Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
Godaddyseal image
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,265 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

Search All United States newspapers

Research your ancestors and family tree, historical events, famous people and so much more!

Browse U.S. Newspaper Archives

googlemap

Select the state you are looking for from the map or the list below

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 30, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г93ЕТИ 30 HOJAEP 1991-чи ИЛ. NS 236 “2 ислам езтнтдэрн СТР АТЕНИ J АСЫ Д Ы Р U НСАНЫН Ьэгигэти И онун хилгэтиндэдир. Кете Ьаглы олараг rejfl едирди ки, езуну Ьэ-мин Ьэгигили]э JYKCЭЛДЭ би-лэн hep кэс хошбэхтдир. Ла-кин хошбэхтлик инсана вэ ja бутунлуклэ MeMHjJeie кул дэстэси ними тэгдим олун-мур. hep нес бу зирвани ез зэЬмэти вэ изтираблары, инсана вэ flyHjaJa мэЬэббэти, haJaTbiHbiH мэ’насы, башга сезлэ, инсан енеркетикасы-нын бутун потенсиал имкан-ларынын ишэ салынмасы Ье-сабына элдэ едир. Бурадан aJflbiH олур ки, хошбэхтли-Jhh езулундэ инсан енержи-синин — шэхси^этин физики вэ интеллектуал габил^-jdTHHHH инкишафы да]аныр. Бу вэзифэ исэ ез невбэсин-дэ инсаны ичтимаи тэ’сисат-ларын мэркэзинэ чэкмэ,)и, ону 49MHjj9T, девлэт вэ езу учун али мэгсэдэ чевирмэ]и — езунудэркетмэни хусуси сэнэт кими инкишаф етдир-MejH тэлэб едир. бзуну дэрк етмэдэн haJaT-да вэ мэ’нэви^атда, елмдэ вэ практикада чаЬаншумул эЬэ-mhJJ3T9 малик hen бир nieja наил олмаг мумкун де]ил. Буна керэ дэ гэдим раЬиб «бзун езуну дэрк ет!» чагы-рышыны ирэли сурмушду. Ьэмин чагырыш гэдим мэ’-бэдлэрин гапылары узэринэ Ьэкк олунмуш, Гэрб вэ Шэрг фэлсэфэсинин, дун]а динлэ-рннин, yMyMHjje^a мудрик-лик иде}асынын мэрамына чеврилмишди. Динин вэ фэл-сэфэнин бу проблема Фун-даментал ahaMHjjaT вермэси-нин ез тэбии сэбэблэри вар-дыр. ДаЬи психолог Opejfl ja-зырды ки, «Ьэр бир адам башгаларыны психи чэЬэтдэн ^рулмадан тэЬлил едир вэ буна керэ дэ он лары езундэн даЬа Jaxuibi таны}ыр». Ра-Ьибин «Озун езуну дэрк. ет!» чагырышынын да мэ’насы онда иди ки, инсан ез диг-гэтини башгалары илэ бэра-бэр езунэ дэ jeнэлдэ билсин. Мэсэлэн. hap uuejH керэн кез езуну кермур. 0зумузу кермэди]имизэ керэ елэ бир расионал васитэ ахтарыб тап-маль^ыг ки. онун васитэси- лэ, эввэла, ез Ьэгигэтимизи дэрк едэк. икинчиси, езумуз-лэ flyHja арасында низам вэ hapMOHHja japaдaг. Бу расионал васитэ езунудэркдир. 0зунудэрк инсаны дэркет-мэ програмыдыр; инсанла элагэдар олан hen бир фэ-али]]эт формасы, о чумлэ-дэн, дин ондан jaH кечэ бил-мэз. Бу мэсэлэдэ Исламын стратеки]асынын MahHjjoTH-нин ачылмасы инди кечирди-]имиз 6ehpaH просесинин эзабларынын азалмасына хидмэт едэ билэр. Исламын езунудэрк KOHcencHjacbiHbiH арашдырылмасы ]алныз нэ-зэри де^ил, haM дэ 6ejyK практик ahaMHjjaTa малик-дир* МэЬэммэд пе]гэмбэр практик шэкилдэ пумами! етдир-Maja чалышырды ки. езунудэрк — инсанын езу тэрэ-финдэн ез Ьэгигэтинин кэш-фи — езуну маарифлэндир-мэ, шууруну инкишаф етдир-мэ, бир сезлэ. зэканын тэ-рэггисидир. 