Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, October 31, 1991

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - October 31, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 31 октмбр irti-w. ия. н. 214 МИЛЛИ ШУРА ИШКY3АРЛЫГЫ АРТЫРАЧАГМЫ? (Эввэлн 1 чн сэЬнфэдэ) фэаллара га рты    террор актлары нззэрдэ тутулуб. Инди Москванын эли илэ хусуси груплар    Бакыда вэтэндаш муЬарибэси учун реал тэЬлукэ ^радырлар. О групларын тэркибина че-ченлар, ермягнилэр, руслар ва азэрбаЗчанлылар дахидр дир. Бу jaxынлapдa Кур-чустан эразисиндэ Азэр* бaJчaндa тврэдилэчэь тэх-рибат актларынын планла-ры музакира едилмиш-дир. Витебск, Тула. Псков дивизи^ларынын Ьэрбчи лэриндан бир трупу мул-ки кejимдэ Азэрб^чана кендэрилмэ)э Ьазырланыр. Рус кэшфиЛаты артьй' Гамсахурдианьгн вазифэдэ галмасыны тэ’мин етмиш-дир. Бу )олла Азэрба)чан-дан Ьэрби техниканы Кур-чустан эразиси васитэси-лэ чыхармаг нэзэрда ту-тулур... ДГМВ-д» Ьазырда уч тэхрибат трупу ишлэ)ир. Онлара АБШ. Канада вэ Чэнуби Kopejaдaн олан Ьэр-би мутэхэссислэр тэ’ли-мат вермишлэр. Азэрба)-чана гаршы игтисади бло-каданын да тэшкили кез-лэнилир... БЦз    республика баш прокурорунун биринчи муа: вини депутат Мурад БабгГ-jeвдэн бу фактлара ез му-насибэтини билдирмэсини хаЬиш етдик. О деди — Биздэ, прокурорлуг органларында бела бир рэсми    мэ’лумат ,1охдур. Анчаг    бир ватэндаш, Ьу- гугшунас кими бела Ьесаб едирам    ки, бу    Ьэгигэтз у)- гундур.    Инди    Мэркэздэн бела    ше)лэри    кезлэмак олар. Республикамызын си-jacи вэ игтисади мустэгил-лиjини    е’лан    етмишик. ШубЬасиз бу, муэЛэн да-ирэлэрин ‘'урэ)инчэ де)и4 Одур ки. бизим барэмиз-дэ Ьэр чур хошакэлмэз тэдбирлэр. тахрибатлар кез-лэмэк    олар, республика- ны Ьэтта игтисади блока дaja ала биларлэр. РэЬим Газы)евин чыхы-шында    бела бир факт да вар ки. Марказ Курчус-тан президента ила разы-лыга кэлиб Азэрба1чанда-кы Ьэрби техниканы гон шу республиканын арази-си васитасила чы&армаТа чалышыр. Бу факт догру-дур. Бир гадэр бундан эв-вэл ондан а рты г танк Кур- чустана кетмэк ады илэ апарыларкэн сахланыб. Ьо-лэлик 1бу барэда )охлама кедир, мэсэлэнин мahиJjэти ajдынлaшдыpылыp. Динар мэсэлэлэр барэда на де-)э билэрэм, чох куман ки, бунларын да бир эсасы вар. Ьэр Ьалда бу информаси-jaja бармагарасы бахмаг олмаз. Мэнчэ, тэ’чили су-рэтдэ сэлаЬиЛэтли мутэ-хэссислэрдэн ибарат депутат комисси^сы, )ахуд трупу )арадыб. )охламаг лазымдыр. — Азэрба)чандакы сн-лаЬларын ¿арарсыз Нала салыныб корланмасы ба-рэдэ бу кун депутат Араз Элизадэннн верди|и мэ лу-мата, кеетэрдн)и шэкиллэ-рэ мунасибэтиннзи    да бил* мак нстэрдик. — Депутат Араз Элизадэ-нин чыхышы, кэтирди)и аргументлэр тамамилэ реал ола    билэр.    Бу илин мaJ а.)ында ССРИ Дахили Ишлэр Назирл^инин го-шунлары    Даглыг    Гарабаг- да эмэлиЛат апараркан ерманилардэн алынмыш силаЬлары да белачэ сын-дырыб корла)ырдылар ки, сонрадан биз онлардан ис-тифадэ еда билмэjэк. Бе л а фактлар чох олуб, куман ки. бу кун да вар. Она кора да биз бела Ьал-ларын гаршысыны    алмаг •учун    та'чили »тэдбирлэр кермэли)ик. Дуруст    мэ’лу- матлары    исэ республика Девлэт ТэЬлукэсизли)и Ко-¡митэсиндэя ала билэрси\« низ. Бу мэсэлэ барэда Азэр-ба^ан    Девлэт ТэЬлукэсиз- лиjи    Ко.\гитэсинин сэдри вэзифэсини ифа    едэн депутат ИлЬусе)н    Ьусе)- нова мурачиэт етдик: — Дунэн верилэн инфор-мacиjaны    май да    ешитдим. Инди    биз Ьэмин фактла- рын дэгигли)ини )охла)ы-рыг.    