Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, October 25, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - October 25, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 2S OKTJABI» 4991-4N ИЛ. Nt 240 ДА^ЛЫГ ГАРАВАГ: ГЭРАРЛАР ГЭБУЛ ЁТМЭК ДОБРА (ЭВВ9ЛИ 1’ЧН сэЬнфэдэ) шыглар тэшкил олунсун. J3Thh республикалара кеч-гоншу ермэни вэ aaapöaj« ahJh шэраитдэ мэркэз, эв* Ьелэ о«у демашам    чаилы    JamaJbim мэнтэгэ-    вэллэр    ними сэр- лэриндэ    л1ушаЬидэчилэрин    Ьэдлэрн    взбашына AajHm- иштиракы .ила барышдыры- дирмэк учун ганунверичи-abSKJiS    сэ-    чы комисси]алар ]арадыл- лик c0лahиJJэтинэ ла11И|}от муядэти чохдан гур- сьш. Истэр Мэркэзи, истэр- малик де]илдир. Азэрба} сэ дэ республика вэ вила- чана зоракы laajHrH apxbiß-Азэрба]чан Республикасы Jar кутлэви информасиЗа маг вэ rapmbija гojyлмyш Али cWthhhh Pajacai hej’- васитэлэриндэ гаршылыглы мэгсэдэ наил олмаг учуй эти дэ буна мувафиг thJ- дyшмэнчилиJи гызышдьф- ермэни тэрэфинин ез гуввэ-мэт веомишдир. ДГМВ ки-    маг KaMnaHHjacbiHbiH    да]ан-    лэри Ьеч    дэ кифajэт    гэдэр ми милли-эрази гурумуна    дырылмасы вачибдир.    Сечки-    де]илдир.    Мунагишэ .исэ о пйплат сувеоенли1и атри-    лэр кечирилмэсинэ кэлдик-    дэpэчэJэ    чатмышдыр    ки, бутлары вермэк чэЬдлэри дэ. бу ]алныз ганунсуз си- Ьэтта вэзи]]эти олдугу ними пеоспективсиз чэЬдлэрдир. лаЬлы дэстэлэр мунагишэ сахламаг учундэ ермэни тэ-Бу Ьугуги мэ’нада консенс- зонасындан чыхарылдыгдан рэфинин харичдэи KeMaJa дир. Бундан башга, тэчрубэ- вэ зэрэрсизлашдирилдикдэн еЬти]ачы вардыр. ДЭН кepyндyjy кими, бу. сонра мумкун олар, чунки дгмв-дэ    мунагишэни сепаратизм мeJллэpинин ме тэдил,    бе]нэлмилэллэшдирмэк, Ру- гаршысыны алмь1р. бу мejл- шэхслэрэ ®    си]аны. Ьабелэ БМТ-ни вэ лэрэ jaлнbIЗ 4aTbimMajaH hy- laajHr .    дикэр бе]нэлхалг тэшки- гуги тэртибат верир. Ьэм-    лары Ьэдэлэмэси ®®    латлары    мунагишэЗэ    чэлб чинин нэзэрэ алмаг лазым- гаршы    етмэк чэЬди ДЭ бунунла дыр ки, бир чох мухтар ри кермэси    баглыдыр. Бу, кэлэк дэ вила]этлэрин республикала- ирадэсини    ола билэр ки, -вахт узансын ра чеврилмиш олдугу етмэсинэ имкан    мунасиб ело бир РСФСР-ден фэргли олараг    тун .    доллу    «^ам    кэл^б чатсын ни*; A3ap6aj4aH федератив дев- Р®    мэсэлэни ермэнилэр тэрэфи лэт дejил, унитар девлэт- рулмасы исэ мунагишэни^    сэрфэли    шэ- дир вэ белэ бир девлэт ол- кекуну кэсмэз ^^нагишэ-    етмэк    мумкун дугуна керэ дэ ез инзиба-    анчаг    ^ ти-эрази белкусуну тэшкил ]олундакы сэ ]лэри анчаг    чыхармаг    олмаз ки, Ер- едир. ДГМВ-нин адыны вэ кездэн салар.    мэнистанда    саглам душун- статусуну дэ]ишмэк }этра- Лараглылары тэрксилап    даирэлэр    вар    вэ    он- фындакы    мубаЬисалэрдэн    етмэк вэ Даглыг • Гарабаг-    баша душурлэр: Азэр- мухтар вилaJэтин мевчуд дан чыхармаг эмэлиjjaты ба]чанла арамсыз тоггуш-статусуна реал тэ’минатлар васитэчи тэрэфлэрин муша- ^^^ap Ьэр ики тэрэфин су-вермэк вэ ону кенишлэн- Ьидэси алтында ССРИ Да- верен девлэтлэр кими дун-дирмэк    мэсэлэлэринэ кеч- хили Ишлэр    HaзиpлиJинин    биpлиjинэ    дахил олма- мэк даЬа сэмэрэлидир. Бу, гуввэлэри тэрэфиндэн апа- ^ыны чэтинлэшдирир. Бу-ДГМВ-нин ермэни вэ азэр- рыла билэр. Сечичи caja-    дд    онлар ДГМВ-дэ 6aj4aHJibi ичмаларынын ну- Ьыларынын сахталашдырыл- мунагишэнин кенишлэнмэ-ма1эндэлэри илэ республика масына Joл вермэмэк учун    истэмирлэр. Ахы Ер- Ьвкумэт органларынын да- бу cиjahылapbIн тэртиб ,^энистаида aзэpбaJчaнлы нышыгларынын мевзусу ола сдилнб дэгнглэшдирилмэсинэ ^алмаЗыб. A3ap6aj4aH Ьеку-билэр вэ    гаршылыглы су-    дэ мустэгил мушаЬидэчилэ-    органларынын чаваб вэ рэтдэ мэгбул разылыг элдэ рин нэзарэт етмэси тэлэб    характерли тэдбирлэ- едилдикдэ. бу- ' «Даглыг олунар.    