Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
Godaddyseal image
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,265 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

Search All United States newspapers

Research your ancestors and family tree, historical events, famous people and so much more!

Browse U.S. Newspaper Archives

googlemap

Select the state you are looking for from the map or the list below

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - September 4, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ + * СЕНТ1АБР тея-чм ил. ♦ ш 17» IfV Г о e* V» а V MYACHP РУЬЛУ девлэт хадими Гадынларын ва елми ичтимафтин митинглэри п м »• i«l (Эввэлы 1*чи сэЬифэдэ) рушлэрэ бахмаг чох агыр иди. Бела бир тэсоввур oJa* нырды ки. бу. данышыгсыз тэслнм олмаг мэрасимидир. Тэкчэ бир фврглэ ни, М8г луб рэЬбарин взу иштирак етмирди. Мутэллибовун Халг Чаб hocHHa. мухалифэтда олан дикор нчтимаи-си^аси hapo-катлара во лapтиjaлapa му насиботипэ калдикдэ исэ. бу мунасибот бирмэ'налы-дыр. о. мухалифатин олма-сына ва KoHCTMTycHja чэр-чивэсиндэ фэали}]эт кестэр-мэсине тарафдардыр. Чунки cHjacH плурализм демокра-тизмин кестаричиси ними, ичтимаи тэреггини сур’эт-лэндирэн амил ними зама-нын телобидир ва сиьили-заси]алы думала Ьамы тарэфиндан гэбул олунуб. Мутэллибов мухалифатин олмасына она керэ тараф дардыр ки. * дун]а тачрубэ-синин костарди]и ними, hap Ъансы бир napTHjaHWH дик* татурасЫ ва ииЬнсарчы аэ-3HJJSTH инсан азадлыгына, AeMOKpaTHjaJa зиддир. Мутеллибов, xa6iiH ки. му-халифетчи гунвэлэрлэ диа-' логун да тврафдарыдыр. Ла-кин диалог да вар. диалог да... О, бзрабарЬугуглу, си-вил HaacHj алы вэ конструктив диалогун, габагчадан Ьеч бир ге]д-шэрт и роли сурулмаЗэн, диктат вэ ул-тиматумсуз диалогун та-рэфдарыдыр. А. Мутэллибова мирас гал-мыш ан коскин во мурэккэб проблем Даглыг Гарабаг проблемидир. Азэрба]чан раЬборли]инин бу мэсало барэсиндэ мустагил прин-сипиал MeareJu jox иди. IV рабагда Волскинин pah6ap-ли]и ила Xусуси Идараетмэ Комитесиннн ]арадылмасы-на разылыг вермэси Азэр-6aj4aH poh6ap;mjHHHH эн кобуд ciiJacH саИвлариндэн бири иди. РэИбарлик Ерма-нистаньш Даглыг Гарабага кениш вэ ачыг си]аси, игти-сади експанси]асынын гар-шысыны ала билмадн. Даг-лыг Гарабаг эслиндэ Азэр-ба]чанын табели] нндан вэ назаратиндон чыхды. Хусуси Идараетма Комитэси Даг-лыг Гарабагын Азэрба)чан Республикасынын }урисдик-, с^асындан чыхмасы ва взу-нун си]асн. игтисади вэ динар структурлары ила Ермэ-нистана бнрлошмсси учун элиндэн кэлэни асиркамади. Бизим учун сон дэрочо тэЬлукэли олан бу реал про-сес ССРИ Али Советинин . 1989-чу ил 28 HOJa6p та-рхли «Даглыг Гарабаг Мухтар Вила]отинда вэзи]]эти нормаллашдырмаг тодбир-лари Ьаггында» гэрары ила да]андырылды. ССРИ Али Совети гора рынын гэти]]атлэ haJaTa кечирилмэси ила Азэрба]ча-нын ]ени лидери А. Н. Му-тэллибов машгул олмага башлады вэ HahaJaT, В. Пол]аничконун садрли]и ила Даглыг Гарабаг узро Рес публика ташкилат комитэси Степанакертдэ фэалиНэтэ башлады. Бу девр эрзиндэ Даглыг Гарабагда аз иш керулмэмишдир. Даглыг Гарабаг пробле-минин асаслы сурэтдэ Ьэл-ли авазинэ инди ку]а Ьа]-KYJ кампани]асы кечирил-ди]и вэ бу кампаниЗанын А. Мутвллибовун си]аси ре]тингини сун’и шэкилдэ галдырмаг мэгседи дашыды-гыны нддиа едэнлэрин фик ри ила разылаша билме-ром. М&нча ДГМВ-дэ ке чирилан тадбирлери «Иа]-куЗ», Ча]канд эмэлиПаты-ны «сат)ш эмэли]]ат* адлан-дырмаг си]аси корлугдур. Референдумдан сонра Му-таллибовун ре]тингинин ашагы душду]уну иддиа етмэк исэ арзуну Ьэгигэт