Просес баша чатан кими «Халг гэзети»нин оху-Цуларына мэ’лумат верэ-чэJик... Азэрба)чана гаршы мух-тэ.1иф сэпкили тэхрибат*-ларын Ьазырландыгыны башга фактлар да субут едир.    Душмэнлэримиз рес публикамызын эразисиндэ jaшajaн кичик миллэтлзр-лэ Азэрба)чан халгы ара-сында тэфригэ салмаг, 0аднам ’Даглыг Гарабаг мунагишэсинэ охшар jeни мунагишэлэр терэтмэк учун эн чиркин васитэлэрдэн бела чэкинмирлэр. Мэсэ-ла(н, мэтбуатын верди)И хабара керэ, сент)абрын 28-дэ Дагыстанын Гасым-кэнд гэсэбэсиндэ «Сад-вал» («Бирлик») лазки чэ-ми))этинин тэшэббусу илэ кечирилэн учунчу милли лазки гурулта.)ында кyja Aзэpбajчaндa лэзкилэрэ гаршы aJpы-ceчкилик )е-ридилди.(и ' барэда |Ьэд)ан-лар ешидил.мишдир. Биз Aзэpбajчaнын халг депутаты Ас)а Манафова илэ керушуб сеЬбэт етдик. — Ас^в ханым, сиз эЬалисннин • бе]ук эксэрн)-)эти лэзкилар олан Гусар ра)онундансыныз вэ Ьэмин ра]ондакы 242 немрэли сечки даирэсиндэн Азэр-ба)чан    парламентинэ депу тат , сечилмнснннз. 1эгнн ки, Гасымкэнддэ кечнрн-лэн гypyлтajдaн, 1 орада Азэрба|чанын Губа, Гусар, Хачмаз,    Огуз, Гэбэлэ, Гах, Исма]ыллы pajoнлapындaн, Бакы вэ Сумгаит шэЬэр-лэриндэн ну1У1а]эндэлэр вэ гонагларын, Ьатта Азэрба]ча-нын уч халг депутатынын иштирак етмэсн барэда хэ-бэриннз вар. — Наинки хабэрим вар, Ъэтта    иштирак етмишэм Ьэмин    гурулта.]да. Амма гypyлтaja Aзэpбajчaнын Ьеч бир paJoнyндaн нума-jэндэ hej’эти сечилмэмиш-дй(. ДeдиjиниЬ jepлэpдэн opaja кэлэнлэр исэ, садэ-чэ олараг гонаглар иди. Азэрба]“чандан гурулта^а кетмиш уч халг депутатынын    учу да бизим ра- ]ондан иди. Чох тэбиидир ки, демократка Ьавасы лазки халгына да тэ’сир eлэjиб. ЛаКин Гасымкэнд гурул-тaJындa дejилдиjи кими, ку]а Азэр^чанда лэзки-лэрин accимилjacиja едил-мэси мэсалэсинэ кэлдик-дэ исэ, бу, Ьеч да бутун лазкилэрин (фикри де]ил. Буну cejлэjэнлэp мин ил-лэрдэн бэри меЪрибан гоншулуг шэраитиндэ ]а-шамыш. сон тикэлэрини белушдурмуш, гыз алыб, гыз вермиш, эн jaxын го-Ьумлуг теллэри илэ бкр-биринэ багланмыш халг-ларымызын арасына тэф^ рига салмаг иста]эн афы-а]ры адамлардыр, була-ныг суда балыг ’ тутмаг севдасына душмуш мил-лэтчилэрдир. Бэри башдан де]и.м ки, гypyлтaJ сон дэрэчэ аша-гы cэвиjJэдэ тэшкил олун-мушду, орада го]улан мэ* сэлэлэрин, музакира oбJeк* тина чеврилэн проблемлэ-рин бизэ — Aзapбajчанда jaшaJaн лэзкилэрэ Ьеч бир дэхли №х иди. Вэ буна керэ дэ биз гypyлтajы терн етдик. Лакин ачыг демэк лазымдыр ки, мэ дэрэчэдэ cэвиJJэcиз олса да. бир Ьал-да ки, гypyлтaj чагырылыр, орада AзэpбajV^aн лэйки,-лэринин а]ры*сечкшнф мэ’-руз галмасындан данышы-лыр, демэли, проблем вар вэ она бармагарасы бахмаг, эЪэмиЛэт вермэмэк олмаз. Мэн бу Ъагда Азэр-бajчaн рэЬбэрл^инэ дэ-фэлэрлэ Ьэм рэсми, Ъэм дэ шифаЬи мэ’лумат вер-мишэм. Ладыныздадырса, Гарабаг проблема дэ бе-лэчэ башланды. Вэ май эминэм ки, лэзкилэрлэ азэрба}чанлылар арасында нифаг салмаг иcтэjэн гув-вэлэр дэ эсасэн республиканцы здан кэнардадырлар. Aзэpбajчaн рэИбэрл^инэ верди]им .