ри гаршысында горху Ьис- Гарабаг Мухтар ВилаJэти _ Деднклэринизин Ьамы- си Ьэмин даирэлэри Ру-Ьаггында» Jchh ганун форма-    ДГМВ-дэ    мунагишэнин    cnJaHbiH вэ башга елкэлэрин сында тэсбвт олуна билэр. дахили Ьэллинэ аидднр. Бэс тимсалында элавэ тэ’ми- — KopaHÖoj paJoHy — Ермэнистан ‘ Республикасы- натлар ахтармага вадар кечмиш Шаум}ан paJoBy эра- дв1н ролу нэдэи ибарэтднр? едир. Белэ исэ. онда Даг-знсявян ермэнилэр jamaJaH онунла кэ барэдэ даны- лыг Гарабагда мунагишэ-Ьнссэсинян ДГМВ нлэ бир- шыглар апармаг олар?    ни динчликлэ арадан гал- лэшдирилмэсинин мумкун-    _ Даглыг Гарабагда туг- дырмаг мумкундур. Элбэт- луЗунэ иечэ бахырсыныз?    мунагишэдэ    Ер-    тэ. кэлэчэк учун    ермэни- Кечмиш    вилaJэт вэ pajoH    зу,энистанын ролуну инкар    лэр    тэрэфи ДГМВ илэ эда- Советлэринин ермэни депу-    мэ’насьТздыр Тээс- гэдар Азэрба]чан Респуб- татлары бу чур гэрар гэбул , ^ ^    длсун ки, бу рол ликасынын ишлэринэ гарыш- едиблэр.    бизчэ сон дэрэчэ мэнфидир маг Ьугугуну бир ]олла ле- — Ьугуги чэЬэтдэн бу оекионда эн’энэви меЬ- галлашдырмага вэ мугави-гэрарын гуввэси Зохдур вэ    ^ гоншулугу сарсыт- лэ илэ мehкэмлэтмэJэ чэЬд буну A3ap6aj4aH Респуб-    Р    ДГМВ-дэки    6eh-    кестэрэчэкдир. Биз    буна Ьеч ликасы Али Советинин Рэ-    ^ышд    А    j^g.    бир эсасла вэ Ьеч    бир шэ- jacoT heJ'aTH дэ тэсдиг ет-    ши^эн    Ермэнистан    килдэ Joл вермэк HHjjaTHH- мишдир. Суалынызда тохун-    ет-    Дэ дeJилик. ДГМВ-нин вар- дугунуз эсассыз гэрарда ь^еспуолика олдугуну ду- лыгы вэ онун ермэни эЬа- проблемин игтисади. чогра-    хэ1^дыр    Ла-    лисинин Ьугугларына эмэл фи. cHjacH вэ демографии    шунмэк    хам xaja Д    Р*    олунмасы учун jaлныз Азэр- чэЬэтларинин бутун ком-    кин    6aj4aH Республикасынын плекси, нэзэрэ алынмыр. лар    ^    baKHMHjjaTH Ьэр чур тэ ми- Тарихэн Гарабаг, о чумлэдэн лэ мумк\ндр„1^^. Ермэнис    -g¿pg билэр. Одур ки. онун эсасэн ермэнилэр ja-    тан Республикасы Д1М^    ишлэтмэк    вэ    кэлэк majan даглыг Ьиссэси вэ    гГн^с'^    кэлмэк - лазым-‘деЗил;-Вэзи j- aзэpбaJчaнлылapын устунлук    ли актларьШЫн ган^шсуз    кэркиндир    вэ    ермэни- тэшкил етдиклэри аран Ьис-    олдугуну тэсдиг едиб о«лары    арасында    Ьэр    Ьансы сэси ваЬид там олмушдур. лэгв етсин Ьабелэ эрази-    биздэн мэгбул ол- Bилajэтин сэрЬэдлэрини дэ- миздэ силаЬлы муоаризэнин    gg суверен девлэтин jHuwHpMBja кэлдикдэ, онда    "Еомэнистан-    статусуна yJryH кэлмэ)эн бу иши сечмэ усулла jox,    Ьазыр    олсун.    Ьэр Ьансы бир шэкилдэ ку- ja’HH ермэнилэрин jaшaдbIГ- дан говулмуш a3ap6aj4aH- зэщтлэр гопартмаг чэЬди лары ЬэмсэрЬэд мэнтэгэ-    лыларыи Ьеч ^лмаса бир    кэлсэ,    ДГМВ    проб- лэри бирлэшдирмэк ]олу илэ Ьиссэси гajтapIЛca, оиз ез    динчликлэ Ьэлли jox, тарихи Гарабагын довлэтинин Ьудудларындан    инди мевчуд олан им- aз0pбajчaнлbIлap jamajan ра- кэнарда бир миллэтин адам-    итирилэ    билэр. joнлapbIHbI да дахил етмэк ларына Ьамилик кестэрмэк-    о-дог. jOЛy илэ кермэк лазымдыр.    дэ бejнэлxaлг практиканын JepH кэлмКшкэн. бу. вила- joл eepAHjn формалары гар- бajчaнлbI “íYнacнбэтлэpини j0THH МИЛЛИ тэркибини та- шылыглы зэминдэ музакирэ нормал Ьала салмаг у у разлашдырар, она игтисади етмэ1э Ьазыр оларыг. Му- г-*мкан japaHbip. ^битлик кэтирэр вэ ДГМВ- насибэтлэр нормал Ьала дан етру cnjacn Ko«Jy«Typ-дэ jamajaH aзэpбajчaнлылa-    салынса. ДГМВ-нин Ермэ-    дан    асылы    д 5ы МИЛЛИ азлыг B03Hjja-    нистан    илэ сэрбэст    игтиса-    тив зэмин вардыр. Aaa^aj- ?