ними тагдим етмак демокдир. Мутэллибовун ре]тингини, онун президент сечилмэси вэ ]а Иттифаг мугавилэсн-ни имзаламаг мэсэлэлэри-ни Ча]кэнд емэли]]атлары ила багламаг об]ективлик Ьиссини итирмакдэн башга бир ше] де]ил. Мутэллибов Азорба]ча-нын суверенли]инин реал мезмунла    рэнкин лэшмэси учун ардычыл мубарнза апарыр. Азэрба]чаи Респуб-лнкасы символларынын хал-га га]тарылмасы, ма]ын 28-нин милли ба]рам е'лан едилм&си, президентин им заладыгы сон фэрманлар, парламентин Азарба]чанын девлат истиглали]]этини бэр-па етмак Ьаггында ба]анна меси буна субутдур. Бир масалэдан да даныш-маг и ста] и ром. 1990 — 1991 -чи иллер бизим тарихими-зэ харичдаки йомватенла-римизло олагелэрнн тэ.мэ-линин ]арадылмасы морИа-ласи ними дахил олачаг. Харичдэ ]аша]ан бир чох азэрба]чанлы медени]]эт хадими    вэ бизнесмен сон вахтлар Азэрба]чана код-миш.    Ватанннин букунку угурлары, проблемлэри ила ганыш олмушдур. Авропа-нын вэ Американын бир сыра влкэлэриндэ Азэрба]чан ичмаларынын мэдэни]]эт Моркэзлэрн ВЭ ЧОМ1Н]0ТЛЭРИ ]араныр вэ бу Ьэрэкат кет-кедэ    кенншленир. Рюмин чэми]]от ве мэркезлорин иш-тнракы ила мухтэлиф елка л орда Аз арба] чан мадэ-ни]]оти кунлэрн кечирилнр. Бутун бунлар харичдаки Ьэмвэтэнлэримизле элагэло-римизин меЬкэмлонмэсинэ, елачз да Азарба]чанын ха-ричдэ таблигинэ бе]ук ке-мак кестэрир. Азэрба]чан президент ил к дэфэ олараг харичдаки йамвэтэнлэрими-зэ мурачиэт етмишдир ки, бу да онларла элагэлэрими-зин даИа да кенишлэнмэси-нэ ва меЬкэмлэнмасинэ такан веречакдир. Гоншу Иран девлэти илэ бирбаша элагэларин инки-шаф етдирилмэси саЬэсин-дэ атылан аддымлар. 20 мил-]ондан чох азэрба]чанлынын ]ашадыгы бу гоншу елка илэ * игтисади-мэдэни. елми элагэлор ]арадылмасы бе-Jyn    умуммилли ahaMMjj3T кэсб едир. Гоншу гелкэда тэбии фэ- ; лакот — дэИшатли зэлзэлэ заманы президент фэрманы иле    A3ep6aj чанда девлэт севи]]есиндэ матем с ах л а нылмасыны, Шимали Азэр-ба]чан халгынын Ирана кемэк кестэрмэк учун нэлэр етди]ини ]ада салмаг кифа-]этдир. Азерба]чан Республика-сы илэ Иран Ислам Республикасынын Шорги АзэрбаГ чан.    Гврби Азэрба]чан вэ Килан э]алэтлэри арасында сорЬед]аны тичарэт Иагда протокол имзаланмышдыр. Ьомин э]алэтлорин Бакыда илк серкиси кечирилмишдир. Азэрба]чан мэдэни]]эт вэ эдоби]]ат хадимлэринин Тэб-риздо UlahpHjap поези]асы кунлориндэ, Низами Кэнчэ-винин анадаи олмасынын 850 илли]ине Иэср олунмуш тэдбнрлердэ иштиракы, Азорба]чан Елмлэр Акаде-ми]асы вэ республикамызын бир сыра дикэр али мвк-теблери иле Ирандакы али тэдрис очэглары арасында ]аранмыш ишкузар элагэ-лср, Иранын адаби]]ат вэ M8A8HHjJaT хадимлэри ну-ма]8нда he]’8THHHH BaKbija кэлиши бу саЬэдэ илк угур-лу аддымлардыр. Готи]]этлэ демэк лазым-дыр ки, бутун бунларын ha-}ата кечирилмэсиндэ Азар-ба]чан президентинин бе]ук ролу олмушдур. Мэн эми-нам ки, онун Ирана бу ]а-хынлардакы сафари, Иран президент ила апардыгы да-нышыглар Азарба]чанла Иран Ислам Реслубликасы арасында гаршылыглы сурэтдэ фа]далы олан муна-сибатлэрин кенишланмэси учун ]ени уфуглэр ачачаг. Мутэллибов ез халгынын мэнафе]ина хидмэт едир, онун га]гылары илэ jarna-jbip. Халгын рифаЬы намина езундэн сввэл башлан-мыш xejHpxah ишлари ар-дычыллыгла давам етднрмэ-]э ca'J кестэрир. Абшерон-да баг евлэри тинннтисинин, республикамызьш бутун ра-]онларында фордн мэнаил тнкинтнсиннн даЬа да ке-нншлонмосн учун ]арадыл-мыш шэраит, Новруз ба]ра-мынын Азэрба1чанын рас-ми девлэт ÖaJpaMbi е’лан едилмэси вэ бу мунасибэт-ло презндентин халга му-рачизти дедиклзримизэ субутдур. ‘ Азэрба]чан