Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, October 18, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - October 18, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭ8ЕТИ « oktjabp 1991-н ил- № 205 Тэнамулун чэтин }опу (Эввэлн 1-ЧИ СЭЬнфЭДЭ) рымчыг галмыш    мэсэлэ Зенидэн музакирэ    мевзу- суна чеврилди. Али Советин ceccHjacwwia илк дэфэ сэдр-лик едэн 3. Сэмэдзадэ тез-тез хаЬиш едирди ки, депу-татлар салона кэлсинлэр. Сонрадан кворум JapaHca да, салонда Зузэдэк депута-тын ]ери бош галмышды. Онларын бир нечэси Нахчыван дан сечилмиш депу-тапардыр. УмумиЗЗэтлэ, халг елчилэринин тез-тез салону торк етмэси пис вэрдишэ чеврилир. Елэ бил бэ'зи мэсэлэлэрин Ьеч онлара дэхли Зохдур. Нахчывандан олан депутатлар исэ Азэр-6aj4aH КонститусиЗасынын 112-чи маддэсинэ дузэлиш-лэ разы олмадыгларына кв-рэ е’тираз едирдилэр. Экэр депутат нэдэнсэ наразы га-лырса она имкан вермэк ла* зымдыр ки ез мевгеЗини изаЬ етсин. Бела иетсэ, парламент тез-тез «ез сэЬвлэ-рини дузэлтмэЗэ» мечбур олачаг. Елэ бу дэфэ олдугу кнми. 0тэн сессиЗада Конс-титусиЗада дэЗишиклик сэ-сэ гоЗуланда депутатларын бир чоху мэсэлэнин маЬиЗ-JaiHHH Kyja баша душмэдэн сэс вермишди. Бу «сэЬви» дузэлтмэЗэ саатларла вахт сэрф едилди, амма Зенэ нэ-тичэ Ьасил олмады. СессиЗада бела бир вэ-зиЗЗатин Заранмасы ону кос-тэрир ки. депутатларын га-нун Зарадычылыгында сэ-риштэси аздыр. Бир Зашы Зеничэ тамам олмуш демократии парламентимизин узв-лэрнно сэриштэсизлиЗэ керэ Jox, даЬа чох тэчрубэсизлик-лэрини    е’тираф етмэЗиб. истэдиклэрини кечирмэЗэ ча-лышдыгларына кера ирад тутмаг олар. Балка нуфузлу експертлэр лазымдыр? Ахы чох вахт даими комиссиЗа-ларын чыхардыгы нэтичэ-лэр да депутатлары разы салмыр. ФоЗедэки столларын ус-ту Ьэмишэ олдугу кими, je-нэ газет вэ журналларла до-луду р.    Онлардан бири да Зени нэшр — «Миллэт» гэ-зетидир. Илк немрэнин чых-масы .мунасибэти ила гэзе-тин тэ’сисчиси. халг депутаты Е’тибар Мэммэдову тэбрик едирик. О деЗир: — «Миллэт» ичтимаи-си-Заси гэзетдир. Шэхси гэзет кими тэ’сис олунса да. АзэрбаЗчан Милли Истиглал ПартиЗасынын идеЗаларыны тэблиг едэчэк. Гэзети Ьэф-тэда ики дэфэ бурахмапя нэзарда тутмушуг. Илк немрадэ АзэрбаЗчан Республикасында базар иг-тисадиЗЗатына вэ там игти-сади мустэгиллиЗэ кечид програмынын консепсиЗасы-ны дарч етмишик. ИндиЗэ-дэк Ьэм республика рэЬ-берлиЗинин, Ьэм да мухтэ-лиф групларын. о Чумлэдан, мухалифэтин душдуЗумуз игтисади батаглыгдан чых-маг учун дэЗэрли истигамэт-веричи програмы олмаЗыб. 0з рэЬбэрлэринин вэ сиЗа-си мухалифэтин игтисадиЗ-Заты Ьара вэ эн вачиби Ьан-сы Золла апармаг лазым ол-дугуну билмэмэсиндэн исэ Залныз халг эзи)3эт чэкир. Бизим консепсиЗанын гаЗэ-си белэдир: гуртулуш Золу Залныз милли истиглалиЗЗэтэ эсасланан. азад инсана лаЗиг азад игтисадиЗЗат гурмаг дадыр. Ичласын сэдри невбэти мэчбури фасилэни е’лан ет-мэк истэЗэнДэ сэбри тукэн-миш депутатлардан бири— Курдэмир тахыл мэЬсулла-ры комбинатынын директору БеЗуккиши АбдуллаЗев