индэн вэ ез догма вэтэ- ди вэ мэдэни элагэ сахла- чан Республикасы учун ниндэ вила jai haKHMHjjaT масына мане олан мэсэлэ- эсас мэгсэд ез эрази бу е структурларында устунлук    лэр. ajpbiMa нэзэрдэн кечи-    лyjpy тэ мин    етмэ    э вэ тэшкил едэн ермэнилэр тэрэ- рилэ билэр вэ арадан гал- сэрЬэдлэрдэ финдэн сыхышдырылмагдаи дырыла билэр. Лакин би- ил олмага хилас едэрди. Бу мэсэлэ зим икитэрэфли зэминдэ дэ Ермэнистан Республикасы барэсиндэ вилajэт органла-    музакирэ етмэли мэсэлэ-    ез    гоншулары    илэ    эмин- рынын разылыгы илэ jaл- лэримиз вардыр. Бунлар аманлыга вэ ®мэкдашлыга ныз A3ap6aj4BH Республи- сэрЬэдлэрдэ динчлик japa- Aзэpбajчaндaн аз . мараг-касынын Али Совети гэрар    дылмасындан, HarflnJjaT проб-    лы олмамалыдыр. Ьэмсэр- етм1у" сэла^ииэтли- лемлэриндэн. игтисади му- Ьэд влкэлэрдэ ермэни аз-ПИР вэ вэзиЦэт нормал Ьала насибэтлэрдэн. гачгынларла лыгыны мудафиэ етмэ]э салындыгда. бутун мумкун элагэдар проблемлэр ком- сэ j кестэрилмэсини Ермэ-вариантлар нэзэрдэн кечири- плексиндэн. мэдэни вэ ди- нистан cnjacaTHHHH даими лэ билэр.    ни öбjeктлэpин гаршылыг- амили Ьесаб етмэк олар.  Железноводск рэсмн лы зэминдэ бэрпасындан Одур ки, Ермэнистан эра мэ’луматыяын Ьэ1ата кечи- вэ муЬафизэсиндэн ибарэт- зи иддиаларындан эл чэксэ рилмэсннин коикрст плаиыны дир. Ajдblндыp ки. бу мэ- сепаратист мejллэpи гызыш иечэ тэсэввур еднрснниз? сэлэлэрин Ьэлли эсас проб- flupMajaMarbiHbi вэ буна ко - Ьэмин рэсми мэ'лумата лемдэн ~ ДГМВ проблем- мэк ?'®cT8pM0j048jHftH ^ кевэ биринчи невбэдэ миндэн асылыдыр. Лакин етсэ. A3ap6aj4aH исэ ДГМВ-1988-чи илэдэк ДГМВ-дэ Ьэмин мэсэлэлэр барэсин- дэки ершни милли аз-олмуш B33HjjaTH Ьугуги мэ- дэ мустэгил данышыглар лыгынын Ьугугларына эмэл Ьэтдэн бэрпа етмэк лазым- апармаг тамамилэ мумкун- едилмэсинэ тэ минат версэ. ДЫР ByS Jtpy Ермэ- дур    тэрэфлэрин мэнафелэрини нистанын    KOHCTHTycHjaja    _ Кэлэчэк барэсиндэ иу-    бирлэшдирмэк „ зидд ‘гэбул етди]и бутун гэ- лаЬизэлэриниз?    ^1няб    Ten    Пет- рарлар лэгв едилмэлидир.    _ Cиjacэтдэ мулаЬизэлэр Aзэp6ajчaнын али baKHMuj-    cвjлэмэк. мэ’лум олдугу j9T органлары буна бэн-    кими. Ьэдэр ишдир. Бир зэр гэрарлар гэбул етмэ- чох елэ амиллэр вар ки. jacaTUH    илкин мишлэр вэ Ьэмин мэсэлэ Ba3Hjj9THH инкишафы он-    Shhm^ барэсиндэ езунун бутун акт- лардан асылыдыр. Умуми {»¿^»^^лэрин ^^члэндир ^д^ ларыны Ьугуги експертиза-    saaujjaTHH сабит олмады-    Jhhh    ^"Р^    J дан KCMupMaja Ьазырдырлар. рыны да нэзэрэ алсаг. aj- ларда    ^чу Д Bилajэт baKHMHjj0T орган- дын олар: Ьэр Ьансы мула- •"^матик ojyH Y^JP' р ларына кэлдикдэ, сечкилэр Ьизэни анчаг шэрти гэбул    си- кечирилмэздэн габаг ви- етмэк лазымдыр. Бунунла мэнистан Pf^ Р А „ „„„ . лajэт HMpaujja комитэси-    белэ тэхмини фикирлэр cej-    P®^„,?WhT    6v НИН cэлaЬиjJaтлэpини бэр-    лэjэ билэрдим.    ахтт па етмэк оларды. бу шэртлэ    1988-чи илдэн бу jana    да    субут еД®.Р    nvnmL' ки. онун тэркибиндэ Myaj- B93HjjaT чох дэjишмишдиp. ^YPKHjajo эн энэви душ jaH дэjишикликлэp едил- Сезун эввэлки мэ’насында чилик ^Yнacибэтиндэн ни син вэ о. A3ap6aj4aH Pec- Мэркэз даЬа jox дур. о мэр- ДИ публикасынын ганунларына , кэз ки, Ьэр ики тэрэф она вэ KoHCTHTycHjacHHa hep- бел бaFлajыpды вэ ejHH за- ма^ чэЬд    , мэт етмэк вэ бунлары jepH- манда ону еллинлэ данла-    ^ нэ JeTupMOK барэсиндэ аш- ]ырды. Елэ билирэм. бу мунасибэтлэрини кар еЬдэликлэр кетурсун. факт Гарабаг авантурасы лэ низама    “Ymkjh A3ap6aj4aH Республикасы муэллифлэринин вэ фитва- дур.    