Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 24, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 24, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г83ЕТИ мhoja»там.ил. БеЬран: проблемлар, доллар, вазифалар 81В Бу куиларда каркамли МММ. Ажар6а)чаи Распублииасы Елмлар Акадами|есыиыи муж-бмр> узву Аббас Замаиов гажетимижа мусаНиба вормишди. Шаклмим чакмаи магсадила еамна ¡оллаидыг. Хаста ¡атырды. — Шакил чакдирма)« «'тираж атмирам. — дади. — Аичаг бир шартла. Аиадами|аиыи гаршысымдскы багда Нуса{и Чавидии абидаси гфлур. Камак адии мадиб иарум. Аббас мувллимии жаНишина амал етдик. Оиу Чавидии «карушуиа» апардыг. Абидаиии муаллифи Ьа{квлтараш вмар Блдаров. ма'мар Лувиф Гадимовдур. Ша-Ьар та'|ииатлы об] акт лари абадлашдырма идарасииии ишчилври Ьажырда сои тамам-лама ишлари марурлар. Аббас Замаиов иаваси А)таила. -Ф~ Ма’мар Лусиф Гадимое ва иш ичрачысы Таты ИбраНимоа. • Фото Рафиг Свлмвиовуидур. вахтында ДЕ»илан саз Кара иедирсиниз, зи)алылар? Республика Халг ТэНсмли Назирли|и Азэрба|ча-нын бутуи зи|алыларыиа, коркэмли елм ■э'мнчэсэ-нет хадимлермне тедричле артан ее ичтммаи бе-naja чеарилен «зэка ахыны» иле баглы мурачиет гебул етмишдир. Сэнэддэ де}илир ки. jeHH-чэ мустэгилли}э гэдэм roj-имуш республикамыз оз мил-ли варлыгынын эн мэс’ул аз шэрзфли девруну Jauia-jbip, Г'аршымызда импери-janbiH эсарэт зэнчириндэн ахыра гэдэр хилас олмаг, ер-•мами фашнстлэр тэрэфиндэн эирла ишгал олунмуии тор-пагларымызы керн га|тар-маг. им т и май haJaTWMbi3biH, игтнсади}}атын, елм вэ чэдэ-HHjjoTHH бутун саЬэлэриндэ муасир деврун инкишаф стан-дартларына yjryH мутэрэгги, демократии ислаЬатлар haja-та кечирмак, JyKcaK елми-тех-ники. мадани тэрэгпф наил олмуш елкэлар сыраеына чыхмаг ними чэтин бир вэ- зифа дурур. MY1 [урачиэтдэ мустэгил двв-лэтчили^имим jаратмагда зи-}алыларьгмызын ролундан сеЬбат ачылараг де}или|р: - Эеримиз JyKcaK идрак, зэка, 6eJvK елми кэшфлэр деврудур. Сон иллэрдэ Алманза, JanoHHja кими дев-латлерин бутун дун}аны hej-рэтэ салан игтисади-.мадани ме’ч у зал оринин    архасында hap ше}дэн эввэл, интеллект, техники тэрэгги даЛаныр. Бу кун дун}анын hap JepHHAa JyKcaK исте’дад, зака, елми идрак саЬиблэринэ jHjanaH-мэк угрунда мубаризэ кедир. Чунки бела кадрлардан мэЬ-рум олан миллатин, дввлэтин кэлэчэ}и умцдсиэдир. Вэтэнимизин вэ халгымы-зын 6oJyk тарихи сынаг гар-шысында да}андыгы кунлэр-дэ исте’дадлы елм вэ Мэдэ-HHjJaT хадимлэрими-зин рес-публикамызы тэрк едэрэк ха-ричи елкэлэрэ кетмэси 6eJyK тээссуф догурур. Догрудур, зи}алыла,рымызын мадди вэ-3HjjaTH арырдыр. И иди J эдак онлара ез мутэрэгги иде^ла-рыны, елми-нэзэри кэшфлд-рини hajata кечирмак, исте’-дад вэ бачарыгларыны Ьэр-тэрэфли нума}иш етдирмэк учун лазыми имкан вэ шэра-ит }а,радылмамышдыр. Ла-кин бу бизэ rarajJaH harr вермир ки, дар кундэ догма Вэтэнимизи атыб саккт вэ фираван jaLuaJwiii ардынча JaA елкэлэрэ уз тутаг. Му-гад дэс В этан мэЬэббэтини со- ¿уг, тэЬгирамиз муЬачир ады ила дэjишмэк олармы? Мурачиэтдэ харичи елкэлэрэ «зэка ахыны»ндан тэЬсил ншчилэримизин чидди нараЬатлыгы ифадэ олунур. Сэнэддэ даЬа сонра де}илир ни, али мэктэблэримиздэ ча-лышан исте’дадлы алим вэ (муэллимлэримиз, бутун интеллект саЬиблэри го] нара-Ьат олмасынлар. Элимиздэ олан бутун мадди вэ мэ’нэ-ви имканлардан истифадэ едэрэк халгымызын исте'дад-лы евладларыны гору}ачаг, онларын зэка вэ потенсиал имканларыны инкишаф етдирмэк учун лазьщи шэраит ]арадачагыг. Бу    мэгсэдлэ назирликдэ конкрет тэдбир-лэр планы Ьазырланыр. Ja:^ хын вахтларда кэлэчэ}инэ бejYK умидлэ бахдыгымыз зи]алылары ез этрафында Оирлэшдирэн «Интеллектлэр клубу» вэ онлары мадди чэ-Ьэтдэн тэ’мин етмэк учун хусуси зиJaлы фонду ]ара-дылачаг. Мурачиэт бу чагырышла битир: — Эзиз алимлэр вэ мутэ-хэссислэр! Сизи jeни japa-дылачаг «Интеллектлэр клубу» этрафында биpлэIIШэjэ, ез исте’дадынызы; билик вэ бачарыгышызы Азэрба}чанын чичэклэнмэсинэ Ьэср eтмэjэ чагырырыг! Азэрба]чанда демократок гуавэлэрнн Ьа-кммиНэтэ кэлдн]н аз бир муддэтдэ республика нын реал суверенли]нт та мни етмек учун муЬум тэдбнрлэр hajaTa кечнрнлио. Бу кун Азэрба]чан 6eJyK инамла демона-THja азадлыг вэ эдалэт t прннсиплэрннэ эсасланан ез девлэтшм гуРУР*. Ваз«Р насибэтлэринэ кечндн сур этлэндирмэк учун бир сыра ганунлар гэбул едилиб, Je-ни нчра органлары тэ’снс олукуб, мвллн вал]ута тэдааулэ бурахылыб, сэрЬэдлэрнн муЬафнзэсн вэ кемрук хидмэтн тэшкнл едилиб, Мвллн Орду формалашмр, дуя)а- бжр чох едкэлэрн нлэ дипломаток ала-гэдэр Дарадылыб. Демак олар. ки, бутун бе]иэлхалг chJbch вэ малнЛэ тэшкялатла-рыиа уза олмушуг. Бунунла бела ягтнса-AHjjaTU беЬрандан чыхармаг вэ эЬалиннн hajaT caaHjJacEHH jахшылашдыриar caha-сжидэ Ьэлэ керулэсн «шлар, Ьэлли вачиб проблемлар чохдур. Бу дэфэки сеЬбат да беЬранын сабаблари, чыхыпг ]олу шэ керу-лэн тэдбирлэр барэдэдяр. Узун иллэр фэали]]эт кес тэрмиш сэрт мэркэзлашди рилмиш систвиМ A3ap6aj4a нын элверншли тэбии-иглим шэраитиндэн, занкин сарвэт лэриндэн, кучлу елми-техни ки вэ йстеЪсал потенсиалын дан истифадэ едиб эЬали учун A9jHiuMacH, истеЬсалчыларын нормал hajaT caBHjjacH japaT мага имкан вермэмишдир UrTHcaflHjJaTHH -мевчуд rej рн-сэмэрэли caha гурулушу эЬалинин эрзаг вэ эн зэру ри нстеЬлак маллары нлэ та’ минатында, сур’атлэ артан амэк еИт^атларынын опти мал мэшгуллугу, пул кэлир лари вэ хэрчлэринин тараз лашдырылмасы проблемлэри ннн Ьэлл едилмэсиндэ' чидди нын мадди-техники тэчЬиза- агыр вахтда идарэетмэ струк-тында фэлакэтли вэз »Шэт Ja-епсалын туруну тэкмиллэшдирмэк, ранмышдыр. ИстеЬсалын рам да бу иши мэрЬэлэ-мэр-сур’этлэ ашагы душмэсинин Ьэлэ hajaia кечирмак тэ’хи-MyhyM сзбэблэриндэн бири рэсалынмаз вэзнфэдир. Бунда бэ’зи мэИсул невлэринэ дан элавэ кeзлэнилмэJэн со-тэлэбатын кэскин / сурэтдэ снал нэтнчэлэри нэзэрэ ала- ннвестнсн]а имканларынын jan азалмасыдыр. Бир cfjpa хус- лыдыр Жмагсэдлэри ачыгла-рам тэртиб олуима- . Ьэм» кэмин праграмда чэ- тагил девлэтлэрин рекнонлар mhJJöthh бутун тэбэгэлэри вэ тэсэрруфатларарасы мал ннн мэнафелери нэзэрэ алын мубадилэсинэ сун’и, Ьэм дэ малы вэ Азэрба^анын hap инзибати мэЬдуди!)этлэр в< гадаганлир ^масыны да бу инзибати мэЬдуди]]этлэр вэ бнр вэтэндашынын иштира- ' кы тэ мин олунмалыдцр. Te- paja элавэ етмэк лазымдыр. Инди бу сэбэбдэн шэббускарлыг вэ саЬйбкар-эксэр лыг фэaлиJJэтинин инкишаф етдирилмэси, тэсэрруфатчы-лыгын вэ эмэк фэалниэти-нин JeHH стимулларынын Ja- мане э л эр терэдиб. CaHaJe вэ сапэлэриндэ сехлэр вэ тех- радылмасы вэ бунун эсасьш arpap-C9Haje комплексинин ноложи хэтлэр тамамилэ да- да истеИсальш пэчминин, умуми мэЬсулунда хаммал, JaHMHm, бир чох муэссисэ* мэЬсулун вэ хидмэтин Kej-JapыLмфaбpикaт вэ аралыг лэр исэ да^нмаг тэЬлукэси фиJJэтинин JYкcэлдилмacи, мэИсулларын хусуси чэкиси гаршысындадыр. Нэтичэдэ истеЬлак базарында BaaHjja-олдугча JyKcaKflHp. Мевчуд онсуз да мурэккэб олан мэш- тин сабитлэщдирилмэси нэ-истеЬсал потенсиалы респуб- гуллут проблеми Aaha да зэрдэ тутулмалыдыр. Мух-ликанын халг тэсэрруфаты кэокинлэшмишдир. 1992-чи тэлиф мулю^эт формала-вэ истеИлак базарынын е1ли- илин I JapncbiHAa тэкчэ ма- рына вэ тэсэрруфатчылыга 1ачларьшын едэнилмэсиндэ ffiHHrajHpMa вэ JYHKYЛ сэна- эсасланан JeHH игтисади му- ---------------  ....    