трибунаЗа галхды. Гыса чы-хышында о, Ьэм сэмэрэли ишлэмэк арзусунда олан вэ буна чалышан депутатларын, Ьэм дэ сессиЗанын ке-дишини телевизиЗа илэ из-лэЗэн милЗонларла тамаша-чынын урэЗиндэн кеч эн л э-ри ифадэ едэрэк, парламент узвлэрини шэхси амбисиЗа-лардан эл чэкмэЗэ, ез Ьэл-лини кезлэЗэн актуал проб-лемлэри музакирэ етмэЗэ чагырды. Беле проблемлэримиз исэ чохдур вэ бунларын эксэ-риЗЗэти сессиЗанын кундэ-лиЗиндэ ез эксини тапыб. Республика сеЬиЗЗэ назири-нин муавини. депутат Ра-Ьим ЬусеЗновла сеЬбэтимиз дэ елэ бу барэдэдир: —- Инди гаршымызда му-рэккэб вэзифэлэр дурур: мустэгиллик газанараг баш-га республикаларла игтисади элагэлэри нечэ сахла-малы вэ паЗлашдырмалы, умуми мэнафеЗи ифадэ едэн чох мурэккэб проблемлэрин Ьэлли учун нечэ дил тап-малы, ермэни миллэтчилэри-нин кендэрдиЗи позучу гув- Милли ифтихарымыз АНА ДИЛИНДЭН БАШЛАНЫР вэлэрэ нечэ мугавимэт кес-тэрмэли. сиЗаси просеслэрэ эсл сивилизасиЗалы характер верэрэк 48MHJЗэтимизин бутун тэрэггипэрвэр гуввэ-лэринин бирлиЗини нечэ тэ’-мин етмэли? Башга проблемлэри дэ са-даламаг оларды, лакин бу кун hap бир депутатын узэ-ринэ душэн мэс’улиЗЗэтин бутун агырлыгыны ?эсэввур етмэкдэн етру деЗилэнлэр дэ кифаЗэтдир. Халгымы-зын индики вэ кэлэчэк нэ-силлэринин талеЗи учун бе-Зук тарихи мэс’улиЗЗэт гар-шысында биз догру Зол тап-мага борчлуЗуг. Р. САВАЛАН, Г. ПИРШЕВ, Г. ГЭРИБОВ. Фото Ч. Ибадовуидур. МуЬарибэдэн эввел Ба-кынын кучэлэринде, меЗдан-чаларында, мэнтеб ЬэЗэтле-риндэ ушагларын сэЬэрдэн ахшамадэк футбол оЗнадыг-ларыны чох кермушэм. Мэ-Ьэллэлэрдэ ушаг команда-лары Зарадыр вэ онлара му-вафиг адлар верирдилэр. «Бешмэртэбэ», «Шамахин-ка», «Даглы мэЬэллэсн», «Кубинка» вэ сайр. Коман-даларын тэркиби беЗнэлми-лэл оларды. Мараглысы о иди ки, ушагларын Ьамысы азэрба|чанча тэмиа даны-шар. ез араЛарында бу дил-дэ унсиЗЗет Зарадардылар. Лолдашларымдан рус БорЗа, ЗэЬуди Миша ве Сенка, татар Руслан, ермэни Жора вэ башгалары АзэрбаЗчан ди-линдэ Сезлэри тэртэмиз тэ-лэффуз едэрдилэр. Биз азэр-баЗчанлы ушаглар да русча пис данышмаздЫг. Бутун бунлары Зада сал-дыгча фикирлэширэм: Бэс ниЗэ инди Бакыда ЗашаЗан башга миллэтлэрин нумаЗэн-дэлэри, Нэтта бэ'зи азэр-баЗчанлылар АзэрбаЗчан ди-линдэ даныша билмирлэо? Нэ сэбэбэ керэ дилимиз бела кездэн-нэзэрдэн душуб? Бу суала чох чаваб ахтары-рам. Тэгсири Залныз езу-муздэ керурэм. Узун иллэр рус дилиндэ да-нышмаг халгын елитасы-на мэнсублуг саЗылыб. Бу. зиЗалыларымызын. рэЪбэр-лэримизин бэласыдыр. Бэс биз езумуз. бутев бир халг дилимизин горунмасы. ке-ниш ишлэдилмэси учун нэ етмишик? АЗры-аЗры аилэлэр. мэктэблэр, институтлар. За-радычылыг тэшкилатлары дилимизин инкишафы намина атдыглары аддымлар-дан разыдырлармы? Рус дилини билмэк лазымдыр. Бачарыгын, исте’дадын варса, даЪа бир нечэ харичи дили еЗрэнмэк мэдэниЗЗэт-дир, башучалыгыдыр. Амма буну догма дилинэ лагеЗд-лик. биканэлик Иесабына ет-мэмэлисэн. Эсл Ьунэр. мэрд-лик он дадыр ки. догма дилини мукэммэл билмэклэ. башга диллэрдэ дэ сэрбэст Зазыб-охумагы бачарасан. МэрЪум Зазычымыз Са-лам Гэдирзадэнин ЬэЗат Золдашы Роза ханым мос-квалыдыр. БакыЗа кэлдиЗи вахтдан АзэрбаЗчан дилини еЗрэнмэЗэ башламыш. адэт-эн’энэлэримизэ алышмыш- дыр. ©владлары Русланы вэ ЛеЗланы да бу рупда — АзэрбаЗчан халгына вэ ди-линэ Ьермэт руЬунда тэр-биЗэлэндирмиш. онларын Ьэр ики дили мукэммэл билмэ-лэрине    наил    олмушдур. Шэксиз ки. аилэ башчысы да мустэсна рол оЗнамыш- ДЫ1ахтилэ Бакыдакы «Монолит» адланан бинада Алексе! Никитин адлы полковник достум ЗашаЗырды. ШэЬэ-римиздэ хидмэт етдиЗи 5— в ил эрзиндэ АзэрбаЗчан дилиндэ    Залныз    «Салам». «Чох саг ол» сезлерини еЗ* рэнмншди. Сонралар онун хидмэт Зерини ТбилисиЗэ дэЗишдидэр. Арадан бир-ики ил втмуш ¿олуму онлара салдым.    Стол    архасында арвады илэ курчу дилиндэ данышдыгыны ешидэндэ мат-мээттэл галдым. Демэли. Зашадыры муЬит ону Зерли дили еЗрэнмэЗэ вадар етмишди. Бэс биз ниТэ белэ муЬит Зарада бил- мнпнн? 1961-чи илдэ иш Золда-шымла Леревана е'эам едил-мишдим. Бир сэЬэр Заша-дырымыз «Интурист» меЬ-манханасынын гаршысында даЗаныб икиликдэ сеЬбэт едирдик. Гэфилдэн уч нэ-фэр ермэни бизэ З&хынлаш-ды — Нэ дилдэ данышыр-сыныз? — деЗэ сорушдулар. — АзэрбаЗчан дилиндэ! — дедим. — ^реванда Залныз ермэни вэ рус диллэриндэ даны-шылмалыдыр! — тэлэбини вердикдэ гэтиЗЗэтлэ бил-дирдим: — ЬэмЗерлимлэ дорма дилимдэ данышмары мэнэ Ьеч кэс гадаран едэ билмэз! Арамызда мунагишэ чид-дилешди. Таныш орган иш-чиси кэлмэсэЗди, ким билир нечэ нетичэлэнэчэкди? О вахтдан отуз ил етмэсинэ бахмаЗараг миллэтчи ермэ-нилэрин ЬэЗасызчасына Ьу-чумуну унутмамыш, дэфэ-лэрлэ хош мэрамла Леревана кетмэк имканындан имтина етмишэм. Гоншу республиканын Ьэ-Затындан кэтирдиЗим мисал бэлкэ дэ сэчиЗЗэви деЗилдир. Ондан сырф миллэтчилик гохусу кэлир. Мэн тэбиэтэн миллэтчилиЗэ нифрэт еди-рэм. Милли ифтихарла, милли гурурла миллэтчилик ара- сында олан беЗук фэрги аЗырмары бачармаг лазымдыр. Ьэр бир азэрбаЗчанлы догма дилини гэлбэн сев-мэли. горумалы. онунла фэхр етмэли. амма башга халгларын диллэринэ дэ лаЗигиичэ еЬтирам кестэр-мэлидир. Летмншинчн иллэрдэ ев-ладларыны рус мэктэблэ-риндэ охутдурмаг респуб-ликамызда дэб душмушду. Эн дэЬшэтлиси о иди ки. ва-лидеЗнин езу рус дилиндэ даныша билмэдиЗи Ьалда. ушарынн кэлэчэкдэ «ортаЗа чыхармаг» хатиринэ Иэмин дилдэ охутдурмага чан атыр-ды. ДаИа орасыны душун-мурду ки, белэ чанфешан-лыг хеЗирдэн чох, зэрэр верир. Дуррунлуг иллэриндэ иш о Зерэ чатмышды ки. Бакы-нын мэркэзи Ьиссэсиндэ АзэрбаЗчан мэктэблэрини бармагла саЗмаг оларды. Тэгсир кимдэ иди? Элбэттэ ки, езумуздэ. Елэ душун-мэЗин ки, мэн ушагларыны рус дилиндэ охутдурмагын элеЗЬннэЗэм, хеЗр, онлары шикэст едэнлэрин зиддинэ-Звм. Кер нэ кунэ галмышыг ки, АзэрбаЗчан дилинин фэ-ал ишлэдилмэси учун Зуха-рыдан кестэриш вернлир. Бу илк невбэдэ догма ди-лимизэ екеЗ мунасибэти-миздэн ирэли кэлир. Елэ бу кунун езундэ дэ назирлик-лэрдэ, бирликлэрдэ. му-эссисэ вэ идарэлэрдэ АзэрбаЗчан дилиндэн мэЬдуд ис-тифадэ едилир, сэнэдлэрин тэртиби эсасэн рус дилиндэ апарылыр. Кимдир мугэс-сир? взумуз! Чунки, мэс’ул вэзифэлэрдэ чалышан Ьэм-вэтэнлэримизин хеЗли Ьис-сэси ез дилини мукэммэл бил мир. Буна керэ дэ онун кениш тэтбиг едилмэсинэ лагеЗд Занашыр. Телефон дэстэЗини ке-туруб 10 — 15 немрэЗэ зэнк чал ын. Тэсадуфи палларда сизэ «бэли» чавабы верилэ-чэк, эксэриЗЗэтиндэн «да», «слушаЗу» сезлэрини еши-дэчэксиниз. Догма дилэ белэ мунасибэт деЗишмэЗинче онун девлэт дилинэ чев-рилмэси чидди манеэлэрлэ гаршылашачагдыр. Елэ бу сэбэбдэндир ки. ишчилэри-нин Ьэтта 80 — 90 фаиэи азэрбаЗчанлылардан ибарэт олан тэшкилатларда ана дили 3*да душмур. Ьалбуки гоншу Курчустандй рус дилини билэнлэрин cajbi Ьеч дэ АзэрбаЗчанда оланлардан аз деЗилдир. Лакин курчу-лэр Ьэр ]ердэ ез диллэрини ен плана чэкир. онунла фэхр едирлэр. Лыгыячаг-лар. топланышлар, керуш-лер бир гаЗда олараг. курчу дилиндэ кечирилир. идарэлэрдэ иш догма дилдэ ке-дир. Буна керодир ки, Курчустанда JamaJaH башга миллэтлэрин нумаЗэндэлэри гыса муддотдэ курчу дилини еЗрэнмэЗэ мочбур олур-лар. Республикамызда исэ чох вахт бунун эксини керу-рук. Бу Захынларда Мэркэзи телевизиЗа ^лтадан естра-да маЬнылары фестивалы-яы кестэрирди. Лекун кон-сертиндэ ики курчу мугэн-ниси чыхыш етди. Догма диллэриндэ бир нечэ маЬ-ны охудулар. Фестивалда JyKC3K мукафат алмыш АзэрбаЗчан мугэнниси эв-вэлчэ бэстэкар Рауф Ьачы-Зевик мэшЬур «Севкилим» маЬнысыны охуду. МаЬны-нын маЬир ифачысы Рэшид БеЬбудов белэ мэчлислэрдэ «Севкилим»и Ьэмишэ ики дилдэ охуЗарды. Кезэл до алынарды. Нэдэнсэ, бизим мугэнни Ьэр ики маЬны-ны рус дилиндэ ифа етди. Кимдир мугэссир? Мэкэр республика МэдэниЗЗэт На-зирлиЗи, дикор элагэдар тэшкилатлар кэнч мугэнни-Ja вахтында мослэЬэт вера билмэздилэрми? Экэр биз АзэрбаЗчанын суверен республика кими инкишафына чалышырыгса, илк невбэдэ башга миллэтлэрэ, башга диллэрэ еЬтирам кестэрмэк-лэ Занашы, догма дилимизин инкишафы raJPbicbiHa галмалыЗыг. Бун дан етру Ьамылыгла милли гурур вэ ифтихар Ьиссимизин. милли тэЬсилимизин Зуксэлдил-мэсинэ диггэти артырмалы, дилимизин шэрэфини гору-малыЗыг. Митинглэрдэ, Зы* гынчагларда «Вэтэн», «Мил-лет», сезлерини кен-бол ишлэтмекдэнсе, Ьэрэ ез аилэсиндэ, чалышдыгы кол-лективдэ догма дилин эсл тэблигатчысы олмалы, онун кешиЗинде дурмалыдыр. Биз езумузэ. милли некумузэ га-Зытмаг учун дилимизи езумузэ гаЗтармалыЗыг. Каэым ЭЛ ЭК БЭРОВ. ВЕРКИ ИХТИЗАМЫ ВЭТЭНДАШЛЫГ БОРЧЧДЧР АзэрбаЗчан Республикасы Презндентннин фэрманы илэ республика девлэт верки хидмэти Зарадылмышдыр. Баш Девлэт Верки ИнспекснЗасы рэисинин бнринчи муавини Ч. TAFblJEB мухбиримизин хаЬиши илэ бу фэрманы шэрЬ едир. — Довлэт верки хидмэти Зарадылмасы республикамы-зын суверенлик Золунда ат-дыгы чох муЬум аддымлар-дан бири Ьесаб едилмэлидир. Мггсэд еввэллэр республика МалиЗЗэ НазирлиЗинин дев-лэт верки инспексиЗасы апа-ратыны даЬа да шиширтмэк де)ил. верки ганунверичи-лиЗинэ вэ довлэт гиЗмэт ин-тизамына эмэл едилмэси узэриндэ нэзарэт системини даЬа