Ьамы Президентинин мувафиг фэр- чыларынын илк чагларда муш маны илэ бу иши тез бир душунуб Ьазырладыглары дан чох Hcxajup. заманда кермэк олар. Ви- ojyna 6ejyK тэ'сир кестэр- лajэтдэ    биз ДГМВ-дэ рес-    мишдир. ДогруДан    да. Мос-    олдугу Ьэр публика    haKHMHjjaT орган-    квада вэ харичдэ    олан ер-    када кет-кедэ    Д^    Y ларынын cэлahиjjэтлэpини мэни диаспорунун KeMoju лур. Бу имканын реаллыга hajaxa кечирэн хусуси ор- cajэcиндэ кучлу xaajHr кес- чеврилмэси ган тэшкил етмэк HHjjaxHH- тэрмэк. мэкрли фитнэ-фэ- ракчыларынын flajHK. Bилajэт ичраи]]э ко- садлар терэтмэк joлy илэ дэн митэси бу органла бирлик- мэркэзи гондарма ДГМВ тэрэФи xejnpxah да B33HjjaTH Hahajax. нэза- проблеминин ермэнилэр тэ- тур, одур ки, кэлин кечми- рэти алтына ала билэрди. рэфи учун мунасиб Ьэл- мишэ нэзэр салыб гаршы- Эсас мэсэлэ одур ки. атэш линэ севг exMajUH мумкун- лыглы инчиклик вэ и^д- вэ зоракылыг дajaндыpыл- лу]унэ бел багламаг даЬа ларла эллэш»шjиб кэлэчэ]э сын. ичмаларарасы даны- мумкун де]илдир. Ьакимн]- -бахаг. (Азэринформ). Аээр6в|«ан Сэиа}в У|4иаврсмтвтинин жусуси факултэсим-Д9 даЬа 30 тэлэбэ м9Шfэл•л9pэ башламышдыр. Бу двфвки абитури1внтл9р трупу республиканым hep тарвфинден *с*л-миш элиллэр твшкил едир. 4 ил квчвиак, омлар уииавр-ситети битириб, муЬвндис-програмчы, игтисадчы дмпло- муну алачаглар.    ^ Бу ИЛИИ ]а1ында икинчи курсуи 9н 1ахшы телебелери муаличе олунмаг у^ун TypKnjaje ивмдэрилмишди. Умуми|-¡9ТЛ9 исэ. бутун дэрс ИЛИ эрэиидэ тэлэбалэр Ьакимларии даими мушаЬидаси алтында дырлар. Ри}аэнйат муаллими МуНаббат Расупеаум талаба-лэрла hap саЬбатм бу чур самими качир. -ф- Икинчи курс талабалари Талмам 9скароа, iyrap Халилов, Фе|рув Впфш аа Елим« Маммадов дарсдан сонра да бнр-бнрлариндан а]рылмырпар. Фото X. Оскароауидур. (Азаринформ). Алим хабэрдарлыг едир Кестэриш олма]ачаг• •• A3E!p6aj4aH ез тэбиэтинин зэнкинлиjи илэ чох гэдимдэн тэдгигатчыларын диггэтини чэлб етмншднр. Мухтэлиф тэбии-нглим pajoнлapындa топланмыш биткилэрэ Aynja-ньш эн .мэшЬур музеЗлэрин-дэ, Ьербари фондларында раст КСТЛ1ЭК олар. Лурду>1у-зун кезэлликлэри, }ералты вэ jepycxy сэрвэтлэрн за.ман-заман, елкэ-елкэ доланмыш, кэлэнлерэ эрмэган, кедэилэ-рэ унудулмаз jaaAam олмушдур. Сон ИЛЛЭ.р бу Е-ВЭрЗСНЗ сэрвзтэ мунасибзт xejли со-jyr.nambi6. Елэ кетурзк Ьэ-МШ1 з.знк1^нли]ин эн бариз нумунэси вэ мунасиботин да* Ьа чох ачысыны дадан Лэн-керан—Астара белк&снки. Вуранын нглими рутубвтли. субтропик олуб jyMmar гы-шы вэ хе]ли атмосфер чекун-тулгри илэ характеризэ олу-нур. Она керэ дэ белкэ'Дэ ча]ын, снтрус бНТКИЛЕрИНИН вэ субтропи« бИТКИ1ЛЭрНН У.'Л-кишафы учун элверншли ш;э-раит нар, Амма сон 25 плдэ бу гиjмaтли биткилэрэ raj-гы азалмыш. устунлук тгрэ- вэза верил мишдир. Натичэг Д0 еколожи берабэрлнк по-зулмуш, эразидэ игл им вэ битки epxyjy xejли дэjиш-мишдир. Лэнкэран аранлыгында чох гэдимдэн чэлтик экил.миш-дир. Бура,да чэлти]и jeinm-дирмэк учун чохлу су анба-ры варды. Анбарлар. чэлтик саЬэлэри балыгларын вэ су гушларынын гидаланмасы учун элевришли шэраити тэ'-мин еднрди. Бу саЬглэрдгн Хэзэрэ балыгын гидаланма-сындан етру зэрурн олан чохлу планктон текулурду. Аранлыгда олан Мурдов ке-лу, Кичик Гызылагач су ан-бары балыгларын куру тек-мэлэрн учун мунасиб иди. 1950—1960-чы иллэрин мэ’-луматына керэ тэкчо Гызылагач горугунда Ьэр гыш 5 MH.iJOHa jaxbiH су гуш-лары гышла]ырды. Инди бу рэгэм гат-гат азалыб. Апардыгымыз Ьесаблама-лара керэ Лэнкэран аранлыгында 52 нев чичэк вэ* биг-кннин jajbUMa саЬзги дэ сы-радан чыхыб вэ jaxya чых- маг горхусу алтындадыр. Он-ларьш бир чоху артыг «Гьгр-мызы китаб»а душуб. Вах-ти!