насибэтлэр JapaAbUTMacbi, иг- тнсади мэнафелэрин там иэ-зэрэ алынмасы учун езлэш- зэиф иштирак едир. Нэтичэ-    Je муэссисэлэриндэ ишлэ^н- дэ ил эрзиндэ республикадан    лэрин cajH 20 мин нэфэр апарылан мэйсулларын дэ-    азалмьпцдыр. Бу мeJл сэна- JapH кэтирилэн мэЬсулларын    JeHHH вэ халг тэсэрруфаты-    дирмэ    фэрдилэшдирилмэли flajариидэн 2—2,5 мил]ард    нын башга саЬэлэриндэ да    вэ    артыг    1992-чи    иЛдэ    онун рубл чох олмушдур. Исраф- даирэси хе]ли кенишлэндн- мушаЪндэ олунур. Jy3 мин-чы игтисади механизмин фэ- лэрлэ гачгын, ншлэ тэ’мин рилмэлндир. Рэгабэти ин-aлиJJэти мaлиJJэ вэ кредит олунмамыш али, орта ихти- кишаф етдирмэк эсасында алынмасынын сас, пешэ вэ умумтаЬсил HrTOcaAHjJaTfla инЬисар тэд- вэсаитлэри _______________ _    - , асанлыгы, амтээ базарында мэктэблэринин мэ зунлары рэгабэтин одмамасы. мэЬсу- сосиал кapкинлиjи артырмаг лун там сатышыньш сезсуз дадыр тэ’мин олунмасы, истеЬсалын CaHaJeAa инЬисарын тамамилэ девлэт инЬисарын- сэк caBHjjacH рэгабэ ----------- .j да галмасы бу просесин де ринлэшмэсинэ аз тэ’сир кес элверншли му мане олур, муэссисэлэр тэрМэмищдир. Базар меха-    ^Kjja црсюлемлэрини истеЬ низми ]арат.мадан инзибати-    салын Ьэчмини артырмаг he амирлик системинин дагыл-    'сабьша де)ил, гирнэтин гал    — масы Bd3HjjdTH бир гэдэр дэ    дырылмасы Ьесабына Ьэлл    гиллик    элдэ    етмэлидирлэр. пислэщдирмиш, республика-    едир. Тэкчэ оиу кестэрмэк    ШубЬэсиз    ки,    базар    мунаси кифajэтдиp ки, Ьесабат дев ричэн арадан кетурулмэли-дир.. Эрзаг гытлыгыны арадан jyK- галдырмаг учун аграр исла-т учун Ьат тэ’хирэсалыимадан haja-JapaTMara та кечирилмэлидир. KэндлиJэ ма- там азадлыг верилмэли, кэнд-дэки амтээ истеЬсалчылары My.iKHjJaT формасы вэ тэсэр-руфат типи сечмэкдэ мустэ- да игтисади ÖehpaH JeHH мэр-    .    . 'hanaja гэдэм rojMyuiflyp. Ида- рундэ caHaJe мэЬсулу истеЬ рэетмэнин MyajJaH гэдэр ити- салы 22 фанз, эмак м^1сул рилмэси, муэссисэ вэ тэшки* дарлыгы 19 фаиз азалдыгы лат рэЬбэрлэринин нэзарэт Ьалда мэнфээт 8,6 дэфэ арт вэ тэлэбкарлыгынын азалма сы, истеЬсалат вэ эмак ин- мышдыр. Идарэетмэ скстеминн JeHH тизамынын Joлвepилмэз дэ- Д0н гурмада«, радикал исла рэчэдэ позу л масы, радикал латлар кечирмэдэн 6ehpaH игтисади ислаЬатларын ол- Дан чыхмаг мумкун flejwi дугча лэнк hajaTa кечирил- Мэркази органлар дагыдыл мэси узундан 6ehpaH дэрин- дыгдан сонра кечмиш Итти лэшир. ТэчЬизат органлары- фэг табелщмндэ олан муэс нын 1а,рьгтмаз ишлэмэси вэ сисэлэр дввлэтин тэнзимет JeHH шэраитдэ муэссисэ pah- мэ системиндэн канарда гал бэрлэринин лазыми ишку- мышдцр^^Т^эрруфа^тларара зарлыг кестармэмэлэри нэ- сы вэ рекионларарасы сади элагалэрин гыры 1JR. игти ылмасы тичэсиндэ    рекионларарасы щюсесинин кучлэвди^. истеЬ тэсэрруфат элагэлэри гы- салда низам-ннтизамын кос рылмыш, халг тэсэрруфаты- кин сурэтдэ пислэшди1и бела лик JapaiMar reJpH-xyMKyH- бэтлэри езу тэбии Joллa мул-киJjэтин бу вэ ja дикэр фор-масынын, бу вэ Ja дикар тэсэрруфат типинин, дикэр тэ-сэрруфат элагэлэринин ]а-ранмасы усулларыиа устун-лук верилмэсини ашкара чы-харачаг. ИгтиcaдиJJaты беКрандан чыхармаг узрэ тэ'хирэсалын-маз тэдбирлэр hэjaтa кечи-рэркэн об а л инин сосиал му-дафяаси он плана чакилмэлн-дир. Инкишаф етмнш елкэ-лэрнн тэчрубэси кестэрир ки. базар мунасибатлари шэ-раитннде бела игтисади ва сосиал просеслэр девлэт тэра-фяндаи фэал суратдэ ндарэ едилмасэ чам^]атдэ сабит- Республикада халг ис-теЬлакы маллары истеЬсалы-нын вэ идхалынын кэскин сурэтдэ азалдыгы. гытлыг. ишcизлиjин артдыгы «нднки шэраитдэ 1\екутмэт тэрэфин-дэн бедрана гаршы тэдбир-лэр hajaTa кечириларкэн aha-линин сосиал мудафиэси тэ’мин едилмээсэ онун эксэр Ьиссэси дилэнчи кекунэ ду-шар. Идарэетмэ системинин так-миллэшдирилмэсн илэ элагэ-дар олараг планлашдырма, елэчэ дэ Девлэт Игтисади}-JaT вэ Планлашдырма