Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, October 30, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - October 30, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 30 октБР ил. М2С4Кунуя X вб в рл в р и Х0ТАИНИЙ АБИД0СИ УЧАЛДЫЛАЧАГДЫР Бакыда, халгымыхын меркам л и даалет хадими вэ шаири ШаЬ Исма^ыл Хатаинин едины дашьцан раунда, онуи тунч Начали учалдьйпачагдыр. Абида ухармнда ]арадычылыг иши-ни баша чатдыран Не]калтэраш ИбраНим За] налов Ахэринфор-мун мухбирина билдирммшдир км, тарихимихмн бу парлаг шэхси]]этииэ Нвср олуначаг м4]данда (авааллар орада-халгымыхын гаддар душмани Шаум|'анын абидаси вар иди) бэ'зи бииаларым фасадлары ]ёнмдэи гурулачаг, фаввара инша еди-лачакдир. Тикинтм ва абадлыг мшлари вахтында керулсэ, пег калин калан мл ма]ыи 28-да — Ахарба]чанын мсгмглал куну ачылмасы иэхэрдэ тутулур. ДвМРМАН АВАДАНЛЫРЫ ьазырланачагдыр Аэараграртикинти бирли]инин «Дэ]ирман» кмчмк муасси-сасинда го]ри-адм маНсуллар — да^ирман дашы, чахчах, пэр, данлик ва унлуг истеНсалына башламаг гэрара алынмышдыр. Бунлардан распублмканын ра]онларындакы |вни су дв]ирман-ларында мстифада адилачакдир. .(ани дв]ирманларын тнкилмаси, кеНнэлэрин исэ бэрпа олунмасы канд аЬалмсинин ун ила тэ'минатыны ¡ахшылаш. дырачагдыр. Республиканцы кандларйнда Нэр мл 20 )енм дэ]ирман тнкмак назарда тутулур. ИЛК ЕВТИКМв КОМБИНАТЫ , Шакида даими манзмл чатышмахлыгы ва мэнзил тикин-тисинин мунтазам суратда кари галмасы. шаЬарин ен каскин пробламлэриндан бири олараг галмагдадыр. Манзила епти-¡ачы оланларын са]ы 1.200 нафардан артыгдыр. Инди шаНарда ишламакда олан уч тмкинти-гурашдырма идарэси асасында евтикма комбинаты {арадылмышдыр. Ма ханиклашдирма идараси, автомобмл тэсарруфаты, ¡ардымчы хидматлар комбинатла бирлашдирилмишдир. КООПЕРАТОРЛАР ЗАВОД 1АРАТМЫШЛАР Коранбо{ ра]онунун Дьлмвмм.дли ш.Ьеримдакм «Фвх. римв» сана]е-истеНсал коопаративи аз сахларинм кенишлэн-дирдикдан сонра ¡ерли канчлар учуй 50 иш ]ери ачмышдыр. Бурада полимер ва пластик кутла материалларындан мухтэ-лиф тутумлар ва габлар истаНсал адирлар. Муассисада Бакы, Канчо ва динар шаНарларин сана|в туллантыларындан хаммал кими мстифада олунур. Назырланмыш ванналар, вадрэлэр, бошгаблар ва дикар ма'мулат асасэн Азэрба]чанын тичарэт шабекасина кандарилир. нЕФтчилар радиасжа ПРОБЛЕМЛвРИНИ вJPвHИPЛЭP А*врбв}чанын бугуи нвфт ва газчыхарма идарэларинин (уэларла нефтчи мутахассиси окфбрын 29-да парта арха-сында е]лэшмишдир. Республика радон маркезинин онлар учун ташкил втди]и саминарын кадишинда уч в) врзиндэ республиканый апарычы алимлври нува физикасыным эсас-ларына, радиобиолоки]а]а, радиас^а таЬлукасизли)и маса. леларина дайр силсила муНазирэлэр оху|ачаг, практик ра-диологлар иса дозиматрлардан истифада атмэ]и ефэдэчэк- ЛвР Бу ]ахынларда Милли Елмлар Акадами|асы ва «Кунэш» саНэлэрарасы алм-истаНсал ассосиаси]асы наздинда ]арадыл-мыш радон маркази такчэ а)ры-а]ры алимлар учун дв]ип, Нам да бутав алми коллактивлар учун мурэккэб олан табии радиасжа пробламлэринин Иеплиндэн атру республиканын алми гувваларинэ маслэИатлер вермэлидир. Нафтчыхармада ва нефта]ырмада истапсал мэдэнииэ-тинин )уксак олмадыты шараитда бизим нафтчыхаран респуб-ликамызда чохлу бу чур проблем )ыгылыб галмышдыр. Ао-шеронун нафтла чиркланмиш торпаглары — ]уксэк сэвилэпи радиаси^а фонуна малик нафт ва газчыхарма идаралэринин аз >разилари бурада ишле]ен адамларын ва ]ахын гасабала-рин оакинларинин сагламлыгы учун реал тэПлука тврэдир. АВТОБУС ДАЗАНАЧАГЫНДА ПАРТ1ШЫШ Олэ*а<5рын 28-да саат 15 радэларнндв Нвсими рарнунда Нуомнбала 8ли]еа ва Пишавари кучалэринин кэсишди]и 1вр-дэч-1 лв-обус да^аначагында Бакы сакини Вагиф Ьачыбала)ввин аличдэ гумбара партламышдыр. Партла]ыш натичасиндэ онун азу ва ¡ахынлыг да олан даИа ики нафар агыр, алты нэфар иса мухгалиф дарачали бадан хасарэти алмышдыр. Насими ра-¡он полис идараси бу Ьадиса ила алагадар таНгигат апарыр. 1    Азаринформ. A30PBAJ4AH ВЕСПУВЛИКАСЫНЫН «НАРКОТИК..^СИТЧЛвРИН ва психотроп мАДдаларин ганунсуэ дав^асина гаршы муваризэ НАГГЫНДА» БЕЖвЛХАЛГ KOHBIHCHJAIA ГОШУЛМАСЫ ВАРвДв A39P6AJ4AH РЕСПУБЛИКАСЫ МИЛЛИ М9ЧЛИСИНИН ГЭРАРЫ АзэрбаЗчан Республикасы-нын Милли Мэчлисн «АзэрбаЗчан Республикасыиын двв-лэт ыустэгиллиЗи Ьаггында* KoHCTHTycHja Актына эсас-ланараг, дввлэтлэр арасында гаршылыглы hepMat, давлэт суверенли№ вэ бе}нэлхалг Иугуги еЬдаликлэри вичдан-ла JepHHe ¿етирмэк принсип* лориндэн чыхыш едэрэк гарара алыр: 1. Азэрба^ан Республи-касы «Наркотик васитэлэрин вэ психотроп маддэлэрин га-нунсуз    гаршы мубаризэ Ьаггында» 1988-чи ил декабрын 20-дэ BJaHa шэ-Нэриндэ имзаланмыш бе^ал-халг KOHBeHCHjaJa гошулсун. 2. Азэрба1чан Республика* сыныи Харичи Ишлар На зирл^инэ тапшырылсын ни: а) «Наркотик васиталария ва психотроп маддэлэрин га* нунсуз fl©BpHjJacH«e гаршу мубаризэ Паггында* конвен* cHjaJa гошулма акты бара-синдэ Бирлэшмиш Миллэт* лэр Тэшкилатынын катибли-jHHa билдириш кандэрсин; б) Азэрба1чан Республи-касынын «Наркотик васитэлэрин вэ психотроп маддэлэрин ганунсуз деври^эсинэ гаршы мубаризэ 1штында» 6ejH9nxaar KOHBeHCHjaJa го- шулмасы бародэ сэнадлэри бу H0naeH08jaJa MyaJJaH едил-миш га1дада сахламага вер-сип.    % 3. A3ap6aj4aH Республика-сы Милли Мэчлисинин данми комисси)аларына тапшырылсын ки, Азарба)чан Респуо-ликасынын мувафиг ганунве-ричили]инин «наркотик ва ситэлэрин вэ психотроп мад-далэрин ганунсуз давриЛэсн-нэ гаршы мубариза паггын- да* м]налхаЛг KOHBeHCHjaJa yJpyнлaшдыpылмacыны тэ -мин етсинлэр. Азарба]чая * Республика сы Али Соаетиинн садрн И. ГЭМБЭРОВ. Бакы шэЬэри. 28 OKTja6p 1992-чи ил. тХалг гаэетианэ чаааб варнрлар «ИМКАН JАРАНДЫ, АММА Бу саряааЬа алтыида дарч адмямжм |аам 121 м|уя 1BJ- _а____    МА чм ия) мяя алагадар мим ча. мб аямышыг. Ааармттмфагым мдара КаГатмндая аядылшма чаввбдд дармир: Астере ре^онумум аНелм-сина арзег еа дикар фонд узра е|рылан зарурм меллир республике Деелет Стетмстмке Комитесмнми вардм|м ме'лу-мет есесынде 1992-чм мле 81 мин нефер едем учун плек-лешдырылыр. Лемкереи шаЬар мчра *а- ’кммяЦатм бешчысымым муаам-им И. РаНимоа |ааыр: — Мегаледекм фектлер те-мамиле докрудур. Негмгатем •етандешлерын Ирен Ислем Распубемкесыне кедмш-кели-шм сеЬесмнде чмддм нагсан-лер олмушдур. Мег еленмн ¡езылдывы вехтден кечен муд-детде нагсенлеры вреден гел-дырмаг .