лэ Лзтшэранда кениш чэ«-кэлликлэр эмзлэ каггирэн са-ры занбаг. hhJc« дэ буна .ми-салдыр. Зонада japaH.Mbim тэЬлукэли еколожи BcaHjjax кет-кедэ.бу бв-лкэнин езунэ-мэхсуслугуну бир нов элин-дан алыр, тэбии кезэллик-лэриии боалашдырыр. Лэнкэран аранлыгьшда чэлтик саЬэлэри тэрэвззлэ эвэз олунду. чохлу су вэ 6а-т.аглыг биткилэри сырадан чыхды. Белэ биткилэр арасында Ьиркан су фындыгыны хусуси rej'A ет.мэк истэрдлм. Чунки Ьиркан су фындыгы тэкчэ тэбиэпгин бэхш eлэдиjи rujMa^iH сэрвэт дejил. Ьэм дэ тарихи jaддaшымыздыp. Ахы бу биткинин сорагы буз-лашма дэарундэн дэ эввэло кедиб чыхыр. Инди аг су занбагына да раст кэл.мэк мумкун дejил. Лакин нэ фaj-дасы. езу.муз дejиб, езумуз ешидирик. Лэнкэран аранлыгында ja-ран.мыш B93Hjj0T jaлныз кон- нрет И1Н талэб едир. Илк невбэдэ Мурдов келу бэрпа олунмалыдыр. Бэрпа иши чох да харч тэлаб етимир. Ja‘-ни вэсаитии аалыгы баЬгшэск-иэ асас JoxAyp. Садэчэ олараг келдан чакилмиш канал-ларьш дэниз.ла алагэси кэ-оил.мэли, келэ Mejunnu олан даг najaapbiHbiH истигамэти 6ypaja jeнaлдилмэлидиp. By колун, Ьамчииин дикэр су анбарларыньш барпасы табии инкишафа да тэ’сир кестэ^ pop. Экмкрик, бечэрмирш, Ьеч ол.маса тэбиэтки ез га-нунлары илэ jamaMacbiHa км-кан верэк. Луз и л лэр 6ojy форлшлаш-мь1ш, табиатин, ата-бабала-рымызьш зэЬ.мэти cajacHHAia apcaja кал.миш эвэзсиз тэбии сэрватлари илбэил, кунбэкун кткри/рик. Эн кадсрлиси буду р ки, дарди дэ билирик, дэрмалш да. Амма JeHa ки-минсэ кестэришшшсэ козлами рик. Кестэриш исэ o-TMaja- Ч. ЭЛИЛЕВ. БДУ-нун ботаника кафед-расынын мудири, биолоки-Ja елмлэрн доктору. чаг ГАФТ A3 МУСеЛМАНЛАРЫ ИДАРЭСИ ГАЭИЛ9Р ШУРАСЫНЫН, АЗаРБАШАН ХАЛГ БИЛИЧИЛ8РИ ве ЕКСТРАСЕНСЛЭР ИПИФАГЫНЫН BOJAHATbl Сон вахтлар .реслуб^тика мэтбуатында дин ва илahиj• jai. Ьабела халг ÓHOHVwiHjH паггында чохлу материал дэрч олунур. Дина, е’тигада га^ыдыш нвгте]1М1эзэриндэн мэтбуатын бу мевзулара му-рачиати мэгбул cajbuica да, Ьэ.мин jajbviapaa 1ол веря-лан кобуД сэЬвлар бизи бу öajanaTH sepcviajo мэчбур едир. «Салам> гэзетинин 7 OKTja6p, «Koктejл» nsoer'if- •вин 16 0KTja6p 1991-чи ил тарихли немралариндэ верил-миш «Ал-даЬ-тааланын эм-ри» (А. АллаЬвердиоглу вэ X. Кезэл) вэ «АллаЬьш ира-дэси илэ» сэрлевЬали мага-лэлэрдэ Кулзар Шарнфова адлы бир гадыиьш nejraM-барлик иддиасы тэрзинум олунур. Kyja бу ханым, эстэг-фуруллаЬ, АллаЬла yHCUjjaTa кирир, она АллаЬдан Bohj калиб вэ деврумузун nejrsM-бэpл•»jи она «эта олунуб». Ислам аламнндэ, y.MyMHj-)оглэ илahиjjaт AyHjacbiHAa вэ’д олунма1ан, кезлзнилма-JaH бу «nejraM6ap»HH зуЬу-ру динн AymyHueja. саглам arHAaja. намусду диядарлара Ьер.мэтсизликдан башга 6«Р mej дejнл. Заманын бу чэ-тян, кешмакешли вахтында фырылдагын ajar ачыб jepu-мэси тэбии Ьал алыб. Лакин сеЬбэт днндон. паклыгдан, мугэддгслжчдан, шэфаверма-ДсН кедэнда АллаЬ дэркаЬы-на белэ jyHK>M, садэлевЬ му-насибэт Ьэр mejAE« эввал -му-гэддас танрьОа cвjFЫCbIзлblг-дыр. Инсанлыгын jenana чы-хьпи Jo<iy, Mo’^KBH сафлыг rajHarbi олан дннин бу гэдэр беситлашдирилмэси ча-ванларын. yмyмиjjэтлэ. мил-лэтин T3.p6HjacH учун öejyK таЬлукэдир. Ьамыдан уча олан Алла-Ьын ады илэ öaja« еЛ}Нрик: халгьшызын чэтин сынаг-лардан чыхардыгы. мин бир эзиjjэтлэ ropyjyö сахладыгы дини sruAoja хэпэл кэтярэп Ьэр чур mejTBH ojynyHa дэр-Ьал сон rojyaMaAb-abip! Мэтбуатын бу чур Ьэд jaH ы тэб-лй«г ет.мЕСИ илэ Ьеч чур ба-рыиимаг олмаз! Бу Ьэрэкэт-лэрэ ООН rojy3Maca, Гафгаз Мусэлманлары Идарэси хусуси фитва илэ чыхыш етмэ-ja мэчбур олачагдыр. ИТТИФАГ Г83ЕШРИ ОНЛАРДАН JA3MA3.. Я Ричард Вагнер фэлсЕфи эсг1рлэриндо тэбабатдзн белэ бир .