0зу Ьаггында билик инсанын дун]акеру-шундэ MyajjaH тэсЬиЬлэр едир, нечэ дejэpлэp. ону дуз Joлa чэкир: езунудэрк шу-урун инстинктлэр, зэканын шылтаг ирадэ узэриндэ гэлэ-бэсинин тэ'мин олунмасынын рэЬнидир. Бу заман шуур вэ зэка кенишлэнир, онлар инстинкт вэ еЬтирасларын, аф-фектлэрин инсаны идарэет-мэ просесиндэ ролуну • мэЬ-дудлашдырыр, онун бэшэри фаали^эти бутунлуклэ Ьэ}а-ты расионаллашдырыр ки, бу да инсанда сосиаллыгын би-оложилик, шуурун кортэбии гejpи-шYypилик, хе^рин шэр, кезэлл^ин eJбэчэpлик узэриндэ гэлэбэсини тэ’мин едир. ©зунудэрк езуну, фэ-aлиJjэт вэ рэфтарыны, дилини, мунасибэтини, бутунлуклэ мевчудлугуну шуурун нэ-зарэти алтында сахламаг т0-)этини, амалыны, мэЬэббэт вэ нифрэтини, бир сезлэ, Ьэ-jaтын эн кичик деталларын-дан "башламыш принсипиал мэсэлэлэринэдак Ьэр . ше]и аглын сузчэчиндэн кечир-мэк, ДYнjaja вэ hэJaтa мэн-тиглэ ,)анашмаг, ез фэали1-jэтини вичданын нормалары узрэ гурмаг демэкдир. ©зунудэрк езуну мудриклэшдир-мэ — езуну ингилабилэш-дирмэк joлy илэ ^р узундэ мэЬэббэт вэ кезэлли]ин, сулЬ вэ эмин-аманлыгын бэргэрар едилмэсинэ хидМэт етмэкдир ки, Ислам да буна чан атыр. «0з эмэллэринизэ ^хшы-ча нэзарэт един», — пе]гэм-бэр белэ бу}урурду: «0з дун-jэви Ьэвэслэринэ гэлэбэ ча-лан адам биликли вэ шуур-лудур». Демэли, Ьэгиги инсан ез эмэлинэ нэзарэт ет-мэJи бачармалы. ду^эви Ьэ-вэслэрэ, jэ’ни инстинктлэрэ вэ онлардан доган арзулара галиб кэлмэлидир. ©зунудэрк исламиста керэ али бэшэри мэзиДэт Ье-саб олунур; Исламын ]ара-дычылары ¿ахшы билмишлэр ки, езуну дэрк едэркэн инсан ез тэбии варлыгындан тамамилз фэргли олан Зук-сэкли]э галхыр, ез фэaлиjjэ-тини илаЬиликдэн, демэли, агыл вэ кезэлликдэн, вичдан вэ эхлагдан ирэли кэлэн принсиплэр узэриндэ гурур. Исламда АллаЬ халис ке-зэллик вэ хеЗирхаЬлыг, эда-лэтин тэчэссуму кими мев-чуддур. ВДгэмбэр бyjypyp-ду: «АллаЬ кезэлл^ин езу-дур вэ ‘Кезэлликдэн дэ хошу кэлир». Эслиндэ езунудэрк дэ бу мэгсэдэ — кезэлли]ин тэсдигинэ хидмэт едир. А^ дындыр ки, бу Ьалда инсан ЬвкмЗн сафлашмалыдыр, она керэ ки, о езундэ анчаг ке-зэлл^и дejил, мусбэт вэ мэн-фи ме]ллэри дэ вэЬдэт кими гaвpajыp. ИСЛАМ тэлгин едир ки, езуну дэрк едэн адам артыг езуну анчаг халис руЬ кими анла]ыр, езуну харичи биоложи еЬти-раслардан кэнарда душунур. Башга сезлэ. езунудэрк инсаны анчаг АллаЬын атрибуту кими анламаг демэкдир. ВДгэмбэр бу.)урурду: «Вич-даны инчидэн шejи рэдд ет!» Анчаг бу Ьалда, муасир дил-дэ дejилcэ, сосиал муЬитдэн ирэли кэлэн нормаларла ]а-шajapкэн инсан езунэ галиб кэлир, езуну муэЛэн мэ’нада инкар едир, кобуд харичи тэ-лэбаты вичдана вэ эхлага сыган тэлэбатла эвэз едир. Белэликлэ. езунудэрк тэ-лэблэрин нормалашдырылма- БИРКЭ ФЭАЛИВЭТ ЬЭФТЭСИ Республика Ьэмкарлар ттифагларынын «Сосиал далэт вэ зэЬмэткешлзрин ajaTbi мэнафелэринин му-афиэси угрунда»    девизи лэ биркэ фэали]]эт Ьэфтэ-и башланмышдыр. АЬИШ-н информаси]а мэркэзи-ин верди]и мэ’лумата керэ. rpap-caHaje комплекси иш-илэри Ьэмкарлар иттифа-м республика комитэси унунла элагадар    кениш эдбирлэр планы    Ьазыр- ЭЛАГЭЛЭР КЕНИШЛЭНИР М. Э. Рэсулзадэ адына Бакы Девлэт Университети нума^ндэ heJ,этинин Тур-киjэjэ сэфэри Бакы Университети илэ Турюфнин али мэктэблэри арасында Ьэртэрэфли элагэлэрин ин-кишафына ]ени тэкан вер-мишдир. Нума]эндэ hej’э-тинэ университетин ректору, республика Елмлэр Академи]асынын академики М. Гасымов башчылыг ет-мишдир. М. Гасымов Азэринформун мухбиринэ демишдир: — Typкиjэнин вэ Азэр-ба,)чанмн елми даирэлэри вэ тэдрис муэссисалэри арасында или элагэлэр чох-чох эввэллэр japaн.