президенти игтисади]]ат проблемлэринэ дэриндэн балэд олан му-тэхоссис, санбаллы, тэва-зекар, диалектик тэфэккур тэрзинэ малик олан демократ руИлу си]аси хадим-дир, екстремал шэраитдэ ез тэмкинини сахламагы бачарыр. Aja3 Ни]ази оглу Мутэллибов Азэрба]чанын прези-дентли]инэ ла}игли намизэд-дир. т. кечэрли. Сон иллэрдэ Азэрба]чая гадынларынын узэринэ агыр сынаглар душмушдур. «Тара Ланвар» кунлэриндэ. Азарба]чан учун сагалма-Jan Japa кими галмыш Га-габаг м^агишэси кедишин-дэ ез эаизлэрини итирмиш аналарын, бачыларын, гыз-ларын дарди-кэдери Ьад- сиздир. Лол вермэк олмаз ки, jaxbiH кечмишин сэЬв-лэри бу кун дэ тэкрар ол-сун, республикада агыр не-тичэлэр вера билэн гаршы-дурма кет-кеда артсын. Республика -па)тахты гадын ну-ма]эндэлэринин сент]абрын 3-дэ Фавварэлер ме]данын-да кечирилмиш митингинин иштиракчылары    бу барэде данышырдылар. Ону ]ун-кул Сэна)е Назирли]и муэс-сисэлэринин тэшэббус групу. Бакы Гадынлар Шурасы вэ Бакы ШеЬэр Советинин депутат гадынлар блоку тэш-кил етмишднлэр. МуЬарибе вэ эмэк вете-ранлары, сэна]е муэссисэ-лэри эмок коллективлэри-нин нума]о«дэлэри, халг тэКсили вэ сэЬи]]е ишчилэ-ри, дин хадимлэри бир-би-ринин ардынча микрофона ]ахынлашырдылар. Натиглэр де]ирдилэр ки, дерд илэ Jaxын муддэтдэ динчлик-раЬатлыг билмэ]эи халгы-мызын кэлэчэ]и бу кун ]е-ритди]имиз си]асэтдэн асы-лыдыр. Бу кун исэ респуб-ликанын эн эввэл милли 1юмр9*1л1ф еЬт^ачы вар-дыр. Милли Ьэмре']лик исэ чоми]]этдэ парчаланма]а, гаршыдурманын ]ени деврэ-синэ ]ол вермэмэи, сиОаси, игтисади вэ мэ’нэвн беЬ-рандан чыхмаг учун лазым-дыр. Митингдэкилэр де]ир-днлэр: Бакынын, елечэ дэ бутун Азэрба]чанын гадыи-лары шэЬэрдэ вэ республикада вэзи]]этин сабитлэш-дирнлмэсини. A3Qp6aj4aH Республикасы президенте умумхалг сечкилэринин кв; чирилмэсини истэ]ирлер. Митннгин иштиракчылары А. Н. Мутвллибовун нами-эадл^инэ тэрэфдар чыхыб сечичилэри сен^абрын 8-дэ кечирилэчэк сечкилэрдэ фэал иштирак етмэ]э ча-гырдылар. Ьэмин кун Азорба]чан Республикасы Елмлэр Ака-деми]асынын эсас бинасы гаршысында елми ичтимаи]-JaT нума]эндэлэршшн митинги олмушдур. Онун иштиракчылары    A39p6aj4aH президенти    сечкилэринин да]андырылмасыны, респуб-ликанын индики парламен-тинин бурахылмасыны, республика халг депутатлары-нын сечкнлэри Ьаггында Je-ни ганун гэбул олунмасыны вэ чохпарти]алылыг эсасын-да ]ени сечкилэр кечирил-мэсини тэлэб етмишлэр. (Азэринформ).ИЛК ЛАУРЕАТЛАР Квркемли Азарба]ча1! али ми .1. Меммэдэл^ев адына медалын вэ мукафатын илк лауреатларынын адлары мс -лум олмушдур. Медал вэ му-кафат рес!^блика «Билик» чамиЛати идара Ье]’атинин гэрары илэ тэ’сис едидмиш-дир. Ашагыдакылар лауреат адландырылмышлар:    М. Эзизба]ов адына Азарба]чан Сэна]е Университетинин ректору, республика Елмлэр Академи]асынын академики Т. М. 9ли]ев, Азэрба]чан Де®лот Педагожи Универси-тетннин ректору, республика Елмлэр    Академн ] асынын мухбир узву С. Р. Асланов, М. А. Миргасымов адьша республика клиник хес-теханасынын баш Иаки-ми, тибб елмлэри нами-зэди М. С. Гасымов, Азэр-ба]чан Елмлэр Академи]асы тарих музефшин директору, республика Елмлэр Акаде-ми]асынын академики П. Э. Эзизбэ]ова, Азэрба]чан Елмлэр Академ^асы Фалсэфэ ва Ь\туг Институтунун ше’бэ мудири, республика Елмлэр Академи]асынын академики Ф. Г. Кечэрли, Азэрбг^чан Елмлэр Академ«]асы Кеоло-ки)а Институтунун елми мэс-лэЬэтчиси, республика Елмлэр Академ^асынын академики Ш. Ф. МеИдЫев, республика Елмлэр Академи]а-сы Фэлсэфэ ю Ьугуг Институтунун ше’бэ мудири, фол-сэфэ елмлэри намизоди М. Ч. Маммэдов. 