мясал кэтирир:    MejHa- japaH инсаи бэдэнянин гуру-лушуну чох jaxmbi билир, анчаг hejaTbm мэ’насыны баша душмэк игтидарыИда де-]1илдир. Ьанимлик иддиасьша душэ1н бэ’зи си^асатчилэри-мяз мejlИlдjapaнлapbI хатыр-ладырлар. Бу фикир ер-мэг ни — аззрба]чанлы мунагишзг сини дэрк eiMsja чалышан бэ’зи pycHja;ibuiapa (тэгссуф К1И, белэлэринин cajbi чох^ дур) та.мамнлэ аиддир. Онла-рын Ьэгигэти билмзмэси тэкчэ кениш jajbi.iMbim эфсанэ-дэн вэ коммунист систем и 1шн снмасьшда Ьэ.мишэл,ик japa-дьшмыш душмэн образындан ирал(и кэ;лмир, Ьзм дэ бу.нун-ла алагэ.дардыр ки, онлар Л1Э- cэл.эjэ «HHja» MOBrejuHAOH де}и:л, «иечэ» мэвгеЗиндэн ]анашырлар, Тарих онларын raiHjjEH вечинэ дeJил, идра-кын caBHjjacir чуз’и олса да мунасибзтлэ1ри:ки дэ'рЬал бил-ди!рирлэ|?. Демократик муд-дэаларын шэрбзтинэ japbiM-чыг Ьэгигатлэри дэ гатырлар 1КИ, бу да jaлныз халис сах-такарлар учун элвермшлидир. Онлар у].дурма фэpЗlИjji&лe.p гурараг Зaгaфгaзиjaдa терэ-дилэн езбашыналыглара harr га.зандырырлар. Нормал ду- ШуНЧЭН'ИИ гэбул eTMEAHjH Э|Н агласыгмаз мулаЬизэ.лэ1р ирэ-ли сурзрзк Ьагигати кетдик-чэ -даЬа чох таЬриф еди^, эф-саналэ|р japaдbl!pлap. Будур. муЬарибэни даЬа муЬарибэ адландырмаг истэмирлэр, бутов халглары «хошакэлмэз» халглар чэркэсинэ jaзыpлap вэ бу |ахь!нларадэк Сталиннн методларыны гэбул етмэ-]энлэ1р даЬа дэЬшэтли дез-мэзлия формаларьша эл атырлар. Тарих-архив институту. Мооква,ч15 HjyH 1991-чи ил. «Диссидект»лэрин топланы-шы. Роберт Марковш Ajpa-neijaH адлы бириси триЗуна-дадьф. О. Ермэнистанда милли азадлыг Ьэрэ«ать1нын проблемлэри мевзусунда чыхыш едир. Бу базбур^'тлу киши де-jwp: «Ермэни азадлыг Ьэрэ-катьшын MCBrejHHH марксист-лэр ДЕ1. демократлар да, ли-бераллар да. Герб алимлэри дэ дэфэлэрлэ дэрк етмэ jo ча-лышмыш.лар. Онларын Ьамы-сы бу Ьэрэкаты чир!кин бир mej кими баша душур, мил-лэгчилик чалары олдугуну reja едир. Эслиндэ исэ о, елкэдэ уму.ми! демократик дэ-jumHKaHKHEipHH давамыдыр вэ бу просеси jaл.ныз кучлэн-дирир. Кэрэк демократлар буну б^а душсунлэр. Ла-мин онлар коммунист иде-олопларын тэ’сири илэ бу Ьэ-рэнаты ермэни—азэрба]чан-лы мунагишэси кими гелэмэ верирлэр. Дejиlpлэ? ки. roj имасэлэии езлэри ajbipa синлэр. Белэ м€jллэp демократлар арасында да нэзэрэ чарпыр. Бу, чох фачнэли Ьал-дыр. Ермэни азадлыг Ьэрэ-катыньш пислЕНМзс.и давам стдирилсэ, бу, AeMOKpaiHjaja .3MjaH вурар». Бах белэ: нэ аз. нэ аза-чыг. Ьэлэ сонрасы даЬа «ка-сэрлидир»: «Ьазырда Ермэнистан je-иидэнгурманын онундэ ке-дзн эн демократик республи-кадыр... Азэрба]чанлылар елкэдз демократик ]олла je-нилэшмэни позан бир гуввэ олмушлар. Он лары дун ja да гн муртэче режимлэр олан TypKHjaja вэ Ирана догру jOHEnAHpiap. Эввэллэр рес-п>'бликаларымызын арасыи-да бутун проблемлэр гар-дашчасьша Ьэлл олунурду. инди бу мумкун AejH^^Mp. A3Ep6aj4aH Халг ЧэбЬэси му-наоиб cHjacH гуввэ AejiwAup. Онлар бизэ гаршы ачыг тэб-лигат апарырлар*. Ьалбуки Москва трибуна-ларыидан ермэнилэрин ачыг тэблигаты чох тез-тез еши-дилир. EjHH Ьи]лэлэр, ejHH ифадэлэр, ахырда да Ьэмишэ — «кеносид» сезу, Алтында ермэни фитнзкары дура.н уч-рэ.нклн ¿ajpar бир нев Ру* си]анын рэмзинэ чеврилмиш-дир. Ерм э чистанын 1918-чи илэдэк олан сэрЬэдлэри ба-,ргдэ вер.ди].им суал натигин Ьалыны да позмады. Ajpa-neTjaH деди ки, Ьэмин кллэр-дэ A3ep6aj4aH Ьеч jox иди, Ермэнистан исэ ез бэнзэрсиз MEAEHHjjBT абидэлари олан бир етнос кими мевчуд иди>. О, ермэни «авангард*ынын идеологларыны лэкэлэ^эн, езу исэ шуурлу суротдэ да-нышыглардан 6ojyn гачыран халг чэбЬэсинин «hиjлэ.