Коми-таси Ьаггында оир-бирииэ зидд олан мухтэлиф мулаЬи-зэлэри нэзэрэ алараг бу мэ-сэлэ]э ез мунасибэтими бил-дирмак HCTajHpaM. hap iuej-дан эввэл, rejA етмэк лазымдыр ки, умумиJJaTna, план-сыз нэинкн девлэт, Ьэтта ин-санын }ашамасы мумкун де-}ил. План инсан шууру. тэ-фэккуру илэ экиздир, Лакин сой вахтлар республикамыз-да бэ’зи мутэхэссислэр, haT-та девлэт хадимлэри базар мунасибэтлэрини фетишлэш-дирир, Коммунист Пафт^а-сынын игтисади с^асэтдэ Joa верди}и бутун негсанла* ры, терэтд^и чКна}этлэри планлашдырманын а}агына ]азмага чалышырлар. Инди планлашдырманын эсас вэзифэлэрнидэн бирн дэ девлэт тэрэфиндэн базарын тэнзимлэнмэси вэ базар ва-ситэсилэ муэссисэлэрин фэ-алнИэтинэ тэ’сир кестэрмэк-дир. Девлэт органлары базары ндарэ етмэк мэгсэдилэ эн муЬум сосиал ehтиjaчлapы вэ тэлэоатлары е}рэнмэли, демографии, елми-техники, харичи игтисади элагэлэри. умумигтисади b93hJJ9th вэ халг тэсэрруфатынын кики-шафына тэ’сир едэн дикэр амиллэри прогнозлашдырма-лы, бепрана гаршы тэдбир-лэр hajaTa кечирмэли, структур, мал»^э, верки вэ кредит си}асэти узрэ мухтэлиф варнантларын hajaTa кечи* «илмэсинин нэтичэлэрини га-агчадан кермэлндирлэр. Республикада ваЬид, кучлу вэ сэриштэли ичра Ьаки-MHjJaTH hэлэлик JoxAyp. Али ичра hayHMHjJaTH там фор-малашмамыш Президент Апа-раты илэ Назирлэр Кабинети арасында белушдурулду}ун-дэн ифлич B33HjJaTHHa душ-мушдур, Республикамызда базар механизми }еничэ тэ-шэккул тапыр. Онун игтисади эсасы олан мулки|}эт *дев-лэт инЬисарындадыр. Алтер-натив M\MKHjjaT формалары }аратмадан базар мунаснбэт-лэринин бэргэрар олмасы rej-ри.мумкундур. ИгтисаднПаты сабитлэш-дирмэк, истеЬсал базарыны эрзаг. reJpH-эрзаг маллары илэ тэ’мин етмэк, оеспубли-канын мудафиэ габилиПэти-ни меЬкэмлэтмэк учун. hap ше]дэн эввэл, халг тэсэрру-фатыида чидди структур да* }ишикликлэри Ьэ}ата кечвр-мэк лазымдыр. AзэpбaJчaиын харичи игтисади элагэлэринин }ени-дэи гурулмасы узрэ дэ конкрет тэдбирлэр пэ}ата кечирилмэлидир. Ихрачатын умуми Ьэчминдэ Ьазыр вэ техники чэ119ТД9Н мурэккэб мэЬ-сулларыи хусуси чэкиси ар-тырылмаль!. хаммал вэ ма-териалларын хусуси чэкиси исэ ашагы салынмалыдыр. Бунунла }анашы идхалын умуми. Ьэчмиидэ эрзаг вэ ге}рн-ерэаг мэЬсулларынын хусуси чэкисинин азалдыл-м а сына вэ }енн, мутэрэгги техника вэ технолоки}анын хусуси чэкнсииин артырыл-масына наил олмалы]ыг. Бу-рада аграр-сэнаЛе комплек-сшшн муасир технолоки}а илэ тэч)1нз олунмасы ей плана чэкилир. Кэндли (фермер) тэсэрруфатларынын сур’зтлэ кенишлэнэчэ}ини нэзэрэ алараг республикада харичи технолоки)а эсасында ничик габаритли универсал машынларын * истеЬсалыны тэшкнл етмэк, кэнд тэсзрру-фаты мэ!куллары иткисинк 40 фаизэ гэдэр азалтмаг мэг-сэди илэ е’мал муэссисэлэри учун техно ложи аваданлыглар алынмалыдыр. Лахшы палдыр ки, и}унда халг истеЬлакы маллары ис-теЬсалынын ашагы душмэсинин гаршысы алыныб, н}ул— август а}ларында исэ муэ}-}эн гэдэр артым олмущдур. Бу ме}л Ьэм арз», Ьэм дэ ге}ри-эрзаг мэЬсулларьша аиддир. Эрзаг мэЬсулларын-дан эт. колбаса, кэрэ }агы, битки }агы, гэннады мэ’му-латы, ун, ^ри-эрзаг мэЬсул-ларындан памоыг иплнк, памбыг парча, ипак парча, халча вэ халча мэ’мулатла-ры, со}удучулар, конднсн* онерлэр, мэтбэх машынлары, ушаг арабалары бу сырада-дыр. Мади-техники база учун мэЬсул истеЬсал едэн сэна|е саЬэлэриндэ нэзэрэ чарпачаг ирэлилэ}иш элдэ едилиб. Ме-таллурки)ада демэк олар ки. бутун мэЬсуллар узрэ ахы-рынчы уч а}да истеосал Ьэч* минин артымы тэ’мнн едилиб. Е}нн вэзи}}эт тикинти матерналлары сэна}есиадэ дэ, машынга^ырма муэссисэ-лэринда дэ нэзэрэ чарпыр, Кэнд тэсэрруфатында не теп-салын ашагы душмэсинин гаршысынын алынмасында чидди денуш JapaнмaмыlII-дыр. Мари малкЗ}э чэтинлик-лэринэ бахма}араг, сосиал об-)ектлэрин иншасында тэнэззу-лун гаршысы нэинкн алыныб. Ьэтта бир гэдэр ирэли-лэ}иш Ьисс олунур. а. амирчАнов. Азарба}чая Республнкасы Девлэт ИтсЬдяПат вэ Планлашдырма Комитэси- юп ше’бэ рэиси. АЛИМ ТЭКЛИФ ЕДИР ТэЬсил милди интибаЬын илк амилидир ТэЬсил си}асэти инкишаф етмиш доалэтлэрдэ Ьэмишэ дахили си}асэтин баш хэтти-ни тэшкил едиб. Ьэр Ьансы олкэдэ 11экими}}этэ кэлэн Ьэр бир тэдбирли, мудрик шэх-си}}эт ез елкэсини керилик-дэн хилас етмэк, }ахуд инкишаф етдирмэк учун илкин олараг тэЬсил исла!