тэклифлэр ара;-сын да мэдэни мухтариВэт мэсэлэси дэ вар. Лэ’ни лэз-ки дилиндэ мэтбуат, театр ]аратмаг, китаб бурахмаг, мэктэблэрдэ тэдрисин лазки дилиндэ апарылмасы лазымдыр. Галды ки, эрази мухтари)]эти — биз, jэ’ни Гусарда jaшaJaн лэзкилар буна гати е’тираз едирньс Бунунла элагэдар раунда микрореферендум кечирми-шик, кениш сесс^алар фор-масында. Ьэмин сесс^а-ларын иштиракчылары Дагыстанын Али Советинэ, Азэрба^ан Республикасы-нын Али Советинэ, Ьэмин гypyлтaja вэ Ьэтта ра]он Советинэ телеграм кендэ-риблэр ки, онларын адын-дан данышмага Ьеч кэсэ cэлahиjjэт вepилмэJиб. Ер-мэнилэрин, «Кр(унк»ун вэ ja Мэркэзин бyjpyFy илэ арагызышдыранларын бизим миллэтин адыны Ьал-ландырмага ихт^арлары joxдyp... Дунэн парламент ахыр ки, февгэл’адэ ceccиjaнын KYндэлиJ^шэ дахил едил-миш мэсэлэлэрин музакирэ-сини баша чатдыра билди. Рафиг САВАЛАН, Гудрэт ПИРИДЕВ, Гэзэнфэр ГЭРЙБОВ. СА1КТ-ПЕТЕРБУРГДА НИЗАМИ МЭЧЛИСИ «Бу кун Леиинградын ел-ми вэ ja3bi4bi KHTJEviaHjjDTM даЬи A3op6aj4aH шаири Нн-заминин 800 иллик JyTSi^ejH-ни rejfl етмишдир. Ермитаж-да тэнтэнэли ]ыгынчагы ки-рнш сезу илэ академик И. А. Орбели ачмышдыр. Мэ’рузэ лэрдаи бирини бу мэгсэдлэ чабЬэдэн хусуси олараг калан капитан М. М. Законов етмишдир. Бу танын.мыш шэргшунас муЬарибадэн св-ват Ермитажда баш ел ми ишчи ишлэмишдир. Низами-нин jyбилeJини rejA eTMaja Елмлэр Академ и jacbiHbiit. Ер митажын, университетын. Ja-зычылар Иттифагынын, Рас самлар Иттифагынын. Рус My3ejHHHH нума]эндэлэри топлашмышдылар*. Бу чум-лелэр Ьэрби журналист А. В. Буровун «Блокада кунлэри* китабындан кетурулмушдур. ШоСТаКОВИЧИН JeAAHH4H сим-фон^асы кими, даЬи шаирин JapbLM sep бундан гввэп му-Ьасирэдэ олан Ленинградда кечирилмиш JyбилeJи да шэ-Ьэрин тарихинэ дахил ол-мушдур. Де,1ирлэр ки, топлар кypлaJaндa илЬам пэриси су-сур. Низаминин блокада шэраитиндэ кечирилэн )убиле-Jh бу Ьэгигэти тэкзиб етмишдир. haJaTbiMbi3 инди да хош кечмир. Эн сада hajaT проб-лемлэринин Ьэлл олунмады-гы бир шэраитдз адамлар ше’ра санатэ чох вахт ме^ кестармирлэр. Анчаг Ьэр Ьалда... 50 ил бундан эввэл олдугу кими, OKTja6pbiH 29-да да бзз.мэтли Ермитажын кичик камера театрында Шэргин даЬи шаири, муте-фэккири вэ Ьуманисти Низами Канчввинин 850 илл^инэ Ьаср едилмиш noe3Hja вэ му-сиги кечэси кечирилмишдир. Кечэни кириш сезу илэ Санкт-Петербург БэлэдиВэ Идарэси MэдэниJjэт Комитэ-синин сэдри, Девлэт Рус му-зе}инин директору В. А. Гусев ачды. О деди: Чох рэм-зи Ьалдыр ки, тарихимизин sh чэтин ва мурэккаб девр-лэриндэ адамлары мэЬз мэ-AaHHjjar бирлэшдирмишдир. JapbiM эор эввэл блoкaдaJa алынмыш Ленинградда ол- дугу кими, бу кун дэ Ьэ-мин везифэни Низами JepH-нэ JeTHpHp. Сонра Санкт-Петербургун бэлэдиДэ рэиси А. А. Собчака сез верилди. О деди: Бу кун Ьамымыз учун чох тэнтэнэли вэ ^ддагалан бир кундур. Чунки Пушкин. Тол-ctoJ вэ AocToJeecKH A3ap6aJ-чан халгынын вэ Ьэр Ьансы башга халгын мэдэни)Jbthна мэхсус олдуглары дэрэчэдэ. Низами дэ рус мэдэни))эти-нэ мэхсусдур: онлар умум-башэри мэдэниЬэт вэ умум-бэшэри дэ)эрлзр japaTMbiiu-лар. Буну )адда сахламаг бу кун дэ чох вачнбдир. Биз шаирин кезэл, илЬамлы чеЬ-рэсинэ нэзэр саларкэн, ел-мэз эсэрлэриндэн данышар-кэн онунла бир сырада д>р-мага, Ьэр бир а-дама вэ бутун бэшэриЛэтэ онун ними улви мэЬэббэт вэ Ьермэт Ьисслэрн бэслэмэ)э чалыш-малы)ыг. Мэна ела кэлир ки, букунку кечэ бурада иштирак едэнлэрин Ьамысынын )аддашында Ьэмишэлик олараг эсл бирлик вэ гардаш лыг кечэси кими галачагдыр. Сэккиз эср JapbiM бундан ов-вэл )ашамыш 6eJyK mexcHj-JarHii бизэ eepAHjH башлыча дэрс мэЬз бундан ибарэт ала-чагдыр. Низами пое,зи)асы-ны диггэтлэ охусаныз буну баша душэрсиниз. Кечэдэ чыхыш едэнлэр — Азэрба)чан Лазычылар Бир-ли)иниц сэдри Анар, Девлэт Ермитажы директору-нун муавини М. Б. Пиот-ровски. филолоки)а елмлзри доктору К. С. Элибэ)ова, шайр вэ тэрчумэчи М. И. Борисова. Низами Кэнчави адына Азэрба)чан эдс5и))а-ты