лэtpн» барэдэ xejли rHjóar гырды. Онун дедн1ииэ керэ, Kyja азэр5а]чанлы гачгынлар. уму-ми]]этлэ, jox дур. Анчаг jya миндэн бир гэдэр чох (эслиндэ исэ 220 мин) адам мэн-зиллзрини дэ}ишдирэрэк чыхыб кетмиш, сонра да пен-ЧЕДЭ таланлар тэшкил етм.иш-дир. Халг чэбЬэси исэ онларын габагыны алмаг истсмэ-,МИШ дир... Белэ-белэ ишлэр! Белэ чыхыр ки, Бакыда гачгынлар чэми))8тиндэ кер-AYjyM а дам лар «олса-о.лса, анчаг мЕнзиллерини aajnm-миш адр.млардыр»! Мензил-лэрини дэ дэ)ишн5лэр ки, чох мусибэтлэр кермуш ер-манилгри талан етсинлэр. онларын бяшына «кеносид* о1уну ачсьшлар! Бэс елэ исэ снларын эл-голунда, уз-ке-зундэ олан шикэстлик из-лэринэ нэ де]эсЕн — олмага, бутун бунлар анчаг адамын кезунэ бела керунур? Бзлкэ онлар езлэрини шикэст едиб-лэр ки. чина)8тлэрин изини кизлэтсинлзр? Винтачанлар- ла да бэдэнлэрини дэлмо-де-шик едиблэр ки. инандырычы олсун? Роберт Маркович ку-лумсунурду. Руслара уз ту-туб даим муттэфиг олачаг-л'арындан дэм вурурду. Амма бу вахт Азэр5а)чан са-кини, рус баласы Волод)я М. орада, ей хэтдэ, санки ба-рыт чэллэ)и олан ДГМВ-дэдир. Онун га]ыдыб-га)-ыт-ма)ачагыны аиласи билмир. О. 83a6-83Hjj8T ди]арында-дыр. елэ jepAs ки. ymaiCiap ваЬи.мэ ичэрисиндэ jamajbtp-лар. Владимир де)ир:    «Бу- рада бнз Ьамымыз азэрба)-чанлы]ыг, Ьа.мымыз бирик. JaH-jaHa да]анмышыг». Ганунсуз Ескзри бирлэшмэлэр тэрксилаЬ едилирлэр. Ермэнистанда хусуси тэ’)инат.ды милис дэстэси joxnyp. ам.ма нэ гэдэр истэсэн «авангардны» вар. Онлар динч адам-ларын кезунун одуну алыб-лар. Онлар автоб>хлары, би-на.1ары, анбарлары партла-дырлар. Онлар «Ермэниста-нын хи.ласкарыдыр.лар». Дог-рудан да, демократлар Ьз.лэ баша душмэ)иблэр ки, бутун бунлар нэ демэкдир! Ону да баша душмэ)и5лэр ки, Кэр-кичаЬанда Волод)а Кириллов ады на кучэ салыначат. Рус демократлары о гэдэр бэсит-дирлэр ки, ЕрмЕнистанын мономилли республика)а не-чэ чеврил,ди)ини, азэрилэр-дэн сонря Ермэнистандан бутун русларын. курдлэрин нечэ говулуб чыхары.лдыг-ларвтны кермэ)иблэр. Инди невбэдэ JesHA-isp да)аныб. Орада тэкчэ Крэсноселско]е КЭНДИ, ахырынчы молокан-ларын мэскэни галыб. Инди бутун мусафирлэри анчаг opaja апарырлар. чунки кес-тэрмак учун даЬа башга jep-лэр галма]ыб. Бэс Гафан, бэс • Гугарк? 1988-чи илдэ кэдэрли Сум-rajbiT Ьадисэлэриндэн Ьэлэ • бир aj аввэл илк дэфэ дерд мин a33p6aj4?.^iH гачгын олмушду. Ермэнистан мономилли республика]а чеврил-мишди. Рус л ар... Мустэгил мэтбу-атда биз 14.000 рэгеминэ раст кэ.тдик, Бу гэдэр адам .‘ашадыгы ]ердзн дидэркин ^ душуб. 0зу дэ тэкчэ Ермэ-* нистанда jox. ДГМВ-дэ дэ. ДГМВ-нин «гануни сечил-МИШ» ермэни p9h6apnHjH ви-.iaj8TA3 русларын ол.масьшы ганунсуз билиб. Бакынын езундэ МЭН онларын 49 нэ-фэри илэ керушуб даныша биддим. Бунлар гарышыг вэ сырф рус аилэлэринин узв-лэри идилэр. Масисдэн, Ара-ратдан, Леревандан, Басар-кечэрдэн. Амаси]а pajoHyHAau. кечуб кэлмишдилэр. Итти-фаг гэзетлэри бунлардан ]аз-Majanarnap. «Демократлар» онлардан jaзмajaчaглap. Чу'я-ки онлар демократ ер.мэни-лэр вэ вэЬши a38{76aj4aHnbi- лар Ьаггында эфcaнэjэ сыг-мырлар. ОнЛар Москвадакы инcтaнcиjaлapын кандарла-рына ajar басмырлар. Онлар A33p5aj4aHbi езлзринэ ja-majHm jepu сечиблэр, чунки Ермэнистанын a38p6aj4aHibi кЕндлэриидэ jamajbi6Tap. Телефонла JljyAMH.ia Степановна Гуторова илэ сеЬбзт елз]ирэм. Эри азэр5а]чанлы-дыр. Масисдэндир. AejHp ки. гачгындыр, чунки башлары-на кэти^илмиш ojyHAaH со«-ра орада даЬа гала билмэз-ди.тэр. «Гарабаг проблеми» орталыга атылан кими Ер-мзнистанда jamaMar даЬа мумкун олмады. «Масисдэ xej.TH рус варды, амма 1988-чи илдзн бармагларыны бизэ узадыб гышгырырдылар: «Руслар, рэдд олуб кедин!». Бутун рус мэктзблэрини баг-ладылар. Бу ил «Вэтзн» гз-зетиндэ нечэ гачгын олду-гумуз барэдэ ja3MbrmaM. Руси ja гззетлзриндэ белэ mej-лэри чап етмзк мумкун де-1ил. Биз иллэр 6ojy тикиб учалтдыгымыз japnbi-japa-шыглы евлэримизи rojv6 кечмушук. Севанмк д» бутун руслары говуолар». — Бэс A3ap5aj4aHa кечуб кэлмэкдзн горхмадыныз.