Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 30, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 30, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г93ЕТИ 30 HOJAEP 1991-чи ИЛ. NS 236 “2 ислам езтнтдэрн СТР АТЕНИ J АСЫ Д Ы Р U НСАНЫН Ьэгигэти И онун хилгэтиндэдир. Кете Ьаглы олараг rejfl едирди ки, езуну Ьэ-мин Ьэгигили]э JYKCЭЛДЭ би-лэн hep кэс хошбэхтдир. Ла-кин хошбэхтлик инсана вэ ja бутунлуклэ MeMHjJeie кул дэстэси ними тэгдим олун-мур. hep нес бу зирвани ез зэЬмэти вэ изтираблары, инсана вэ flyHjaJa мэЬэббэти, haJaTbiHbiH мэ’насы, башга сезлэ, инсан енеркетикасы-нын бутун потенсиал имкан-ларынын ишэ салынмасы Ье-сабына элдэ едир. Бурадан aJflbiH олур ки, хошбэхтли-Jhh езулундэ инсан енержи-синин — шэхси^этин физики вэ интеллектуал габил^-jdTHHHH инкишафы да]аныр. Бу вэзифэ исэ ез невбэсин-дэ инсаны ичтимаи тэ’сисат-ларын мэркэзинэ чэкмэ,)и, ону 49MHjj9T, девлэт вэ езу учун али мэгсэдэ чевирмэ]и — езунудэркетмэни хусуси сэнэт кими инкишаф етдир-MejH тэлэб едир. бзуну дэрк етмэдэн haJaT-да вэ мэ’нэви^атда, елмдэ вэ практикада чаЬаншумул эЬэ-mhJJ3T9 малик hen бир nieja наил олмаг мумкун де]ил. Буна керэ дэ гэдим раЬиб «бзун езуну дэрк ет!» чагы-рышыны ирэли сурмушду. Ьэмин чагырыш гэдим мэ’-бэдлэрин гапылары узэринэ Ьэкк олунмуш, Гэрб вэ Шэрг фэлсэфэсинин, дун]а динлэ-рннин, yMyMHjje^a мудрик-лик иде}асынын мэрамына чеврилмишди. Динин вэ фэл-сэфэнин бу проблема Фун-даментал ahaMHjjaT вермэси-нин ез тэбии сэбэблэри вар-дыр. ДаЬи психолог Opejfl ja-зырды ки, «Ьэр бир адам башгаларыны психи чэЬэтдэн ^рулмадан тэЬлил едир вэ буна керэ дэ он лары езундэн даЬа Jaxuibi таны}ыр». Ра-Ьибин «Озун езуну дэрк. ет!» чагырышынын да мэ’насы онда иди ки, инсан ез диг-гэтини башгалары илэ бэра-бэр езунэ дэ jeнэлдэ билсин. Мэсэлэн. hap uuejH керэн кез езуну кермур. 0зумузу кермэди]имизэ керэ елэ бир расионал васитэ ахтарыб тап-маль^ыг ки. онун васитэси- лэ, эввэла, ез Ьэгигэтимизи дэрк едэк. икинчиси, езумуз-лэ flyHja арасында низам вэ hapMOHHja japaдaг. Бу расионал васитэ езунудэркдир. 0зунудэрк инсаны дэркет-мэ програмыдыр; инсанла элагэдар олан hen бир фэ-али]]эт формасы, о чумлэ-дэн, дин ондан jaH кечэ бил-мэз. Бу мэсэлэдэ Исламын стратеки]асынын MahHjjoTH-нин ачылмасы инди кечирди-]имиз 6ehpaH просесинин эзабларынын азалмасына хидмэт едэ билэр. Исламын езунудэрк KOHcencHjacbiHbiH арашдырылмасы ]алныз нэ-зэри де^ил, haM дэ 6ejyK практик ahaMHjjaTa малик-дир* МэЬэммэд пе]гэмбэр практик шэкилдэ пумами! етдир-Maja чалышырды ки. езунудэрк — инсанын езу тэрэ-финдэн ез Ьэгигэтинин кэш-фи — езуну маарифлэндир-мэ, шууруну инкишаф етдир-мэ, бир сезлэ. зэканын тэ-рэггисидир. 0зу Ьаггында билик инсанын дун]акеру-шундэ MyajjaH тэсЬиЬлэр едир, нечэ дejэpлэp. ону дуз Joлa чэкир: езунудэрк шу-урун инстинктлэр, зэканын шылтаг ирадэ узэриндэ гэлэ-бэсинин тэ'мин олунмасынын рэЬнидир. Бу заман шуур вэ зэка кенишлэнир, онлар инстинкт вэ еЬтирасларын, аф-фектлэрин инсаны идарэет-мэ просесиндэ ролуну • мэЬ-дудлашдырыр, онун бэшэри фаали^эти бутунлуклэ Ьэ}а-ты расионаллашдырыр ки, бу да инсанда сосиаллыгын би-оложилик, шуурун кортэбии гejpи-шYypилик, хе^рин шэр, кезэлл^ин eJбэчэpлик узэриндэ гэлэбэсини тэ’мин едир. ©зунудэрк езуну, фэ-aлиJjэт вэ рэфтарыны, дилини, мунасибэтини, бутунлуклэ мевчудлугуну шуурун нэ-зарэти алтында сахламаг т0-)этини, амалыны, мэЬэббэт вэ нифрэтини, бир сезлэ, Ьэ-jaтын эн кичик деталларын-дан "башламыш принсипиал мэсэлэлэринэдак Ьэр . ше]и аглын сузчэчиндэн кечир-мэк, ДYнjaja вэ hэJaтa мэн-тиглэ ,)анашмаг, ез фэали1-jэтини вичданын нормалары узрэ гурмаг демэкдир. ©зунудэрк езуну мудриклэшдир-мэ — езуну ингилабилэш-дирмэк joлy илэ ^р узундэ мэЬэббэт вэ кезэлли]ин, сулЬ вэ эмин-аманлыгын бэргэрар едилмэсинэ хидМэт етмэкдир ки, Ислам да буна чан атыр. «0з эмэллэринизэ ^хшы-ча нэзарэт един», — пе]гэм-бэр белэ бу}урурду: «0з дун-jэви Ьэвэслэринэ гэлэбэ ча-лан адам биликли вэ шуур-лудур». Демэли, Ьэгиги инсан ез эмэлинэ нэзарэт ет-мэJи бачармалы. ду^эви Ьэ-вэслэрэ, jэ’ни инстинктлэрэ вэ онлардан доган арзулара галиб кэлмэлидир. ©зунудэрк исламиста керэ али бэшэри мэзиДэт Ье-саб олунур; Исламын ]ара-дычылары ¿ахшы билмишлэр ки, езуну дэрк едэркэн инсан ез тэбии варлыгындан тамамилз фэргли олан Зук-сэкли]э галхыр, ез фэaлиjjэ-тини илаЬиликдэн, демэли, агыл вэ кезэлликдэн, вичдан вэ эхлагдан ирэли кэлэн принсиплэр узэриндэ гурур. Исламда АллаЬ халис ке-зэллик вэ хеЗирхаЬлыг, эда-лэтин тэчэссуму кими мев-чуддур. ВДгэмбэр бyjypyp-ду: «АллаЬ кезэлл^ин езу-дур вэ ‘Кезэлликдэн дэ хошу кэлир». Эслиндэ езунудэрк дэ бу мэгсэдэ — кезэлли]ин тэсдигинэ хидмэт едир. А^ дындыр ки, бу Ьалда инсан ЬвкмЗн сафлашмалыдыр, она керэ ки, о езундэ анчаг ке-зэлл^и дejил, мусбэт вэ мэн-фи ме]ллэри дэ вэЬдэт кими гaвpajыp. ИСЛАМ тэлгин едир ки, езуну дэрк едэн адам артыг езуну анчаг халис руЬ кими анла]ыр, езуну харичи биоложи еЬти-раслардан кэнарда душунур. Башга сезлэ. езунудэрк инсаны анчаг АллаЬын атрибуту кими анламаг демэкдир. ВДгэмбэр бу.)урурду: «Вич-даны инчидэн шejи рэдд ет!» Анчаг бу Ьалда, муасир дил-дэ дejилcэ, сосиал муЬитдэн ирэли кэлэн нормаларла ]а-шajapкэн инсан езунэ галиб кэлир, езуну муэЛэн мэ’нада инкар едир, кобуд харичи тэ-лэбаты вичдана вэ эхлага сыган тэлэбатла эвэз едир. Белэликлэ. езунудэрк тэ-лэблэрин нормалашдырылма- БИРКЭ ФЭАЛИВЭТ ЬЭФТЭСИ Республика Ьэмкарлар ттифагларынын «Сосиал далэт вэ зэЬмэткешлзрин ajaTbi мэнафелэринин му-афиэси угрунда»    девизи лэ биркэ фэали]]эт Ьэфтэ-и башланмышдыр. АЬИШ-н информаси]а мэркэзи-ин верди]и мэ’лумата керэ. rpap-caHaje комплекси иш-илэри Ьэмкарлар иттифа-м республика комитэси унунла элагадар    кениш эдбирлэр планы    Ьазыр- ЭЛАГЭЛЭР КЕНИШЛЭНИР М. Э. Рэсулзадэ адына Бакы Девлэт Университети нума^ндэ heJ,этинин Тур-киjэjэ сэфэри Бакы Университети илэ Турюфнин али мэктэблэри арасында Ьэртэрэфли элагэлэрин ин-кишафына ]ени тэкан вер-мишдир. Нума]эндэ hej’э-тинэ университетин ректору, республика Елмлэр Академи]асынын академики М. Гасымов башчылыг ет-мишдир. М. Гасымов Азэринформун мухбиринэ демишдир: — Typкиjэнин вэ Азэр-ба,)чанмн елми даирэлэри вэ тэдрис муэссисалэри арасында или элагэлэр чох-чох эввэллэр japaн.мыш-дыр. Инди аз адам хатыр-лajыp вэ билир ки, универ-ситетимизин }арандыгы илк чагларда бурада TYpкиJэ-нин Фуад Кепрулу. Ьикмэт Apтajлaн вэ башгалары кими алимлэри дэрс демишлэр. Инди биз эввэлки ' элагэ-лэри бэрпа едирик вэ инди-ки сэфэримиз дэ елэ буна тэкан олмушдур. Ики Ьэфтэ эрзиндэ БДУ нума]эндэ heJ,эти Истан-булу, Анкараны,    Измири, сы, онларын гануна вэ вич-    наллыгын. мунасибэтлэрин    башла]араг    тамамнлэ    таныш дана сыган зэзи^этэ кэти-    кезэллик ме^ары кими ба-    onMaJaHnapa    хидмэт    етмэк рилмэсидир. Исламда кестэ-    хырды. nejraM6apnH бу мэ- рилир ки. бу чур ганунлар-    сэлэ]э мунасибэти тэсад\'* ла jauiaJapKaH инсан да езу-    фи дejил:    дил yhchJJbt вэ дэ. башгалары учУн кэрэк-ли олмагда керурду:    Ин- сафлы адам «фэгирин узуну ну илаЬилэшдирир. АллаЬ мунасибэт сэнэти — heJaT кулдурур. варлыларын е’ти- барыны    JYкcэлдиp».    