музе)ннин директору А. А. ЬачьПев, )азычы Д. А. Гранин, Санкт-Петербург Университетинин профессору С. Н. Иванов, Кэнчэ Шэ-Ьэр Халг Депутатлары Со-ветинин сэдри С. С. Абди-нов Низами Кэнчэвинин Ьэ-)ат вэ )арадычылыгындаи, мисилсиз эдэби нреиндэн, шаирин олмаз «Хсмсэ»синдз мэЬарэтлэ тэсвир етди)и га-дын образ,ларындан, халгла-рын бнр-биринин мэдэни сэр-вэтлэринэ гаршылыглы Ьермэт Ьнссиндэн, даЬи шаирин вэ вэтэндашын бизэ весиЬ )эт етди)и Ьуманизм вэ бе}-нэлмилэлчилик эн’энэлэри-нэ зсасланан мэ’нэвн мэг-сэдлэрин шсксиз 6ирли}ин-дон данышдылар. Азорба)-чан Республикасушын мэдэ-ни))эт назнри Полад Бул-булоглу бу кезэл инчосэиэт бафамынын тзшкилатчыла-рына миннэтдарлыгыны бил-дирди. Низами Кэнчэвиш1н «Jeд-дн кезэл» поемасынын мо-тнвлэрн *узрэ Азэрба)чанын халчачы гызларынын маЬир эллэрн илэ тохунмуш халча )убиле) кечэсиндэн хатнрэ олараг Ер.митажа Ьэди))э ве-'рилди. Сонра Азэрба)чан инчэсэ-нэт устазарынын консертн олду Консертдэ Гара Гара)ев адына Девлэт камера оркес-три, ССРИ халг артистн ФэрЬад Бэдэлбэрпи. республиканын халг артистлэри Хураман Гасымова. Нодар Шашыгоглу. Рамиз Гуляев. Азэрба]чанын эмзкдар ар-тистлэрн Эминэ Лусифгызы. ЗэЬра Гули)ева. Самирэ Ьа-шы.мова вэ башгалары нш-тирак етдилэр. Театрын фо)есиндэ Низами Кэнчэвинин эсэрлгри мев-зуларында Азэрба]чан минн-атуру сэркиси ачытмышды. Азэрба]чан Республикасы Али Совети Рэ)асэт Ье)’эти-нин узву Ф. Г. \1урадэли)ев )убиле) кечзенндэ иштирак етмишдир. К. РЗА^ВА, Азэринформун Хусуси мух-бнрн. САНКТ-ПЕТЕРБУРГ. Кэнчэ шэЬэринин нума )эндэ hej'9TH Ермитажа милям орнаментли халча Ьэдинэ кэтирмишдир. jf:    Санкт-Петербургун мери А. Собчак чыхыш едир. Фото J. Хэямловуидур. (Аээримформ). « МУСА ВАТ» ЫН 80 Л АIIIЫ Дунэн Азэрба)чан Елмлэр Академи)асынын дэ)кр-ми салонунда Мусават napTHjacbiHbiH 80 идли)и Щ насибэти илэ кечирилэн ел-ми конфрансы кириш сезу илэ Азэрба)чан ЕА-иын президенти Елдар Сала-J6B ачмьппдыр. Сонра академик 3. ByHjaAOB «Тарих елмимиэдэ «Мусават» проб-леми» мевзусунда мэ’рузэ етмишдир. Тарихчилэрдэн Н. НЕсибзадэ «Мусават» вэ му-саватчылыг», Д. Се)идзадэ «XX эсрин эввзллэриндэ милли дирчэлиш* барздэ чы-хышларында Мусават Пар-THjacbiHbiH кечди)и чэтин вэ шерэфлн )олдан, онун Аззр- ба)чанын мустэгилли]и уг-рунда мубаризэсиндэн эт-рафлы сеЬбэт ачмышлар. Ге)д олунмушдур ки, М. Рэ-сулзадэнии, Г. Шсрифзадэ-нин вэ Л. Казымзэлэнин рэЬ бэрлик етдиклэри Мусават IlapTUjacbi эсримизин эввэл-лэриндэ Азэрба)чанын ич- тимаи-си)аси Ьэ)атында мисилсиз рол (фгамышдыр. 1918-чи илин MaJbiHAa Азэр-6aj4aH Демократии Респуб-ликасынын е’лан олунмасы вэ бир сыра харичи девлэт-лэр тэрэфиндэн танынмасы да мэЬз бу парти]анын хид-мэтидир. I Милли бирлик проблеми Ьэм )ени, Ьэм дэ кеЬнэдир. Онун )енили)и )енидэнгурма иллэриндэ ез )ерини тутан вэ TyTMajaH бахышларын мухтэлифли)и илэ муэ))эн еди-лир. Ьазырда елкэнин. халгын, мустэгил Азэрба)чан Рес-публикасынын тале)уклу мэсэлэлэри Ьэлл олу^р. Белэ бир вахтда милли Ьэмрэ’)лик хусуси эНэми))эт кэсб едир. Бу кун биз мустэгилли)имизи бэрпа eTMaja чалышырыг. Гаршыда даЬа 6eJyK вэзифэлэр дурур. Бу бахымдан милли бирлик проблеминэ сэтЬи вэ садэлэшдирилмиш тэсэв-вурлэрлэ )анашмаг олмаз. Ьэр ше)дэн эввэл халгын, республиканын вэ езумузун нуфузу, кэлэчэ)и вэ мэе’ули)-jaTH эсас кетурулмэлндир. Лашадыгымыз индики мэс’-ул деврдг адамлардан дерин душунчэ. давраныш мэдэни)-)эти. ичтимаи си)аси вэ иг тисади тэфоккур татэб олу-нур. Инди миллстлзрарасы му нас ибэтл эр каск и н л зши р, ел м и-си) ас и дне ку сс и) а л а р кетдикчэ кучлэнир. Ьэмин мубаЬисэлэри бир-биринэ гаршы дурам тэрсфлэр бахы-мындан апармаг дузкун де-)илдир. Тээссуф ки, арамыз-да ез тэкэббурлу Ьэрскзтлэ-ри илэ адамларда икраЬ Ьис-си о)аданлар вардыр. Бу )ол бизим м у в оффэ г и)) г, тли ирэлилэ)ишимизэ мане ола билэр. Мубаризэдэ адамла-рын шэхеи а.