учун ха*лм иш керул. му ш дур.    Седелешдмрмлммш га]деда Иран Ислем Респуб-лнкасыие кеденлерле иш апа-реи ше’банин мудири И. ЗеЬ нелое ее ореде чалышен ди-...» кар мшчилер ветендешлерын шмке)етлерм есесынде вазк-фаларииден азед адмлммшлар. Республике Назкрлар Ка-бинатинин 1992-чм~мл 1 и|ун термхли 300 немрелм гареры-ме асасан Ирам Ислам Респуб-ликасыиа амза аермлмаси дахили ишлар органларына Навала олунмушдур. .Инди бу •саНада чидди иитмзам |ара-дылыр, ватандашлфуын иеаба асасында Иран Ислам Респуб-ликасына кетмасм та’ммн олу-нур. Абунэ—93 ЬЭР ОХУЧУ ИСТЭДИЛШИ СЕЧИР Азэрба]чан Девлэт Нефт СэнаЗеси Ел ми Тэдгигат Ла]иЬэ Институту «ЭДуларын истисмарында энкэлликлэрлэ мубаризэ» бэлмэсиндэ нефт вэ газ гу]уларыида ком-муникаси1а хэтлэриндэ парафин вэ кристал чекунтулэринин гаршысыны алан бир сыра гургулар 1арадылмышдыр. Бу гургулар гyJyлapын мэЬсулдарлыгыны xeJли арты-рыр. Онлардан истэр гуруда, истэрсэ дэ дэниздэ, нефт вэ газ ]атагларында исти- фадэ едилир.    _    _ , ± Белмэ мудири техника елмлэри наМизэди Назим Рзазадэ, бе1ук елми ищчи Мухтар Гурбанов вэ кичнк елми ишчи Фа мил Гурбанов «ЕНУ-90» гургусунун тэк- миллэшднрилмэси узэрнндэ ишлэ]эн заман.    Фото    Ч. Ибадовундур. Лени дэрслик«Эдэби^ат тэдриси методикасы» Бакы Деелет Университати-нин нашрииаты падагожи елмлар доктору, профессор Чамал ЭНмадовун «Эдаби^ат тадриси методикасы» дарсли. ¡мни чап етмишдир. Дарсликдэ бу саНанин методик ан'анэлари, муасир мактеб учун онларын ahaMMj-¡эти, керкэмли маариф ха- димлари аэ методистлэрин эдаби^ат тэдриси тарихинда-ки хидматлэри, дарслик вэ програмларымыэын тартиби принсиплари шэрН олунур. Бурада адаби^ат дэрслеринин тэшкили, тэ'лим усУллаРы1 шакирдларда муталиэ мадэ-HHjjaTH тэрби^аси, бэд'ии асэр-ларин тадриси методикасы, эдэби]]ат тэдрисинде бадни завг тэрби]аси кмми муНум проблемлар ез елми-методик Наллини тапмышдыр. Дэрслик ал» мактаблеркн филолоки)а факултелермнмн талабалари учун назарда ту. тулмушдур. Ондан орта мек-табин адэби]]ат муаллммларм да истифада еда билэрлэр. Сон аахтлар HempHjJaT. мэтбээ хэрчлэринин артмасы гэз^т вэ журналлара абунэ-нин rnjMOTHHH JyKca^i Иэддэ чатдырыб. Буна 6axMaJapar Лерик paJoH мэтбуат JajHMH идарэсиндэ абунэ кампани]а-сы сур’этлэ кедир. Кирэвуд. Пирасора, Ос]одэрэ, Визэзэ- мин советликлэриндэ. paJoH рабитэ говшагында. халг тэЬсили вэ мэдэнииэт ше -бэлэриндэ республика мэт- буатына абунэ 1азыланларын са1ы кундэн-куиэ артыр. Тэкчэ Пирасора советли-Jmu9 инди]э кими 37 мин рубл мэблэгиндэ гэзет вэ^ журналлара абунэ ]азылыб. * Гэсэбэ сакинлэриндэн 3eh-раб Рустэмов. Мирзабала Эли]ев. МэзаЬир Ba6ajee вэ башга ветеран зи]алылары-мызын Ьэр бири 500— 600 рубл мэблэгиндэ абунэ ja-зылмышдыр. Мэ’лум сэбэблэрэ кврэ «Халг гэзетизнин бэ’зи ивм-рэлэринин кэндлэрэ кедиб чыхмамасы онун даими оху* чуларыны интизарда roj-мушдур. Кэлэн ил бутун кэнд, идарэ. муэссисэ вэ тэ-сэрруфатларда «Халг гэзе-ти» Jena дэ ез даими оху-чулары илэ yHCHjjaTfla ола-чаг. Ра)онда абунэ к^мпаня-Засынын кедиши буна эсас ВерИ5лЬ«м МУРВЭТОГЛУ, Лерик pajoKy. Азарба]чан алими Америка сатяамяыг фонцуиуи алагалвндиричнсидмр * AзэpбaJчaн