nej- гэмбэр гоншулугда вэ гар-шылыглы мунасибэтлэрдэ меЬрибан, догручул олмага чагырыр,    кобудлуг,    ач- кезлук, эдабазлыг. тэкэббур-лулук вэ с. кejфиjjэтлэpин KoHjaHbi кэзмиш, Ьэмин шэ!1эрлэрин университет-лэриндэ елми тэдгигат иши вэ дэрс просеси илэ таныш олмушдур. Биз Турки-jэдэки Ьэмкарларымызла биркэ иш планларыны му-закирэ етмишик. Еке Университети илэ эмэкдашлыг Ьаггында гуввэдэ олан му-гавилэлэри узатмаг барэ-синдэ разылыг элдэ едил-миш. Истанбулдакы Мэр-мэрэ Университети илэ му-гавилэлэр багланмышдыр. Туок халгларынын тарихи-ни вэ мэдэниМэтини ejp9-нэн вэгфин сэдри, -мэшЬур турк алими вэ ичтимаи ха-дими Туран Лазган илэ ке-руш сэмэрэли олмушдур. Эмэкдашлыг Ьаггында онун-ла протокол имзаланмыш-дыр. Бундан башга. вэгф илэ разылашма}а керэ, ja-. хын вахтларда Азэрба]чан тэлэбэлэринин бир дэстэси диллэри ejpaHaH мэркэздэ тэчрубэ кечэчэк. БДУ HyMajaHfla heJ’aTHHH сэфэр заманы TypKHja Университет Ишлэри Коми-тэсинин сэдри ИЬсан Догра-мачы вэ дикэр рэсми шэхс-лэр гэбул етмишлэр. 6yJypyP:    бэшэр, тэкчэ фэлсэфэси кими тэшэккул мэним эмрлэримэ эмэл ет ки, тапыр вэ буна керэ дэ линг-мэним кими оласан». Бунун вистик амилэ фундаментал учун исэ nejraM6ap езуну .эЬэми^эт верир. Христиан дэрк eTMajH 6yjypyp: «0зу-    тарихчилэри, о чумлэдэн, нузу TaHHjbiH!» Вэ бу заман    Oejep6ax да бу фикри тэл- о эмин едир ки, езуну таны-    гин едирдилэр. МэЬэммэдин мajaнлa АллаЬы TaHbiMajaH    yHCHjjaT, дил Ьаггындакы    инсанлыгла    бир    apaja    сыг арасында фэрг joxflyp: инсан    бахышлары онун фэлсэфэ-    маз    олдугуну    местэрирди. езуну танымагла АллаЬы да    синин муасир довр учун тань^ыр. Белэликлэ, ислам    даЬа актуал олдугуну суда Шэрг вэ Гэрб Ьикмэти ки-    бут едир. ми езунудэркэ мудриклик — Эслиндэ nejF9M6apHMH3 али расионаллыг, эхлагын вэ учун дил илаЬиликлэ yhchJ- заманын идеалы, варлыгын    JaTAHP- Пе^эмбэрин мэн- ?    тиг елминэ хусуси диггэт Ьэгигэтинин тэчэссуму кими jeTHpM0CH дЭ бунунла изаЬ бахыр. 0зунудэрки nejraM-    олунур. О, инанырды ки, бэр садэчэ ибадэтдэ — дини    мэЬз бу елм хош рэфтар, тэлэблэри jepHHa ]етирмэкдэ xejnpxah Ьэрэкэт, а^ын де]ил, елмдэ, елмлэшдирмэдэ “тмэк смэтилив^ О ина^ды- нэлдилмишдир ки, ‘ эдалэтии етмэк сэнэтидир. и инанды Мэ насыны лэок етмэк вэ керурду.    рырды ки, мэнтигэ диггэт Вдгэмбэр 6yjypyp ки, едилмэдикдэ АллаЬ гэзэб- иоэли кэлэн ганунлар узэ-елм учун а]рылан вахт, на- лэнир. О AejnpflH: «АллаЬын {¡нд гурмаг илаЬи!э Jyk-маз учун ajpbwaH вахтдан верд^и фа]далар мэнтигин г    *    - эфзэлдир, ке?чэдэ бир саат Ьесабына эмэлэ кэлир», елм ejp9HM9K «бутун кечэ- «Баша душмэк вэ дэрк ет-нин ибадэтиндэн устундур», мэк дэ мэнтигдэндир». алим мудрик, мудрик алим Кучлу мэнтиг. nejF9M6apa олма]а билмэз — езунудэрк- керэ, елми сэрвэтлэри ар- олмагла халга JaxbiH олма-етмэ сэнэти илэ елм ejHH тырыр, бу исэ ез невбэсин- гы ejHH cajbipAbi, инсанла-шeJдиp. Бунларын Ьэр ики- дэ Ьэ]аты мараглы едир вэ ра тэлгин едирди ки, севил-сини о, Исламын да]агы    ду^акерупгундэ, Ьэрэкэту    мэк    учун    севмэк,    хошбэхт Ьесаб едир. Ислам езуну- р0фтар моделиндэ илаЬи]э олмаг учун кими исэ хош-дэрк сэнэтинэ маарифлэн- догру сычра]ышын Ьэрэ-( бэхт