мыш-дыр. Инди аз адам хатыр-лajыp вэ билир ки, универ-ситетимизин }арандыгы илк чагларда бурада TYpкиJэ-нин Фуад Кепрулу. Ьикмэт Apтajлaн вэ башгалары кими алимлэри дэрс демишлэр. Инди биз эввэлки ' элагэ-лэри бэрпа едирик вэ инди-ки сэфэримиз дэ елэ буна тэкан олмушдур. Ики Ьэфтэ эрзиндэ БДУ нума]эндэ heJ,эти Истан-булу, Анкараны,    Измири, сы, онларын гануна вэ вич-    наллыгын. мунасибэтлэрин    башла]араг    тамамнлэ    таныш дана сыган зэзи^этэ кэти-    кезэллик ме^ары кими ба-    onMaJaHnapa    хидмэт    етмэк рилмэсидир. Исламда кестэ-    хырды. nejraM6apnH бу мэ- рилир ки. бу чур ганунлар-    сэлэ]э мунасибэти тэсад\'* ла jauiaJapKaH инсан да езу-    фи дejил:    дил yhchJJbt вэ дэ. башгалары учУн кэрэк-ли олмагда керурду:    Ин- сафлы адам «фэгирин узуну ну илаЬилэшдирир. АллаЬ мунасибэт сэнэти — heJaT кулдурур. варлыларын е’ти- барыны    JYкcэлдиp».    nej- гэмбэр гоншулугда вэ гар-шылыглы мунасибэтлэрдэ меЬрибан, догручул олмага чагырыр,    кобудлуг,    ач- кезлук, эдабазлыг. тэкэббур-лулук вэ с. кejфиjjэтлэpин KoHjaHbi кэзмиш, Ьэмин шэ!1эрлэрин университет-лэриндэ елми тэдгигат иши вэ дэрс просеси илэ таныш олмушдур. Биз Турки-jэдэки Ьэмкарларымызла биркэ иш планларыны му-закирэ етмишик. Еке Университети илэ эмэкдашлыг Ьаггында гуввэдэ олан му-гавилэлэри узатмаг барэ-синдэ разылыг элдэ едил-миш. Истанбулдакы Мэр-мэрэ Университети илэ му-гавилэлэр багланмышдыр. Туок халгларынын тарихи-ни вэ мэдэниМэтини ejp9-нэн вэгфин сэдри, -мэшЬур турк алими вэ ичтимаи ха-дими Туран Лазган илэ ке-руш сэмэрэли олмушдур. Эмэкдашлыг Ьаггында онун-ла протокол имзаланмыш-дыр. Бундан башга. вэгф илэ разылашма}а керэ, ja-. хын вахтларда Азэрба]чан тэлэбэлэринин бир дэстэси диллэри ejpaHaH мэркэздэ тэчрубэ кечэчэк. БДУ HyMajaHfla heJ’aTHHH сэфэр заманы TypKHja Университет Ишлэри Коми-тэсинин сэдри ИЬсан Догра-мачы вэ дикэр рэсми шэхс-лэр гэбул етмишлэр. 6yJypyP:    бэшэр, тэкчэ фэлсэфэси кими тэшэккул мэним эмрлэримэ эмэл ет ки, тапыр вэ буна керэ дэ линг-мэним кими оласан». Бунун вистик амилэ фундаментал учун исэ nejraM6ap езуну .эЬэми^эт верир. Христиан дэрк eTMajH 6yjypyp: «0зу-    тарихчилэри, о чумлэдэн, нузу TaHHjbiH!» Вэ бу заман    Oejep6ax да бу фикри тэл- о эмин едир ки, езуну таны-    гин едирдилэр. МэЬэммэдин мajaнлa АллаЬы TaHbiMajaH    yHCHjjaT, дил Ьаггындакы    инсанлыгла    бир    apaja    сыг арасында фэрг joxflyp: инсан    бахышлары онун фэлсэфэ-    маз    олдугуну    местэрирди. езуну танымагла АллаЬы да    синин муасир довр учун тань^ыр. Белэликлэ, ислам    даЬа актуал олдугуну суда Шэрг вэ Гэрб Ьикмэти ки-    бут едир. ми езунудэркэ мудриклик — Эслиндэ nejF9M6apHMH3 али расионаллыг, эхлагын вэ учун дил илаЬиликлэ yhchJ- заманын идеалы, варлыгын    JaTAHP- Пе^эмбэрин мэн- ?    тиг елминэ хусуси диггэт Ьэгигэтинин тэчэссуму кими jeTHpM0CH дЭ бунунла изаЬ бахыр. 0зунудэрки nejraM-    олунур. О, инанырды ки, бэр садэчэ ибадэтдэ — дини    мэЬз бу елм хош рэфтар, тэлэблэри jepHHa ]етирмэкдэ xejnpxah Ьэрэкэт, а^ын де]ил, елмдэ, елмлэшдирмэдэ “тмэк смэтилив^ О ина^ды- нэлдилмишдир ки, ‘ эдалэтии етмэк сэнэтидир. и инанды Мэ насыны лэок етмэк вэ керурду.    рырды ки, мэнтигэ диггэт Вдгэмбэр 6yjypyp ки, едилмэдикдэ АллаЬ гэзэб- иоэли кэлэн ганунлар узэ-елм учун а]рылан вахт, на- лэнир. О AejnpflH: «АллаЬын {¡нд гурмаг илаЬи!э Jyk-маз учун ajpbwaH вахтдан верд^и фа]далар мэнтигин г    *    - эфзэлдир, ке?