ЕА-нын витсе-президенти, Кенетика вэ Се-лекс^а Институтунун директору академик Урхан 9лэк-бэров иннэн белэ Америка Сагламлыг Фондунун элагэ-лэндиричиси олачагдыр. Али-мэ бу хэбэри Н]у-Лоркда фондун игамэткаЬында бил-дирмишлэр. О, АВШ-а мил-лэтин сагламлыгы проблем»-ни ез узэринэ кетурэн вэ бу- ну мувэффэги]]этлэ балл едэн ha мин нуфузлу тэшки-латын дэ’вэти иле кетмишди. Керкэмли A3ap6aj4aH ке-нетики еколоки]а вэ кенетик фондун JauiaJbiui муИитинин чирклэнмэсинин мэнфи тэ’-сириндэн горунмасы проблем-лэринэ дайр муИазирэлэр оху му ш, мэслэЬэтлэшмэлэр кечирмишдир. О, сагламлыг фондунун 15 ил JapaflbPiU- лыг эмэкдашлыгы етд^и Ьэм-карлары илэ, этраф муЬитин мупафизэсинэ дайр Америка акентл^инин, HJy-JopK Уян-верснтетинин. милли сагламлыг институтларынын, еколо-KHja елми мэркэзлэринцн алим вэ мутэхэссислэри илэ элагэлэрин инкишаф етди-рилмэси Ьагтында данышыг-лар апармышдыр. Азаринформ. КЕЧИД ИСЛАЬАТЛАРДАН БАШЛАНЫР С9Н AFA, МЭН AFA. СЭМЭРЭЛИ ИСТИФАДЭ BeJyK Вэтэн муЬарибэси ады илэ таныдыгымыз девр-дэ алим^эрэ вэ елмэ вери-лэн 6eJyK имт^азлар бу са-hoja кучлу ахын japaTAH. I а-били^этли кэнчлэрлэ JaHa-шы али мэктэблэро вэ елми муэссисэлэрэ JanHbi3 ез мад* ди тэлэбатыны тэ'мин етмэк васитэси кимй баз&нлар да кэлдилэр. Бедэлэринин за-Ьири фэаллыгы, дирибашлы-гы, кезуачыглыгы чох вахт эсл елм адамларына нисбэ-тэН flaha JyKcaK олурду. Заман кечдикчэ онларын елм-дэ хусуси чэкиси артыб гор-хулу B93Hjj9T правды. Бу чэЬэтдэн инди рушвэт, jep-лнбазлыг вэ дикэр ajpH 1ол-ларла елмлэр намизэди, елм-лэр доктору олмаг Ьеч кэси тээччублэндирмир, Иэтта Елмлэр Академ^асына узе сечилмэк белэ мумкун са-]ылыр. Бутун бу мэнфи 48-ЬЭтлэрэ бахмаЗараг АзэрбаЗ-чанда саглам елми гуввэлэр чохдур. Азэрба^чан кучлу елми-техники потенсиала ма-ликдир, интеллектуал coshJ-Зэмиз чох Зуксэкдир. Дэгиг вэ техники елмлэр, мусиги, эдэбиЗЗат, инчэсэнет сабэлэ-риндэ АзэрбаЗчанын интеллектуал пбтенсиалы Ъэтта Ираны, ТуркиЗэни вэ кечмиш Иттифагын бир чох девлэт-лэрини устэлэЗир. Бундан дузкун, халгын хеЗринэ исти-фадэ етмэк лазымдыр. Myaj-Зэн гуру мл ар JapaTMar олар ки, онлары Ьэлэлик кэнар елкэлэр малиЗЗэлэшдирэр, елми-техники вэ дикэр интеллектуал тэ’минат исэ АзэрбаЗчанын узэринэ ду-шэр. Мэсэлэн, биркэ универ-ситетлэр. бирко елми-тэдги-гат муэссисэлэри, конструктор буролары, Зарадычылыг бирликлэри JapaTMar мумкун-дур. Онлары девлэт сэвиЗЗэ-синдэ разылашдырмалар jo. лу илэ Ьэлл етмэк даЪа сэмэ-рэли оларды. Ьазырда азэр-оаЗчанлы мутэхэссислэр Тур-киЗэдэ мугавилэ эсасында ишлэЗирлэр. Бу, Ьэмишэ республиканын елми-техники сэ-виЗЗэсини дузкун кестэрмэЗэ хидмэт етмир. Зэннимизчэ, Ьэмин иш девлэт сэвиЗЗэсин-дэ тэшкил едилмэлидир. Иран Ислам Республика-сында, хусусилэ азэрбаЗчан-лылар 3auiaJaH белкэлэрдэ Ьэкимлэрин чатышмазлыгы кез габагындадыр. Чохлары opa дан бура муаличэ олун-маг ^ун кэлирлэр. Ьэкимло- ри Иран Ьиндистандан, Па-кистандан вэ дикэр елкэлэр-дэн кэтирир. Белэ кэлмэлэр эЬалинин дилини билмир вэ. чох беЗук чэтинликлэрлэ гар-и!