Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, October 07, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - October 7, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ -1 октмбр iwi-чи ил. не 190 Базар енстремизми (Эввэлн 1-чи сэЬнфэдэ) инди дэ 500 кунэ, 1    2 илэ базар ^аратмага чэЬд кестэ-рилир. Бир сезла, сэЬвлэр эсасында сэЬв едирик, сэпв-лэр эсасында консепсиЗа За-радырыг. Башга сезла, бурок-ратик- тоталитар игтисадиЗ-jaты вэЬши базар мунасибэт-лари илэ эвэз едирик. Элбэттэ, бела олан шэраит-да вэ бутевлукдэ базар узэ-риндэ демократии нэзарэт ад* ланан нэзарэти ЬэЗата кечир-мэк, зэЬмэткешлэрин истеЬ-салын идарэ едилмэсиндэки эсл демократии иштиракет-мэ формаларыны да мэЬдуд-лашдырырыг. Игтисади Ьаки-миБэт, игтисади гуввэ бир нев сиЗаси-демократик Ьаки-миЗЗэти мэнкэнэ арасына са-лыр. Белэликлэ, нэинки реал гытлыг, Ьабелэ сун’и, гон* дарма гытлыг japaтмaг им-каны да асанлашыр. Ьэтта игтиcaдиjjaтдa гытлыг За-ратмаг истэЗэн гуввэлэр дэ ]аранмага вэ артмага башла-]ыр. Чунки бела адамлар учун баЬа сатмагла кэлир эл-дэ етмэк истеЬсалда хэрчлэ-ри ашагы салмагла, эмэЗи сэ-мэрэли тэшкил етмэклэ газа-нылан кэлирдэн гат*гат асан вэ сарфэлидир. Бела спекул-jaтив, кизли игтисадиЗЗат мев-гejиндэ дуран гуввэлэр сиви-лизасиЗалы, тэнзим олунан базар мунасибэтлэринэ Ьэтта мугавимэт дэ кестэрирлэр. Демократии гуввэлэр исэ ез невбэсиндэ бела гуввэлэрин, нечэ дeJэpлэp, дэ]ирманына су текурлэр. Суал олунур, нэ-Зин хатиринэ? Онун хатирэнэ ки, Гэрбдэ десинлэр АзэрбаЗ-чанда демократка галиб кэ-либ, кepиjэ Зол ]охдур. EJби joxдyp, кериЗэ joл олмасын. Бурада мэсэлэ кер^а ден-мэкдэн де^л, халг учун аз агрылы игтисади гурумун формалашмасындан, душу-нулмуш елми кoнceпcиjaнын зэрурили]индэн кедир. Лах-шы олар ки, Гэрб елкэлэри езлэри учун елэмэдиклэрини бизэ товсиЗэ етмэсинлэр. Мэ-сэлэн, М. Тетчер 1979*чу ил-дэ баш назир ними Ьаким^-Jэтэ кэлэндэ Инкилтэрэдэ чидди, сэрт игтисади сиЗасэт програмыны ирэли сурду. У. Черчил вахтилр образлы шэ-килдэ демишдир ки, азад игтисадиЗЗат пис игтисади^ат-дыр; тэкмиллэшмэмиш игти-садиЗЗатдыр, динар игтисади системлэр ондан да писдир. Азад базар игтисади^аты-нын негатив чэЬэтлэри Зал-ныз Гарбин лндерлэри тэрэ-финдэн де}ил, демократларын ифадэси илэ десэк, «комблок» мввгejиндэ дуранлар тэрэ-финдэн дejил, антикомму низм, антисосиализм мевге-jиндэ дуран бир сыра Гэрб игтисадчылары вэ сосиолог-лары тэрэфиндэн дэ кестэ-рилмишдмр. АБШ-ын мэш-пур саЬибкары вэ вэкили Фред ФЗорс cejлэмишдиp ки, Ьэр бир игтиcaдиJJaт тэнзим-лэнэн игтисадиЛатдыр. Сон* ра о, сезунэ элавэ едэрэк демишдир: елэ етмэк лазымдыр ки, PycиJa сезун негатив мэ’-насында базара чеврилмэсин. Башга бир мисал. АБШ-ын президенти Ф. Рузвелт 1930 —35-чи иллэрдэ ез елкэсин-дэ азад тичарэти гадаган ет-ди, президент кими она вето гоЗду. Ьэлэ она бахмаЗа-раг ки, о вахтлар АБШ-да вэ дикэр Гэрб елкэлэриндэ биз: дэки кими гытлыг 1ох иди. Лери кэлмишкэн дeJэк ки, гытлыг олан jepдэ азад базар игтисадиЗЗатына кечмэк дузкун дeJил. Бу, базары ол-ма^н елкэнин базара кечмэ-синэ бэнзэр бир шеЗдир. Ьэ-мин иллэрдэ АБШ-ын президенти нэинки азад базар консепсиЗасыны гэбул етмэ-миш, Ьэтта ади тичарэтин ат-рибутлары олан ги]мэтлэрин либераллашдырылмасы, езба-шына кредитлэшмэ илэ мэш-гул олан сэнаЗечилэри, ти-чарэтчилэри, биржачылары вэ банкирлэри чэримэ етмиш, Ьэтта бу ишэ керэ онларын мулки^этини мусадирэ етмэк Ьаггында фэрман вермишдир. Рузвелт истеЬлак базары гajFыcынa галараг кэнд тэ-сэрруфатыны рэгабэт муба-ризэсиндэн горумуш, зэрэрлэ ишлэЗэн фермерлэрэ кузэшт-ли кредит вермишдир. Белэликлэ о, елкэнин дагылмасы гаршысыны ваЬид девлэт програмы вэ елми планлаш-дырма методлары Joлy илэ ала билмишдир. Демэли, аг-рар мэcэлэjэ аид К. Марксын муддэаларындан капитализм сосиализмдэн даЬа бачарыг-ла истифадэ едэ билмишдир. Маркс дэфэлэрлэ кестэр-мишдир ки, торпаг саЬэси мевчуд олдугуна керэ кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын г^мэти мунбит торпага керэ Зох, пис торпагын мэЬсулдар-лыгына керэ муэ^эн едилмэ-лидир. Биздэ исэ азрентабел-ли колхоз вэ совхозларын ин-кишафы гajFЫCынa галан ^х-дур. Демэк кифаЗэтдир ки, Канада вэ Америка кими кэнд тэсэрруфаты учун Зарарлы олан елкэлэрдэ кэнд тэсэрруфаты муэссисэлэринин 35 — 40 фаизи дотасиЗа илэ ишлэ-jиp. Исвечрэдэ бу 75 фаизэ, Норвечдэ 74 фаизэ, ЛапониЗа-да 72 фаизэ чатыр. Инди Ав-ропа елкэлэриндэ фермерлэрэ верилэн дотасиЗа вэ Зар-дымлар кэнд тэсэрруфаты мэЬсуллары AaJapHHHH 50— 70 фаизини тэшкил едир. Гэрбдэн еЗрэнмэли чох uiej-лэр вардыр. Инди, республи-када кэнд тэсэрруфаты саЬэ-синдэ езэллэшдирмэнин JeHH KOHcencnJacH Ьазырландыгы бир заманда белэ чэЬэтлэрин нэзэрэ алынмасы вачибдир. АБШ-да хырда тэсэрруфат-лар, о чумлэдэн аилэ подра-ты кэнд тэсэрруфатынын 30 фаизини эЬатэ едир, лакин кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын 3 фаизини верир. Ири тэсэрруфатлар кэнд тэсэрруфаты сапэсинин 1,4 фаизини тэшкил етдиЗи Ьалда кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын 32 фаизини верир. Лери кэлмишкэн rejA едэк ки, АБШ-да торпагын 40 фаизэ гэдэри, Исраилдэ 90 фаизэ гэдэри, Нидерландда исэ ha-мысы девлэт мулкиЗЗэтиндэ-дир. УмумиЗЗэтлэ, азад базар HrTHcaflHjJaTbi консепс^асы олса-олса нормал базар игтисадиЗЗатына аиддир. Белэ бир базар игтисадиЗЗаты биздэ Joxflyp. JanoHHjaHbiH керкэм-ли игтисадчысы, Лапони/анын c9HaJe банкы тэЬгигат ше'бэ-синин мудири Татсуо Баи кестэрир ки, азад тичарэт KOHcencHjacbiHbi ССРИ-дэ тэт-биг етмэк учун шэраит Joxr дур. О, бунунла элагэдар ола-раг ЛапониЗанын тэчрубэсинэ истинад едир вэ инандырычы фактларла кестэрир ки, Ла-noHHja JanHbi3 20 илдэн сон-ра, J9 HH 1975-чи илдэ, Аме’ риканын азад базар игтиса-flHjJaTH моделинэ кечди. Монетарист-либерал базар игтисади j Латы консепс^асы (елкэнин беЬрандан чыхмасы ]олуну истеЬсалын инкиша-фынын сабитлэшмэсиндэ де-Jwi, jaлныз мубадилэ, тэда-вул, мали^э-кредит сфера-сында ахтармаг) кечмиш ССРИ-нин республикаларыны да чыхылмаз B93HjjdT9 сал-мышдыр. Экэр 1990-чЫ- илдэ ССРИ-нин будчэ кэсири чэми 70 мшфрд рубл иди-сэ бу илин ахырына JanHbi3 PycHjaHbiH будчэ кэсиринин 3 tphaJoh рублдан артыг олачары кезлэнилир. Инди Pycnja ajfla 250 милjapд рубл чап едир, пулун емисси]асы-ны hajaTa кечирир, илин ахырына кими ги]мэтлэрин 2—3 дэфэ дэ галхачагы кезлэнилир. Белэ олан шэраитдэ «дэ-гиг прогнозларла» мэшгул олан адамлар эмтээлэри киз-лэдиб сонра онлары даЬа jyK-сэк rnjM9T9 сатмаг кими пси-холожи вариантлара Мэлэн-миш олурлар. Белэ психоло-KHja ги]мэтлэрин мутэмади артдыгы бир шэраитдэ вэр-дишэ чеврилир. Инди бутун агырлыглар халгын узэринэ душур, халг дузкун олма]ан, ejбэчэp кон-сепс^аларын эзабыны чэк-мэли олур. Инди алынан Ьэр 10 мин манатлыг эмтээнин 80 фаиздэн чохуну гондарма веркилэр вэ элавэлэр — эла* вэ дэjэp веркиси вэ тичарэт элавэси тэшкил едир. Лакин нормал, jэ,ни сивилизас^аль! базар игтиcaдиJJaты моделинэ эмэл едэн елкэлэрдэ ис-теЬсалчы вэ истеЬлакчы #ра-сында васитэчилик едэн шэхс вэ тэшкилатларын кэлири 15—20 фаиздэн чох олмур, биздэ исэ бу 300 — 500 фаизи кечир. Ге^и-сивилизас^алы базар игтисади^атыны мудафиэ едэн бэ’зи дахили вэ харичи гуввэлэр Ьэтта белэ бир кон-сепси]аны да ирэли сурур-лэр:    игтисад^Зат    эдалэтли jox, сэмэрэли олмалыдыр, тэнзимлэнэн Зох, азад олмалыдыр. Бэли, бу демократии гуввэлэрин истинад етди]и фэлсэфэдир. 0зуну демократии Ьесаб eтмэjэн Франса-нын планлашдырма узрэ девлэт катиби Л. Столер исэ базар мунасибэтлэриндэ тэн-зимлэнмэни, идарэолунманц эсас кетурур. Ьэлэ 100 ил бундан габаг франсыз соси-ологу Анри Фа}ол тэнзимет-мэ вэ планлашдырманы елми идарэетмэнин башлыча функси]алары адландырмыш-дыр. Белэ бир Ьэгигэти баша душмэк лазымдыр ки, базар планы эвэз едэ билмэз, план да базары. План макро, базар исэ микропросеслэри тэнзимлэ^р, Ьэр ики мурэк-кэб игтисади элагэлэри вэ просеслэри эЬатэ едир. Бурада «Ьэр кэсин» езунэ yj-гун фэали]]эт механизма вардыр. Мэсэлэн, базар истеЬлак тэлэбатыны ejpэнмэклe плaнлaшдыpмaja игтисади инфopмacиJa вермэлидир, план исэ буна yjFyн олараг мадди истеЬсал саЬэлэринин структуруну, онун узунмуд. дэтли инкишаф кoнceпcиjacы-ны муэ]]эн етмэлидир. Му-асир деврдэ базар мунаси-бэтлэринин кенишлэнмэсини нэзэрэ алараг планлы тэн-зиметмэ блокунда дэ^р га-нунундан вэ дикэр игтисади категор^алардан кениш истифадэ етмэк олар. Е,)ни заманда, jepи кэлдикдэ кечид деврунун хусусиЛэтлэрини. республиканын муЬарибэ вэ-зи]]этиндэ олмасыны нэзэрэ алараг директив планлаш-дырмадан, jэ,ни планын ди peктивлиjи принсининдэн дэ истифадэ етмэк лазымдыр. Чунки кучлу девлэт cиjacэти олма]ан Зердэ кучлу игтиса-диjJaтдaн данышмаг мумкун деЗил. Базар игтисадиЗЗатыны Ьэтта кортэбии бир поосес кими гиЗмэтлэндирсэк белэ о. со-сиал патолокиЗа шэраитиндэ Ьеч чур инкишаф едэ билмэз, чунки базарын вэЬшили-Зи истэр-истэмэз кутлэви ач-лыга кэтириб чыхара билэр. Истэр АзэрбаЗчанда. истэрсэ дэ кечмиш ССРИ-нин дикэр республикаларында игтиса-диЗЗатда инфлЗасиЗаны ара-дан галдырмаг учун чох чидди сэЬвлэр эсасында тэдбир-лэр керулду. Эслинэ галан-да инфлЗасиЗаны арадан галдырмаг учун инфлЗасиЗа методу ндан истифадэ едилди. Нэтичэдэ алычылар, эмэкчи халг бунун эзабыны чэкмэлн олду, сатычылар. истеЬсалчы-лар исэ элверишли вэзиЗЗэтдэ галдылар. ГиЗмэтлэрин галх-масы илэ гытлыг вэ инфлЗасиЗа бир-биринин Зол Золда-шЫ олду. Мустэгиллик эЬвал-руЬиЗ-Зэси башымызы кичэллэн-дирмэмэлидир. Елэ етмэли-Зик ки, Загышдан чыхыб Заг-мура душмэЗэк. Бунун учун дэ бир-биримизи алдатмама-лыЗыг, халга Ьэгигэти демэ-лиЗик, бир-биримизин кезунэ кул уфурмэмэлиЗик, Зерли-Зерсиз бир-биримизэ нэ «ком-блок», нэ дэ «АХЧ* дамга-сы вурмамалыЗыг. Доланбач Золларла кетмэклэ, игтисади езбашыналыг Заратмагла хал гы кутлэви ачлыга, сосиал кэркинлик кирдабына апар маг лазым деЗилдир. Игтиса-диЗЗат вэ белку, онун нэтичэ-лэри бир груп чиновникин деЗил, милЗонларла садэ ада-мын иши олмалыдыр. Инди малиЗЗэ-кредит база-рында, истеЬлак базарында, техника-технолокиЗа вэ ин-вестисиЗа базарында. ишчи гуввэси базарында вэ верки сиЗасэти сапэсиндэ душу-нулмэмиш тэдбирлэр ЬэЗата кечирилир. Белэ олан шэраитдэ нэ рублун, нэ дэ мана-тын денэрлилиЗиндэн данышмаг эн азы ге]ри-чидди сеЬ-бэт оларды. ИстеЬсалын тэ-нэззулу, кэлирин вэ эмэк Ьаг-гынын эмэк мэЬсулдарлыгы-ны, эмэЗин сэмэрэсини бир нечэ дэфэ габагламасы шэраитиндэ башга чур ола да билмэз. Бурада инфлЗасиЗа илэ истеЬсалын тэнэззулу бир-бирилэ говушмушдур, муэс-сисэлэрин девлэтсизлэшди-рилмэси саЬэсиндэки чидди негсанлар мэсэлэни бир аз да кэркинлэшдирмишдир. Тофиг ГУЛШЕВ, БеЗнэлхалг Игтисадчылар Иттнфагы идарэ ЬеЗ’этяяин узву, игтисад елмлэрн док тору, профессор.