3. Мэммэдели]ев адына мукафатлар Азэрба]чан та-рихинин тэдгигиндэ вэ тэб-лигиндэ мувэффэги]]отлэринэ керэ Америка вэ франсыз алимлэри Т. Свитачовоки]э ва И. Меликоффа да верил-мишдир. к : ..... ..ГМИЮНп;    ФМП»-М    »    *я»<    »14    -*■>! 0У    .A? ..    ».    м.,:    « /fufofb** AfU    /С «БУРУЛГ АН»ДАН... h Э J A T A 34/13 немрэлн нслаЬ эмэк koaohhJасынын мэЬбусу Исрафнл Алла1|вердн]ев Азэрба]чан Республикасы президентинин 1991-чн илэ эфв олунмуш дур. ил 28 август тарихли фэрманы Иш отагымын гапысын-дакы Ьэбсхана ке]имли, чалимсиз а дамы hejpama сузурэм. Одур, взуду ки. вар: Исрафил АллаЬверд^ев. Сыныхыб, кезлори чухура душуб. ÉojHy.\ia сарылыр. Икимизи дэ гоИэр богур. Лазгабагы ислаИ-эмек ко-лони]асында керушмушдук. TeJpH-HXTHjapH тэгвимэ вэ саата бахырам: 3 ceHtjaöp, 11.30. 170 кун — 170 кечэ. «Бу-рулган» сорлввЬэли чы-хышымыздан бир белэ вахт кечир. Ьэбсханада исэ вах-тын Ьесабы кунлэ де)ил, саатла, догиго]ле апарылыр. — Мэни ]ашадан гэзе-тнниздэки мэгалэ олуб. Бир до умид... Инанырдым ки, сасинизо С8С верен тапылачаг. Президентимиз мэни тэзэ-дон haJaTa га]тарды... Елэ hej дил-агыз едир: — Сиз, сизин газет олма-са]ды... Не гэдэр емрум вар, унутмарам бу 1ахшылыгы... МЭ ЛУМАТ Y4YH: И. Ал-лаЬверд^ев «Тэрэгги* гэзе-тинин мухбири ишлэ]нб. <JloTepeJa еЬвалатына» (чина] эт ишннин тэфэрруаты и Коммунист» гэзетиянн 1991-чн ил 14 март немрэ-синдэкн «Бурулган» сэр-левНэли мэгалэдэ верил-мншдир) керэ pajoH халг мэЛкэмэси она сэккшз ил ислаН-эмэк чээасы кэсмнш-дир. Дуз бнр ил 1атыб. Рас-ктшт алнмнннн ХИДМ9ТЛ9РИ ГОД ЕДИЛМИШДИР' Елми билнклврин тебли* ринэ, м&арнфчнлик вэ Ъу-манитар фэали>]отнндэ му* вэффэтн ] ] этл эринэ керэ Азэр-ба}чан алими, фале ефэ елмлэри доктору, М. Э. Рэсул* зада адына Азэрба)чан Девлэт Ушшерсююгикнн кафедра мудири профессор Ф. Ф. Гасымзадэ Умумиттифаг «Билик» Чэм1^этн идарэ Не] -этинии гэрары илэ академик С. И. Вавилов адьша медал-ла тэлтиф едилмишдир. (Азэринформ).КОЛЛЕКТИВ 03YH3 АРХАЛАНАРСА.. Вдмвтдэрин баЬалашмасы чиддн сослал кэркннлнк 1арадыб. аеканэ * Редакси]ада квруш. публика президентинин фэрманы илэ чвзасынын галан муддэтинн — 7 нлини чэк-мэкдэи азад еднлнб. Сен-т]абрыя 2-дэ ахшамусту Ьэбсдэи бурахылыб. Дунэн сэЬэр исэ Ьэбсхаиа палта-рыяы белэ со]унмадан бир-баш редакси]а|а кэлиб. Бу да «Бурулган»ын хош епилогу. Бир мэЬкэмэ иши вэ ин-саи тале]и илэ баглы гэзет чыхышына белкэ дэ бурада-ча негтэ го]маг оларды. Лэ'-ни ]аздыг, эфв етдилэр, бу- I рахдылар. Лакин 170 кундэ билаваситэ Ьэмин тарихчэ илэ баглы елэ керушлэр олуб, елэ мэктублар алмышыг ки, стундэн сукутла кечмэ]э аггымыз Joxayp. Ьэмкарымызын азадлыга бурахылмасы зэннимнзчэ, Ьамы учун — чаза верэнлэр, чэзаландырьыанлар, елэ журналистлэр учун дэ ибрэ-тамиз тарихчэдир. Бу барэдэ Ьала даныша-чагыг. Гэзетимизи излэ]ин. Елман ГЭДИРОВ. Геканэ чыхыш Jorfy hap коллективии ез дахилн имкакларына архаланмасы-дыр. Саатлыдакы Сарычалар памбыгтэмизлэмэ заводунун коллективи ишэ илк нввбв-дэ меИкэм интизам Japa-дылмасындан башла]ыб. Кем да бу, садэчэ ишэ вахтын-да кэлиб кетмэк кими баша душулмур. Рэгэмлэрин ил-лэр 6oJy шиширдилмэси девлэт интизамыиын кобуд сурэтдэ позулмасына кэтириб чыхармышды. Адамла^ын эли бошда, муэссисэ борч ичэрисиндэ галмышды. 