ылашырлар. Кэнд Зерлэ-риндэ исэ демэк олар ки, Ъэ-ким Зохдур. Экэр АзэрбаЗ-чан Республикасы Иран Ислам Республикасы итэ (елэ-, чэ дэ ТуркиЗэ илэ) разылы-га кэлиб бу Зерлэрдэ хэстэ-ханалар, амбулаториЗалар вэ дикэр муаличэханалар ачса, гоЗулан хэрчлэр тез бир за-манда едэнэр, устэлик, би-зим Ьэкимлэр ишлэ тэ'мин олунар. Ираида ЗашаЗан азэр-ба]чанлылара нисбэтэн учуз сэЬиЗЗэ хидмэти* кестэрнлэр. МуЬэндис-техник, технолог кадрларымыздан да Иранла Зарадылачаг биркэ муэссисэ-лэрдэ истифадэ .олуна билэр. Ади мэктэблэрдэ вэ елми-тэдгигат муэссисэлэриндэ ча-лышан елми-педагожи ЬеЗ’-эти эсасэн уч гисмэ белмэк олар:    биринчиси,    фундамен- тал елмлэр саЬэсиндэ Зуксэк сэвиЗЗэдэ елми-тэдгигат иш-лэри апара билэн алимлэр, сшларын саЗы тэхминэн 15— 25 нэфэрдир. Ьэмин алим-лэрдэн али мэктэблэрдэ аспирантура вэ докторантура-лара рэпбэрлик етмэк учун истифадэ етмэк лазымдыр. Белэлэринин эсас иш Зери али мэктэблэрдирсэ, онлар эвэзчиликлэ елми-тэдгигат институтларына чэлб олун-малыдыр. Елми-техники тэрэггини, муасир технолокиЗалары халг тэсэрруфатынын мухтэлиф саЬэлэринде тэтбиг едэ билэн алимлэр икинчи гисмэ анддир. ДунЗанын габагчыл елкэлэриндэ элдэ олунмуш елми нэтичэлэри вэ технолокиЗалары да Зихшы мэнимсэ-Зэн вэ тэтбиг етмэЗэ гадир олан Ьэмин алимлэрин Иэм саЬэ. елми-тэдгигат институт-ларында, Ьэм дэ мувафиг али мэктэблэрдэ х ишлэмэси мэслэЬэтдир. СэнаЗедэ, халг тэсэрруфатынын мухтэлиф саИэлэрин-дэ муасир технолокиЗалар-дан баш чыхаран. истеЬса-латда елми-тэдгигат саЪэ-синдэкиндэн даЬа чох сама-рэ верэчэк мутэхэссислэр — муЬэндислэр. агрономлар, технологлар. кеологлар, би-ологлар Ьэм елми-тэдгигат ннститутларында. Ьэм али мэктэблэрдэ, Иэм дэ завод лабораториЗаларында вардыр. Бу групдан оланлар истеЪса-латда ишлэсэлэр даЬа чох хеЗир верэ билэрлэр. Алишрр арасында аттес- тасиЗа дечириб онларьш Ьэр бириндэн ез нмканларына *уЗгун истифадэ етмэк Ьэм елмин, Ьэм дэ тэЬсилин ин-кишафына беЗук тэкан ве-рэр, алимлэр арасында йш-сизлик азалар, онларын Ьэ-Зат сэвиЗЗэси Зуксэлэр. ИХТИСАС тэьсили вэ ГЭБУЛ ИндиЗэдэк республикамыз-да али вэ орта ихтисас мэк-тэблэринэ гэбул илбэил план-лашдырылыб. Амма халгын. елкэнин еЬтиЗачы нэзэрэ алынмаЗыб. О ки галды плана, план эн Зазсшы Ьалда мэк-тэбдэ ишлэЗад муэллимлэри дэрс Зуку илэ тэ'мин етмэк бахымындан тэртиб олунур-ду. Бу просесин Ьеч бир мэр-Ьэлэсиндэ елкэнин мутэхэс-сисэ еЬтиЗачы нэзэрэ алын-мырды. Кэлэчэкдэ али мэктэблэрэ гэбулу дузкун планлашдыр-маг учун ил к невбэдэ мутэ-хэссислэрин Ьэр ихтисас уз-рэ саЗыны, онларын ишлэ тэ’мин олунуб-олунмамасыны, ншсизлэрйн вэ нхтисасы уз-рэ ишлэмэЗэнлэрин саЗыны. ихтисасы узрэ ишлэмэмэси-нин сэбэбини еЗрэнмэлиЗик. Мэсэлэн, мутэхэссислэр арасында хусуси анкети ЗаЗмаг вэ бу ишдэ телевизиЗанын, радионун имканларындан истифадэ етмэк олар. Ьэмин анкетлэрэ чаваблары компу-тер васитэсилэ тэЬлил едиб кадр Ьазырлыгы Ьагда сэ-ЬиЬ мэ’лумат алмаг вэ нэтичэлэри аз вахтда кениш му-закиоэ едэрэк агыллы гэра-ра кэлмэк мумкуидур. Бурада девлэт тэЬсил муэссисэлэри нэзэрдэ тутулур. Пул-лу тэЬсил муэссисэлэри ез ишлэрини малиЗЗэ тэ’минаты вэ еЬтиЗачы бахымындан тэшкил едэчэклэр. Гэбул имтаЬанлары. шуб-Ьэсиз. тест усулу илэ кечи-рил мэлидир.