мы, HSja керэ PycHjaja кетмэди-низ? — Эрим AcjHpHH ки, Краснодара кедэк. Мбн деди.м ки, Jox, 03 адамларымыоын ja-нына кeдэчзjнк. Ахы мэн 16 ил азэр5а|чанлылар арасында jama.MHmaM. Ьеч билир синизми ки. онлар нечэ адам лар дыр? взлэрини елу-мэ верарлэр, амма бизи ин-читмэ^э гojмaзлap. MapHja Лефимовна íljaTaja илэ сеЬбэтим сон дэрэчэ гы-са олду. Дeмэjэ сез аз. дэрд чох иди. Арды-арасы кэсил-мз;ан Ьэдэлэр Ермэнистанда 1988-чи илдЕн башланды. Сонра эрими елдурдулэр. О да a33p6aj4aHnbi иди. Еви-мизи jaндыpдbl.^ap. Одур ки, 6ypaja кенуллу кэ.тди’ими де]э билэрэм.ми? Мевсуми фэЬлэлэри дэ jepлэpиндэн тэрпэдиб'*эр. Варденис ра^онундакы гы-зыл мэ’дэнлэриндэ Харков-дан вэ Ростоадая кэлмиш 5.000-дэн чох рус ишлэ]ир-ди. Онллры да jona салыб-лар... Элбвттэ, . «хиласка р-авангардчыларын» KeMdjH илэ. A3Cip6aj4a« чохмяллэтли .республика олараг галыр. Руслар динч сакинлэрин та-л€jинэ шэсик чыхараг сэр-hэlДjaны pajoнлapbшы тэрк етм-ирлэр. Орада eaaujjer чэ-тиндир. Она керэ чЕТИНдир ки, эн «демократик» ми!ллэ-тин «авангардчылары* Ьак»-MKjjsT башындадырлар. Он-лар JanaMarAa« вэ эн зэрури олан hop jiieJacH 1#мтина едирла?. Де]ир.тэр; «Бизэ Азэрба]чандаи Ьеч нэ лазым де>илдир». Бунунла да адам-лары !МэЬру\ш)]стл»ре дучар едирлэр. Мэкт:^ )азыб ix^p-худурлар:    «Рухлар, рэдд олуб кедин, joxca ган теку-ле|чэк1». Мэдинэ Шэриф гызы Мэм-мздова нечэ «лднр ни, эри-!нин joлyкy квзла]1ир. О, зал-зэладон бир кун энвэл кедиб вэ Ьэлэ rajbiTMajbi6. Вундан бир aj (Еввэл исэ гадын Спи»-такда «ини ушагыны итириб. «Авангардчылар» оилары дэ-мир-бетон боруларьш -нчинэ салыб Ьэ|р ими тарэфдан баг-лajь^6лap. Ушагларын чэсэд-лЭ|рини зчнзби хиласедичи-лэр тапыблар. АллаЬ Моли-.H9j9 дагылмыш тифагьшын эвэзиндз тэселли .учун даЬа бир ввлад бэосш едиб. Анчаг о, ермэни са^агы «демокра-THja»Hbi емру 6oJy унутчма-jaMarAbip. Бу зэлззлэ iwuap спитаклы a3op6aj4aHflbwa-рын да Ьэмншслик jaAbiHaa галачагдыр. Онлар даг ашы-рымларына ва мешэлара Ьеч дэ кортэбии гуввЕНин эл»н-дг.н дej^Iгл, «хиласкарларын» азгынлыгындаи гачырды-лар. Онларын тэсэввурундэ «eipMEHH» сезу тзЬлукэ де-мэкдир. bajar учун тэЬлуто. bajar тачрубэси илэ тэсдиг олунмуш реал тэЬлукэ. АзЕтрба]чанлылар... Дун-jaubiH эн xomxacHjjEtT. кин-сиз .миллэтлЕриндэн бири. Бу етносу тарих езу белэ JapaTMbouAbip. Бир дэфэ мэн азэрилэри Гафгазьш езэли сакинлэри ола-ола... Aлтaj дагларындан енэн, э-рэб элиф-басына Ьермэтлэ janamaH турклар адландырдым. Зара-фат гэбул олуиду. Башгала-рына Ьучум етмэ«, адамлары говмаг a3E!?6aj4aH».ibi«napa хас олан чэЬэ.т Двjилдиp, онлар сон дсрзчэ дезумлудурлгр, Лакин Ьэр Ьансы девлэт гу-руму езуну горумалыдыр. О чумлгдэн дэ 1ухарыда адла-ры чэкилз’Ч «хиласкар»лар-ддн. Бир дэфэ ичуи демократ керушур. Онлар мухтэлиф республнкалардан ндалэр. Aзэpбajчaнлы инчик Ьалда москвалыдан сорушур:    «Биз Ермэнистанда н гсвуланда Москва «Hja диниб-данышма-ды*^» Москвалы бела чаваб верир:    «Ахы инди орада • вэ&pбajчaнлылap joxAyp, дс-(Мэли. проблем дэ даЬа Jox-дур1».    ^ Фики!рл!ашдим ни. Азэр-ба]чан да москвальшын мэн-шгинэ эмэл едиб «ноу проблеме» («проблем joxAy.p») Joлy илэ кетсэ нэ олар? Бела B53Hjj3TA0 кими гынамаг лазымдыр — Aaap^jHa-HH. Joxca ермэни азадлыг Ьэрэ-катынын нэ демэк олдугуну' ахыра гэдар дарк етмзмиш «1Д,емократиЗа»ны?! Марина POCTOBCKAJA, («Панорама Азерба1джана» гэзсти, 36). ;
RealCheck