ттлары кечирмак }ачуну тутуб. Чунки фэдакар. вэтэниэрвэр, би-ЛИК.1И, Ьазырлыглы шэхеи}-}этлэр. икид дезупиулэр, тэдбирли сэркэрдэлэр, бача-рыглы Ьэкимлор,’ муЬэндис-лэр, ихтирачылар, эдалэтли Ьакимлэр, агыллы идарэ баш-чылары }етншдирмэ.)ин ил-кин чыхыш }олу тэЬсилин ]уксэк сави}}адэ гурулмасын-дан асылыдыр. Ьэлэ гэдим }унанлар мэктэб гуручулугу-ну, тэ^или вэ о«ун мэзму-нуну девлэт си}асэти сэви}-}эсиндэ Ьэлл едирдилэр. Сонралар да белэ олмушдур. XII—XIV эерлэрдэ Шэргдэ. XVI—XIX эерлэрдэ Гэрбдэ бэ’зи девлэт башчы-лары мэшЬур тэЬсил хадим-лэрини Ьэтта дикэр елкэлэр-дэн ез }анына дэ’вэт етмиш, онлардан тэЬсил ишини тэк-миллэшдирмэк ^ун ла}иЬэ-лвр истэмишлэр. Бунун нэти-чэсиндэ }аран.мыш мэшЬур мэктэблэр, академи}алар, рэ-сэдханалар, тэИсил систем-лэри бу кун тэЬсил тарихи-нин гызыл сэЬифэлэрини тэшкил едир. Мудриклэр тэЬсилэ тэкчэ мэ’нэви аламдэ де}ил, дев-лэтин гудрэтини тэ’мин едэн бутун саЬэлэрдэ дирчэлшп, интибаЬ, гэлэбэ амили ними бахмышлар. Бурада бир тарихи факты хатырламаг }е-рннэ душэр:    0тэн эердэ (1866-чы ил) баш вермиш Австрн}а—Прусси)а муИари-бэсиндэ бутун гоншу елкэлэр Австри)анын гэлэбэ чалача-гыны кезлэ}ирдш1эр. Чунки онун Ьэрби гуввэси — сила-Ьы, ордусу Прусси}адакыадан гат-гат чох иди. Амма де}уш-дэ Црусси}а галнб кэлди. Бу гэлэбэнин сэбэбини сорушан-лара Прусси}а канслери Бисмарк белэ чаваб вер.мишди: — Бунун сэбэби адиднр. Бизим чох бачарыглы нбтн-даи синиф муэллямлэримиз вардыр. Бу тарихи фактда дэрин мэ’на, данылмаз Ьэгигэт мев-чуддур. Б эл ка дэ елэ бу Ьэ-гигэтин ашкарланмасьшын тэ’сири иди кн. етэн эердэн башла}араг Авропа девлэтлэ-ри. хусусилэ Алмани^а мэк- тэб ислаЪатларынын, педаго-жи ахтарышларын иде}алар мэнбэ)инэ чеврилмшпдир. ТэЬсилин Ьегиги, реал ин-кишафына, мэзмунча ке}фи}-|этли}инэ, милли фа}далыгы-на наил олмаг учун бир сыра амил л эр (елми дилдэ она принсиплэр дэ демэк олар) нэзэрэ алынмалыдыр. Экэр бу амиллэр унудуларса Ьеч бир тэЬсил ислаЬаты мусбэт. нэтичэ верэ билмэз. Бу амил- ’ лэр 11аясылардыр? ЬАЛАЛЛЫГ, МУГЭДДЭСЛИК ТэЬсил. тэ’лим, тэрби}э нши Ьарам кетурмур, чунки о ел учун, халг учундур. Тэрби}эчи, муэллим дашла, дэмирлэ, агачла ишлэмир. О, }араданын ' гудрэтиндэн зЬэнк тапмыш тэбиэтир бир парчасы олан саф, Амэ’сум балаларла ишлэ)ир. Тэрби]э едэнии hap сезу, hap Иэрэкэ-ти зэркэр дэгигли}н илэ ел-чулуб-бичилмэлндир ки, бу балаларын амалы тэмизлик, hhJJsth Вэтэнэ хидмэт олсун. h ара да, Ьансы елкэдэ, чэ-MHjjaTAa элиэ}рилик, сатгын-лыг, кэлэкбазлыг, эдалэт-сизлик, эгидэсизлинаЬаллары езуну кестэрирсэ, бу, илк невбэдэ тэЬсил саЬэсицдэки гусурлардан, тэЬсил ишчилэ-ринин Ьалаллыг принсипинэ эмэл етмэмэлэриндэн ирэли кэлир. Экэр Ьалаллыг амили чидди шэкилдэ кезлэнил-мэзсэ, дикэр hap Ьансы тэЬсил тэдбирлэринин фа}да ве-рэчэ}инд умцд бэслэмэк ол-маз. Тэхминэн 10—12 ил эввэл АБШ-ын штатларындан би-риндэ }охлама нэтичэсиндэ / ме}дана чыхыб ни, шакирд-лэрин хе}ли гисми opra thJ-•мэтлэрлэ oxyjyp. Бу факт Ьекумэти чидди шаршдэ на-раЬат едиб. Мэсэлэни муза-кирэ едэн конгрес Ьэмии штаты милли бэла эонасы адлан-дырыб вэ бу бэладан хилас олмаг учун Ьекумэт тэдбир-яэри муэ1}эилащдириляб. ' Вас