чэдэ бир саат Ьесабына эмэлэ кэлир», елм ejp9HM9K «бутун кечэ- «Баша душмэк вэ дэрк ет-нин ибадэтиндэн устундур», мэк дэ мэнтигдэндир». алим мудрик, мудрик алим Кучлу мэнтиг. nejF9M6apa олма]а билмэз — езунудэрк- керэ, елми сэрвэтлэри ар- олмагла халга JaxbiH олма-етмэ сэнэти илэ елм ejHH тырыр, бу исэ ез невбэсин- гы ejHH cajbipAbi, инсанла-шeJдиp. Бунларын Ьэр ики- дэ Ьэ]аты мараглы едир вэ ра тэлгин едирди ки, севил-сини о, Исламын да]агы    ду^акерупгундэ, Ьэрэкэту    мэк    учун    севмэк,    хошбэхт Ьесаб едир. Ислам езуну- р0фтар моделиндэ илаЬи]э олмаг учун кими исэ хош-дэрк сэнэтинэ маарифлэн- догру сычра]ышын Ьэрэ-( бэхт етмэк, башгаларынын мэ, идракын вэ зэканын тэ- кэтверичи гуввэси кими рэггиси, эслиндэ мугэддэс- ЧЫХЫШ едир. лик кими бахыр. «Бир али-    СЛАМ нэдир?» суа- мин гэлэминин мурэккэби ШЛ лына пе]гэмбэр бе- О 6yjypypfly:    «МеЬрибан- чылыг    иманын нишанэси- дир. МеЬрибан олма]ан адам имансыздыр»; «Урэ}индэ зэр-рэ гэдэр ¿екэханалыг вэ тэкэббур олан шэхс беЬиш-тэ ajar    басма¿ачаг». Üej- гэмбэр    эдалэти АллаЬын фундаментал атрибуту Ьесаб едирди. Онун бутун фэал^]эти дэ белэ бир ба-хышы    эсасландырмага Je- ip ки, эдал мэ насыны дэрк етмэк вэ ез фэaлиjjэтини мэЬз ондан сэлмэк — езунун MahHjJoT-чэ инсан олдугуну анламаг демэкдир. IlejF9M69p АллаЬа JaxbiH Нефтмммзм мстмглвлыи геи дамарыма баиаадирлар. Нефтмыхарма «аиа^асимда иш-ладилаи асас ааадаилыглардаи бмри — полад си]иртмалар иса Бакыдакы П. Монтмк адына иафт ааадаилыглары машынга^ырма аааодуиум 3 намрали механики ]ыгма са-хиида Ьазырлаиыр. Jaшaдыfымыa давруи чатииликлариие 6axMajapar hap aj 3 миидаи артыг си|иртма истаЬсал олуиуб качмиш ССРИ-нии мухталиф шаЬарларииа каидарилир. э|с Сах раиси Шамил Ммраа)а% раисии муааини Адыширии ЧаЬаикиров ва баш уста 1усмф ИбраЬммоВ иавбати ллаилашдырма замены. Фото Рвфиг Свлмаиовуидур. бир шэЬидин ганындан да-    ■ ■ лэ чаваб верирди:    -i-i    —------г- Ьа мугэддэсдир». nejF9M- «Кэлам паклыгы вэ епсан»; гаРшы. чаваб изтираб вэ дэрдлэрини бе-лушдурмэк лазымдыр. Хусу-силэ о. башчыларла садэ халг арасында фэрг керэн-лэри, езуну садэ адамлара бэр елм ]олу илэ кетмэ]э, 0 вз хэрдфдарларына тэл ejpэнмэjз эхлаги сафлаш*- гин едИрдИ ки, «]алан вэ ма, илаЬилэшмэнин васитэ- ьи1лэкэрлик ри]акарлыгын си кими бахыр, бу^урур ки, нки мэнбэ]идир», «jaлaн вэ елмлэ эхлаги е]бэчэрлик, пис сез даныШанын» оручу бэдхаЬлыг вэ аморализм ^елэ гэбул олунмур. Дуз-бир ара]а сыгмаз, буна ке- н данышмаг савабдыр. рэ дэ мэслэЬэт керур: «Бе-    ^тэмиз    вэ руЬу охша]ан шикдэн гэбрэ гэдэр елм    сезлэр    демэк сэдэгэдир». ахтарын». Алим езу учун пиЛмбяпин нэзэоинлэ 1а- пэрэстлик, кин, кудурэт елмэзлик газанан шэхсдир,    ланчы    арагарышдыран «эн    ми иблислэрн    говур,    ин™.. онун эмали анчаг Ьэгигэт    мэнфур    адамдыр». О бил-    ?аРа гаРшы    Ьалам'    меЬРи вэ эдалэтин. улви»эт вэ лир^рки Д 4е|бэт оруч вэ бан    Ь^аты^    нлэ дэстэмазы бати л едир»; натэмиз сезлэр данышмагы тутараг мэрлэЬэт керурду ки, «халгла ' эдэблэ. эркан-ла рэфтар един ки. о да шад олсун». Пе]гэмбэр кес-тэрирди ки, езунудэркет-мэ кенишурэклилик, эда-лэт, вичданлылыг, xejupxah-лыг. japaflHp. Бу заман инсан ез гэлбиндэн шеЬрэт- ки-инсан- вэ кезэлли]ин, ганун вэ вичданын тэчэссумудур. Буна керэ дэ ез елми илэ бэра- «дил зинасы» адланды бэр алим дэ елмэзли]э го- ~ вушур:    «©мруну    елмэ    сэрф едэн адам Ьеч вахт елмур». рырды. «©зун езуну дэрк ет!» Тэбии ки, nejraM6ap ибадэтэ етик чагырышдыр. Ислам илаЬинин бу]ругларынын Je- Да етик Дил олдугундан > ринэ ]етирилмэсиндэн иба-рэт олан илаЬи акт — му учун даЬа перспективли AYHjaHbi' 6a3ajHp. ^Табели-Jhhh3A9 оланлары кундэ 70 дэфэ бaFышлaJЫн», — fleja о мэслэЬэт керурду. Лэмэнэ Ьаким Td’jHH олунан Муиз nejraM6apHH ]анына реаллашмасы мэслгЬэтэ кэлйр ки, ораны нечэ идарэ етсин. «Халгла гэддэс борч кими бахырды. стратекиЛа Ьазырламага