етмэк, башгаларынын мэ, идракын вэ зэканын тэ- кэтверичи гуввэси кими рэггиси, эслиндэ мугэддэс- ЧЫХЫШ едир. лик кими бахыр. «Бир али-    СЛАМ нэдир?» суа- мин гэлэминин мурэккэби ШЛ лына пе]гэмбэр бе- О 6yjypypfly:    «МеЬрибан- чылыг    иманын нишанэси- дир. МеЬрибан олма]ан адам имансыздыр»; «Урэ}индэ зэр-рэ гэдэр ¿екэханалыг вэ тэкэббур олан шэхс беЬиш-тэ ajar    басма¿ачаг». Üej- гэмбэр    эдалэти АллаЬын фундаментал атрибуту Ьесаб едирди. Онун бутун фэал^]эти дэ белэ бир ба-хышы    эсасландырмага Je- ip ки, эдал мэ насыны дэрк етмэк вэ ез фэaлиjjэтини мэЬз ондан сэлмэк — езунун MahHjJoT-чэ инсан олдугуну анламаг демэкдир. IlejF9M69p АллаЬа JaxbiH Нефтмммзм мстмглвлыи геи дамарыма баиаадирлар. Нефтмыхарма «аиа^асимда иш-ладилаи асас ааадаилыглардаи бмри — полад си]иртмалар иса Бакыдакы П. Монтмк адына иафт ааадаилыглары машынга^ырма аааодуиум 3 намрали механики ]ыгма са-хиида Ьазырлаиыр. Jaшaдыfымыa давруи чатииликлариие 6axMajapar hap aj 3 миидаи артыг си|иртма истаЬсал олуиуб качмиш ССРИ-нии мухталиф шаЬарларииа каидарилир. э|с Сах раиси Шамил Ммраа)а% раисии муааини Адыширии ЧаЬаикиров ва баш уста 1усмф ИбраЬммоВ иавбати ллаилашдырма замены. Фото Рвфиг Свлмаиовуидур. бир шэЬидин ганындан да-    ■ ■ лэ чаваб верирди:    -i-i    —------г- Ьа мугэддэсдир». nejF9M- «Кэлам паклыгы вэ епсан»; гаРшы. чаваб изтираб вэ дэрдлэрини бе-лушдурмэк лазымдыр. Хусу-силэ о. башчыларла садэ халг арасында фэрг керэн-лэри, езуну садэ адамлара бэр елм ]олу илэ кетмэ]э, 0 вз хэрдфдарларына тэл ejpэнмэjз эхлаги сафлаш*- гин едИрдИ ки, «]алан вэ ма, илаЬилэшмэнин васитэ- ьи1лэкэрлик ри]акарлыгын си кими бахыр, бу^урур ки, нки мэнбэ]идир», «jaлaн вэ елмлэ эхлаги е]бэчэрлик, пис сез даныШанын» оручу бэдхаЬлыг вэ аморализм ^елэ гэбул олунмур. Дуз-бир ара]а сыгмаз, буна ке- н данышмаг савабдыр. рэ дэ мэслэЬэт керур: «Бе-    ^тэмиз    вэ руЬу охша]ан шикдэн гэбрэ гэдэр елм    сезлэр    демэк сэдэгэдир». ахтарын». Алим езу учун пиЛмбяпин нэзэоинлэ 1а- пэрэстлик, кин, кудурэт елмэзлик газанан шэхсдир,    ланчы    арагарышдыран «эн    ми иблислэрн    говур,    ин™.. онун эмали анчаг Ьэгигэт    мэнфур    адамдыр». О бил-    ?аРа гаРшы    Ьалам'    меЬРи вэ эдалэтин. улви»эт вэ лир^рки Д 4е|бэт оруч вэ бан    Ь^аты^    нлэ дэстэмазы бати л едир»; натэмиз сезлэр данышмагы тутараг мэрлэЬэт керурду ки, «халгла ' эдэблэ. эркан-ла рэфтар един ки. о да шад олсун». Пе]гэмбэр кес-тэрирди ки, езунудэркет-мэ кенишурэклилик, эда-лэт, вичданлылыг, xejupxah-лыг. japaflHp. Бу заман инсан ез гэлбиндэн шеЬрэт- ки-инсан- вэ кезэлли]ин, ганун вэ вичданын тэчэссумудур. Буна керэ дэ ез елми илэ бэра- «дил зинасы» адланды бэр алим дэ елмэзли]э го- ~ вушур:    «©мруну    елмэ    сэрф едэн адам Ьеч вахт елмур». рырды. «©зун езуну дэрк ет!» Тэбии ки, nejraM6ap ибадэтэ етик чагырышдыр. Ислам илаЬинин бу]ругларынын Je- Да етик Дил олдугундан > ринэ ]етирилмэсиндэн иба-рэт олан илаЬи акт — му учун даЬа перспективли AYHjaHbi' 6a3ajHp. ^Табели-Jhhh3A9 оланлары кундэ 70 дэфэ бaFышлaJЫн», — fleja о мэслэЬэт керурду. Лэмэнэ Ьаким Td’jHH олунан Муиз nejraM6apHH ]анына реаллашмасы мэслгЬэтэ кэлйр ки, ораны нечэ идарэ етсин. «Халгла гэддэс борч кими бахырды. стратекиЛа Ьазырламага ча- хошлугла рэфтар ет», —э’ла-Лакин о, елмлэ мэшгул ол- лышыр. Буна керэ дэ о, магы бундан да устун ту- Ьэмин програмы hajaTa не турду. О fleJnpflH: «Бир саат чирмэклэ jaлныз дил вэ шуу^ душунмэк 60 иллик ибадэт- ра дejил, бутунлуклэ бэшэ- дэн даЬа фэрздир», «алим-лэрэ Ьермэт едэн шэхс, елэ бил мэнэ Ьермэт едир». ри фэал^]этэ, хусусилэ дэ Ьэрэкэт вэ рэфтара расио Ьэзрэтин мэслэЬэти бу олур. Белэликлэ, Исламда езу-нудэрк ]алныз шуур вэ эхлагын сафлашмасы 'де]ил, Ьэм дэ hdJaT тэрзинин, Ьэрэкэт-рэфтар    моделинии, neJraM6ap езу илэ баш-галары, езу илэ халг, табе севг еДиР- ©зунудэркетмэ оланла табе едилэн арасын- сэнэтинэ мэЬз бурада — дакы мунасибэти кезэллик Ьэрэкэт вэ рэфтар саЬэсин- нал нэзарэти KYЧлэндиpмэjэ башгалары илэ мунасибэтин, инсанла AYHja арасындакы YHCHjJaTHH сафлашмасы — бэшэри варлыгын вэ фэа-л^]этин    илаЬилэшмэси ганунлары узэриндэ гурма- дэ __ эхлаги сферада даЬа програмы кими чыхыш едир. гы езунудэркин — мудрик-ли]ин    фундаментал    шэрти    чох еЬти]ач    вардыр. Ьесаб    едирди. Бу    шэртэ    Пе]гэмбэр    6yjypypfly    ки, эмэл eTMaja о, дилдэн баш- АллаЬы севмэк учун би- Бу кун биз билмэли]ик ки, бэдбэхтли]имизин сэбэби олан проблемлэрин чоху езумузу дэркетмэдэки чэ- ламагы мэслэЬэт керурду. рикчи невбэдэ онун бэндэ- тинликлэрдэн догмушдур вэ Чох hejpaTaMH3 бир факт- лэрини севмэк лазымдыр. дыр ки, -бизим инди белэ о ИнсафлыЛыгы о Исламын гэдэр дэ ahaMHjjaT вермэ- тэмэл дашларындан бири AHjHMH3, заЬири форма he- Ьесаб едир, «Мэн нэчиб саб eTflHjHMH3 дил амили- ёхлгцги < эмэллэри камил-ни nejF9M6ap он плана лэшдирмэк учун елчи ол-чэкмишди; о бу амилэ езу- дум», — flejnpflH. О, haJaTbiH нудэркетмэ сэнэтинин прин- мэ'насыны башгалары учун сипи — елмили]ин вэ расио- }ашамагда, эн jaxbmnapAaH онларын арадан галдырыл-масы илэ дэ дэф едилэ билэр. Исламын езунудэрк CTpaTeKHjacbi бу чэЬэтдэн чох вачиб вэ актуал метод кими диггэтэлajиrдиp. Фэрман ИСМАДЫЛОВ, досент. ЭБЭДИЛЭШЭН АДЛАР СУМГАШТ (мухбнрн- хффдэн). Зулфу    hasbijee ади иншаатчыдан    шэЬэрин рэЬбэри вэзифэсинэдэк Ьэ-]ат joлy кечмишдир. И. Га-jыбов CyMraJbiTHH    ичтимаи- cnjacH hajaTHHHH    эн чэтин деврлэриндэ шэЬэр прокурору ишлэмишдир. М. ©садов истэр napTHja, истэрсэ дэ Ьугуг муЬафизэ органла-рында ишлэд^и деврдэ CyмгaJытлa сых тэмасда олмушдур. Cyмгajытлылap ез се-вимлилэринин хатирэсини эбэдилэшдиpмэJи гэрара алмышлар. 17 немрэли мэктэбэ Зулфу haчыJeвин. 1 немрэли мэктэбэ Исмэт raJbi6oByH, 20 немрэли мэктэбэ МэЬэммэд Эсэдовун ады верилмишдир. «CyMraJbiT» гэзети редак-cHjacbiHbiH журналист кол-лективи республикамызын милли мудафиэ фондуна вэ Гарабага JapAHM фондуна 10 мин манат вэсаит ке-4KpM9jH гэрара адмышдыр. ОНУ ХАТЫРЛА1ЫРЛАР БЕДЛЭГАН (мухбиримиз-дэн). PajoHyH ©рэнгалада Jep.iamoH эн ири узумчулук совхозларындан биринэ ер-мэни террорунун гурбаны олмуш кенерал МэЬэммэд Эсэдовун ады верилмишдир. Бе}лэган зэЬмэткешлэри вахтилэ* pajoHa рэЬбэрлик етмиш М. Эсэдовун хатирэсини эзиз тутурлар. Бejлэ-ган PaJoH Халг Депутатла-ры Совети pajacaT heJ'aTH-нин гэрары илэ шэЬэрдэки 4 немрэли орта мэктэбэ дэ кенералын ады верилмишдир. ламышдыр. Ьэфтэ эрзиндэ бир сыра ири муэссисэлэрдэ, ра]онларда митинг вэ керуш-лэр кечирилэчэкдир. Ьэфтэнин програмына xejpHjja тэдбирлэри дэ да-хилдир. Комитэ Кэлбэчэр чамаатына, Шуша шэЬэрин-дэ сыгыначаг тапмыш гач-гынлара japAbiM учун 200 мин манат вэсаит ajbipMbiui-дыр. Даглыг Гарабагдан ФYзyлиjэ вэ Агдама пэнаЬ кэтирэн гачгынлара да jap-дым кестэрилэчэкдир. Вачиб мэсэлэ HBMDJJAT Y4YH НДДРЛАР Ha^HjjaT саЬэсиндэ ишлэ- jaтындa дэмир joл Ha^Hjja- рин MarcaflayJryH тэшкили, )ук вэ сэрнишин дашымала-рына тэлэбатын там вэ аз ты 6eJyK ahaMHjjaTa малик-дир. Буну нэзэрэ алсаг, кэ-рэк Ьэмин HarrmjjaT невундэ хэрчлэ едэнилмэси кадрлар-. кадр касадлыгына joл вер- дан чох асылыдыр. Бу мэ’ нада республика HanmJJaTbi учун камил мутэхэссислэрин Ьазырланмасы.    