мбиси)асы, а)-ры-а)ры групларын мэчафе)и де)ил, умумбэшэрн, умум-милли мэнафелэр эсас ко-турулмэлидпр. Экс тэгдпрдэ умуми мэгсэдэ догру фэали)-)этдэ таразлыг, симметри)а позулар. КеЬиэ мупасибстлэри ара-дан галдырмаг, )енисини бэр-гэрар етмэк эЬвал-руЬиЬэси тздричлз вэ чэтииликлэ езу-нэ )ол ачыр. Лакнн бу )олун Ьамар вэ )а кэлэ-кету|)лу)у хе)ли дэрэчэдэ езумуздэн асылыдыр. Биз Ьамымыз бир нев психоложи кэркинлик ичэрисиндэ)ик, елэ бил )ор-гунуг. Буна сон иллэрин сэрт проблемлэри илэ )анашы, миллэтлэрарасы проблемлэр дэ ез тз’сирини костэрлшш-дир. Белэ вззиЛзтдэн чыхмаг учун элаЬиддэ, фэрди тэшэб-буелзрдэн чох, умумэн Ьа-зырланмыш буноврэ. консеи-си)а эсасында фэалн))зт кес-тэрмэк даЬа вачнбдир. Аш-карлыг, демократн)а просе-синдз ме)дана чыхан эн сан-баллы муддэалар да бу кон-сепси)а — милли Ьэмрэфпик консепси)асы этрафында тэ-мэркузлэшмэлидир, Лакин бу Ьеч дэ о демэк де]нлдир ки, биз эн кзекин .дискусси)ала-ры, эн кучлу рэ’) тоггушма-ларыны инкар етмэли)ик. Лох. Белэ дискусси)алар вэ рэ’) тоггушмалары чох 6е)ук мэс’ули^эт Ьиссн шэраитиндэ олмалыдыр. Горхулу чэ-Ьэт одур ки. а)ры-а)ры адамлар вэ груплар ашкарлыг вэ демократн)аныи )аратдыгы поте нсиа лда н тэ фри гэч и л и к мэгсэди илэ истифадэ едир-лэр Тэрэфлэр бир-бнринэ Ьодэ-горху кэлир, )ахуд мин-нэт п?)араг кнмэсэ кузэшт етмэ)инд-н сеЬбэт ачыр. Бу мэ’нада р<>с-ублика парла-ментинш»    Тор1'3!    ы    м-и- сал кэтирмзк олар. Парла-ментимиздэ Ьэм сагдан. Ьэм солдан, Ьэм ашагыдан. Ьэм дэ ]ухарыдан тэнгид вардыр. Бэ’зэн бу тэнгидлэр Ьэддини ашыр. eMocnjanap кучлэнир. Мзкэр де.мократиклэшдирмэ етиканы. адичэ элагэ норма-ларымызы лузумсуз етмиш-дирми? Бизэ милли бирлик вэ тзшкилати чзЬэтдэн сых татларын бир чоху мали))э вэсаити топламагла )ахын-дан кемэк кестэрэ билэрлэр. Бурада рэсми вэ reJpH-рэсми (аноним) механизмлэрдэн кениш истифадэ етмэк олар. Инди кизли игтисади))ат елкэнин Ьэ)атында муЬум jep туту р. Башга сезлэ десэк, 1988-чи илдэ белэ игтисади)-)атла элагэдар кэлир 70—90 мил)ард манат идиеэ. инди бу рэггм 350 мил)ард ма-натдан чох дур. езу дэ Ьэмин кэлир 150 мин адамын фэали))эти илэ элагэдардыр. Бу реал бир просесдир. Ону нэ инкар етмэк, нэ дэ гаршысыны алмаг олар. Jena-нэ )ол Ьэмин кэлирдэн шэхеи мэгсэдлэрлэ jaHambi, умуми милли дирчэлиш учун истифадэ етмэкдир. Jepn кэлмишкэн ге)д ет- керэ дэ мутэрэгги Гэрб со-сиологлары истэр-истэмэз умумбэшэрн дэ)эрлэр вэ нор-мативлэр узрэ сосиал давра-нышдарын тэнзим олунмасы зэрурили)ини е’тираф едир-лэр. Бу о демэкдир ки, адамлары )алныз Hfleja бирлэш-дирмир. Бу, биринчи невбэ-дэ игтисади бирликдэн ирэли кэлир. Мэнафелэр у)гун кэл-мэ)эндэ пэракзндэлик баш верир. Мэсэлэнин белэ го)у-лушу даЬа реал вэ об)ектив-дир. Ьгтта мэнафелэрин yj-гун.лугу вэ у)гунсузлугу Ьеч дэ Ьэмишэ вэ Ьэр )ердэ адам-ларын си)аси napTHja мэн-суби))эти илэ муэЯэн олун-мур. Она керэ дэ си)аси мэсэлэ илэ игтисади бирлик вэ ге)ри-игтисади бирлик проб-лемлэрини е)нилэшдирмэк дуэкун олмазды. Маним фикримнэ... Милли бирлик вачибдир бирлашмэк зэрури олдугу бир заманда бу чох зэрэрли-дир. Виз дургунлуг деврун-дэн мирас га.