариши илэ авто-мобиллэрэ аид китаб ре-дактэ едирдим. Сугра ха-нымла хеЗли сеЬбат етдик. АЗрылан да деди:    * — НиЗази деЗир ки, Расул техника редаксиЗасына достумузу (о, мани нэзэрдэ тутурду — Э. Ч.) кетурсэ Захшы олар. Фикирлэшмэдэн чаваб вердим: — Бачармарам, Сугра ханым. Расул муэллим, де-Зилэнэ кера, тундмэчаз адам- ДМР-    _ Сугра ханым бачы тээс-субкешлиЗи илэ ганадлары-ны сарди гардашынын ус-тунэ: — Ланлыш фикирдкр. Бир Зердэ ишлаЗэрсэн, ке-рарсэн ки, онун илк бахыш-да сэрт та’сир багышлаЗан Ьэрэкэтлэри дэ нисана гаЗ-гы илэ долудур. — Сугра ханым эрклэ елавэ етди: I — СаоаЬ кедэрсэи Заны-на, мэн дэ орада олачатам. Физика-ряЗазиЗЗат елмлэри редаксиЗасында ишлаЗэчэ-]эм... Расул муэллим енсикло-педиЗачылар коллективи Заратмаг ишиндэ талэсиклиЗэ Зол вермирди. Елмк редак-сиЗалара кетурдуЗу адам-лар сапэнин мутэхэссиси олмагла Занашы. нашриЗЗат ишлэрин и дэ билмали вэ пешэкар редакторлуг габи-лиЗЗэтинэ малик олмалы идилэр. О, бу ме^ары эсас кетурмэк вэ Ьэмчинин дун- I За енсиклопедиЗамыларынын тэчрубэсини дэриндан таЬ-лил етмак Золу илэ бача-рыглы, саг лам мэфкурэли, кекумуздэн гидаланмагы ба-чаран енсиклопедиЗачылар коллективи За рада’ билмиш-дн... Расул Рза мани чох да соргу.суала тутмады: — Кеч макиначылар ота-гына. Сэрэнчамымыза ке-чурулмэЗин Ьагда    мэктуб дигтэ ела, кэтир^ гол чэким, — деди. Отагда АзэрбаЗ-чан ва рус диллэриндэ За-зан макиначылар    варды. Мэктубу русча диктэ ет-дим. Расул муэллим    кезучу мэктуба нэээр салыб, смну мэнэ тэрэф итэлэди. Икичэ кэлма сез деди: — Дилимиздэ Заздыр. — Биздэ ишлэр русча кедир, — дедим. — Сиздэ дэ ез дилини билэн бир адам тапылар,— деЗэ кезлэримин ичииэ бах-ды. Даг вугарлы бу нисаны илк дэфэ иди ки, бело Захындая керурдум. Онун сифэтиндэ гэтиЗЗат вэ мула-3 им лик бир-биринэ гарыш-мышды. ЕнсиклопедиЗанын Зара-дылмасына сезлуклэрин тэр-тиби илэ башламышыг. Расул, Рза мухтэлиф са!1элэ-рин термин вэ анлаЗышла-рына чох Ьэссаслыгла За. яашырды. Эчнэби диллэр-дан корикораиэ гэбул еди. л эн терминлэрэ гаршы «амансыз» иди. Б^^рчылыг етдиЗнм техника редакси-JacbfflbiH сезлуЗунун бу вэ Ja дикар белмасини муза. кирэЗа вермэздэн габаг терминлэрэ денэ-денэ Рэсул муэллимин «кеоу» илэ ба-хырдьгм. Бунунла белэ, hap, дан элимдан «хата» да чыхырды. JaxmH Задымдадыр, м\. закирэлэрин биринда «тормоз» термини My6ahHcaja сэбаб олду. Расул муэллим бу анлаЗышын а л терн ат ив и-ни — «эЗлэчи» тэклиф етди. Дилимизин аЬанк ганунуна чаваб верен бу сез Ьамы-нын хошуна кэлди. Рэсул — Joлдaш. кет зэ'фэра-ныны эк, имкан вер тарнхлэ тарихчи мэшгул олсун. Академик 3nja БунЗадов езуну сахлаЗа бил-мади: — Рэсул муэллим, белэ-лэрини музакирэлэра бу-рахмаг лаэым деЗил, — деди вэ Ьэмин алкмин отагдан чыхарылмасыны тэклиф етди... Биз гоншуларымыоын хат. ринэ дэЗмамэк барэда душу-наркан онлар ез мэкрли си-Засэтлэриндэн ал чэкмир-дилэр. Сезлук редаксиЗа-сыньгн эмэкдангы рэЬмэтлик Рамиз муэллим Курчустана Jon jолдашы хатиралэр ' Дурналар i д у ш д у... ни кестэриб, геЗд етди ки, бунлар да туркдурлэр. Азар-баЗчанльг адыны онлар учун ,Сталин гондарыб. Онун на-J© ишарэ етдцЗини баша душсэм дэ устуну вурмадым. Apaja башга с eh бэт салыб козлэмэдиЗи бир суал вердим: — Левон Степанович, зан-ниючэ, Машэди ЭэиэбаЗов интилаби Ьэракатда атаяыз. ла биркэ ишлэЗиб ва ондан аз иш KepMaJn6. ДеЗэ би. лэрсинизми Ьансы ме’Зарла М. ЭзизбэЗова енсиклопедик нэшрлэрдэ С. IUayMjaHflaH 3 — 4 дэфэ аз jep верилиб? «Достумуз» тутулду ва суа. ,    и/\ъд»,    « •;    . м q t* j_ муэллимия фикринчэ турк-дилли халгларьш бир чох термин вэ анлаЗышларьшы дикар миллэтлэр ез «малы», на чевирдиЗи    Ьалда,    езу- музун бу зэнкин хазина-дэн кениш истифадэ етмэЗе. дилимизи Забанчы термин, ларлэ зибиллэмэЗа ма'цэ. ви Ьаггымыз Зохдур. Ишкмиз пис кетмирди. ЕнсиклопедиЗа учун термин вэ аилаЗышларын сезлуклэ-ри ва илк уч чилдин бутун мэгалэлэри Ьазыр иди. Ин-сафэн Маркэзи Комитэ, ху-сусэн онун биринчи катиби Вали Ахундов Рэсул муэллимин шэхсиЗЗатинэ вэ кол. лективин кердуЗу ишэ Ьер-мэтлэ Занашырды. Биринчи чилдин материаллары мэт-бэадэ Зыгылмышды. Чилддэ кедэси рэнкли харитэлэри Омск ха рига фабрикиндэ Ьазырладыб кэтирмэЗи Расул муэллим мена Ьэвалэ етмишди. Бу иш дэ вахтында вэ кеЗфиЗЗэтлэ керулду... Сезлуклэрин тэртиби про сесиндэ кечмиш Иттифагын бутун республикаларына, хусусан ЕрмЭнистана, Кур-чустаиа вэ МоскваЗа тез. тез е’замиЗЗэтэ кетмали олурдуг. Тариха» азэрбаЗ-чанлыларын дада-баба Зурд-ларынын адлары ермани вэ курчу адлары илэ эвэз едилирди. Бунларын еисик. лопедиЗада неча верил мэ-ся барэда гызгын мубаЬи-сэлэр кедирди. Рэсул муэллимин истэр Ьэмин Заша. Зыш мэнтэгэлэри. истэреэ дэ сэрЬадларвмизин Ьудуд-лары барэда фикри гати иди:    китабда    енчэ эввалки ад верилмэли, сонра исэ индики ад вэ онун дэЗишма тарихи кестэрилмэли иди. Элбэтта бу. езуну эзиЗЗэтэ вермэк истэмэЗан бэ'зи му-тэхэссислэрин хошуна кэл. $арихэ* акд термин. Зер адлары вэ сэрЪад мэсала-лэринин музакиралэринин биринда зэ'фэраяла мэшгул олан бир ал им бела бир фикир сеЗлади: гоншулары-мызы инчик салмаЗаг, онларла вэ Москва ила мэс-лэпэтлэшэк, агрымаЗан ба-шымыза дэемал багламаЗаг. Расул муэллим барк асэ-билэшди. Алимин уиваиы-на дедиЗи ирадларыны бела тамамлады: е’замиЗЗатден . ,__ сонра караты ИИИМ данышды: — Курчусган е немало г*-диЗасыиын баш редактору Иракли Абашадэсшш Займа, да олдум. АзэрбаЗчамлыдар ЗашаЗан Зерлармн адлары тарихи абкдалэрммиз ва бунлар Ьаггында материал топламагда манэ камаа аас-тэрмалэрини хаЬиш етдмм. О, ики нафэри чагырыб и диллэриндэ уиванымыза бир-ики «Заглы» саз деди вэ тапшырды ки, апарын бу туркун башыны «думаилаи-дырьш», Зола с ал ьш кетенн. Достумузу диггатлэ динлэ-Зиб курчу диляндэ тэшак-куруму. билднрдим... И. Абашидзе пис вэзиЛэтэ душду вэ узр истэгмэЗэ башла-ды. (Рамиз эслэк курчустан-лы иди вэ курчу дилини му-каммэл билирди). Рэсул муэллим сеЬбэтэ диггатлэ гулаг а оды вэ 1шлба-Ьал олду. Керунур, узун иллердэн барк достлуг ет-днЗи, черэк кэсдиЗи бир ин-. сан Ьаггында ешитдиЗи сез-лэр она бэрк тэ'сир етмишди. Бунунла белэ, шайр досту Ьаггында хошак алмаз ифадэлэр ишлатмэк истэ-мирди, сеЬбэти башга сэм-тэ Зеналтдл О заманлар ишимизлэ элагадар тез-тез керушмэли олдутумуз Ле-вон ШаумЗандан сез салды. Степан ШаумЗаньш оглу Левон БеЗук Совет Енсик-лопедиЗасы баш редактору-нун биринчи муавини иди. Керушлэрдэ ермэнии хислэ-тини кизлэдэ билмирди. СеЬ-батинин аиа хаттини турк ермэни мунагишэлэри вэ ермэнилэрин соЗгырымы тэшкил    едирди. Рэсул му- аллнм бизэ денэ-денэ Ша-умЗанла еЬти)атлы олмагы тевсиЗэ едирди. Л. ШаумЗакла илк керу-шумуз    Захшы Задымдадыр. БСЕ-нии дэЬлизянда раст-лашдыг. взуму тегдим ет-дим. Голумдан тутуб кабинета апарды. Дахили теле-фонла зэнк едиб редактор-лардан    бирини Заиына ча- гырды.    «ЬэмЗерлнмдир» — деЗа мани тагдим етди вэ дарЬал    эорин эввэлиндаи турклэрин ермэнилэри неча гатлэ Зетирдикл ариндэн да-нышмага башладьг. Вэ ма- штАсыъ wfifl ш9Ь»ш синэ шарант Japagar. — О, сеэуна бир гэдэр ара вериб алава етди: — Сез Jox ки, енснклопедиЗ&нын илк наш. риндэ натамамлыг олачаг. Бунлар иншааллаЬ, калачэк нашрЛэрда нэзэра алынар. Иштиракчыларын чоху бу таклифэ тарэфдар чых-са да кеклу бир гарар гэбул едилмади ва орадан иаумнд гаЗытдыг... Расул муэллимин cahha-ти кетдикча пнелаширди. Бир муддат яша чыха бил. мэди. Кунлэрин бириндэ она баш чакмэЗэ кетмишдик. ХеЗли сеЬбэт етдик. Бизэ урак-дирэк верди. МеЬкэм олмагы тапшырды. Бирден «чан» деЗэрек гоншу ora. Fa атылды. Бир аздан гаЗы-дыб, бизи никаренчылыгдан гуртарды. Сан демэ, орада yJyJaH навэси оЗаиыб, бир балача Ьычгырыб. 1972-чи илин авваллэри иди. ЕнсиклопедиЗанын ишин. да бир сустлук ]аренмыш-ды. Расул муэллимин с ah. Ьатм кетдикча пислэшнр. дм. JyxapbLnapa хидмат кестаренлер баш гадды-рырдылар Расул муэллимин )еринэ к аз дикаилэр да варды. Амма о, Ьемишэ оддугу иями ватаидашлыг. кисяи-лыг лэзаготишг ropyJy6 сах-ла]ырды. Эи даЬшэтлиси бу иди ки. она «атв» деЗаилар арвсыяда да иахалэфлэр талылырды. Белалэрняя чох иериушду Онларын caenj. Звсяиэ екмамэЗа чвлышыр.    