ихтисасар- тырманын тэкмиллэшдирил-мэси хусуси ahaMHjjaT кэсб едир. Автомобил    Ha^njJaTH учун муЬэндис кадрлар Азэр-МуЬэндис-Техники 6aj4aH Университетинин HarnnjjaT факултэсиндэ    нын    дерддэ    уч Ьиссэсини тэш- Дэмир joл, caHajt вэ шэ р    рпип.    лашынма ишинин MajaK. Joxca A3ap6aj4aH дэмир joлyнy вэ Ьэм дэ инки-шафда олан Бакы метрополи-тенини муЬэндис кадрлар-ла тэ’мин етмэк кэлэчэкдэ Ьэлли чэтин олан проблем ja-радачаг. Myrajnca учун fleJaK ки. гоншу Курчустан Республи-касында дэмир joл хэттинин узунлугу A3ap6aj4aHflaKbi- дахили електрик нэглиjJaты учун ишчилэр исэ дагыныг шэкилдэ, республикадан кэнарда Ьазырлаиыр. Лакин инди мэ’лум сэбэблэрэ керэ республикадан кэнарда тэЬ-сил алан кэнчлэр кери гajы-дырлар. Тэкчэ сон ики ил эрзиндэ HaniHjJaT ихтисасла-рына jиjэлэнмэк HCTaJaH 150 нэфэрдэн чох тэлэбэ rajbi-дыб A3ap6aj4aH МуЬэндис Техники «Универси-тетинин aBTOHanBHjjaT вэ нисбэтэн yjryH башга фа-култэлэринэ гэбул олуиуб. Ba3HjJaT бу чур давам етсэ, республикада дэмир Jofly нэг-ли^аты узрэ кадр гытлыгы 1араначаг. Азэрба1чанын халг тэсэрруфатынын гуру- лушу, игтисади элагэлэрин %— канын чографи мевге!и исэ елэдир ки. онун HrTHcaflHj- кил едир, дашынма ишинин Ьэчми даЬа аздыр. Лакин Курчустан Техники У ниве р-ситетиндэ дэмир ^л ихтисас-ларына jнjэлэнмэк иcтэjэн тэлэбэлэрин cajы сон мэ’лумата керэ 2 мини кечиб. Aзэpбajчaн Республикасы-нын халг тэЬсили назири профессор Р. ФeJзyллaJeв «Бакински рабочи» гэзетинэ верд^и мусаЬибэсиндэ Ьаглы олараг республикада нэг-лиjJaт муЬэндислэри инсти-тутунун тэшкилинин мэгсэдэ- Базар игтисадиЛатына ке-чид деврундэ азад, мугавилэ эсасында мYэJJэн едилэн та-рифлэрин кениш тэтбиги нэг* лиjjaтдa кoммepcиja ишлэри-нин тэЬлили вэ тэкмиллэш-дирилмэси «Hэглиjjaтдa иг-тиcaдиjjaт вэ идарэетмэ».их-тисасы узрэ чалышан мутэ-хэссислэрэ еЬт^ачы артыра-чаг. Бундан элавэ. дэмир Joл нэгл^]атында гатарбурахма вэ дашыма raбилиJJэтини JYK-сэлтмэк, рабитэнин фасилэ-сиз вэ энкэлсиз ишлэмэсини тэ'мин етмэк «Автоматлаш-дырма. телемеханика вэ ра-битэ» ихтисасы узрэ кадр Ьазырламагы зэрурилэшди-рир. Республика Девлэт Игти-caдиjjaт вэ Планлашдырма Комитэси нэздиндэ Елми Тэдгигат Игтш^и^ат Институ-тунун Ьесабламаларына. AзэpбaJчaн дэмир Joлy вэ Бакы метрополитени идарэлэ-ринин эсасландырылмыш мэ’луматына керэ. тэкчэ 1996-чы илин тэлэбатыны едэмэк учун «Дэмир Joл нэг-лиjJaтындa дашымаларын yjrywiyryHy вэ вaчиблиjини тэшкили вэ идарэ едилмэси», rejfl етмишдир. Лакин Ьэмин «HdbmJJaTfla HrTHcaflHjJaT вэ институт japaflbWbiH4a jaxшы идарэетмэ», «Дэмир Joл нэг-ки, Ьэлэлик Азэр- лиJjaтындa автоматлашдыр- олачаг. Ьэмин кадрлары Ьазырламагла баглы артыг AзэpбaJчaн дэмир joлy вэ Бакы метрополитени идарэлэри Азэрба]чан МуЬэндис-Техни-ки Университетинэ сифариш-лэ мурачиэт едиблэр. Тээссуф ки. Ьэлэ дэ бэ’-зи идарэлэр муасир тэлэблэ-ри лазымынча ги].