Лзнирм    ¡евйж ФЭХРИ ВЭТЭНДАШ 30 илдэн чохдур ки, халг шаири Хэлил Рза Лэнкэра-нын эсрарэнкиз кезэллиЗин-дэн илЬам алыр вэ ону вэсф едир: ^урдумузун кул багыдыр Лэнкэран, Кул тэпэси, кул дагыдыр Лэнкэран. Шаирин бу диЗара Ьэр кэ-лиши ше’р, сэнэт. мусиги баЗ-рамына чеврилир. АзэрбаЗ-чан милли телевизиЗа кунлэ-ри чэрчивэсиндэ шэЬэрэ го-наг кэлэн X. Рза Лэнкэра-нын фэхри вэтэндашы ады-на ла]иг керулмушдур. езэк ДАР АДЫ л ды АзэрбаЗчан Милли Тэрэг-ги ПартиЗасынын Лэнкэран-да илк езэк дэвтэси Зарадыл-мышдыр. АМТП тэшкилат комитэси сэдринин муавини, игтисад елмлэри намизэди Т. Эли]ев, тэшкилат комитэси-нин узву М. Дадашов, тэшкилат комитэсинин нумаЗэн-дэси физика-риЗазиЗЗат елмлэри намизэди Е. МэммэдЬэ-сэнов вэ башгалары Вэтэни мизин игтисади, сиЗаси, соси ал-мэдэни тэрэггисинэ наил олмагын, инкишаф етмиш, эдалэтли, Ьуманист чэмиЗЗэ-тин, Ьугуги девлэтин Заран-масы Золларындан даныш-мыш вэ она Ьэртэрэфли ке-мэк едэчэклэрини билдирмиш-лэр. ТЭСИС КОНФРАНСЫ ВаЬид АзэрбаЗчан Милли Бирлик ПартиЗасы Лэнкэран ше’бэсинин тэ’сис конфран-сы кечирилмишдир. Парти-Занын тэшкилат комитэсинин сэдри, тарих елмлэри доктору, АзэрбаЗчан халг депутаты, профессор Ьачыбаба Эзи-мов мэ’рузэ етмишдир. Мэ' рузэ этрафында музакирэ-лэрдэн сонра тэшкилат, мэ-сэлэсинэ бахылмышдыр. Ра-Ьим МирзэЗев ВАМП-Ын Лэнкэран ше’бэси идарэ ЬеЗ’эти-нин сэдри. Казым Казымов вэ РаЬим Кэлэнтэров сэдрин муавинлэри сечилмишлэр. ДАРЫШЛАРЫН ГАЛИБИ Бурада милли идман оЗун-лары узрэ республика спар’ такиадасынын зона Зирыш-ларына Зекун вурулмушдур. Астара, Лерик, Масаллы, Лар-дымлы, Билэсувар. СалЗан. Мефтчала, И ми шли, Фузули вэ Лэнкэран раЗонларынын 182 атлети идманын 8 неву узрэ Зарышмышлар. Уму ми 11есабда биринчи Дерэ Зерли идманчыларын командасы чыхмышдыр. Лэнкэранлылар сэккиз невдэн алтысында биринчи Зери, галан оЗунларда исэ икннчи Зери тутараг финала вэсигэ алмышлар. Т. ЭЛИДЕВ, ШдНИДПЭРНМИЗ BATAJIJOHyH ФЭХРИ Аббасовлар аилэсинин ил ки Хагани ме мар олмагы ар-зулаЗырды. Ону Иншаат Му-1эндислэрн Институтуна кэ-тирэн дэ елэ бу арзу олмуш-ду. Ахшам ше’бэсинин 4-чу курсунда икэн Хагани ССРИ СилаЬлы Гуввэлэринии тэр-кибиндэ Ьэрби хидмэтэ ча-гырылды. Кострома вилаЗэ-тинин Орехово шэЬэриндэ пи-Зада гошунларында двЗуш тэчрубэси кечди. Ьэрби хид мэти баша вурдугдан сонра Бакыда тэЬсилини давам ет-дирди. гарабагда текулэн ганлар, торпагларымызын итирилмэ-си Хагани Ja раЬВтлыг вермир-ди. Бу илин иЗунунда кенул-лу олараг чэбЬэЗэ 3°лланды. Ьэрби хидмэтдэ газандыгы тэчрубэсини нэзэрэ алараг ону эн rajHap негтэЗэ — Af-дэрэ чэбЬэсинэ кендэрдилэр. МеЬман БАХШЭЛИДЕВ (баталЗон командирн): — Виз Хагани илэ илк деЗушэ Гырмызыкэнддэн башладыг. О, икид эс-кэр иди. Агдэрэнин Opa таг кэндинэ кэлдикдэ тап-шырыг алдыг ки. Зихынлыг-дакы Касапет ЗуксэклиЗи элэ кечирилмэлидир. Ьучума ке-чэ Зары башладыг. СэЬэрэ ja-хын исэ Касапетдэ учрэнкли баЗрагымыз далгаланырды Орадан КулЗатаг кэнди исти-гамэтиндэ ирэлилэдик. НэЬа-J3T. бизим баталЗонун апар-дыгы эн чэтин деЗушлэрдэн бири Дрмбон кэнди угрунда олду. Ду^пмэн демэк олар ки, Ьэр кун кемэк алырды. Бир дэфэ Ханкэнди истига-мэтиндэ Зараглыларла долу «КамАЗ» керунду. Хагани фурсэти итирмэЗэрэк дагдан ашагы душуб пусгуда AajaH-ды. Элверишли мэгам тапыб гумбараатанла машыны дар-мадагын етди. Бу шучаэтинэ керэ XaraHHja уч кунлук мэ -3yHHjj9T верилди. Уч кун ХаганиЗэ санки ата-анасы, эзизлэри, достлары илэ вида кунлэри олду. Аг-дэрэЗэ гаЗытдыгдан сонра Ха- гани дэрЬал муЬарибэ алову-на душду. Ермэнилэр итир диклэри мевгелэри Зенидэн элэ кечирмэк учун Ьучума кечмишдилэр. Биз онларын био танкыны вэ «КамАЗ»ыны мэЬв етдик. 