ча- хошлугла рэфтар ет», —э’ла-Лакин о, елмлэ мэшгул ол- лышыр. Буна керэ дэ о, магы бундан да устун ту- Ьэмин програмы hajaTa не турду. О fleJnpflH: «Бир саат чирмэклэ jaлныз дил вэ шуу^ душунмэк 60 иллик ибадэт- ра дejил, бутунлуклэ бэшэ- дэн даЬа фэрздир», «алим-лэрэ Ьермэт едэн шэхс, елэ бил мэнэ Ьермэт едир». ри фэал^]этэ, хусусилэ дэ Ьэрэкэт вэ рэфтара расио Ьэзрэтин мэслэЬэти бу олур. Белэликлэ, Исламда езу-нудэрк ]алныз шуур вэ эхлагын сафлашмасы 'де]ил, Ьэм дэ hdJaT тэрзинин, Ьэрэкэт-рэфтар    моделинии, neJraM6ap езу илэ баш-галары, езу илэ халг, табе севг еДиР- ©зунудэркетмэ оланла табе едилэн арасын- сэнэтинэ мэЬз бурада — дакы мунасибэти кезэллик Ьэрэкэт вэ рэфтар саЬэсин- нал нэзарэти KYЧлэндиpмэjэ башгалары илэ мунасибэтин, инсанла AYHja арасындакы YHCHjJaTHH сафлашмасы — бэшэри варлыгын вэ фэа-л^]этин    илаЬилэшмэси ганунлары узэриндэ гурма- дэ __ эхлаги сферада даЬа програмы кими чыхыш едир. гы езунудэркин — мудрик-ли]ин    фундаментал    шэрти    чох еЬти]ач    вардыр. Ьесаб    едирди. Бу    шэртэ    Пе]гэмбэр    6yjypypfly    ки, эмэл eTMaja о, дилдэн баш- АллаЬы севмэк учун би- Бу кун биз билмэли]ик ки, бэдбэхтли]имизин сэбэби олан проблемлэрин чоху езумузу дэркетмэдэки чэ- ламагы мэслэЬэт керурду. рикчи невбэдэ онун бэндэ- тинликлэрдэн догмушдур вэ Чох hejpaTaMH3 бир факт- лэрини севмэк лазымдыр. дыр ки, -бизим инди белэ о ИнсафлыЛыгы о Исламын гэдэр дэ ahaMHjjaT вермэ- тэмэл дашларындан бири AHjHMH3, заЬири форма he- Ьесаб едир, «Мэн нэчиб саб eTflHjHMH3 дил амили- ёхлгцги < эмэллэри камил-ни nejF9M6ap он плана лэшдирмэк учун елчи ол-чэкмишди; о бу амилэ езу- дум», — flejnpflH. О, haJaTbiH нудэркетмэ сэнэтинин прин- мэ'насыны башгалары учун сипи — елмили]ин вэ расио- }ашамагда, эн jaxbmnapAaH онларын арадан галдырыл-масы илэ дэ дэф едилэ билэр. Исламын езунудэрк CTpaTeKHjacbi бу чэЬэтдэн чох вачиб вэ актуал метод кими диггэтэлajиrдиp. Фэрман ИСМАДЫЛОВ, досент. ЭБЭДИЛЭШЭН АДЛАР СУМГАШТ (мухбнрн- хффдэн). Зулфу    hasbijee ади иншаатчыдан    шэЬэрин рэЬбэри вэзифэсинэдэк Ьэ-]ат joлy кечмишдир. И. Га-jыбов CyMraJbiTHH    ичтимаи- cnjacH hajaTHHHH    эн чэтин деврлэриндэ шэЬэр прокурору ишлэмишдир. М. ©садов истэр napTHja, истэрсэ дэ Ьугуг муЬафизэ органла-рында ишлэд^и деврдэ CyмгaJытлa сых тэмасда олмушдур. Cyмгajытлылap ез се-вимлилэринин хатирэсини эбэдилэшдиpмэJи гэрара алмышлар. 17 немрэли мэктэбэ Зулфу haчыJeвин. 1 немрэли мэктэбэ Исмэт raJbi6oByH, 20 немрэли мэктэбэ МэЬэммэд Эсэдовун ады верилмишдир. «CyMraJbiT» гэзети редак-cHjacbiHbiH журналист кол-лективи республикамызын милли мудафиэ фондуна вэ Гарабага JapAHM фондуна 10 мин манат вэсаит ке-4KpM9jH гэрара адмышдыр. ОНУ ХАТЫРЛА1ЫРЛАР БЕДЛЭГАН (мухбиримиз-дэн). PajoHyH ©рэнгалада Jep.iamoH эн ири узумчулук совхозларындан биринэ ер-мэни террорунун гурбаны олмуш кенерал МэЬэммэд Эсэдовун ады верилмишдир. Бе}лэган зэЬмэткешлэри вахтилэ* pajoHa рэЬбэрлик етмиш М. Эсэдовун хатирэсини эзиз тутурлар. Бejлэ-ган PaJoH Халг Депутатла-ры Совети pajacaT heJ'aTH-нин гэрары илэ шэЬэрдэки 4 немрэли орта мэктэбэ дэ кенералын ады верилмишдир. ламышдыр. Ьэфтэ эрзиндэ бир сыра ири муэссисэлэрдэ, ра]онларда митинг вэ керуш-лэр кечирилэчэкдир. Ьэфтэнин програмына xejpHjja тэдбирлэри дэ да-хилдир. Комитэ Кэлбэчэр чамаатына, Шуша шэЬэрин-дэ сыгыначаг тапмыш гач-гынлара japAbiM учун 200 мин манат вэсаит ajbipMbiui-дыр. Даглыг Гарабагдан ФYзyлиjэ вэ Агдама пэнаЬ кэтирэн гачгынлара да jap-дым кестэрилэчэкдир. Вачиб мэсэлэ HBMDJJAT Y4YH НДДРЛАР Ha^HjjaT саЬэсиндэ ишлэ- jaтындa дэмир joл Ha^Hjja- рин MarcaflayJryH тэшкили, )ук вэ сэрнишин дашымала-рына тэлэбатын там вэ аз ты 6eJyK ahaMHjjaTa малик-дир. Буну нэзэрэ алсаг, кэ-рэк Ьэмин HarrmjjaT невундэ хэрчлэ едэнилмэси кадрлар-. кадр касадлыгына joл вер- дан чох асылыдыр. Бу мэ’ нада республика HanmJJaTbi учун камил мутэхэссислэрин Ьазырланмасы.    