да тэкмиллзшдирмэк-дир. — Девлэт верки инспексиЗасы Зарадылмасындан Ьеч I ил Зарым кечмэмиш верки-|лэр вэ будчэЗэ дикэр ичбари едэнишлэр Ьаггында ганун-вернчилн/э эмэл едилмэсинэ нэзарэт саЬэсиндэ МалиЗЗэ НазирлиЗинин фуиксиЗала-рынын АзэрбаЗчан Респуб-ликасы Девлэт Верки *ИД-мэтннин органларына Ьэвалэ едилмэси нэ илэ элагэдар-дыр? — Игтисади суверенлиЗэ чан атырыгса буну меЬкэм Задда сахламалыЗыг ки, ин-кишаф хэрчлэринин малиЗЗэ- лэшдирилмэсинин эсас мен-бэЗи веркилэрдир. Верки буд-чэнин мадди эсасыдыр. Вер-килэрин вэ дикэр ичбари едгнишлэрин дузкун Ьесаб-ланмасына, онун будчэЗэ там Ьэчмдэ вэ вахтында кечи-рилмэсинэ исэ кучлу нэзарэт олмалыдыр. Девлэт верки инспексиЗасы да бу мог-сэдлэ Зарадылмышды. Аз вахт эрзиндэ биз чох rneja наил олдуг. Мэсэлэн, Ьэмин инспексиЗа фзали^эт кестэр-AhJh муддэтдэ будчэЗэ 150 MH.ijoH маматдан артыг зла-вэ вэсаит дахил олмасыны тэ’мин етмишдир. Илк ба-хьиида бу рэгэмин беЗук °л* масы мусбэт Ьал кими ке-рунэ билэр. Эслиндэ бу о де-мэкдир ки. аЗры-аЗры тэ’диЗэ-чилэр Ьэлэ да кэлирлэрини. BepKHrojMa обЗектлэрини киз-лэдир, верки ганунверичили-Jhh8 дузкуи эмэл етмирлэр. СаЬибкарлыг фэалиЗЗэтинин кенишлэнмэси илэ элагэдар веркилэрин будчэЗэ вахтында дахил олмасыны тэ’мин ет-мэк учун веркилэрэ девлэт нэзарэт органларынын ишини Зенидэн гурмаг, онларын сэла- ЬиЗЗэтлэрини даЬа да артыр-маг зэрурэти Заранмышдыр. Инди девлэт верки хидмэти муст&гил структур кимч фе-алиЗЗэт кестэрэчэк. Бундан сонра биз Ьэм дэ девлэт гиЗ* мэт.лэринин вэ тарифлэринин тэтбиг олунмасынын дузкун-луЗунэ нэзарэт едэчэЗик. Та-мамилэ Зени олан бу вэзифэ-нин еЬдэсиндэн кэлмэк учун кадрлар Зенидэн груплащды-рылмалы. тэсэрруфат фэалиЗЗэтинин алтернатив фэр-маларынын хусусиЗЗ&тлэри еЗрэнилмэлидир. — Девлэт верки хидмэти-нин структуру нечэ олачаг? — АзэрбаЗчан Республикасы довлэт верки хидмэти Баш Девлэт Верки Инспек-сиЗасындан, Нахчыван Мухтар Республикасы, ДГМВ, раЗонлар, шэЬ&рлэр вэ шэ-Ьэрдэ раЗонлар узрэ Зухары инспексиЗалара табе олан девлэт верки инспексиЗала-рындан ибарэт олачагдыр. Ьазырда бизим эмэкдашла-рын са]ы 1300 нэфэрдэн чох-ДУР- Бу боЗук гуивэни ]ах-шы тэшкил етмэк вэ истига-мзтлэндирмэк лазымдыр. — Республикамызын Ьэлэ ез верки ганунлары Зох- дур. — Ьэлэлик биз оз ишими-зи «Девлэт верки муфэттиш- лиЗинин Ьугуглары, везифэ-лари вэ мэс’улиЗЗэти Ьаггында» ССРИ Ганунуна эсасэн гуруруг. «АзэрбаЗчан Республикасында девлэт муогси-сэлэри, тэшкилатлары вэ бирликлэриндэн веркилэр Ьаггында» вэ «АзэрбаЗчан Республикасы вэтэндашла-рындан, харичи вэтэндашлар-дан вэ вэтэндашлыгы олма-Зан шэхслэрдэн кэлир зерки-си Ьаггында» ики ганун ла-ЗиЬэси республика парламен-тинэ тэгдим олунуб. Гаршыдакы ики а] эрзин-дэ «АзэрбаЗчан Республика-сынын девлэт верки хидмэти Ьаггында» ганун лаЗиЬэси, верки хидмэтинин фэалиЗЗэ-тинэ аид мэсэлэлэр барэсин-дэ гэ{)арлар^да Ьазырланма-лыдыр. — 1ени структур Зарадыл-масынын будчэЗэ тэ’ди)элэ-рнн вахтында едэнилмэсинэ нэзарэти кучлэнднрмэкдэн башга даЬа нэ кимн фаЗдасм олачаг? — Верки сиЗасэти нэ гэ-дэр мутэрэгги, .