0тзи илин мэЬсул гебулу мовсумундэ Ьалаллыга дор-ру атылан илк аддымлар чэ-ми в а]лыг истейсал просе-си нда борч дан чыхмага им-кан вермишд'ир. Устэлик бир милJoн манат халис кэ-. лир кетурулуб. Бу Ьесаба ишчилэрин эмэк Ьаггы 20 фаиз артырылыб. Ьэр фэЬ-noj9 60 манат эвэзинэ 90 манат компенсаси^а вери-лир. ЭЛИ BAJPAlMbI Jar-nnj комбинатында да соси-ал проблемлернн йэлли учун эн эввэл реал мадди зэмин ]арадылыр. Муэссисэ илин биринчи кварталыны 3 мил-Joh 275 мин манат кэлир-лэ баша вуруб. Бутун ишчилэрин орта а)лыг эмэк har-гы 40 фанз артырылыб. Компенсаси]алар вахтлы-вахтында вдэнилир. Чох-ушаглы аналара вэ азтэ'ми-натлы аилэлэрэ 60 — 70 манат мэблэгиндэ элавэ JapAbiM верилиб. Комбинатын васаити he-сабына Кур ча]ынын ахар-бахарлы ]ериндэ истираИэт еви тикилир. Коллективин узв-лери калан илдан бурада ис-тираЬэт еда билэчэклер.М. С. ГОРБАЧОВУН МУСАЬИБЭСИ tic s (Эввэлн 1-чи сэЬнфэдэ) синлар. Демократлар, ги]а;м-чылары мэглуби]]атэ угра-данлар эллэриндон кэлэни етмзлидирлзр ки, адамларда белэ фикир JapaHMacbw ки, инди «кэнарда дуранлары», hap Ьансы «ифритэлари» ах-тарыб тапмага. мэс’ули]]эт дашь^ан шэхелэрин даирасн* ни кенишландирмэ]э башла-]ачаглар. Jox. ги]амын таш-килатчылары вэ кунаЬкарла-ры чаза алмалыдырлар. Мон бутун прокурорлара, Иттифаг во республика дахилн ишлар назирликлэринэ, ДТК-]а кестариш вермишам ки, бу фикрм ез каналлары ила* вэ ачыг шэкилдэ бутун чал-гымыза чатдырсынлар. Pah-бэрлари илэ бу кун коруш-ду]ум республикаларын да мевге]и беладир. Суал: Халг депутатлары- * нын гаршыдакы гурулта]ын-да верача]иниз бэ]анат ]эгин ки, hajaTbiHW3Aa ан башлыча си]аси ÓaJaHaT олачагдыр? Чаваб: Зэнннмчэ, вози]]эт еладир ки, баш вермиш ha-дисадэн haMbiMbi3 нэтичэ чы-хармалы]ыг. Бу нэтнчэлэр бизим учун на гэдэр чэтнн олса да, сэрт тэЬлнл апар-малы]ыг вэ тэдбирлэримиз гэти]]атлн олмалыдыр. Инди адамлар hen дэ музакирэ кезлэмирлэр — вазиЛэт а]-дындыр, сэбэблор MyaJJaH олунмушдур, инди елэ тэд-бирлар, фэалн]]эт лазымдыр ки, бутун чэмиЛэтимизи нор-мал мэчра]а га]тара билсин. Проблемлэримиз исэ башдан ашыр. Адамлар бу гэрарла-ры кезлэ]«ирлэр вэ эн эввэл онлара бел бaFлajыpлap. Она кора да бу кун май кунун ^ир«нчи japbicbi эрзиндэ 11 республиканын рэЬбэрлэри илэ биркэ ишламишэм. Он-лар ез мевгелэрини ифада етмэк учун елка президенти ' ила бирликдэ топлашмыш-дылар. Виз презвдентнн ма‘-рузэенни де]ил, керулмэли олан тэдбирлэр барэсиндэ * республикаларын коллектив фикрини вэ мевгелэрини тэг-дим едэчэ]<ик. Зэкнимчэ, адамлар бу суала биздэн чаваб алмалыдырлар: Иттифа- гын мугаддэраты нечэдир вэ Ьэмин проблемин музакирэ-синдэ мэнимлэ бирликдэ иштирак етмиш республикаларын MeerejH нэдэн ибарэг-дир? Иттифагымыз сахлан-малыдыр, лакин ела засмин, ела нринсиплэр эсасында гу-рулмалыдыр ки, онлар лап бу сон кунлэрдэ ме]дана чых-мыш jeHH реаллыглары нэзэ-рэ алмага вэ ha]aTa кечир-Meja имкан версии. Адамлар умид едирлар ки, гурулта] бу мевге]н мудафиэ едэчэк-дир. Виз 15 республика арасында дэрЬал игтисади сазиш багланмасына, hap чур зэру-ри шараит ]арадылмасына тзрэфдарыг ки, бутун сэдлэр арадан галдырылсын, элдэ етди]имиз нэтичэлардэн вэ ги]амчылар мэглуби.]]этэ уг-радылдььгдан сонра ]аран-мыш JeHH имканлардан ва-Ьид игтисади макан чэрчи-вэсинда фэал эмэкдашлыгы кенишлэндирмэк вэ Гэрб ор-таглары илэ эмэкдашлыгын инкишаф етдирилмэси ]олун-дан бутун мэнеэлэри кетур-мак учун иетифадэ олунсун. Бу, бутун республикаларын чох дэгиг, кеш!ш мевге]идир. Онларын Ьамысы белэ сазиш-дэ иштирак eTMaja Ьазырдыр. Н aha]от, сеЬбэт ондан ке-дир ки. керунур, кечид дев-рундэ — JeHH мугавиланин ]арадьшмасы, игтисади сази-шин, игтисади иттифагын Ьазырланмасы, JeHH консти-TycHjaHbin гэбул едилмэси просесиндэ биз бутун елкэ-нин е’тимадыны газанмалы олан ha«HMHjjoT органлары-на сечкилэр кечирмэли]ик. Бу исэ о демэкдир ки, гурул-Taja бу барэдэ конкрет тэдбирлэр вepмэлиjик. Ьэмин таилифлар Ьазырланыр, тез-ликлэ гати тартиб олуначаг вэ сабаЬ гypyлтaja тагдим едилачэкдир. Ьазырда hbimhJ-]эгги нараЪат едэн бутун ма-сэлэлэр, проблемлэрин бутун комплекси барэсиндэ дэ белэ олачагдыр. 