ихтисасар- тырманын тэкмиллэшдирил-мэси хусуси ahaMHjjaT кэсб едир. Автомобил    Ha^njJaTH учун муЬэндис кадрлар Азэр-МуЬэндис-Техники 6aj4aH Университетинин HarnnjjaT факултэсиндэ    нын    дерддэ    уч Ьиссэсини тэш- Дэмир joл, caHajt вэ шэ р    рпип.    лашынма ишинин MajaK. Joxca A3ap6aj4aH дэмир joлyнy вэ Ьэм дэ инки-шафда олан Бакы метрополи-тенини муЬэндис кадрлар-ла тэ’мин етмэк кэлэчэкдэ Ьэлли чэтин олан проблем ja-радачаг. Myrajnca учун fleJaK ки. гоншу Курчустан Республи-касында дэмир joл хэттинин узунлугу A3ap6aj4aHflaKbi- дахили електрик нэглиjJaты учун ишчилэр исэ дагыныг шэкилдэ, республикадан кэнарда Ьазырлаиыр. Лакин инди мэ’лум сэбэблэрэ керэ республикадан кэнарда тэЬ-сил алан кэнчлэр кери гajы-дырлар. Тэкчэ сон ики ил эрзиндэ HaniHjJaT ихтисасла-рына jиjэлэнмэк HCTaJaH 150 нэфэрдэн чох тэлэбэ rajbi-дыб A3ap6aj4aH МуЬэндис Техники «Универси-тетинин aBTOHanBHjjaT вэ нисбэтэн yjryH башга фа-култэлэринэ гэбул олуиуб. Ba3HjJaT бу чур давам етсэ, республикада дэмир Jofly нэг-ли^аты узрэ кадр гытлыгы 1араначаг. Азэрба1чанын халг тэсэрруфатынын гуру- лушу, игтисади элагэлэрин %— канын чографи мевге!и исэ елэдир ки. онун HrTHcaflHj- кил едир, дашынма ишинин Ьэчми даЬа аздыр. Лакин Курчустан Техники У ниве р-ситетиндэ дэмир ^л ихтисас-ларына jнjэлэнмэк иcтэjэн тэлэбэлэрин cajы сон мэ’лумата керэ 2 мини кечиб. Aзэpбajчaн Республикасы-нын халг тэЬсили назири профессор Р. ФeJзyллaJeв «Бакински рабочи» гэзетинэ верд^и мусаЬибэсиндэ Ьаглы олараг республикада нэг-лиjJaт муЬэндислэри инсти-тутунун тэшкилинин мэгсэдэ- Базар игтисадиЛатына ке-чид деврундэ азад, мугавилэ эсасында мYэJJэн едилэн та-рифлэрин кениш тэтбиги нэг* лиjjaтдa кoммepcиja ишлэри-нин тэЬлили вэ тэкмиллэш-дирилмэси «Hэглиjjaтдa иг-тиcaдиjjaт вэ идарэетмэ».их-тисасы узрэ чалышан мутэ-хэссислэрэ еЬт^ачы артыра-чаг. Бундан элавэ. дэмир Joл нэгл^]атында гатарбурахма вэ дашыма raбилиJJэтини JYK-сэлтмэк, рабитэнин фасилэ-сиз вэ энкэлсиз ишлэмэсини тэ'мин етмэк «Автоматлаш-дырма. телемеханика вэ ра-битэ» ихтисасы узрэ кадр Ьазырламагы зэрурилэшди-рир. Республика Девлэт Игти-caдиjjaт вэ Планлашдырма Комитэси нэздиндэ Елми Тэдгигат Игтш^и^ат Институ-тунун Ьесабламаларына. AзэpбaJчaн дэмир Joлy вэ Бакы метрополитени идарэлэ-ринин эсасландырылмыш мэ’луматына керэ. тэкчэ 1996-чы илин тэлэбатыны едэмэк учун «Дэмир Joл нэг-лиjJaтындa дашымаларын yjrywiyryHy вэ вaчиблиjини тэшкили вэ идарэ едилмэси», rejfl етмишдир. Лакин Ьэмин «HdbmJJaTfla HrTHcaflHjJaT вэ институт japaflbWbiH4a jaxшы идарэетмэ», «Дэмир Joл нэг-ки, Ьэлэлик Азэр- лиJjaтындa автоматлашдыр- олачаг. Ьэмин кадрлары Ьазырламагла баглы артыг AзэpбaJчaн дэмир joлy вэ Бакы метрополитени идарэлэри Азэрба]чан МуЬэндис-Техни-ки Университетинэ сифариш-лэ мурачиэт едиблэр. Тээссуф ки. Ьэлэ дэ бэ’-зи идарэлэр муасир тэлэблэ-ри лазымынча ги].