лан )ерличилик. бурократик идарзчилик вэ дикэр негатив проблемлэри-.мизэ парламент мэдэни))эт-сизли)ини элавз етмэмэли)ик. Ишдэ сэЬвлэр дэ ола билэр. негсанлар да. Заман бу сэЬвлэри вэ негсанлары ара-дан галдырачагдыр. Бу кун глобал милли сэви))эдэ ду-ран мэсэлэлэри гэрэзли Ьу-чумларла эвзз етмэк олмаз. Тээссуф ки, сон вахтлар бир mej дэб олуб: ким вэзифзли адамлары тэнгид едиреэ, о, икид са)ылыр. Ьалбуки Ьэр бир тэнгид об)ективли)э эсас-ланма тыдыр. •Мэн либерал мевгедэ дур-маг. адамлары пассивли)э чагырмаг фикриндэ де)илэм. Фикир ajpbbibiFbi Ьэмишэ олмушдур вэ )енэ дэ ола билэр. Лакин биз сез кулэш-дирмэк, Ьэр кичик мэсэлэ этрафында мубаЬисэ апармаг-ла де)ил. башымызын устуну алан бэладан хилас олмаг учун )оллар ахтармагла мэш-гул ол.малы)ыг. Илк невбэ-дэ ишэ республиканын муда-фиэ габили))этини меЬкэм-лэндирмэкдэн башламалы- Jbfr. ЬЭМИН ИШЭ КИЗЛИ 1ИГТИ- сади))аты тэмсил едэн. кеЬ-нэ бурократ апаратын нума-)эндэлэри. о чумлэдэн депу- мэк истзрдим ки, халгын нг-тисади мзнафе)инин тэрзфин-дэ дураи Азэрба)чан Халг ЧзбЬзсинин игтисади прог-рамы да биткин де)илдир. Онда азад тичарэт, азад рэ-габэт, хусуси мулки))эт эсас ме’)ар кими кетурулур вэ бунунла разылашма)ан иг-тисадчылар тэнгид едилир. Зэннимчэ, бу мевгедэ дурмаг «икинчн игтисади))ата» даЬа кениш ме)дан вермзкдир. Ишин белэ тэшкили умуми кутлэнин хе)ринэ олмазды. Чунки милли бирлик биринчи невбэдэ игтисади мэнафе-лзр, игтисади мотивлэрлэ баглыдыр. Эслиндэ игтисади мунасибэтлэрин у)ушмады-гы бир шэрэнтдэ вэтэндаш чэми))этиндзн дэ сеЬбэт кеда билмэз. Мэнафе вэ мев-гелзр проблеми даЬа да кэс-кинлэшэ билэр. Чэми))этдэ, республика-нын Ьэ)атында баш верэн со-сиал-игтисади Ьадисэ вэ про-сеслэр структур-функсионал бахымдан системли Ьалда тэЬлил олунмалыдыр. Гэрб елкэлэрйндэ «сосиал систем-лэрин интеграси)асы» кон-сепси)асынын муэллифлэри-нин езлэри белэ е’тираф едкр-лэр ки, синфи мэнафелэри мухтэлиф олан, худбин мэ-нафелэрэ эсасланан мухтз-лиф сосиал групларын бир-ли)и мумкун де)илдир. Она Индики шэраитдз милли бирликдэ пэракэндэлик сала н бир сыра ме)ллэрин со-сиоложи га)дада е)рэнилмэ-си бизчэ, сон дэрэчэ вачибдир. Бунун игтисади эсасла-ры илэ )анашы бир сыра сосиал чэЬэтлэри дэ вардыр. Ьэмин чэЬэтлэр эсасэн аша-гыдакылардан ибарэтдир: сосна л-игтисад и    инкишафын ге)ри-муэ))энли)и; е)ни мэ-сэлэ)э суб)ектив, зиддиЛэтли га)дада )анашма; тэрэфлэрин )ерли-)ерсиз бир-бирини инкар едэн, бир-бири илэ у)уш-ма)ан мотивлэри вэ шылтаг-лыгы; рэЬбэрли)ин rajAa )а-ратмаг чзЬдлэри вэ бэ’зи адамларын буна мугавимэт кестэрмзси; рэЬбэрли)ин бир сыра Ьалларда мэсэлэлэри )алныз стандарт Ьалда Ьэлл етмэ)э чэЬд етмэси; рзЬбэр кадрларын эввэлки кими )е-нз дэ шэхеи сЭ'Дагэт вэ тэмэнналы га)дада сечилмэ-си вэ je рлэшди рилмэс и; бу-тевлукдэ умуми ситуаси)а-ньж индики тэрздэ тэшаккул тапмасы. Бу чэЬэтлэр бир сыра Ьалларда нэзэрэ алын-мыр вэ нэтичэдэ Ьадисэлэрин тзевир едилмэси онларьж изаЬ олунмасыны габагла)ыр. Ьэр Ьансы бир фикир, муд-даа мутлэглэщдиридир, )а да ба)агылашдырылыр. Бу зэ-миндэ биз де)эрдик ми, иэ-инки фикирлэр, Ьэтта еЬти- расларын езу дэ чаш-баш са-лыныр, Ьачаланыр. Нечэ де* )эрлэр, бир нев гарышыг еЬ-тираслар — достлуг вэ душ-мэнчилик, рэддетмэ вэ гэ-булетмэ кими зиддк))этли Ьэ-рэкэтлэрэ эсасланан емоси-оиал вэзиЛэт пе)да олур. Белэ Ьэрэкэтлэр елмили)э, сосиал нэзэри))э)э, муддэала-ра де)ил, емпирик давраныш тэрзинэ эсасланыр. Нэтичэдэ бэ’зи Гэрб сосиологларынын ифадэсинчэ десэк, «беЬран шууру» «стабиллэшдирмэ шууруна» гаршы устунлук тзшкил едир. Бирлик консепси)асы мух-талиф вариантлары вэ амил-лэри езундэ бирлэшдирир. Бу бахымдан биз нечэ-нечэ арзу вэ истэклэримизэ Ьэмишэ вэ истэди)имиз ке)фи))эт-дэ наил ола билмирик. Бир сыра Ьалларда исэ бунун эк-сини керурук. Милли Ьэм-рэ’)лй)ин пэракэндэли)инэ сэбэб ола билэн бу вэ ¿а буна бэнзэр суалларын ме)дана чыхмамасы учун Ьамы. гар-шы-гаршы)а дуран Ьэр ики тэрэф там мэс’улцЬэт Ьисс етмэлидир. Экс тэгдирдэ нэ-лэр баш верэ билэчэ)и тамамилэ дэрк олунмалыдыр. Бу о демэкдир ки, биз нэин-ки ез консепси)амыза. Ьэм дэ иш усу л у муза тэнги ди вэ )арадычы шэкилдэ )анашма-лы)ыг. ЭЬали арасында наразы-лыга сэбэб олан мэсэлэлэр-дэн бири дэ кадрларын се-чилмэси вэ )ерлэшдирилмэ-синдзки чидди негсанлардыр. Биз белэ Ьесаб едирик ки. кадрларын ишкузарлыг прин-сиплэри эсасында сечилмэси республика рэЬбэрли)инин нуфузунук даЬа да артмасы учун мупум амил ролуну о)-на)а билэр. Лахшы олар ки, бе)ук игтисади тэфэккурэ вэ бачары га малик олан Президентн-миз бу саЬэдэ ке)фи))эт дэ-)ишикликлэри етсин. Буну девр тэлэб едир. Бунунла )анашы биз )ерли-)ерсиз Ьа-кими))эт угрунда мубаризэ апаран гуввэлэри дэ муда-фиэ етмирик. Чунки милли бирли)и мутлэг Ьэгигэт кими тэсдиг вэ гэбул едэй бир адам вэ )ахуд инсанлар трупу а)ры-а)ры хырда штрих-лэр, епизодлар эсасында хал-га чан-башла хидмэт едэн адамлары, лидерлэри нуфуз-дан салмага чэЬд етмэмэли-дир, онлары бир нев кезу-келкэли етмэклэ ез мэгсад-лэринэ наил олмага чалыш-мамалыдыр. Ьэр ше)э кон-крет вэ тарихи бахымдан )а-нашмаг лазымдыр. Тофиг ГУЛШЕВ, игтисад ел мл эр и дьктору, Умумнттнфаг Игтисад Чэ- ми))эти рэ)асэт Ье)'этннин узву. бир тэшэббусун изи илэ Нолхозлар да сатылыр?! Зэрэрлэ ншлэ)эн ичтимаи тэсэрруфатларын шэхеи кзндли тэсэрруфатлары арасында белушдурулмэси иде-)асы Ьэлэлик тэшэббусдур, реал )енилэшмэнин лап тэзэ нумунэсидир. Бу саЬэдэ Ьансы ишлэр керулуб? Конкрет тэдбирлэр нэзэрдэ тутулубму? Тэшэббусун йэгигэтэ чев рилмэсини нэ вахт керэчэ)ик? Бу вэ дикэр суаллара рес публика Нолхозлар Шурасынын Колхоз Ишлэри вэ Тэ-сэрруфатларарасы Коопераси)а Идарэсинин рэиси Мэйэр-рэм САЛАДЕВ чаваб верир. шуреэ, зэрэрлэ ишлэ)эн тэсэрруфатларда бо)ук бир а илэ 50 — 60 маната кез дикиб. Ахы кэндли ни)э дилэнчи кекундэ )ашама-лыдыр? — Мэни дуз баша душун. Сэрбэстли)ин. сабаЬ учун арха)ын )аша^агын элеЬ Ьинэ де)илэм. Шэхеи кэндли тэсэрруфатынын хе)ри-ни дэ билирэм. Амма кэ-лин )енэ дэ тэлэсмэ)эк. чох зэрэрли адэтимИзчэ. Ьэр шли ку)э кедиб, тэлзм-тэ-лэсик, кампани)а шэклин-дэ кермэ)эк.    4 — К элин ачыг данышаг, эввэлэн. колхоЬ )арадылг масы просесиндан Ьамы-мызын хэбэри вар, тэкчэ бу сэбэбдэн он мял)ондан чох адамын гырылдыгыны да билирии. Биз мэсэлэнин башга чэЬэтинэ тохунмаг ис-тэ)нрик. Девлэт эксэр кэнд-лнлэрнн езу ну дэ, малы-ны, мулкуну, варыны-)оху-ну да колхоза зорла гатыб. Инди Ьэмин девлэт зеЬмэт чэкнб алдыгларыны га)тар-сын, )а да дедв]иниз борч-лары силсин. Бундан элавэ, ба)аг сеЬбэт эснасында деднниз ки, 1974-чу нлдэн бэри Азэрба)чанын ра)он- Зыида 457 биринчи ка-,    1010 ичраком сэдри, 3882 колхоз сэдри дэ]иш-днрнлиб. Бунлары ким едиб? Де)эчэксиннз а]ры-а)ры адамлар. Онда го) Ьэмин адамлар ээЬмэт чэкнб чаваб версинлэр. Сис-темнн е)бэчэрлн)иднрсэ, ону