веркилэрин Зыгылмасына девлэт нэзарэти нэ гэдэр кучлу алса Сосиал-игтисади инкишаф програм-лары бир о гэдэр тез ЬэЗата кечирилэр. УмумиЗЗэтлэ, биз верки ганунверичилиЗкнин дузкун изаЬ едилмэсинэ ча- лышыб верки мэдэниЗЗэти формалашмасына наил олма-лыЗьгг. Мухтэлиф игтисади санксиЗалар ве инзибати чэ-римэлэр тэтбиг етмеклэ ки-фаЗэтлэнмэк олмаз. Верки сиЗасэти дузкун баша душул-сэ, игтисадиЗЗатын девлэт-сизлэшдирилмэси, мухтэлиф мулкиЗЗэт формаларынын Заранмасы шэраитиндэ ида-рэ вэ му&ссисалэрэ верилэн сэрбэстликдэн максимум ис-тифадэ олунар, саЬибкарлыг фэалиЗЗэти ганун чэрчивэсин-дэ даЬа сур’этлэ кенишлэ-нэр. Газанылан кэлирдэн ту-тулан веркилэр девлэт ха-З.ИНЭСИНЭ дахил олур вэ сон нэтичэ е’тибары илэ JeHO дэ халгын рифаЬына хэрчлэнир, эЬалинии сосиал мудафиэси-ни меЬкэмлэндирме]э хидмэт едир. Она керэ дэ верки ин-тизамьжы кучлэндирмэк рес-публикамызьш игтисади су-веренлиЗини арзу едэн Ьэр кэоин вэтэндашлыг борчу олмалыдыр. Будчэ кэс при нин нэ демэк олдугуну би-лэн идарэ, муэссисэ вэ тэш-килат рэЬбэрлэри. саЬибкар-льв’ла мэшгул олан Ьэр бир вэтэндаш елэ етмэлидир ки. АзэрбаЗчан девлэтинин хэзи-нэси бошалмасын. СеЬбэти Зазды: Г. ГЭРИБОВ. Етр итсцфт: иуМизэщ psjjsp Амирдикдэн елми идарэетмэр Xejnpхэбэр 33 кундэн сонра НЭЬАЛЭТ ТОВУЗ УЗУМЧУЛЭРИ ИСТЭДИКЛЭРИНЭ НАИЛ ОЛДУЛАР. 47 МИН ТОН МЭКСУЛ ЬАЗЫРДЫР Кэндлн HHja зэЬмэт чэкир, экир, бечэрир, Зыгыр? Элбэттэ, Зашамаг, Ьэм дэ ин-сан кими Зашамаг учун. Эв-вэллэр Товузда да дэрилэн узумун Ьэр килограмына бир гэш1к зэЬ.мэт Ьаггы верилир-ди. Бу, эслиндэ, кэндлинин кун соира хэбэр-хэбэрэ ча-ланды. Эввэлчэ бригадалар вэ ичарэдарлар, сонра тэсэр-руфатлар далбадал рапорт вердилэр. Чэми уч тэсэрруфат кэсирдэ галды. Телман адына соехо-зун эмэкчилэрн ермэни гул- елини, урэЗини ншдэн cojyT-    дурларыньш басгынларына маг иди. Мевсумун эввэлин-    мэ’руз галараг нэ баглары дэ килограмын гиЗмэти 5 гэ-    эмэлли-башлы бечэрэ билди- пиЗэ галхыб вэ буну керэн    лэр, нэ дэ Зетишэн мэЬсулу эЬали Зыгыма Ьэвэслэ чыхыб.    ]ыгдьшар. Элимэрданлы сов- Сонратар Ьэр килограмын гиЗмэти 10 гэпиЗв чатдырыл-ды. Чунки шэраб заводуна кендэрилэн узумун Ьэр тону-нун сатыналма гиЗмэти 45 фанз артмышды. Бу исэ совхоз лара 12 милЗон манат элавэ кэлир верирди. Агрокомбинат Зени ги]мэти е’лан хозунун баг ларыны чичэк вахты дату вурду. Енкелсин адыны дашы]ан совхозун плантасиЗалары исе «су» деЗэ-деЗэ галды, план 75 фаиз-дэн Зухары галхмады. Нэ исэ, иши« чэтини арха-дадыр. Узумчулэр инди бу гэнаэтэ кэлиблэр ки, jax- AU.Tiunnai Jvnn i iijmvi n    1    ^    1    j едэндэн сонра Зыгыма чы- шы ишлэЗиб, ]ахшы да до- га1ы паЬа ла аот- ланмаг олаР* Ра^он Узумчу-ханлары cajw дапа да арт    -    ил ¿q мил]он манат ды вэ узум Зыгымы кундэ 2 пул газаныблар. мин тона галхды.    