- Анчаг тест усулу илэ имтаЬан кетурмэнин деталларыны фэни ихтисас-чылары вэ компутерлэрин тэтбиги илэ мэшгул оланлар бирликдэ кениш музакирэ етмэлидирлэр. Бурада имта-Ьанларын 100 фаизли обЗек-тивлиЗи учун эсас проблем-лэр ашагыдакылардыр: I. ИмтаЬанлар вахты им-таЬан верэнлэрэ кемэк им-каны сыфыра ендирилмэли-дир. Бунун учун инанылмыш азсарадлы фэЬлэлэрдэн истифадэ етмэк олар. II. Чавабы верилмиш имтаЬан вэрэгэлэрини • дэЗиш- дирмэк вэ За вэрагэлэрдэки чавабларда дэЗишиклик, ду-зэлиш етмэк имканы там арадан кетурулмэлидир. Экэр тест усулу илэ ке-турулэн имтапанлар заманы эЗриликлэр олса, бу чинаЗэт кими гиЗмэтлэндирилмэли-дир. ЭЬали Ьэр нэфэрин али мэктэбэ нечэ кирдиЗи илэ ма-рагланыр вэ керэндэ ки, зэ-иф охуЗан шакирд тэлэбэдир, белэдэ бунун нечэ мумкун олдугуну мутлэг Ьэр кэс езу учун аЗдынлашдырмага ча-лышыр. ШубЬэ догуран Ьал-лар Ьэр Зердэ музакирэЛэ го-Зулур. Белэликлэ, халг арасында муэЗЗэн ичтимаи фи-кир Зараныр. ЭЗрилик олса буну кизлэтмэк олмаЗачаг, индидэн белэ эЗриликлэрин сэбэбкарларыны чэзаландыр-маг Ьаггында ганун гэбул едилмэлидир. Тестлэрин тэртиби дэ чох вачиб мэсэлэдир. Онлар елэ тэртиб олунмалыдыр ки, ча-ваблар абитуриЗентин Залныз билиЗи деЗил, Ьэм дэ душун-мэ, муЬакимэ Зурутмэ габи-ли]зэти Ьаггында да инфор-масиЗа верэ билсин. Чох вахт али мэктэблэрэ зэиф габилиЗЗэтли. лакин !3ахшы Ьазырлашдырылмыш адамлар кирир. Бу беЗук бэладыр. Белэлэриндон Ьазырлыгы ки-фаЗэт гэдэр олмаЗан, лакин душунмэ, муЬакимэ габилиЗ-Зэти Зуксэк оланлар сонрадан П—2 илдэн сонра) чох )ах-шы охуЗурлар. Аз габилиЗЗэтли, анчаг хусуси Ьазыр-лыг кечмиш шакирдлэр исэ, эсасэн. чох зэиф охуЗурлар вэ зэиф мутэхэссис олурлар. ГШМЭТ, МААШ, БАЗАР ВЭ ИНЬИСАР Республикамызда. елэчэ дэ кечмиш ССРИ-нин дикэр ел-кэлэринин эксэриЗЗэтиндэ нэ ги}мэт структуру, нэ дэ ма-аш структуру дузкун гуру-луб. ГиЗмэт структуру нэдир? Бу, мухтэлиф мэпсулларын вэ хидмэтлэрин гиЗмэтлэри арасында Заранмыш мунаси-бэти вэ нисбэти жестэрэн. Зэ’-ни нэЗин нэдэн нэ гэдэр ба-Ьа вэ За нэ гэдэр учуз ол-' масыны тэ’Зин едэн структур-дур. Бу структур харичи ел-кэлэрдэ уз>*н муддэт Ьекм сурэн базар игтисадиЗЗаты вэ елкэнин мевчуд тэбии сэр-вэтлэрииии мигдары, шэра-ити эсасында Заранмышдыр, нисбэтэн сабитдир. кэскин дэЗишмир. Совет ЬакимиЗЗэти иллэ-риндэ мэЬсулларын сатыш гиЗмэтлэри онларын баша кэлмэ гиЗмэтлэриндэн асы-лы олмаЗараг T9’Jhh едилир-ди. Бэ’зэн учуз баша кэлэн мэЬсуллар чох баЬа, баЬа баша кэлэн мэЬсуллар исэ учуз гиЗиМэтэ сатылырды. Бу, эсасэн, белэ мэЬсулларын азтапылан олмасына, бу мэЬсуллар узрэ гытлыгын MeJ-дана чыхмасына вэ игтиса-диЗЗатымызда давамлы Ьекм сурмэсинэ кэтириб чыхар-мышды. Ьэмин мэЬсуллар эслиндэ сатылмыр. Залныз «белушдурулурду» ,вэ эсасэн «rapa базар»а чыхарды-лырды. Индики кечид дев-рундэ кечмишдэн мирас гал-мыш бу тичарэт формасы илэ базар игтисадиЗ)атынын тэлэб етдиЗи тичарэт * фор-масынын еЗбэчэр бир симбиозу Зараныб. Белэ ки, девлэт муэссисэлэринин ис-теЬсал етдиЗи вэ муэЗЗэн олунмуш девлэт гиЗмэти олан мэпсуллар нисбэтэн учуз ол-дугу учун (базар гиЗмэтии-дэн учуз) алверчилэрэ ету-рулур вэ дуканларда, кешк-лэрдэ, кучэлэрдэки пиштах-таларда «сэрбэст» гиЗмэтэ сатылыр. Бу. кечмишдэки «rapa базар*ын «гануна* са-лынмыш