керэсэн иллэрдэн бэри нэинкн кафн, Ьэтта rejpa-ка-фи 6ш1и}и олан кшчдэрэ сах-та jy-ксэк гн]мэтлэр }азыб. нхтисас, пешэ дипломлары верэн бир республиканы да милли бэла эонасы адландыр-маг олармы? Мэнчэ, буна милли фачнэ демэк даЬа дуз-куидур. Бу кун мустэгил. суверен Азэрба]чан республнхамызын меЬкэмленмэся вэ чичэклэн-мэси учун Ьалаллыг амили бэрпа едилмэлидир. Бу ишэ ашагыдан — ушаг багчала-рындан, }ухарыдан Ьекумэтин езундэн башланмалыдыр. he-кумэт сэ^лэри керунмэкдэ-дир. Лакин ашагыдан Ьэлэ дэ бир чохлары — ушаг багчасы мудирлэри, мэктэб директорлары, езэл тэЬсил муэссисэси «ачанлар» тэЬсил ишинэ ha рам гатмалда давам едирлэр. Девлэт тэЬсил очаг-ларына тэлэбэ гэбулуну aj-ры-ajpH адамларьш элиэ}ри-лик тэ’сириндэн хилас етмэк УЧун чидди тэдбирлэр керу-лур, амма а}ры-а^ры ишбаз-лар тэдрис-мадди базасы ол-мадан, лнсензи}а алмадан белэ семинари}а, коллеч кими тэЬсил муэссисэлэри «тэшкил едир», тэлэбэ гэоу* лу кечирнрлэр. Экэр тэЬси-лимиз бела «ислаЬатларла» гурулачагса, республиканын, миллатин Ьэгиги инкишафы-на инанмаг олмаз. МулмО-]этдэн асылы олма}араг чэ-MHjj9Ta хядмэт едэн бутун тэЬсил очаглары }уксэк тэ’-лим-тэдрис иши cBBHjJacHHAa гурулмалы вэ Ьалаллыг ами-линэ эсасланмалыдыр. • Муэллнлнн, тэрбн}эчинин кеннш дун}акерушунэ, му-кэммэл нхтисас Ьазырлыгына вэ методик усталыга ЗДэлэн-мэсн вачнбднр. МэшЬур бир аталар сезун-дэ AejHjmp ки, }олдашыны кеотэр, сэнин ким олдугуну де}им. Инди бу кэламы бела дэ ишлэдирлэр: муэллими-ни кестэр. сэнин нечэ шэхе олдугуну AejKM. Лев Толсто-ja’ керэ, эн зирэк шакирд бела дэрс алдыгы муддэтдэ му-эллиминдэн чох билмэз. Муэллим C9BHjj9CH3AHpCa онун шаквддинин дэ }арымчыглы-тына шубЬэ етмэмэк олар. Экэр муэллим Ьазырлыглы-дырса онун }етирмэси дэ са-вадлы вэ JeTKHH олачаи, мустэгил }олла да ез ишиня тэ’мин едэ билэчэк. Тээссуфлз демэлн}ик кн, чэтин. шэрэф-ли муэллнмлик пешэсинин еЬдэсиндэн кэлэ билмэ}эн вэ }арыцчыг }етирмэлар Ьазыр-ладая }узлэрлэ адам бу куя тэЬсил очагларымызда вур-нухмагдадырлар. Пешэ гусур-ларыны Ьисс едэн бу адам-ларын чоху ке}фн}}этснз иш-лэринн ерт-басдыр етмэк учун демократка ады алтын-да анархи}а }арадырлар, бир-лик вэ чэми}}этлэрдэ далда-ланачаг тапмага чалышырлар. ТЭЬСИЛИ ИДАРЭЕТМЭДЭ БЭЛЭДЛИК, СЭРИШТЭЛИК, МУСТЭГИЛЛИК. Коллективин иш услуг бу, онун тэкмиллэшмэ дэ]эри, эдалэтлилик, об}ек-тивли^ин дэрэчэси вэ }ахуд бунларын Ьеч олмамасы илк невбэдэ идарэ рэЬбэринин вич даны, ишкузарлыгы вэ пешэкарлыгыидан асылыдыр. Бэ’зэн де}ирлэр ки, филан идарэ башчысы езу }арарлы кадрдыр, этрафындакылар исэ пешэкар де}ил. Бу чур фикирлэр хилас }олу ола билмэз. Эсл }арарлы кадр }арарсызла ишлэ}э бнлмэз. Онун эгидэси, ишэ чан }ан-дырмаг га}эси буна }ол вер-мэз. Демэли, о }арарсыздыр ки, езу «имилэри башына }ы-гыр, }ахуд лиоераллыг едиб кимлэрлэсэ э}ри ишлэрдэ са-зишэ кирир. Ьэгигэт намина бу ]енумун икинчи тэрэ- !»ини дэ демэли}ик. О да ундан ибарэтдир ки, бэ’зи Ьалларда догрудан да, иш-кузар, }ахшы мутэхэссис олан идарэ рэЬбэринэ ондан }ухары рэзифадэ оланлар ез }ерсиз мудахилэлэри илэ иш лэмэ}э имкан вермирлэр. Ту таг ки. тэЬсил ше’бэсинин Мудири эсл мунасиб, japap лы кадрлардан сечилиб го }улур. Амма соира онун мус тэгил кадр си]асэти }еритма синэ манечилик терэтмак Ьал лары ме}дана чыхыр. Экэр ашаты вэ }а }ухары сэви}}э да башчынын кадр сечмэ, }ер лэшдирмэ ихти}ары (сеЬбэт камил башчыдан кедир) мэЬ дудлашдырылырса, онда Ьэ мии рэЬбэрдэн вэзифэ мэс’ улиД}этинэ Ьэртэрэфли ча вабдеЬлик тэлэб етмэ}э Ьеч кэсин Ьаггы }охдур. Чушш ишлэрин }еринэ ]етирилмэ синдэ Ьэлледичи амил кадр дыр, онун дузкун сечилмэси дир. Бурада билэрэкдэн, }а билмэзликдэн, }ахуд }ухары дан тэз}иглэ сэЬв аддьш аты