ВадеЬ    ШЫХЛЫ, Лысым башланандан 10 «Х*лг гэзетя»ннн мухбири. JewH Кэн«вв. Фото Ч. Ибадовуидур. Тэчрубэдэ тэсдиг олунуб ки, муэесисэнин тэсэрруфат фэалиЗЗэтинин сэмэрэси хе]-ли дэрэчэдэ идарэетмэ кадр-ларьшдан асылыдыр. Угур-ларын учдэ бир Ьиссэси мад-ди-техники базанын во ис-теЬсал технолокиЗасынын, учдэ икиси исэ билавасито ис-теЬсалы идарэ едэн ихтисас-лы, пешэкар, базар рэгабэ-тини керэн вэ гиЗмэтлэнди-рэн, вахтында гэрарлар гэбул етмэЗ« вэ ЬэЗата кечирмэЗ« бачаран кадрларыи паЗына душур. Идароетмэни бачармаг мухтэлиф тэсэрруфатчы-лыг .мэсэлэлэринин пелли ва-риантларындаи эн уЗгун ола-ныны сечмэЗи бачармагдыр. Базар игтисадиЗЗатына ке-чиддо элагэдар, Ьэр шеЗдэн эввэл, бир чох анлаЗышлар Ьаггында тэсэввурлоримизи дэгиглэшдирмэлиЗик. Узун иллэр белэ анлаЗышлар биз-дэ ЗаД 030 кими гэбул олунуб. маЬиЗЗэтинэ варылма-даи архивлэрэ атылыб. Мэсэлэн, бизнесмен, менечер, менечмент, маркетинг вэ рэ-габэт кими анлаЗышлар. МулкиЗЗэт Ьаггында, онун форма-лары барэдэ дэ бирторофли фикирлэшмишик. Уму м халг мулкиЗЗэти формасыны агыз-долусу тэ'рифлэЗэ-тэ рифлэЗэ Ьэрэ паЗы ез тэрэфинэ чэ-киб. Инсан фэрд кими, онун мэнафеЗи умдэ мэгсад кими ерг-басдыр едилиб. Ьалбуки инкишаф етмиш влкэлэрдэ шэхси мулкиЗЗэт дэ фэалиЗ-Зэт кестэриб. уму мха лг мул-киЗЗэти дэ. кооператив, ак-сионер, консерн вэ дикэр эмэк каллектнви бирликлэ-ринин мулкиЗЗэти д». Ьамысы чэмиЗЗэтэ ез паЗыиы ве-риб. Инди елкодэ, елэчэ дэ республикамызда мухтэлиф мулкиЗЗэт формалары инкишаф етдирилир. Бунлар ол-кэнин игтисадиЗЗатынын дир чэлдилмэсияэ хеЗли квмак квстэрэчэклэр. Идарэетмэ бир механизм-дир, базар игтисадиЗЗаты елми эсаслара малик, планлы, душунулмуш мунасибэтлэр демэкдир. Бу системдэ Ьэр кэс аз гала робот кими вз ишини дэгиг. гусурсуз Ьэм да зарадычы шэкилдэ пэЗата кечирир. Еле кетурок бизнес мени. Онун бу механизмдэ ролу нэдэн ибарэтдир? Бизнесмен инадкар, гэтиЗЗэтли. муэесисэнин З^зринэ олан ишлэрдв геЗри-стандарт ду* ип’нмэк габилиЗЗэтинэ малик адамдыр. Сосиоло-жи тэдгигатлар кветэрир ки, бизим эксэр тэсэрруфат рэп бэрлэриндэ елэ бу кеЗфи]-1этлэр — сэрбэст душунмэк, муЬакимэ ЗУРУТмэк. мустэгил гэрарлар гэбул етмэк габи-лиПэти чатмыр. Менечмент термининдэн инди тез-тез истифадэ едирик. Бэс бу ив демэкдир? Менечмент идарэетмэ Ьаггында елмдир. Бу сез Ьэмчинин Ьэмин елмло мэшгул олан мух-тэлиф груллара вэ шэхелэрэ аид едилир. Менечмент ишини точруби олараг билон Ьэр бир менечер онун усул вэ васитэлэриндэи истифадэ едэрэк мувэффэгиззэт газана билэр. Лакин тэкчэ бунлары билмэк аздыр. Маркетинг системяиин квмэ}ино еЬтиЗач бурдан догур. Маркетинг муэесисэнин истеЬсал вэ сатьпи фэалиЗЗэ-тинин еле идарэетмэ систе-мидир ки, бу заман Залныз базары« комплекс тэЬлили эсасында .