0з гуввэмиз дэ тукэнмэкдэ иди. Техникамыз тамамилэ сырадан чыхмыш-ды. Лалныз гумбараатанлара умид бэслэЗирдик. Хаганинин башчылыг етдиЗи дэстэ ил-дырым сур’эти илэ Ьучума кечэрэк душмэнин мевгелэри-ни пэрэн-пэрэн салды. Бу угурлу Ьучумдан сонра баталЗонун эскэрлэри бир Зерэ топ-лашыб Зеничэ баша чатан де-}ушу музакирэ едирдилэр. Елэ бу вахт душмэн «Град» ракетлэри илэ Ьэмин Зери кучлу атэшэ тутду. Бир гэ-дэр сонра Хагани аЗагындан Зараланды. Куман едирдик ки, о тезликлэ муаличэ олу-нуб сыраЗа гаЗыдачаг. Амма чэрраЬиЗЗэ эмэлиЗЗатындан сонра вэзиЗЗэти агырлашды. Сагалмасына умид итэндэн сонра Хаганини БакыЗа кэ-тирдилэр. ...1992-чи илин исти август кунлэринин бириндэ эзизлэри, гоЬум вэ достлары ШэЬидлэр хиЗабанында онун-ла эбэди видалашдылар. Башчылыг етди]и дэстэ исэ инди Хагани Аббасовун адыны да-шыЗыр. Деканэ МЭЧИДОВА. ЧЭБКЭ хэттиндэ БАКЫ, 6 октЗабр (Азэрнн-формун мухбири). 0тэн кун эрзнндэ ермэни—АзэрбаЗчан мунагишэси зонасында эЬэ миЗЗэтли дэЗишикликлэр олма-мышдыр. АзэрбаЗчан Мудафиэ НазирлиЗи аналитик ин-формасиЗа мэркэзинин верди-Зи мэ’лумата керэ. бир кун эввэл ахшамдан хеЗли кечмиш вэ бу кун кечэ Ермэ-нистан эрависиндэн Лачын раЗонунун эввэллэр АзэрбаЗчан СилаЬлы Гуввэлэри тэрэфиндэн азад едилмиш бир сыра кэндлэри «Град* гургу- ларындан. топлардан вэ танклардан атэшэ тутулмуш-дур. Агстафа раЗонунун сэр-ЬэдЗаны КеЬнэ Гышлаг кэнди дэ топ вэ nyaeMjoT атэши-нэ мэ’руз галмышдыр. Гарабагын даглыг Ьиссэ-синдэ ермэни-силаЬлы бир-лэшмэлэринин белкэнин чэ-нубунда даЬа чох фэаллыг кестэрдиклэри мушаЬидэ едилмншдир. Орада Милли Ордунун белмэлэри онларын мевгелэринэ Ьучум едэн Ду!й-мэнин Ьэмлэлэрини мувэф-фэгиЗЗэтлэ дэф етмишлэр. -Елми лабораторцаларымыэда ИстеЬсадат елмэ се]кэнмэлидир АзэрбаЗчан Епмпэр Акадвми|асынын 3. Мэммэ-дэлиЗев адына Нефт-КимЗа Просеслэри Институту-нун лаборатори|а рэИбэри, техника елмлэри док-хору, профессор вбдулрза 9билов узун муддэт-дир ки, кимЗа технолоки|асыиын моделлэшдирил-мэси вэ оптималлашдырылмасы саНэсиндэ чалы-шыр. Информатика вэ аатоматлашдырма саНэсиндэ танынмыш алимлэрдэндир. КимЗа технолоки|асы просеслэринин автоматлашдырылмыш тэдгигат, ри{ази моделлэшдирмэ аэ оптимал лаЗиНэ систем-лэринин микропросессор вэ чохмашынлы комплекс эсасында гурулмасы принсипи Э. Эбиловун ады илэ батлыдыр. О, узун муддэт кечмиш советлэр бирлиЗиидэ елм вэ техника комитэсинин тэ'сис мДи" ¡и мэгсэдли комплекс програмларын баш рэНбэри олмушдур. Эсэрлэри АБШ, Инкилтэрэ, Франса, АвстриЗа, Исвечрэ, Турине, умумийэтлэ, 20-|э |ахын харичи елкэдэ чап едилмишдир. — Эб дул рза муаллим, хе)ли гэклмфинмз истеНсалата тэт-биг едилмб. Бу саЬада тачруба-низ чохдур. Ба зи алимлари-миз кмле|лаиирлар км, омла-рыи таклифларииин мстеЬса-лата )ол тапмасыиа маме олурлар. Бу барада на до)» бм-ларсмииз! УмуммЦатла, елм-ла истеНсалаты бмр-бмрмна |а-хыилашдырмаг учун ан аачнб шэртлэр Нансылардыр) — Республикамызын мгтиса-ди))атыны баИрандан ¡алныз ез муассисэлэримизин так-миллэшдирилмеси, азумузда ¡арадылан |ени техника ва технолоки)аларын истеНсалата тэтбиги |олу ила чыхармаг олар. Бунуи учун илк навба-дэ Ьэр бир саиа]е муассисэ-си патент вэ ихтира фонду-иу арашдырмалыдыр. Харич-дэ олдугу кими керакли па-теити сечиб муаллифла контракт багламалыдыр. Муэс-сисэлар Залныз буидан сонра Намин тэклифи истеНсалата тэтбиг еда биларлар. Бу замай Нам муэллифин киле!