мэтлэндир-мир, кадр Ьазырлыгына диггэт Jeтиpмиpлэp. Бакы, Сум-гaJыт. Кэнчэ. республнканын башга шэЬэр вэ pajoнлapын-да jepлэшэн ири нэглиJJaт тэсэрруфатлары кадрлара олан ehтиJaчлapы барэдэ бизим университета индиJэдэк мурачиэт етмэмишлэр. Ьал-буки онларын Jeни шэраитдэ ишлэмэjи бачаран кадрлара 6eJYK ehтиJaчы вар. ШубЬэсиз. Ьэм ез ихтиса-сыны. Ьэм дэ нэrлиjJaтын ва-Ьид систем »принсипини му-кэмэмл билэн муЬэндислэр Ьазырламаг мурэккэб, мэс -ул^]этли. Ьэм дэ чэтин вэ-зифэдир. Лалныз ишэ japaды-чы мунасибэт, назирлнк. идарэ. бирлик. муэссисэ вэ али мэктэбин мэгсэ^енлу эмэк-дашлыгы илэ бу ишин еЬдэ-синдэн кэлмэк мумкундур. Hэглиjjaт ихтисаелары уэ-рэ муЬэндис кадрлар пазыр-ламаг учун санбаллы тэдрис оларды —, ------------ „ ба]чан МуЬэндис-Техники ма, телемеханика вэ рабитэ».    . Университетинин нэглиJjaт    «Локомотив вэ локомотив тэ-    лаборатор^а базасы Japaтмaг ...    ___________ _ факултэси кенишлэндирил-    сэрруфаты», «Вагон вэ вЭ-    кэрэкдир кэлэчэк инкишафы,    рёспубли-    Сич, онун нэздиндэ нэглиJjaт    гон тэсэрруфаты» кими их- мшип    чпрпяАи    мевге!и    исэ    ихтисаелары узрэ муЬэндис    тисаслардан Ьэр бири учун кадрлйры Ьазырлансын.    25 нэфэр муЬэндисэ ehтиJaч К. ТАГЫДЕВ, мггасад елмлэрн доктору, профессор. ГШМЭТЛИ КАРЫЗЛАР Б И Р Ж А С Ы Бутун eлкэJэ JaJылaн бир- жа Ьэвэскарлыгы AejocaH JeHH Kej4)Hjj9T Ьалына ке-чир. Биз эмтээ бнржалары-нын cajHHa керэ базар игтисади JJaTbiHbiH бутун «эж-даЬа»ларыны хе]ли керидэ rojMymyr, Инди исэ бу бир-жаларла JaHamH, п^мэтли кагь|з биржалары да nejAa олмага башламышдыр. Ол-кэдэ бир нечэ белэ биржа вардыр. Загафгаз^ада вэ кечмиш иттифагын мусэл-ман рекиону дejилэн эрази-дэ (Орта AcHja вэ Газахыс-тан дахил олмагла) jaлныз Бакыда белэ биржа фэал^-JaTd башламышдыр. а Hoja-брын 29-да М. Ф. Ахундов адына Опера вэ Балет Теат-рынын бинасында Бакы THjMa^H Кагызлар Биржа-сынын (БГКБ) тэ’сис. кон-франсы олмушдур. Бу Ьа-дисэдэн эввэл биржанын сэЬмлэринэ ачыг абунэ ке-чирилмишдир. Абунэнин ке-дишиндэ хусуси шэхслэрэ Ьэрэси мин манат AaJapHH-дэ 5 miwJoh манатлыг сэЬм сатылмыш, низамнамэ фонду japaAb^MbiiiiAbip ки, бу да биржанын rejAa алын-масына эсас верир. Кон-фраяеда,л БГКБ-нин низам-намэси тэсдиг олунмуш, jeAAH нэфэрдэн ибарэт биржа шурасы сечилмишдир. Биржанын тэ’сисчилэри арасында банклар, ири истеЬ-сал муэссисалэри, коммер-cHja тэшкилатлары вардыр. Биз БГКБ-нин тэшэб-бусчусу вэ тэшкилатчысы олан «Карван-брокер» шир-кэти директорунун муа-вини AJxaH Оручов илэ ceh-бэт едир, п^мэтли кагызлар биржасынын нэ демэк олдугуну eJpdHMdjo чалы-шырыг. AJxaHbiH 26 jaшы вар. О, Москва Девлэт Уни-йерситети игтисад факул-тэсинин • мэ’зунудур. — AjxaH. njM9Tjn кагызлар нэ демэкдир:    нстнг-раздыр, сертнфикатдыр? Бу кагыздары бэ’зэн эсл rHj-мэтннэ сатмагыи езу чэ-тнн о л дугу Ьалда ону биржа nijManaia ним алачаг? — П^мэтли кагызлар бизим адэт eTAHjHMH3 ка-гызлара нисбэтэн даЬа кениш aнлaJышдыp. Bypaja сэЬмлэр, баглашмалар, пул еЬт^атлары, кредитлэр вэ нэЬа)эт. вaлJyтa да дахил-дир. Ьазырда сеЬбэт дол-лардан, JaxyA франкдан ке-дирсэ, сабаЬ Ьэр Ьансы суверен девлэтин пуллары ги]мэтли кагыз ола билэр. ©зу дэ онларын AdjapH Ьеч дэ ejHH oлмaJa билэр... — Анчаг Ьазырда адам-ларда сэЬмлэр чох де]нлднр. Баглашмаларын алгы-сат-гы васнтэсн олдугу да Ja-дыма кэлмнр. Креднтлэрин бнржа1а нэ дэхлх олмасы да мэнэ а)дын де!