4aMHjjaT умид едир ки, гypyлтaJ бу проб-лемлари гыса муддэтдэ Ьэлл едачэкдир. Умидварыг ки, гypyлтaJ Mac^HjJaT, ишкузарлыг, принсипиаллыг кестэрэчак вэ бу принсипиал мэсэлэлэ-ри 2—5 кун эрзиндэ Ьэлл едечэкдир. Олкэ ону нараЬат едэн суаллара чаваб а лм а лыдыр. Суал: Михаил Сер^евич, 1эгин ки, Иттифагын сахла-нылмасы Ьазырда Сизин учун деврун ан кэркин проблемидир. Мэн Сизи дузму баша душ у рам? Чаваб: Заннимчэ, бу, ча-мнЗ]этимиз учун cэчиJJaви-дир. Ьансы рэ^лэр Japa«ды-гыны керурам, аминам ки, телевиз^ада, радиола сиз дэ буну Ьисс едирсиниз. Бутун бунлар адамлары чох тэшви-ша салыр. Стив^, сиза демэ-Л1^ш! ки, ду^а биpлиj«нин, бутун халгларын, о чум л ад зн Америка халгынын Иттифагын мугэддэраты барэсиндэ нараЬатлыгы да бизэ кэлиб чатыр. Она керэ да умуми эйвал-руЬи]]эни белэ ифада етмэк олар: бэли, ]ени Иттифаг олачагдыр. СеЬбэт суверен девлэтлор Иттифагынын республикалара даЬа чох азадлыг верэи ф<)рмулундан кедир. Е]нн заманда бу Иттифаг бутун cyбJeктлэpи арасында ону тэшкил едэн халгларын мэнaфeJи намина эмэкдашлыгы тэ’мин едэчак-дир. Элбэттэ, Иттифагын да-хилиндо республикаларын оиунла элагэлэринин мухтэ-лнф невлэри мевчуд ала би-лар — балкэ де Ьэм конфе-дера^а, Ьэм да ассосиаси-Ja элагэлари ]араначагдьф, башга сезлэ десэк, алагэлэ-рин мухтэлиф формалары ола билар. Суал: )э’ни ки, адамларын кeтдиJи чыгырла Joл салачаг, сонра исэ она асфалт дешэ-)ача]ик? Чаваб: Бэли. YмyмиjJэтлэ, чох муЬум мэрЬэлэ башла-ныр. Чох муЬум. Суал: Сиз дединиз ки, чев-рилишдэн сонра чох ;^иш-мисиниз вэ инди башга гэ-рарлар габул eтмэJa Ьазыр-сыныз. Прибалтиканьг кетур-сэк, бу барэдэ гypyлтaJa нэ дeJэчэкcиниз? Ьэмин респуб-ликалар дэрЬал иcтиглaлиJ-Jэт элдэ етмэк имканына малик олачаглармы? Чаваб: 9ввэлэн, «нди]эдэк дед^им сезу дeJэчэjэм: Бу, Ьэр республиканын ез }олу-ну мустэгил сечмэсинэ им-кан Japa дыр. Иттифаг муга-вилэсини багламаг истэ]эн-лэр MyaJJaH олунмалыдыр, Иттифаг мугавилэси илэ ас-cooHacHja элагэлэрн сахламаг иcтaJaнл0p вэ*мустэгил Joл-ла кедэчэк республик ала р мэ’лум олачагдыр. Ьэрчэнд игтисади эмакдашлыга калдикдэ, керурам ки, бурада 15 республика арасында бе]ук Ьэмрэ^лик вардыр. Бутун бу имканлар вахты чатмыш бутун масэлэлэри- Ьэр бир республикада Ьэр б-ир халгын фикрини нэзэрэ алмагла Ьэлл erwaja jo л ачыр. Прибалтика республикалары проблеми да мустагил проблем ними гу-рулта]ын кундэли]инэ да-хилдир. Суал: Михаил Серке]евич, экэр десэм ки, гаршыдакы гypyлтaJДa Сизин исте’фа-ныз Ьаггында мэсэлэ галха билар, пе]гамбэрлик етмиш олмарам. Билмэк истэрдим ки, бу вэзи]]отдэ чаваб тэд-бириниз неча олачагдыр? Ге]д етмак «ста]ирэм: халг депутатларынын гypyлтaJы президенти азад еда билэр, лакин халг депутатларынын гурулта] ы JeHH президент сечмак Ь\тугуна малик де-]илдир. Бах, май белэ вэзи}-]этдэн даньииырам. Буна керэ дэ инди Сизин исте’фа вермэ}иниз о демак оларды ки, елкэ узун муддат, ]э’ни JeHH президентин умумхалг сечкилэринэдэк али вэзифэли шэхссиз галарды. Одур ки, суалымы такрар едирзм: гу-pyлтaJдa Сизин исте 'paja чыхмагыныз мэсэлэси галхеа буна нечз JaHamapAbiHbi3? Чаваб: Мэн белэ де}эрдим: Инди исте’фа вермэ}эчэ]эм. Ьэтта башга чаЬетлари бир кэнара rojear да, бу, эхлага зидд оларды. Инди, бу чох чэтин мэрЬэладэ, 1985-чи