-кузвры азалар, Нам дэ му-эссисэнин ез марагы олдуту учун тэклифии истеНсалата татбигинэ бармагарасы ба-хылмаз. Биэим мухтэлмф саНалардэ фэалиЦэт кестэран бир чох алимларимизии назари сэаиЗ-)аси Неч да хармчдакн Иам-карларындан ашагы де|мл. Онларын бв|иалхалг коигрес-лардаки чыхышлары, елми емекдашлыг шераитмнда апар-дыглары тедгмгатлар, харичи метбуатда дерч олунан елми есарлери буму аЗдын кастэ-рир. Амма {ени техника аа технолоки|аларын сэна)едэ татбиги бахымындан чох керм гапырыг. Бир чох иста’дадлы алим ва мутахассисларимиз еНтиЗач узуидан елмдан узаглашыр, мухтэлиф кооперативлэре, ки-чик муассисалэра ва фирма-лара уз тутурлар. Ьатта ба'-зилари качуб харича кедир. Экэр бела давам едарса, елмимизин калача^ даНа ачы-начаглы ола билар. — Елми сирр де)илса, На-зырда иа узэриндэ ишла|ирси-нмз! — Чалышмаларымыз уч ба-¡ук истигаматда кедир: кимЗа техиолокиЗасында елми екс-периментал тадгигатларын ком-путерлашдирилмаси; иефт-кимЗа просеслэринин модерн-лэшдирилмэси, оптимал ла-ЗиНа вэ идара системлэринин Зарадылмасы; Зени ииформаси-За технолокиЗаларыныи, банк-ларын аа аатоматлашдырыл-мыш хидмэт невларинин Зарадылмасы. Тадгигат ва лвЗнИэ ишлари адатан 5 — 7 ил, бэ'зэн даНа чох вахт апарыр. Нати-чада Зени техиоложи гурту истеНсалата калиб чыхыича кеН-нэлир, сэнаЗе эНамиЗЗатини итирмр, ¡ахуд онуи Зенидан тэкмиллашдирилмэси тэлаб олуиур. Бутуи буилар мевчуд експериментал елми-тадгигат вэ лаЗиНа методларыиа Зани-дан бахмаг, онларыи муасир компутер эсасында аатомат-лашдырылмыш тохноложи смн-тези заруратини {арадыр. Узуи муддатли арашдырма-лар иатичасиида илк дафа олараг ким{а технолокиЗасы просеслэринин автоматлашдырылмыш елмм-тэдгигвт сис-темларинин умумм коисвп-си{аларыиы аа онларын ммк-ропросессор, чохмашынлы комплакслар эсасында гуру л- Азэрба'}щан—Иран Теширкэшр алагалэри маЬкамландирир масы принсипларини japaT-мышыг. Бу истигаматда сон елми наилиЗЗвтлвримиз барв-да 1990-чы илдэ Прага шв-Нариндэ кечирилви ким{а тех-нолокиЗасынын твдгиги, ла-ЗиНвси вэ автоматлашдырыл-масы узра X УмумдуиЗа кон-гресинда, 1991-чи илдэ Кипр Турк ЧумНуриЗЗэтинин Гази-магуса шаНариидэ кечирилви VII KMMja муНэндислиЗи кон-гресинда втрафлы ма'лумат вермишам. Икинчи истигаматда апарды-гымыз тадгигатлар асасэн са-Haje аИэмиЗЗатли Зени техно-ложи гуртуларын оптимал лаЗиНэ вэ идарэетмэ метод-ларынын Зарадылмасыиа аэ онларын елми есасларынын инкишафыиа Наср едилиб. HaHajaT, ишимизин учунчу истигамети асасан институтда идарэетмэ апаратыныи, инзи-бати, техники ва башга хид-мат невларинин автоматлашдырылмыш информаси{в сис-темларииии HajaTa кечирилма-си ила батлыдыр. Назырда системин фарди компутердэ техники аа програм тэ'ми-наты {арадылмышдыр. * — Сиз Нам да автоматик идараатма узра    Азарба|чаи Милли Комитэси    садринии муавинисиниз Бир иача кая-ма да комитании фэалиЗ|ати ва орадвкы ишиииз Ьаггында. — Ьэмин комита вахтмле кечмиш ССРИ-нин муаафиг комитэсинин АзэрбаЗчан ара-зи груту адланырды. О замен республикамызда бир чох 6ej-иалхалг симпозиум, семинар, умумиттифаг ва    республика конфранслаоы тэшкил ет-мишдик. Алимларимиз харичи елкэларда    кечирилэн мухтэлиф умумдуиЗа, баЗиал-халг • конграс аа симпозиум-ларын иштиракчысы олмуш-ДУ- Иттифаг датылдыгдан сонра, аз милли комитемиз japa-дылды. АзэрбаЗчан ЕА-иын мухбир узву, техника алмла-ри доктору, профессор Эскэр Абдулла)ав садр, мен исе сед-рин биринчи муавини сачил-дим. Распубликамыз автоматик идараатма узра Bejnen-халг ФадарасиЗаЗа (ИФАК) дахил олду. Комитании фаа-лиЗ)атинин башлыча магсади АзарбаЗчанда аатоматик идараатма елми ни и иикишафы-иа ва оиуи беЗналхалг алам-да танынмасыиа камак ат- втэн Э| Азэр6а|чан Рвспубликасы вэ Иран Ислам Республикасынын телевизи|а вэ радио вери-лишлэри ширкэтлэринин рэНбэрлэри арасында эввэллэр багланмыш мугавилэнин муддэаларынын ¡е-ринэ ¡етирилмэси саНэсиндэ эмэли керуш кечирил-мишдир. Мухбиримиз Нэр ики гэлеширкэтин рэН-бэрлиЗи сэвиЗЗэсиндэ апарылмыш данышыгларын