лырса, демэк бутун пкллэ вэ МэрЬэлэлэрдэ бу гусур ез мэнфи нэтичэсини верэчэк. ЕЛМИ ВЭ ТЭЧРУБИ НЭТИЧЭЛЭРДЭН ИСТИФАДЭ ТэЬсил елэ фэали,)}эт са-Ьэсидир к и, бурада миллн-ликЛэ умумбэшэрилик. дини-мэ’нэви дэ}эрлэрлэ дун]эви-лик, елми-нэзэри иде}аларла там руб и нэтичэлэр сых баг-лылыгда, синтездэ нэзэрэ алыиыр. Мэн бунлардан }ал-ныз елми вэ тэчрубн нэти- 6 чэлэрин тэЬсилин инкиша-фында эЬэмниэтинэ диггэти чэлб етмэк истэрдим. Бутун габагчыл елкэлэрдэ тэЬсил проблемлэри, тэ’лим-тэрби}э ишинин мэземуну чэ-MHjjaTHH сосиал, игтисади, мэдэни, мэ’нави, cnjacH, елми-техники caBHjjacHHa вэ онун инкишаф тэлэбатына у}гу,н олараг гурулур. Буна керэ да а}ры-а]ры елкэлэрдэ тэЬсил гуручулуту бир-би* кндэн фэргли ола билэр. унун учун Ьэр бир елкэдэ елми-тэдгигат ишлэринэ eh-THjan Ayjyflyp. Мевчуд вэ тарихи тачруоэнин е}рэнил-мэси, умумилэшдирнлмэси, прогноз верилмэси тэлэб олунур. Экэр бунлар JoxAypca. тэЬсил примитив кетур-roj тэсэввурлэри узэриндэ гуру-лар. Белэдэ тэЬсилин мэз-мунуну тэшкил едэн тадрис планы, програмлары. дикэр тэдрис вэсаитлэри мэЬэлличи-лик C9BHjjacHHA9H }ухары галхмаз, емпирикли}и илэ сэ-4HjJ^3Hap. Она керэ да тэЬ-сили инкишаф етдирмэк учун ардычыл олараг Ьэм Лерлн. Ьэм дэ дикэр габагчыл елкэ-лэрдэки мэктэблэрин тэчрубэси, ejHH заманда. елми-нэзэри иде}алар eJpaHujui6 уму-милэшдирилмэли, hajaTa ке-чирилмэлиднр. Дикэр елкэлэрдэки тэчру-бэ галсын бир }ана,. ез тэч-рубэмиз Ьэлэ ицди}адак агыл-лы-башлы е}рэнилмэмиш, елми-нэзэри иде]аларь*мъ1з то-хум кими сэпэлэнмиш. лакин мунбит шэраит олмадыгына керэ чучэрмэмишдир. Бунун эвэзиндэ Ьэр uiejR Руси}адая кечурмэ}э чалышмышыг. Она керэ дэ санбаллы, орижннал, муасир нэзэри MahHjJarAH тэдгигатларымыз Jox дэрэчэ-синдэдир. Бу кун исэ эн вачиб шэртлэрдэн бири тэЬсилин елми вэ методик тэ’мя-на тыны hajaTa кечирмэкдэн ибарэтдир. OxTjaopbiH 7-д Мэчлис Азэр6а}чан Респуб- ДИПЛОМАТИК RTyi 7-да    Милли ликасыяын ТэЬсил Гацуну-ну гэбул едиб. Бу ганунда девлэтимизин тэЬсил cHjaca-ти ез эксинн кенишли}и илэ тапыб. Миллэтимизнн, девлэтимизин хошбэхт кэлэчэ}и илк невбэдэ бу ганунун нечэ hajaTa кечирилэчэ}индэн асы-льадыр. Эждм AFAJEB, • Азэр6а}чан ЕТПЕИ педа-гокнканьш нэзэрнПэся вэ тарнхн ше’бэсишш мудр-1 ри, педагожн елмлэр мамм-задн. НАСИБЭТЛЭР ДАРАДЫЛМЫШДЫР БАКЫ, 23 но1абр (Азэр-ннформ). Ефиопн}а илэ Азэр-ба}чан Республнкасы арасында еэфирликлэр сэви}}эсиндэ дипломатии мунасибэтлэр }а-радылмышдыр. Республиканын Харичи Ишлэр Назирли-¡и бу кун бу барэдэ мэ’лумат вермишдир. ШЭКЭР ЧУГУНДУРУНУН САТЫНАЛМА ГИДМЭТИ АРТЫРЫЛМЫШДЫР Азэрба}чан Республикасы-нын Кэнд Тэсэрруфаты вэ Эрзаг Назирл^и шэкэр чу-гундуру }етшцдирилмэсинэ вэ ]ыгылмасьша кэнд зэЬмэт кешлэринин мадди марагыны артырмаг вэ ихтисаслащды-рылмыш тэсэрруфатларын рентабелли ишлэмэсинн тэ’мин етмэк имэгсэди илэ бу ил но}абрын 20-дэн девлэтэ сатылан шэкэр чугундурунун <16 фаиз базис шэкэрли)н олан) бир тону учун 5 мин рубл сатыналма пф#эти му-эЛэнлэщдирмишдир. АВИДЭЛЭРИН ТАЛЕ«1 И НЕЧЭ ОЛУР? Тоталитар режимдэн ми-рас галмыш бир сыра абидэ-лэр оон а}лар эрзиндэ шэЬэ-римизкн куча вэ ме}данла-рында н кету рул мущдур. Онларын сонракы тале}» нечэ олмущдур? Аээрннформ мух-биринин бу суалына Бакы шэпэр баш ме’мврлыг вэ шэ-Ьэрсалма идаресиндэ белэ чаваб вермишлэр: Халгымы-за }ад олан бэ’зн шэхелэрнн па}тахтьшыэын мухтэлиф ]ер-лэриндэ го}улмуш гранит аби-дэлэри ичтимаи}}этин тэлэби илэ секулмуш вэ лэгв едил-мишднр. 