ил-дэ башладыгымыз бу хэттин гaлыб-гaлмaJaiчaгьшы бун-дан сонра MyaJJaH едэчэк гэ-рарларын гэбул едилмали олдугу бир заманда мэн бир инсан кими, бир вэтэндаш кими езумэ рэва кермэрэм ки, hapajaca чыхыб к едим. Буна керэ дэ H<rre4J>aJa чых-MaJanaraM. fypyniaja кэл- дикдэ, roj бу мэсэлэн» о музакирэ етсин. rypyHTaJa де-M9je сез тапарам, гypyлтaJa ^eMeJa сезум вар. 0з тэлаб-лэрими дэ ирэли сура билэ-рэм. Мэи мэc,yлиJJэт дашыды-гымы демишэм — мэн ондан JaxaMbi кэнара чэкмирэм, ез тэЬлилими етмиш, баш вермиш Ьадисэлэрин сэбэблэ-ри барэсиндэ фикрими cej-лэмишам. Лакин бунунла бирликдэ fleje билэрэм: гн]ам мэFлyби¡JJэтэ уграмышдыр, Ьэм дахили саЬэдэ, Ьэм дэ харичи. Дари« ислаЬатлар кечирилмасэ]ди, елкэ дахи-линдэ, бeJнэлxaлг мунасибэт-лэрдэ Aejnumiuiw^ap баш BepMacajAH, бу олмаоды. Бунлар исэ, заннимчэ, MyaJJaH дэрэчэдэ имэним иштиракым-ла олуб. Суал: Белэ фикир вар ки, Горбачов ги]амьш мугэссири-дир вэ онун мэЬв едилмэси-нин иштиракчысыдыр. Му-гэссирдир она керэ ки, онун эт^афында олмуш адамлар rnja.M терэтмишлэр, лакин бунунла бир;шкдэ ¿олунда Горбачовун 1985-чи илдэн мубаризэ апардыгы демок-pamja onMacajAH, ги]амы Ja-тырмаг Ьеч вахт мумкун ол-мазды. Чаваб:    Зэниимчэ, Ьэмин кунлэр башымыза кэлмиш Ьадисэлэр чидди тэЬлил едил-мэ]е лajигдиp. Анчаг мэн президентин MeerejH барэсиндэ Ьэр чур гондармаЛары рэдд едирэм. Президентин MeerejH эсл принсишгал мев-ге иди вэ бу, п^амчыларын бутун ниМэтлэри«« долаш-дырды, Ьэр тэрэфдэн ca’Jfla-римизи бирлашдириб онла-ры -м эгл y6nj J эта угратмаг учун имканлар ачды. Суал:    Суалы    чох    кэскин шэкилдэ го]маг истамирэм, амма Ьэр Ьалда; Прибалтика республикалары, тутаг «и, Литва кими, иcтиглaл»JJэт тэлэблэрини давам етдиреэ-лэр, нэ олар? Онлары исэ. билди|имиз кими. Авропа ел-кэлэри. базар ертэси исэ. керунур, Бирлэшмнш Штатл^р да танымага Ьазырлапшрлар. Сиз буна нечэ бахырсыныз? Чаваб: Мэн буна белэ бахырам. Бутун бунлар Итти- фагымыэын ислаЬаты чэрчи-вэсиндэ вэзи]]этин инкшиа-фы Ьаггында тэсэввурлэримэ £]гу«дур, чунки белэ усул эр бнр халга, Ьэр бир рес-публика]а ез конституси]а Ьугугундан — ез мугэддэра-тыны тэ’>ин етмак Ьугугундан иетифадэ етмэк имканы верир. Буна керэ дэ экэр Ьэмин республикаларын халг-ларынын гэги ирадэси вэ ни]-Jэти белэ олса, бунунла, мэн-чэ, разылашмалы]ыг. Суал: Михаил Сер^евнч. уму мэн елэ анлар олур ки, зама« элкэнин лидери ни, рэЬ-бэрини эввэлкилэрдэн фэрг-лэнэн башга свела даяышма-га вадар едир. ДeмэлиJэм кн. Форос изол]аторундан га]ыт-дыгдан бэри Сиз бир сыра чох гэти аддымлар атмысы-ныз. Ги]ам кунлэриндэ гэ-ти]]этлэ Ьэрэкэт етмиш ли-дерлэр кими, Сиз дэ езуну-зу гэти]]этли кестэрмисиниз: мая Jeлтcини, Собчакы, Александр Лаковлеви нэзэрдэ туту рам. Лакин, догрусу. Сизин этрафыныздакы адамлар арасында елэсини кврмурэм ки, бизи тэЬлукэ барэсиндэ биринчи хэбэрдар етсии... тэЬлукэ Ьаггында учадан да-нышсын. Мэн Едуард Ше-аарднадэени нэзэрдэ туту-рам. Онун тале]и мэни чох нараЬат едир. Чаваб: Едуард Амвросиевич о заман да, инди дэ 1985-чи илдэ башладыгымыз хэттин xeJpииэ чох aJдын, дэгиг, принсилиал мевге тутур. Бу бахымдан да бирликдэ кepДYjYMYз ишлэри ]уксэк ги]мэтлэндирирам. Арамыз-да олмуш вэ инди дэ олан мунасибэтлэр гадыр, мэн бу мунасибвтлэря олдугча )ук-сэк ги]мэтлэндирирэм. Куман едирэм ки, си]аси гуввэлэрин кениш миг]асда ]енидэн труп-лашмасындан. кадрларын 1ердэ]ишмэси«дэн сонра бнз бу адамыи. бу квркамли си-]асэтчинин потенсиалындан мутлвг иетифадэ eтмэлиJик. Майе дэ елэ кэлир ки. бу. ]ахын кэлэчэ]ин яшидир. Суал:    Снрр    де]илсэ,    де- мээсиниз нэ ¿олла? Чаваб: О тэчрубэ ки онда вар. Ьэм дахили, Ьэм дэ харичи с^асэт тэчрубэсини AejnpaM, она мэсэлэн, JeHH структурл&р чэрчивэоиндэ харичи cnjacar вэ харичи игтисади идарэлэринэ Ьамилик eTMaja имкан верир. Суал:    Ханы.