нэтичэлэрини шэрН етмэЗи АзэрбаЗчан ТелевизиЗа вэ Радио Верилишлэри Ширкэтинин сэдри Мэммэд ИсмаЗылдан хаНиш етмишдир. О демишдир: — Мугавилэ мэним шир-КЭТИН сэдри T9’jHH олунма-гымдан эввэл имзаланса да, бу саЬэдэ конкрет Ьеч бир иш керулмэмишди. Онун муддэаларыны Зенидэн аЗдын-лашдырмаг учун мэни ТеЬра-на дэ’вэт етдилэр. Мугавилэнин эсас муддэаларында те-леширкэтлэр арасында програм мубадилэси, телефилм-лэрин, телепрограмларын фестивалларынын кечирил-мэси, АзэрбаЗчан телевизК: Засынын Ьазырладыгы програмларын Иран Ислам Рес-публикасында. ТеЬран вэ Тэбриз телевизиЗаларында Ьазырланан програмларын АзэрбаЗчан телевизиЗасында jajbWMacbi нэзэрдэ тутулуб. АзэрбаЗчан телевизиЗасы артыг бу истигамэтдэ муэЗЗэн ишлэр керуб. Биз Тэбриз телевизиЗасынын Ьазырладыгы гэЬрэманлыг маршлары-ны, «КомедиЗалар алэминэ cajahaT» програмыны АзэрбаЗчан телевизиЗасында нума, Jmu етдирмишик. Амма тээс-суф ки, нэ ТеЬран телевизиЗа ширкэти, нэ дэ Тэбриз телевизиЗасы бизим програмларын Иран тамашачылары-на чатдырылмасында Ьэлэ ки реал аддым атмамышлар. Инди артыг ТеЬран телевизиЗасынын нумаЗэндэлэри бизим ширкэтдэ Ьазырланан теле-филмлэри вэ програмлары сечиилэрТ Керунур. биз Иран тамашачылары учун вери-лишлэр ЬазырлаЗаркэн бу елкэдэ телевизиЗа гаршы-сында гоЗулан бир сыра шэрт-лэри чидди нэзэрэ алмалы-Зыг. Чунки дунЗанын башга елкэлэринин телевизиЗа сту-диЗаларындан фэргли олараг Иран телевизиЗасынын ез спесифик хусусиЗЗэтлэри вар. — Мэммэд ба], бу Захын-ларда Нэр ики телешнркэтин тэшэббусу илэ Астарада ке-чирилмнш тэдбири дэ мугавилэнин Зеринэ Зетирилмэ-снндэ 3®ни эмэли аддым саЗ-маг олармы? — Елэдир. Уч саатлыг тэдбир «Астаранын керуш куну* адланырды. Бурада Чэнубдан вэ Шималдан олан шаирлэрин корушу кечири-лирди. Ьэмин тэдбирдэн Ьазырланан верилиш бизим те-левизиЗада да. ТеЬран теле-визиЗасында да кестэрилэчэк. ТеЬран телевизиЗасы бизэ техники Зардым да кестэрэ-чэк. Буна исэ еЬтиЗачымыз вар. Тэсэввур един ки. эЗа-лэт телевизиЗасы саЗылан Тэбриз телевизиЗасынын тех ники имканлары бизим республика телевизиЗасынын им-канларындан гат-гат Зуксэк-дир. Мэн Ьэлэ орадакы техники мутэхэссислэри деми-рэм. Тэбии ки. ширкэтимиз-дэ Зени. муасир системлэрин. аваданлыгларын гурашды-рылмасында Ьэмин мутэхэс-сислэрдэн истифадэ етмэк олар вэ онлара, 'башгаларын-дан фэргли олараг. Ьеч бир тэрчумэчи лазым кэлмэЗэчэк. — Мугавилэ илэ баглы Назырланачаг програмлар эса-сэя Нансы сэпкидэ олачаг? Дэ’ни сырф эдэбн, информа-сиЗа характерли верилишлэр олачаг, Зохса ичтиман сиЗаси програмларын да транслЗаси-Засына имкан верилэчэк? — Биз белэ гэрара кэлдик ки. сиЗаси мевзуда верилиш-лэр олмасын. Фолклорумузу, эдэбиЗЗатымызы, мусигимизи тэблиг едэчэк эдэби-бэдии верилишлэрин ЗаЗынланмасы-ны нэзэрдэ тутмушуг. Тэбии ки, информасиЗа характерли програмларымыз да олачаг. Чунки бу мугавилэни багла-магда эсас мэгсэдлэрдэн би ри АзэрбаЗчана гаишы Зенэ-лэн информасиЗа олокадасы-ны арадан галдырмагдыр. — ДаНа Нансы елкэлэрин телеширкэтлэрн илэ элагэлэ-риннз вар? — Билирсиз ки, хеЗли вахтдыр ТуркиЗэ телевизиЗасы илэ эмэкдашлыг едирик. ДунЗанын мухтэлиф радио стансиЗаларындан бизимлэ элагэ Заратмага чан атырлар. Харичи елкэлэрдэ АзэрбаЗчан телевизиЗасынын мухбир постларыны Заратмагы да нэзэрдэ тутуруг. Ираида вэ ТуркиЗэдэ артыг мухбир пост-ларымыз вар. Амма бу кун имканларымыз о гэдэр дэ кениш деЗил ки. дунЗанын башга елкэлэриндэ мухбир постлары Зарадаг. Буна Ьэм техники аваданлыг. Ьэм дэ хеЗли мигдарда валЗута ла зымдыр. Заман кэлэчэк ки. бу проблеми дэ арадан гал-дырачагыг. МусаЬябэни Ьазырлады: Илгар РУСТЭМОВ, «Халг гэзети*ннн