11 -чи Гызыл Орду мону-ментинин    ендирилмэсиндэн сонра Ьэмин эразинин ами-ранэ керкэми дэ}ишмишдир. Абидэнин }ерлэщди}и тэпэчик чэмэнли}э чеврилэчэкдир. Азадлыг ме}данында «даЬи рбЬбэрин» абндэсинин }ерии-дэ исэ мустэгил АзэрбаЗчан девлэтинин милли рэмзлэри го}улачагдыр, Азэрннформ. БУ Д ОСТЛУГДАН «БАЛТИИ» 1АЭЫБ Алмани|ада бе}ук тмражла нешр ол у нам «Балтии» гааатм-мми 1992-чи мл 5 оит}абр мом-раеммд» мутарчим-шамр Эм-Ьасан Начафоаум «Ростоклу-ларла маЬрмбаи достлуг» ма-г алеем дарч олунмуш дур. 1о-зыда муаллмфии бир росток-лу аиласи им самими муиа-сибатмндаи сеЬбат каднр. Бу |«хынларда «Балтии» гааа-тмнмн катмбм Сабана Ердмли баиылы шайра табрии талаг-рамы иаидармишдмр.газЕт квшкт КОРУШ AJWH 1I.HB Г АЛДЫ МДБ даелатлари башчыларыиыи Минск да иаабатн jyK-сак саамИали нарушу аавалчадаи иааарда туту л дугу ними да-кабрыи 4-да jox, 18-да качирилачакдир. МДБ-нин ишчи гру-луида ма’лумат аарилмишдир ки, бу.гарэр «тарафларии rap-шылыгяы рааылыгына ас асан» габул адилмишдир. «Мааастч!»»Биргепиклик да бело кетди . 6)рашди|имиа пул систамима агыр иткч уа аярмишдир: иннан бала биргаликпик касилма}ачак. Бали, каНна лялтарла-рымыэын чибиида галмыш бмргалинлик лулларын Нач олма-са мумиаматик Aajapn олачагдыр. Биргаликлик коллакск|§-ларда фахрн jap тутмага л*)игднр- О, дард аср j ар ым уэуи •а чох машаггатли амур |алу качиб. Бутуи даарлард» о, фор-масына кара фарглаииб. Вахт аарды ки, оиу кумушдан, ба‘-эан да мисдаи касардилар. 1947-чи ил дан сонракы даарда иса yMyMMjjarna биргаликлии олм^ыб. 1924 — 1926-чы ил-ларда биргаликлик амалпи-башлы кичилиб ва чакисини да итириб. 1935-чн ил дан иса онун у зарин деки «Бутун алкал а-рии лролатарлары, бирлашин!» шуары ны силиблар. Jar и к пролатар ингилабыиын тааликла bajara качача}мна умид а аахтлар пуча чыхыбмыш. Биргаликлик Иа)атынын сон иллармида «учгаликлик», «башгаликлим» ва динар хырда лулларла бирликда чох мис-кии аа бакар bajar сурма)« мачбур олмушдур ■МамсймйяенИа яяяшяш» ^    ^ачгм^ма»ча^*чраачами*м    ааргмрарp^aaw ВАХТЫНДА 4АЗЫЛМЫШ КИТАБ Америка нын китаб магаааларыныи рафмрмида 1991 -чи илии «агустунда Совет Иттмфагымда дав лат чаармлиши чаЬ-ди бара да китаб najjia олмушдур. Москваиын «Програсс» патриот ында чала Ьааырлаимыш «Г м}ам» с а на дли тол лу супа ои сажу Pycnje пражмданти Борис Jamcnn ¡аамышдыр. Б. Млтсим аи сажда га)д адир: «Август ги|амы тасадуф да|илди. О, алкада ужум иллардан бари «ларылаи си|асатил иатичаси кими лабудлашди. ССРИ-да иллар 6ojy даима да-рииляшам b«KHMHjj«T баЬраиы а ар иди». САХТА АРАГЧекарИН АГИБЭТИ Чин Халг Раслубликасыиыи Али Халг МаЬкамасииик га-рарм ила 33 ]ашлы Ajy Дам ми а* дам «дилмишдир. МашЬур Чин араты — маот^ы сахталашдырдыгата мара, ом бола агцр Ьакм касмлммшдмр. Дэмим japan ликар-араг »«воду и да маЬсул 6урахылышыи| чааабдаЬ ола-ола бажакли apar бу-гулкалары, ¡арлыглары ва гуту лары ила халаати алаар атмиш- МаЬкама Mooraj Ьаааскарларыиыи жоЬарлаима Ьаллары* ны Myajjan атмаса да, афаадилма ж ab иши ни радд атмиш дир. Jljy Демин 41 мии бутулка сахта apar сатараг japwM мм^аи-дай чох Амарика доллары гажанмышдыр. Чин Али МаЬкама-си садримии муааиии Чжу Миишам Хусуси матбуат кои-фраисыида аа д аармишдир ки, маЬсулларм аа аржаг ма'му-латларыиы сахталашдырмаг устуиД {«халаимыш 107" чииа|’*т-карьж чааасы да серт олачагдыр. «Комсамаэсиф правда» ЕРМЭНИСТАН инди дэ КУРЧУСТАНДАН НАРАЗЫДЫР.М < • * «Рабочара трибуна» нын Дареааи мухбири В. А}дии>#н га-жотии 20 Hojaép тарихли иамрасиида дарч олунмуш ¿ажысыида Курчустаиыи ЬаиимиЦаг органларыным Ьаракатяариндаи ио-ражы г ал дыг ыны билдирмишдир. О jasa»ps «Курчустаи ара-з не и и дан качай аатомобил доллары ила jyK допилим асы сои дарачо чатиилашмишдир. Орада силаЬлы гаратчииарии гулдур дасталари фаолират иастарира. Муаллиф соира да имларшнир: «Бу раслублииаиыи Ьаииамщат органларыныр }олларда rajpa-гаиуи japaTMar ca'j лари Ьалалик ала бир натича аармир». ;
RealCheck