формасыдыр. Девлэт гиЗмэти илэ сатыш гиЗмэти арасындакы фэрг бир груп адамын чибинэ кедир. Бэ'зэн белэ дэ олур: девлэт муэссисэси ез инЬисарындан истифадэ едэрэк мэЬсула ба-шгбсэлмэ гиЗмэтиндэн чох Jy-хары гиЗмэт rojapar 6eJyK газанч элдэ едир. ИнЬисар-чы олдуру учун мэЬсулун башакэлмэ гиЗмэтини ашагы салмага, ез структуруну тэк-миллэшдирмэЗэ, JepcH3 хэрч-лэри арадан галдырмара eh-тиЗач Ьисс етмир, ишчилэри-нэ башга муэссисэлэрдэ ча-лышаялара нисбэтэн JyicceK мааш верир. Бу, халга вэ ел* кэЗэ чох зиЗандыр. Белэ иг-тисадиЗЗата базар игтисадиЗЗаты демэк олмаз. Бу олса-олса «узугара базар* игти-садиЗЗатыдыр. Азад рэгабэт базар игтисадиЗЗатынын эсас шэртидир. ИнЬисар. гьгглыг олаи 3«РДЭ базар игтисадиЗЗаты Зохдур. Бу нэинки мэЬсул истеЬсалына. эЬалиЗэ кестэ-рилэн хидмэтлэрэ дэ аиддир. Мэсэлэн. сон вахтлар Азэр-баЗчанда телефон, телеграф, почт хидматлэри хэрчи сур’-этлэ артыр. Бунун сэбэби Рабитэ НазирлиЗинин мувафиг гурумларыньш инЬисар-чылыгыдыр. «Американын сэси» радиосунун верилиш-лэриндэн бириндэ АБШ-да телефон ширкэтинин эЬали-нин тэлэбинэ эсасэн мэЬкэ-мэ васитэсилэ мэчбури су-*ратдэ парчаланмасындан сеЬбэт кедирди. Бу парчалан-мадан меЗдана кэлэн Зени ширкэтлэр арасындакы рэгабэт нэтичэсиндэ телефон хэрчлэри инди орада уч дэ-фэ учузлашмышдыр. Бу бе-лунмэ Ьэтта Америкадан Ав-ропаЗа телефон данышыгы-нын Авропадан АмерикаЗа данышыгдан уч дэФэ учуз баша кэлмэсинэ сэбэб олуб. Мааш структуру нэдир? Садэ дилдэ десэк, бу, мухтэлиф гисмдэн олан ихтисас-чыларьпГ маашлары арасында олан мунасибэтдир. Башга сезлэ, Ьансы гис\1 ихти-сасчыларын Ьансылардан орта Ьесабла нэ гэдэр артыг. нэ гэдэр аз мааш алмасыны муэЗЗэнлэшдирэн структур-дур. Бу структур базар иг-тисадизЗатынын узун заман Ьекмт сурдуЗу инкишаф ет-миш елкэлэрдэ девлэт сиза-сэтинин. аякэнин тэбии сэр-вэтлэринин, муЬитин, эЬали-нин эн’энэлэринин умуми тэ’сири нэтичэсиндэ Зара ныб гиЗмэт структуру илэ уЗгунлуг тэшкил едир вэ муэЗЗэн даЗаиыглыга маликдир. Эсасэн. технолокиЗаларда, девлэт сиЗасэтиндэ дэЗишиклик эмэлэ кэлэндэ мааш структуру езу дэ чидди-дэ-Зишир. Мэсэлэн, електрони канын инкишафы, компуте лэшдирмэ, ней му'Ьэндисли, вэ дикэр эсаслы елми-техни ки дэЗишикликлэр бу струк-турда кезэ чарпан дэЗишикликлэр эмэлэ кэтирэ билэр. ' Девлэт дузкун мааш сиЗа-Ьэти Зеритмэлидир. Бу чох Мурэккэб, вачиб,вэ инчэ мэ-сэладир. Девлэт мэЧму милли мэЬсулун мигдарыны эсас Кет у рэ рак ондан будчэЗэ да* хил олачаг Ьиссэни муэЗЗэя-лэшдириб Заранмыш гиЗмэт структуруну нэзэрэ алыб. будчэдэн мааш вланлар учун мааш структуруну тэ’Зин ет-мэлидир. Экэр бела тэ Зин Олунмуш мааш структурунда будчэдэн мааш аланларын маашы, хусуси бвлмэдэ уЗ-гун ишчилэрин маашыядан Кох ашагы оларса верки си Т JH Jас эти ДЭ1ИШИЛМЭЛИ, мэчму милли мэЬсулун будчэЗэ ча-тачаг Ьиссэсн артырылмалы Вэ будчэдэн мааш аланларын эмэк Ьаггы артырылмалы аыр. щШшшшШЩЩШШ Чэлал АЛЛАЬВЕРДШЕВ, НараЬатпыг НЕЧЭ КЕДЭРИК САБА HAI Бу кунларда Милли Маили-сии ичласларыидан бирмида «икиЬакими]]атлик» (Т. Гасымов) аа «Накимидатсиалик» IЕ. Маммадоа) мубаЬиса моа-аусуиа чаарилди. Талоаиан]а ила Намни ичласдан чакил-миш репортажа бахаидаи сои-ра гаютлардан охудугум махали. бир аЬаалат |адыма душду. Ики Африка олкасиида аЬа-ли арасында сорту кочирилир кй, бир мамлаиатин баш на-* зиринин иоча муааини олмалы-дыр. Бу олкаларии биринда 57 баш нахир муааини, о биринда иса аЬалисиним баш иааир-даи башга, ]орда галаныныи ^амысынык муавин олмасы архулаиыб. Бурадаи бола чыхыр км, 57 баш нахир муааини олан олка-да халгын таяо|м учуй мас’-ули])ат дашы)лнлар кох га-батында олар. ЭЬалииии Намы-сы баш нахир муааини олан-Д1 иса кал тап корак ногсан-лара чавабдоЬ, кимдмр? Духу* бих охумух да билмирик ки, баш нвхирии ноча муааини олса игтисаднйатымых боЬ-раидан чыхар, аЬалииин куха-рамы |ахшылашар? Бирча ому билирик ки бир учдан идара-атма апараты шиширдилир, паралолчилик давам одир, лу* хумсух Налгалар галыр. Бу г а] да ило катса, бихда да ха]-ли баш нахир муааинииа аЬ-ти]ач олачаг. Бас башга елкеларде иача-дир? 17 мил]он аЬалиси олаи Эфганыстаида Нам дахили, Нам да харичи тичарет бир нахирликда. чамлашиб. Бихда иса дахили аа харичи тичарет ишлери бир нача тешкилет, чохлу структур арасында па|-ланмышдыр. Республика Ти-чарат Нахирли]и, Ахеритти-фаг, Харичи Игтисади влага, лар Комитеси.. Бундам алааа, Нахирлар Кабинетииии муаа-фиг ша'баси аа онуи муди-рииим 2 муааини, иахирлмк, комита аа баш мдаралврии, муесеисе ва ташки лат лары и мувафиг структур лары, республика Сана]а-.Тииарат Па-латасы, Ахерииеест Шмркатк, «Шаргхармчитмчарат», '»{ры-а]ры муштерек муассисалар да харичи тичарет аа игтиса- дм алагаларла машгул олур. Бу саЬеде фаелм^ат иаста-раиларии се|ы ^агышдаи сои-рамы кабалам имМм артыр, Дахили аа харичи бахара чыхарылаи маляарыи Начми ва ка]фи)]ати артмадыгы Наяда идараатма апар#тыиы ши-ширтма]ии ма ма'насы аар? ВаЬид Тичарет Нахирлм]и аа Харичи Ишлар Нахирли]мида харичи игтисади елагелер да* партаманти ]аратмаг даНа се* марали олмахдымы? Умуми|]втла киминса, jxxyA иа]инса хатирина ]ани ташки, латлар ]аратмаг ма]ли бихда ]аиидан кучлаимишдир. Jbhh-дангурма да]илан си]асатии илк иллариида идараатма аператыиын ихтисары аа че-аиилашдирилмаси ида}асы xaj-ли аглабатам каруиурду. Ин-сафаи, бу истигаматда муа]-]аи ишлар да карулду. Агро-сана|а, тииинти комплекса бир ал да чемлешдмрилдм. Ба хи лухумсух нмирлик ва коми-талер бурахылды. Таасеуф ки, бу иш некими баша чет-дырылмады, Натта лата олунмуш структуряарым ба'хкяа-ри {анидам шиширдилмкш ша-килда берпе ояуиду. Игтисади баНрандам чых-маг, муНарибани утурла баша чатдырмаг учуй нулям миг дар-да аасаит телаб адилдк]и# мда* раатма апаратыиын садалаш-дирилмали олдуту бир шараитда {ани деелет ташимяатяары-иыи {арадылмееыма на «aja-саиГ Халг тасарруфатыиыи саиа|а саНалармим апата адан ааНид бир ташкилат, канд та-сарруфаты аа архаг мстаНсалы саНалармим иса бивяешдирем мувафиг нахирлик {аратмаг на га дар бурократ ма’муру ка. бииетлерден ишкухарлыг даи-расииа ]аналтма]а имкаи аа-рврдм. hajar гати суратда тесдмг-лади ки, и дара апаратларыидв боллуг ¡арадылмыр. Мудрим, ларса чохдам . хабардарлыг адиб: сам ага, май ага. Ммак* лари ким сага? СабаНымых дун]а ммг]асыида сынагдам чыкмыш тачруба|а ух тутма-гы талаб адир. вафмг ненееошу, ;
RealCheck