мэтлэндир-мир, кадр Ьазырлыгына диггэт Jeтиpмиpлэp. Бакы, Сум-гaJыт. Кэнчэ. республнканын башга шэЬэр вэ pajoнлapын-да jepлэшэн ири нэглиJJaт тэсэрруфатлары кадрлара олан ehтиJaчлapы барэдэ бизим университета индиJэдэк мурачиэт етмэмишлэр. Ьал-буки онларын Jeни шэраитдэ ишлэмэjи бачаран кадрлара 6eJYK ehтиJaчы вар. ШубЬэсиз. Ьэм ез ихтиса-сыны. Ьэм дэ нэrлиjJaтын ва-Ьид систем »принсипини му-кэмэмл билэн муЬэндислэр Ьазырламаг мурэккэб, мэс -ул^]этли. Ьэм дэ чэтин вэ-зифэдир. Лалныз ишэ japaды-чы мунасибэт, назирлнк. идарэ. бирлик. муэссисэ вэ али мэктэбин мэгсэ^енлу эмэк-дашлыгы илэ бу ишин еЬдэ-синдэн кэлмэк мумкундур. Hэглиjjaт ихтисаелары уэ-рэ муЬэндис кадрлар пазыр-ламаг учун санбаллы тэдрис оларды —, ------------ „ ба]чан МуЬэндис-Техники ма, телемеханика вэ рабитэ».    . Университетинин нэглиJjaт    «Локомотив вэ локомотив тэ-    лаборатор^а базасы Japaтмaг ...    ___________ _ факултэси кенишлэндирил-    сэрруфаты», «Вагон вэ вЭ-    кэрэкдир кэлэчэк инкишафы,    рёспубли-    Сич, онун нэздиндэ нэглиJjaт    гон тэсэрруфаты» кими их- мшип    чпрпяАи    мевге!и    исэ    ихтисаелары узрэ муЬэндис    тисаслардан Ьэр бири учун кадрлйры Ьазырлансын.    25 нэфэр муЬэндисэ ehтиJaч К. ТАГЫДЕВ, мггасад елмлэрн доктору, профессор. ГШМЭТЛИ КАРЫЗЛАР Б И Р Ж А С Ы Бутун eлкэJэ JaJылaн бир- жа Ьэвэскарлыгы AejocaH JeHH Kej4)Hjj9T Ьалына ке-чир. Биз эмтээ бнржалары-нын cajHHa керэ базар игтисади JJaTbiHbiH бутун «эж-даЬа»ларыны хе]ли керидэ rojMymyr, Инди исэ бу бир-жаларла JaHamH, п^мэтли кагь|з биржалары да nejAa олмага башламышдыр. Ол-кэдэ бир нечэ белэ биржа вардыр. Загафгаз^ада вэ кечмиш иттифагын мусэл-ман рекиону дejилэн эрази-дэ (Орта AcHja вэ Газахыс-тан дахил олмагла) jaлныз Бакыда белэ биржа фэал^-JaTd башламышдыр. а Hoja-брын 29-да М. Ф. Ахундов адына Опера вэ Балет Теат-рынын бинасында Бакы THjMa^H Кагызлар Биржа-сынын (БГКБ) тэ’сис. кон-франсы олмушдур. Бу Ьа-дисэдэн эввэл биржанын сэЬмлэринэ ачыг абунэ ке-чирилмишдир. Абунэнин ке-дишиндэ хусуси шэхслэрэ Ьэрэси мин манат AaJapHH-дэ 5 miwJoh манатлыг сэЬм сатылмыш, низамнамэ фонду japaAb^MbiiiiAbip ки, бу да биржанын rejAa алын-масына эсас верир. Кон-фраяеда,л БГКБ-нин низам-намэси тэсдиг олунмуш, jeAAH нэфэрдэн ибарэт биржа шурасы сечилмишдир. Биржанын тэ’сисчилэри арасында банклар, ири истеЬ-сал муэссисалэри, коммер-cHja тэшкилатлары вардыр. Биз БГКБ-нин тэшэб-бусчусу вэ тэшкилатчысы олан «Карван-брокер» шир-кэти директорунун муа-вини AJxaH Оручов илэ ceh-бэт едир, п^мэтли кагызлар биржасынын нэ демэк олдугуну eJpdHMdjo чалы-шырыг. AJxaHbiH 26 jaшы вар. О, Москва Девлэт Уни-йерситети игтисад факул-тэсинин • мэ’зунудур. — AjxaH. njM9Tjn кагызлар нэ демэкдир:    нстнг-раздыр, сертнфикатдыр? Бу кагыздары бэ’зэн эсл rHj-мэтннэ сатмагыи езу чэ-тнн о л дугу Ьалда ону биржа nijManaia ним алачаг? — П^мэтли кагызлар бизим адэт eTAHjHMH3 ка-гызлара нисбэтэн даЬа кениш aнлaJышдыp. Bypaja сэЬмлэр, баглашмалар, пул еЬт^атлары, кредитлэр вэ нэЬа)эт. вaлJyтa да дахил-дир. Ьазырда сеЬбэт дол-лардан, JaxyA франкдан ке-дирсэ, сабаЬ Ьэр Ьансы суверен девлэтин пуллары ги]мэтли кагыз ола билэр. ©зу дэ онларын AdjapH Ьеч дэ ejHH oлмaJa билэр... — Анчаг Ьазырда адам-ларда сэЬмлэр чох де]нлднр. Баглашмаларын алгы-сат-гы васнтэсн олдугу да Ja-дыма кэлмнр. Креднтлэрин бнржа1а нэ дэхлх олмасы да мэнэ а)дын де!