да е’тираф едэц. Керурсу-нуз, Ьэлэ де)эсэн, колхозчу-)а борчлу галачагыг. — Бир мэсэлэни а)дын лашдыраг. Эввэлэн, борчун Ьамысы девлэтин де)ил. А)ры-а)ры тэшкилатлар, идарэ вэ муэссисэлар кор-дуклэри ишин эвэзнни тэлэб едэчэклэр. Тикинти идарэси, де)эк ки. нис)э бина тикиб. Инди белунмэк — Коллектив тэсэрруфат-лар чэмиИэтимнз учун тэ-мэннасыз олараг чох иш ке-рублэр. Колхоз гурулушу-нун догру вэ Ja сэЬв олдугу-ну заман кестэрэчэй. Бнйи инди марагландыран башга uiejAHp. Колхозларын вэзи)-)этн нечэдир? Республика-мызда зн)анла ишлэ)эн нечэ колхоз вар? Онларын кэндли тэсэрруфатлары арасында белушдурулмэси нэ верэчэк? — Ону дуз деди низ, коллектив тэсэрруфатлар он иллэр 6ojy чэми^этимизин бел сутуну олуб. Ьазырда республикамызда 1193 коллектив тэсэрруфат вар. Бунун чэми 148-и ашагы рен-табеллидир. Сизэ мараглы бир факт де)им. Колхоз-лар эзилдикчэ, де)улдукчэ елэ бил бутун бунларын ачыгына ирэли кетмэ)э, езуну кестэрмэ)э чан атыб. Бутун бурократик энкэллэрэ, инзибати амирлик тэз)иглэ-ринэ бахма)араг. муэ))эн ирэлилэ)иш дэ олуб. Мэ-сэлэн, 1970-чи илдэ 985 кол-хозун 309-у зэрэрлэ ишлэ-)ирдисэ, 1987-чи илдэ 615 колхоздан вур-тут 9-у xejHp вермэ)иб. Вахтилэ совхоза чеврилэн колхозларын тэх-минэн 56-сы Jena 1989-чу илдэ коллектив тэсэрруфат статусу алыб. Умуми^этлэ исэ Ьэмин ил 160 )ени колхоз тэшкил олунуб. Тэкчэ етэн бир илдэ колхоочула-рын орта а)лыг эмэк Ьаг-гы эввэлки иллэ муга)исэдэ 154 манат артыб, 369 маната чатыб. — МэЬэррэм иуэллим, )ахшы билирсиниз ки, 389 манатла инди, нечэ де)эр-лэр, бала сахламаг чэтнн-дир. Чохса)лы кэндли аилэ-лэринии дэ вэзя))этиндэн хэ-бэриниз вар. Сонра да ки, артан умуми рэгэмдир. Ахы мнл)ончу тэсэрруфатларда колхозчунун Ьэр а)ы-иа 600 — 700 иаяат ду- мэгамы к эн д о зэЬмэт чэкэн фэЬлэ пулуну истэ-)эчэк. Дикэр тэрэфдэн, елэ зэрэрлэ ИШЛЭJЭH тэсэрру-фатлара да борчлу оланлар вар. Мэсэлэн, колхоз пул кечириб, мэктэб тикиб. 'А и кинти материалы    /олмады- гындан бина )арымчыг га-лыб. Бу долашыглыгы ким ajAbHUiamAbipaMar? Озу дэ ки, колхозлашма    вахты чамаатдан нэ )ыгылыб, нэ альшыо. Ьесабы анарылма-)ыб. Инди бир колхозда о — 10 трактор вар, 200 — ООО колхозчу. Ьамы да техника, иш алэтлэри тэлэб едир. торпаг истэ,)ир. Бу ахырынчы ироблемдэн чо-хунузун хэбэри    1охдур. ахы печ дэ бутун pajoH/iap-да торпаг епти)ат;;ары.мыз тэлэоата yjryH AejHwiAHp. Тутаг ки. колхозун торпа-гы ата малы кими белун-ду. Ачэндли пзмин торпаг-да Ьеч олмаса илк вахтлар езуну сахламаг учун шэраит )арат.малыдыр. Амма елэ ра)онларымыз вар ки, лап елэ кетурэк Аста-ра ра)онуну. Ьэр адама вур-тут 10 сот jep душур. Нэн-чэ — Газах белкэсиндэ бу костзричи ОДУ пектар-дыр. Иисбэтэн )ахшы вэ-зи))эт Мил ра)онларында-дыр. Орада Ьэр кэндли аи-лэсинэ 0,55 Ьектар торпаг белунэ билэр. Сиз билэн, белэдэ кэндли тэсэрруфа-тыны инкишаф етдирмэк олар? — Сирр де)илсэ де)нн, бу иде1а ме)дана атыландан сонра мутэхэссислэрнмиз-лэ мэслэЬэтлэшэн олубму? — Jox, олма)ыб. Виз дэ башгалары кими ордан-бур-дан ешитмишик. — Сизчэ, бу просес Ьансы прннсиплэрэ cejna имели, Ьансы гануна эсаслан-малыдыр ки, эдалэт итмэ-син? — Бирчэ нринсип эсас кетурулмэлндир:    коллектив тэсэрруфатын тале)ини )алныз Ьэмин тэсэрруфатын узвлэри, колхозун умуми шурасы Ьэлл етмэлидир. Сон сезу кэндли демэли-дир. Буну ганун да тэлэб едир, инсаф да. агыр вэзи-фэнин мэс’ули))эти дэ. Чавнд ХАСПОЛАД, «Халг гэзети»нин иухбнри. ;
RealCheck