истеЬсал едилмиш мэЬсулун сатышы, максимум мэнфээт кэтурулмэси проб-леми Ьэлл олунур. Маркетинг менечментин елэ комплекс тэдбирлорини эЬатэ едир ки, бурада муэесисэнин истеЬсал етди)« мэЬсула ча-ри вэ перспектив тэлэбат ву рэнилир, мэЬсулун истеЬса-лы вэ сатышы базарын тэ-лэблэринэ уЗгунлашдырылыр. Менечерин маркетинг си-Засэтине ашагыдакылар да-хилдир:    базар рогабэтиндэ ри^мот сэвиЗЗэсинин му&ЗЗгн-лэшд и рилмэси, мэЬсулун кеЗ- фИЗЗЭГИШШ ЗуКСОЛДИЛМЭСИ, онун Зенилэшдирилмаси» че' шидин Захшылашдырылмасы, сатышын тэ’мин едилмэси, мэЬсула тэлэбатын дунами-касьшын. Ьэмчинин базар регабэтишш вЗрэнилмэси, истеЬсал олукан мэЬсулун структурунун базар тэлэб-лэринэ Звнэлдилмзси, тэлэ-бата вэ алычылара мухтэлиф васитэлэрлэ тэ’сир кэс-тэрилмэси. Бурада реклам-лар, сэркилар вэ с. нэзэрдэ тутулур. Конкрет бир муэссисэ рун маркетингии эсас везифоси бунлардыр: муэесисэнин еп-тиЗатларына уЗгун олая сэр-фали базарын муеЗЗэн едилмэси, муэесисэнин еЬтиЗат-ларындан мэЬсулун лаЗИЬэ-лэщдирилмэсиндэ, истеЬса-лында дузкун истифадэ вэ с. Маркетинг муэесисэнин планлашдырма стратеки)асы-ныи да эсас унсурлэриндэи биридир. Сон вахтлар менечер фэ-алиЗЗэтиндэн. онун ядарэет-мэдэ во умумиЗЗетле. истеЬсал ее сатьяп просесиндэки ро лун дан чох данышылыр. Менечер Зуксэк ихтисаслы, пешэкар, сапанин проблемлэ* Вдэриндон бэлад олан, комлутерлэрлэ ишлэ- moJh бачаран, ан азы бир харичи дил билэн, мурэккэб шэраитдэ белэ идарэетмэ мэ-свлолэрини дузкун сечен шэхедир. Менечерин мутлэг роис вэ ]ахуд саЬибкар ол-масы вачиб деЗил. О ез вэ-зифесиндэ тамамилэ мустэ-гилдир, Залныз муэосисэиин еЬтиЗачларьша хидмэт едир. Лакин менечер олмаг муэс-сисэнии фэалиЗЗэтинэ чаваб-деЬлиЗи бвлмокдир. Экер му-ессисэ там автоматлащды-рылса, орада бирчэ иэфэр дэ фэЬла олмаса бело )енэ менечер лазымдыр. Ьугуги шэхе олан, муэесисэнин адын-дан чыхыш едэн менечер партнЗорлары. Зухары тэшкилатлар вэ мализ jo-кредит тэшкилатлары илэ ишкузар элагэлэр Зарадыр. Истэнилэн саЬадэ чалышан менечер учун беш ^сас база oMonHjjaTbi мовчуддур. Бун-лардан биринчиси мэгсадин MyaJjoH едилмэсидир. О эввэлчэ могсэди догиглэшда-рир, она наил олмагын кон-крет Золларыны тапьф вэ иштирак едэилэрэ бу барэдэ ме’лумат верир. Икинчиси, эмэлнЗЗат заманы фэалиЗЗэт саЬалэрини тэ’мин едир, мунасибэт лорий Захшылашдырылмасы вэ вэзифэпин Зери-нэ Зетирилмэси учун лазым олан hop ше]лэ таныш олур, груплар Зарадыр, вэзифэлори муэЗЗэнлэшдирир. Учунчу-су, груплар вэ ишчилэр ара-сында элагэлэр Зарадыр, ча-вабдеЬ шэхелэр tb’Jhh едир. Дврдунчусу, мухтэлиф ишчи грурларынын эмэЗинии гиЗ-мэтлэндирилмэси учун елчу ваЬиди муэЗЗэнлэшдирир. Бу заман ишчилорин фэалиЗЗэти тэЬлил едилир, thJmot-лэндирилир, груллара вэ иш чилэрэ мэ’лумат верилир. Hehajor. менечер езу дэ ии* мишафда олмагла этрафда-кылара тэ’сир кветэрир. Эн башлычасы будур ки, базар игтисадиЗЗаты шэра-итиидэ мувосис&лэрин «дар» едилмэси нечэ адлаидыры-лырса-адлаадырылсын, Ьаггында сеЬбэт ачдыгымыз механизм вэ унсурлэр олмаса мэЬсулун маЗа дэЗэринин аша-гы салынмасы, истеЬсалын вэ кэлйрин чохалмасы, базар рэгабети шэраитиндэ За* шамаг имканы мэЬдудпаша-чаг. Муэесисэнин «гызыл фонду» олан идарэетмэЗэ вэ идарэетмэ ишчилэринэ дэ елэ бу призмадан бахмаг лазымдыр. • Н A. TAFblJEB, CysiraJbiT Аля Техники ТэЬсял Мэктэбянии кафедра мудкрк. десеит. ;
RealCheck