нлднр. Елэ B93KjjaT JapaHMasMu кя, бутун галая пнштахталар ними, сизин «магаза»нын «пяштахта»лары да бош га-лар? — Ьэлэлик бизим учун чох iuej rejpH-адидир. Лакин дэ-JapH олан Ьэр iuej (^азар шэраитиндэ алгы-сатгы ва-ситэсинэ чеврилир. TujMd-ти галхыб-енэн пэр mej биржа, о чумлэдэн п^мэтли кагызлар биржасы учун мараг догурур: мэнфээт rnj-мэтлэрин фэргинэ эсасэн газанылыр. Мэсэлэн, таг ХЫЛ ВЭ ja MejB9-T9p9B93 мэЬсулу сатышына дайр баглашманын AojapH мэЬ-сулдан, Ьава шэраитиндэн асылы олараг мевсумдэн-мев-сумэ д^ишэ билэр... Бир-жада кредит сатышы бир нев алычыларын мусаби-гэси демэкдир:    ehTHja4H оланларын cajH чохаЬдыг-ча вэ сэрбэст пул ehTHja-ты азалдыгча кредитин . AdjdpH дэ артыр. СэЬмлэрэ кэлдикдэ. елэ инди Азэр-6aj4aHAa 28 сэЬмдар шир-кэти (догрудур. гапалы ха-рактерли) фэал^эт кестэ-рир. ©злэшдирмэ башла-нанда онларын cajH xeJли артачагдыр. Дикэр тэрэф- дэн, биз кечмиш иттифагын дикэр суверен девлэтлэри-нин вэ харичи елкэлэрин сэЬмдар ширкэтлэрини ал-гы-сатгьОа дэ’вэт етмэк фикpиндэjик. Бутун дун-jaдa мэшЬур олан «Ченерал мотос», «Форд», «ЛокЬид лимитед» ширкэтлэри илэ элагэ japaдыpыг. Лери кэл мишкэн, БГКБ-нин езу дэ сэЬмдар    чэмиJJэтидиp, Ьэм дэ ачыг типли чэм^Зэтдир. Одур ки, бизим ез «эмтээ»-миз дэ вардыр... Лакин му-тэшэккил, мунтэзэм фэа-лиjjэт кестэрэн базар ол-малыдыр, орада бутун бу сэЬмлэр вэ дикэр пОмэтли кагызлар азад сатыла бил-мэлидир. Биздэ инд^эдэк белэ структур jox иди. Бу исэ саЬибнарлыг фэaлиJjэ-тинин, базар мунасибэтлэ-ринин инкишафыны сон дэрэчэ лэнкидир. Ахы, мэ’лум олдугу кими, базар игтисадиЛаты уч п^э эсас-ланыр: эмтээ базары, капитал базары, эмэк базары. ОДУР ки. биз бу бошлугу долдурмага чалышырыг... — Малларла тэ’мин олун-ма]ан манатымызын дэjэpн онсуз да чох ашагы душ-мушдур. Мэн белэ баша ду-шурэм кн, сиз дэ коикрет маллар нстеЬсалындая де-1нл, гн]мэтлн кагызларыи алыныб-сатылмасындан мэнфээт котурмэк фнкрнндэ-сиинз. Бу биржа «о1унлары-ныз» манатын даЬа да п^-мэтдэн душмэсинэ кэтнриб чыхармазмы? — -Эксинэ, биз девриjJэ-дэки артыг пулларын «ба-шыны багламага» кемэк едир, нагд пуллары нагд oлмaJaн пуллара чевиририк. Бутун пОмэтли кагыз биржалары банкларла элагэдардыр, мaлиJjэ системи олмадан фэaлиjjэт кестэрэ билмэз. Ачыг абунэдэн элдэ етди-]имиз бутун мэблэр банк-дакы. езу дэ девлэт бан-кындакы Ьесабымыза дахил олмушдур. Бунун cajэcиндэ бэ’зи Зерлэрдэ адамлар эмэк Ьаггыны вахтында ала билмишлэр. — Тэгднмат вэрэгэснндэ ]азырсыныз кн, бнржа «максимум мэнфээт элдэ етмэк мэнафе]и кудмур*. Белэ чыхыр кн, сиз тэмэинасыз адамсыныз? — Ьеч дэ jox. Биржа тэ’сисчилэринин (бунлар исэ эсасэн алтернатив структур-лар дejилэн структурларын нумаЗэндэлэрй, саЬибкар-лардыр) гиJм9TЛи кагызлар базарынын олмасына била-васитэ марагы вардыр. Биржа бу базарын васитэси, бир нев гаи дамарыдыр, мaлиJJэ ehтиJaтлapыны сэрбэст шэкилдэ Jeнидэн оелушдур-мэJэ имкан верир. Биржанын тэ’сисчилэри тэмсил етдиклэри ширкэтин сэЬм-лэрини бурада иэинки азад сурэтдэ сата билир, Ьэм дэ чидди проблемлэрлэ гаршылашмадан кэлэчэк планларыны hэJaтa кечир-мэк учун кредит, сэрфэли баглашма, бу вэ Ja дикэр елкэнин валЗутасыны ала билирлэр. Одур ки, онлар эсас мэнфээти башга шeJ-дэ газаначаглар. — Ахырынчы суал: эсл биржа о|унларыны нэ вахт корэ бвлэчэ]ик? — Зэннимчэ. буна Ьэлэ чох галыр. Бунун учун кэ-рэк лазыми гэдэр ачыг сэЬмдар чэм^Зэти ' олсун ии, сэЬмлэрин сэрбэст «Ьэрэкэти», онлары манеэ-сйз алыб^-сатмаг имканы тэ'мин едилсин. Зэннимчэ, биржамыз бу просеси муэЗ* Зэн дэрэчэдэ сур’этлэнди-рэчэкдир. Ьэлэлик исэ биз бир чох тэшкилат мэсэлэ-лэрини Ьэлл етмэли, дев-лэ» геЗдиЗЗатыныдан кечмэ-лн, бина тапмалы, ишчилэр гэбул етмэлиЗик. Мэн-чэ. илк эмэлиЗЗатлара эн те-зн кэлэн илин Jaзындa Ьа-зыр олачагыг. СеЬбэтв Зазды: Е. ЭСКЭРОВА, Азэринформун мухбнрн. ;
RealCheck