Иопшадви гаЗы- дамдам сонра Зыгыкчаг вахты - — - - -   ... TW ■mis тутуо — Левомуи двдвгниэ веча од вурмусамса. Нала да тус-туланир. — деди. Расул Раа тэмкмилм аа тэдбирли иди. hap масэ ба-чардыгы иши тапшырыр. коллесстивде мшкузар аб-Ьава Зарадырды. Биринчи чиддин жиыг узу карма-синэ тэлэенрди... Кезленнлмэден республи-када рэЬбэрлик дэЗищди. Бу,    дик эр саЪэлэрлэ Заиа- шы, енсиклопедиЗачыларын ишннэ да ез тэ’скрики кос. тэрди. Бэ'зи rapa гуввэлэр фурсати элдан вермэдилэр. Минбир чэтияликле керулэ» ишлэримиз гэрэзли тэфтиш-лэрэ мэ'руз галырды... Расул муэллим бутун ма-гамларда оддугу кими, Je-нэ дэ гэддини эЗмир, му-баризлик эЬвал-руЬиЗЗасини сахлвЗьсрды. Мэркези Ко-митэдэн калан авазлара мэ-Ьэл гоЗмаса да енсиклопе-диЗанын талеЗи ону чох на-plahaT. едирдй. Hahajter, онун тэ'киди илэ Ел мл эр АкадемиЗасынын о заманкы президенти академик Рустам ИсмаЗыловуи Занында би-ринчи чилдин музакиреси тэшкил едилди. Ьэмин топлантыиыи Тнракчысы и дим. Ja дым. дадыр. Расул Рза чох эсабн данышды, суаллара конкрет чаваблар верди вэ коллектив эмэЗин баЬроси одан бу ишин дондурулмасыны мня-лоте хэЗанэт кими rejMar-лэндирди. Витсе-пре зндент Вали Ахундов чох ковром чыхыш етди: — Бу. илк милли енсик-лооедиЗадыр. — деди. — J*-радычыларьша саг олун де-малиЗик. Тэсэввур един ки, иллэрлэ евлад узуна Ьосрэт гадая, ушат сэси ешитмак арзусу илэ заман-заман на-зир-ниЗаз паЗлаЗан ата-аиа-ja илаЬи гуввэ месум бир керне бэхш етди. Каяв ез элимизлэ бу фидаяы богма-jar. Ойун ajar тутуб Зерямэ. Ьясс едврднк кв. Мэркези Комитедэ Рэсул Рэаиын ииадымы гырмаг истеЗнрлэр. Чалышырлвр ка. киши онла. рыр габаг ын да баш oJk6 десии кн. буЗруг оизкнкя. дкр, истадиЗкнио кими дэ-j иши клик едок, таив гоишу-лярымыэ бив дан инчвмэсии-лер. JyxopawaKiiaap «6ej-иэлммлэлчмлик», «халгын мэнафеЗя» деЗэцяеЗэ миллэ. тэ хэЗанат едирдилэр Эги-дэсизлии. Залтаглыг. peh-берэ Зарынмаг чохларьшын хоббиси олмушду. { Рэсул муэлдям бизи ишэ гебул еден вахт дерд иэфэ-римизи Мэркэзк Комитэ) э катиблиЗэ апармышды (редак-caja мудирлэри МК-да тэс. диг олунурду). • БеЗук eh-тирасла ишэ башлаЗаа шайр бизи тагдим едэндэ мфти-харла «бунлар илк милли енснклопедиЗ&мыэын гэран. гушларыдыр». — деашшди. Аз муддат эрзиндэ «гаран-гушлар»ьш чэркэси кртмыш. кеврэк ганадлары беркиЗиб, кэлачэк нэслэ эрмеган »парен дурна гатарына чеа-рилмишди... Лакин хаин гуввэлэр Рэсул Рзанын «дурна rara.' ры»на серраст атэшлар ачырдылар. О, сэЬЬэпшэ ко. рэ ишэ чыхмырды. Pah-бэрлнк етдиЗи коллектив башсыз галмышды. Белэ шэраитдэ ншлэмэк мумкун деЗилдн. Чох чоюгеди ки. Зухарылврыи фоал «иаиеЗи» иде «дурна га тары» Jaваш-|аваш пэрэн душду. Мни. бир эзыЗЗатле Заревая или милли енсиклопедиЗачылар коллективинив есас «га|магы» арнЗиб кетди. Бнр гадэр сонра енсиклопедиЗа чилд-лэрн чуз'н дэЗишиклшс. дэрле, лакин тазе ими дар. да яшыг узу керду... • Бэ’зэн душунурэм:    Чох куман ки, емур кедэлдэн-лэрин сэ’Зи олмасаЗды, Рэсул Рэанью вмру милли енсяклооедяЗамызын там наш ринэ аргыглвмасиле бэс едэрдк. Бдэсжэр ЧАВВАРОВ. ;
RealCheck