м    Горбачова- нын с&ЬЬэти Ьамымызы нараЬат едир. Бу биринчи суал. Икинчи суал: Чэнаб Лелт-синлэ бир сыра иллер эрзин-дэ мунасибэтлэриниз чох кэркин олуб. Чеврилишдэн сонра мунасибэтлэр бир гэдэр ОДишибшэ инди харичи алэ-мэ вэ совет адамларына елэ кэлир ки. сиз haKHMiiJjam белшурсунуз, JaxyA да Ьэр Ьалда гэрарлары бирликдэ гэбул едирсиниз. Борис Ни-кола!евич илэ мунасибэтлэриниз нечэдир? Чаваб: Раиса Максимовна Ьапгындакы суала чаваб ве-рэркэн сиза дэ, бизэ тзеал-ли вермиш вэ мэним, аилэ-мин, Раиса Максимовнаныи кечнрди]имиз Ь&ллара шэрик чыхмыш адамлара да тэшэк-кур етмэк HCTaJnpaM. Раиса Максимовна езуну мэрданэ апарырды, аилэнин бутун узвлэри мэним гэрарыма шарик чыхыб демишдилзр ки, нэ олур олсун, ахырадэк та-ле]нми бвлYШM0jэ Ьазырдыр-лар. Биз баша душурдук ки, сеЬбэт нэдэн кедир. бурада Ьэр iuej ajAWHAbip. Мэн дэ бунунла фэхр едирэм. Би-Би-Си хебэр веранда ки, гэсдчилэр групу Горбачовун нэ B90HJJOTA9 олдугу барэдэ совет халгынв вэ H4THMa«J-Jara xyja мэ'лумат вермэк мэгсэдилэ кэлир, Ьамымыз буку елэ гаршыладыг ки. нэ исэ мэкрли вэ дэЬшэтли бир iuej душунулмушдур. Бах. елэ бу анда чох агыр зэр-бэ дэЗди вэ бу, мэ’лум нэти-чэлэр верди. Мэн бу барэдэ Ьеч данышмаг да истэмирам, аичаг нэ 1ахшы ки. бнз бир-биримнзин JaHbiHAa идик — бу. о B93HjJaTA» бизи, демэк олар, хил ас етди. Биз бирликдэ и дик вэ инди Ьэр mej бэрпа олунур. Вахт лазым-дыр. Лакин Раиса Максимовна инди данышыр. мэнчэ, о Ьэтта телефонла гыса муса-Ьабэ дэ вериб. Одур ки. Ьэр ше| ^дасыядадыр. Икинчи суал. Мэн fleJaH-дэ ки, баш вермиш Ьадисэ- дэн сонра биз чох шeJи )е-нидэн дэрк eтмэJшJикt мэн бурада дeJэк ки, мухтэлиф мeJлли вэ Ч9pэJaнлы демократлар арасында мунасибэт-лэрин дэ Jeнидэн дэрк олунмасыны нэзэрдэ туту рам. Мэнчэ, г^амчыларын риска кетмэсинин сэбэблэриндан бири о иди ки, биз гя}амын мумкунлуЗ-уну белэ истисна еда билэн тэдбирлэри ахыра дэк Ьазырламамышыг. Гej ри-мутэшэккиллик дэ варды бэ’зи ]ерлэрдэ исэ Ьэтта де мократик гуввэлэрин гаршы дурмасы да. Бу, бутун демократлар учун дэрсдир. Бу мэним учун дэ дэрсдир вэ зэнним-чэ, Борис HикoлaJeвич учун дэ. Биз бутун бунлары ке-тур-^ елэдик. Ьэрчэнд, де-мэлиJэм ки, биз Ьэлэ гьиида вэ jaзын эввэл и нда, Ново-Oгapjoвo просеси инкишаф eтмэJэ бaшлaJaндa нэтичэ чы-хармышдыг. Ьэлэ о заман биз чидди душунуб-дашын-мышдыг вэ бу бизи Jeни Иттифаг мугавнлэсини) имз&ла-мага, вахты чатмыш мэсэлэ-лэрин Ьэллиндэ эмакдашлыг eтмэJэ Jaxwнлaшдыpыpды. Ьэмин адамлары да елэ бу горхутду, онлар кердулэр ки. кечикирлэр. и иди» кимлэр-сэ арамыза нифаг салмаг. Горбачовла Лелтсини саваш-дырмаг, онлары Зенэ дэ бир-бириидэн аЗырмага чэЬд етмэк фикрипдэдирлэреэ — белэ чаЬдлэр исэ кестэрилэ-чэк, — зэниимчэ, ачы тэч-рубэ бизэ еЗрэдиб ки, белэ ше^лэрэ чэлб олунмаЗаг. Бунлар истиснадыр. Дикэр пре-зидентлэр илэ олдугу кими, -биз дэ эмакдашлыг едирик, елкэнин мугэддэраты учун сон дзрэчэ мэс’ул олан белэ бир вахтда узэримяза душ-муш чох б®3ук мэс‘ули13эт чэрчивэсиндэ. Мэн аминам ки, белэ дэ олачаг. I. Лаковлев: Михаил Сер* кеЗевич, мусаЬибэ учун вахт тапдыгькныза керэ Сиза мин-нэтдарыг. СабаЬ агыр кун-дур, одур ки, бизэ бир гэдэр динчэлмэЗэ мачал тапмагы-нызы арзуламаг галыр. М. С. Горбачев: Вахт Зох-дур, республ и кала рла ишлэ-мэЗэ кецирэм. (СИТАЬ ;