нлднр. Елэ B93KjjaT JapaHMasMu кя, бутун галая пнштахталар ними, сизин «магаза»нын «пяштахта»лары да бош га-лар? — Ьэлэлик бизим учун чох iuej rejpH-адидир. Лакин дэ-JapH олан Ьэр iuej (^азар шэраитиндэ алгы-сатгы ва-ситэсинэ чеврилир. TujMd-ти галхыб-енэн пэр mej биржа, о чумлэдэн п^мэтли кагызлар биржасы учун мараг догурур: мэнфээт rnj-мэтлэрин фэргинэ эсасэн газанылыр. Мэсэлэн, таг ХЫЛ ВЭ ja MejB9-T9p9B93 мэЬсулу сатышына дайр баглашманын AojapH мэЬ-сулдан, Ьава шэраитиндэн асылы олараг мевсумдэн-мев-сумэ д^ишэ билэр... Бир-жада кредит сатышы бир нев алычыларын мусаби-гэси демэкдир:    ehTHja4H оланларын cajH чохаЬдыг-ча вэ сэрбэст пул ehTHja-ты азалдыгча кредитин . AdjdpH дэ артыр. СэЬмлэрэ кэлдикдэ. елэ инди Азэр-6aj4aHAa 28 сэЬмдар шир-кэти (догрудур. гапалы ха-рактерли) фэал^эт кестэ-рир. ©злэшдирмэ башла-нанда онларын cajH xeJли артачагдыр. Дикэр тэрэф- дэн, биз кечмиш иттифагын дикэр суверен девлэтлэри-нин вэ харичи елкэлэрин сэЬмдар ширкэтлэрини ал-гы-сатгьОа дэ’вэт етмэк фикpиндэjик. Бутун дун-jaдa мэшЬур олан «Ченерал мотос», «Форд», «ЛокЬид лимитед» ширкэтлэри илэ элагэ japaдыpыг. Лери кэл мишкэн, БГКБ-нин езу дэ сэЬмдар    чэмиJJэтидиp, Ьэм дэ ачыг типли чэм^Зэтдир. Одур ки, бизим ез «эмтээ»-миз дэ вардыр... Лакин му-тэшэккил, мунтэзэм фэа-лиjjэт кестэрэн базар ол-малыдыр, орада бутун бу сэЬмлэр вэ дикэр пОмэтли кагызлар азад сатыла бил-мэлидир. Биздэ инд^эдэк белэ структур jox иди. Бу исэ саЬибнарлыг фэaлиJjэ-тинин, базар мунасибэтлэ-ринин инкишафыны сон дэрэчэ лэнкидир. Ахы, мэ’лум олдугу кими, базар игтисадиЛаты уч п^э эсас-ланыр: эмтээ базары, капитал базары, эмэк базары. ОДУР ки. биз бу бошлугу долдурмага чалышырыг... — Малларла тэ’мин олун-ма]ан манатымызын дэjэpн онсуз да чох ашагы душ-мушдур. Мэн белэ баша ду-шурэм кн, сиз дэ коикрет маллар нстеЬсалындая де-1нл, гн]мэтлн кагызларыи алыныб-сатылмасындан мэнфээт котурмэк фнкрнндэ-сиинз. Бу биржа «о1унлары-ныз» манатын даЬа да п^-мэтдэн душмэсинэ кэтнриб чыхармазмы? — -Эксинэ, биз девриjJэ-дэки артыг пулларын «ба-шыны багламага» кемэк едир, нагд пуллары нагд oлмaJaн пуллара чевиририк. Бутун пОмэтли кагыз биржалары банкларла элагэдардыр, мaлиJjэ системи олмадан фэaлиjjэт кестэрэ билмэз. Ачыг абунэдэн элдэ етди-]имиз бутун мэблэр банк-дакы. езу дэ девлэт бан-кындакы Ьесабымыза дахил олмушдур. Бунун cajэcиндэ бэ’зи Зерлэрдэ адамлар эмэк Ьаггыны вахтында ала билмишлэр. — Тэгднмат вэрэгэснндэ ]азырсыныз кн, бнржа «максимум мэнфээт элдэ етмэк мэнафе]и кудмур*. Белэ чыхыр кн, сиз тэмэинасыз адамсыныз? — Ьеч дэ jox. Биржа тэ’сисчилэринин (бунлар исэ эсасэн алтернатив структур-лар дejилэн структурларын нумаЗэндэлэрй, саЬибкар-лардыр) гиJм9TЛи кагызлар базарынын олмасына била-васитэ марагы вардыр. Биржа бу базарын васитэси, бир нев гаи дамарыдыр, мaлиJJэ ehтиJaтлapыны сэрбэст шэкилдэ Jeнидэн оелушдур-мэJэ имкан верир. Биржанын тэ’сисчилэри тэмсил етдиклэри ширкэтин сэЬм-лэрини бурада иэинки азад сурэтдэ сата билир, Ьэм дэ чидди проблемлэрлэ гаршылашмадан кэлэчэк планларыны hэJaтa кечир-мэк учун кредит, сэрфэли баглашма, бу вэ Ja дикэр елкэнин валЗутасыны ала билирлэр. Одур ки, онлар эсас мэнфээти башга шeJ-дэ газаначаглар. — Ахырынчы суал: эсл биржа о|унларыны нэ вахт корэ бвлэчэ]ик? — Зэннимчэ. буна Ьэлэ чох галыр. Бунун учун кэ-рэк лазыми гэдэр ачыг сэЬмдар чэм^Зэти ' олсун ии, сэЬмлэрин сэрбэст «Ьэрэкэти», онлары манеэ-сйз алыб^-сатмаг имканы тэ'мин едилсин. Зэннимчэ, биржамыз бу просеси муэЗ* Зэн дэрэчэдэ сур’этлэнди-рэчэкдир. Ьэлэлик исэ биз бир чох тэшкилат мэсэлэ-лэрини Ьэлл етмэли, дев-лэ» геЗдиЗЗатыныдан кечмэ-лн, бина тапмалы, ишчилэр гэбул етмэлиЗик. Мэн-чэ. илк эмэлиЗЗатлара эн те-зн кэлэн илин Jaзындa Ьа-зыр олачагыг. СеЬбэтв Зазды: Е. ЭСКЭРОВА, Азэринформун мухбнрн. ;