мухбири. макдир. СоНбатм |а»ды: А. НИФТЭЛИ1ЕВ. ЕВ» ШЫТМЫШЛАР Чари илин Злзында Jyxapbi Гарабатда Ьэрби эмалиЗЗатлар замены ээрар чакмиш Малы-баЗли, Хочаванд, Хочалы са-кинларииии 15 нэфэрдан иба-рет бир трупу ЕстомиЗадан Бакы{а гаЗытмышдыр. Эсасан гадынлар, ушаглар, ЗениЗатмалэр ва Зашлылардаи ибарэт олан Ьэмин групун узвлари EcTOHHjaHMH njapwy шаЬаринин «Раху* санаториЗа-сында уч ЬафтаЗэдэк муаличэ олунмушлар. Групун уэвлэринин дедиЗи-иа кора, физиотерапиЗа про-седураларындан, муаличэ ид-манындан, масаждаи ибарэт там барпа терапиЗасы ком-локс курсу кечдикдан сон ра онларын саЬЬэти ¡ахшилаш мага башламышдыр. Азаринформ. Алмазлар да синтез едилир, суд да консервлешдирилир БАКЫДА БЫНЭЛХАЛГ ЕЛМИ К0НФРАНС АЧЫЛМЫШДЫР БАКЫ. 5 окт|абр. |А*арии-формуи мухбири Натан Барски]. .1уксэк тазЗигларин барк чисимлара — ЗвРымквчи' ричилара, ифрат качиричила-рэ, металлара та'сирииии о*-ранилмаси физика алмииии акту а л истигаматлариндан бири-дир. ТазЗиг кими амил дай истифадэ етмеклэ инди бир сыра мадделери гаЗри-аи'аиави методларла синтез етмэк, ел-мии, тохниканын, истаЬсала-тын' мухталиф саЬалариида ка-ииш татбиг олунан принсип* Щ9 {они бирлашмалар Зарат-маг мумкуи олур. Бу кун «Зу-гулба» пансиоиатыида ачыл-мыш «Сых маддэлар ва таз-\щТ алтыида кимЗааи чаарил-малар» баЗналхалг коифраи-сы бу чур пробламларин тад-гигинин Закуиларына, бу вами истигаматии даЬа да инкишаф втдирилмэсм {олларынв •а васитэларина Ьаср ояуи-мушдур. Конфранса еЗии вахт да Ааропа физика чамиЗ* Затииии «Чох jyKcaK тазЗиглар физикасы» балмасинии XXX иллик ¡ытынчагы    кечирилир. Конфраисыи ва    {ытынчатыи ишинда РусиЗадан, УкраЗиадан, ЕстониJTдан,    ТуркмЗадаи, Ба- Зук БританиЗадан, Франсадан, дикар алкалардан кэлмиш алимлар иштирак адирлар. Конфрансы АзэрбаЗчан Рвспубликасы Елмлар Аквдами-{асыиын празиданти академик Елдар СалвЗвв ачмышдыр. / Конфрансда республиканын празиданти Эбулфаз Елчиба-Зии табрики охунмушдур. Тэб-рики Ьумаиитар си|*асвт узра даалат мушааири Рафиг Ис-маЗылов охумушдур. Умуми ичласда, ма'руза-ларии ва мэ'луматяерым квдишин да дунЗанын апарычы вл-ми марказлариндв ¡арина ja-тирилмиш тадгигатларын на-тичаларинин музакираси баш* лвнмышдыр. Азаринформ мухбиринин ха-Ьиши ила конфраисыи Ьам сэдри, Ааропа физика чами|-Затимии узву, физика-рнЗазиЗ-Зат влмлври доктору Карим АллаЬаврдиЗав алимларин иш-ларииии актуал истигаматлари Ьаггында данышыр: — Бизим кунлардэ алимлар {они тазЗиг варичилари, ла-бораториЗа шараитинда тазЗиг алтыида сун’и алмазла-рын сиитази тахнояокиЗасынын |вхшылашдырылмасы, судуи, маЗва чемлэринии, дикар 3#-Зинти мэЬсулларынын коисарв-лашдирилмаси проблеми уза-ринда ишлаЗирлар. Масалан, )апон Ьамкарларын Зени араш-дырмасыны хатырлатмаг олар. Омлар маЬсулларын гыздыр маг Золу ила консаралашди-рилмасинин аи'анааи форма-сындан ал чакмишлар, чунки бу замен {уксэк температур иатичасиида там бир сыра фв(- далы маддэлар итирилир. Алимлар iyKCBK Taajnr алтыида , консвралэшдирмэии ЬаЗата кв-чирмак имкаиыны тапмышлвр ки, бу да бала иткилэри метисна едир. Ба{ук БританиЗадан ва АлманиЗадаи калмиш гонаг-лар карушумузда бу мстнга-матда тадгигатлар Ьаггында ма’лумат верэчэклэр. Демак лазымдыр ки, Ааропа чамиЗЗатииии бу балмасинии конфрансы илк дафа кечмиш ССРИ-ним аразисинда кечирилир ва Ьемин тадбир учуй распубликамызыи паЗтах-тыныи сачилмаси факты да физика алмииии бу дарачада парспактивли истигемэтинде АзэрбаЗчан алимларииии хид-матииии, республика Елмлар Академк|всыныи Физика, Taj-ри-Узви ва Физики Ким|в Институт ларында кару лай иш парии актуеллыгынын а'тирлр адипмаси дамакдир. ;