Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.19+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 21, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.19+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 21, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г93ЕТИ 21 hoja» wi-m* ия + m 229 3 Чашгынлыгымыз. тэрэдду-думуз, елкун овгатымыз... бунлар йамысы •тэбиидир. Ахы биэ бир вахт Азад двв-лэт оларкэн нечэл^имизи нэ кермушук, нэ ешитмишик, нэ охумушуг. Устэлик бу да бизэ энкэл терэдир ки, хал-гын мин-мин иллэр газанды-гы мэ'нэви дэ)эрлэри итир-мишик. Девлэт гурумуну дэ-jHmMdK, ислай етмэк чох да чэтин де)илдир. Анчаг ити-рилмиш, чырлашмыш мэ’нэ-BHjJaTbi JainaMar сынмыш aj-наны )апышдырыб нишана апармаг ними бэдни))эт иш олар. Мэ’нэвиЯат халгын си-масыдыр, миллэтин бел суту-нудур. Бу дэ^рлэрдэ ши-кэстлик )арадылмышса бэс онда нэ етмэли? Бу ]ахынларда KopaHÖoJ-да B33HjJaT гэфлэтэн кэркин-лэшди. Тэк-тэк ермэни бас-' гынлары чэбйэ характерли йэмлэлэрэ. торпагы зэбт етмэк йучумларына — муйа-pHöaJa денмушду. Бизимки-лэр, влум-итим олса да, тор-пагы ropyja билмишдилэр. Мэн эмэли)]атда иштирак ет-миш кенерал достумдан бу йагда сэйий мэ’лумат алмаг истэдим. Онун биринчи свзу бу олду; «Чэтин олачаг, бе-JYK-кнчик J'epH итиб. Ишлэр чэтин дузэлэчэк...» Онун, сонракы тэфсилатлы свйбэ-тиндэн чох нэдэнсэ ÓejHHM-дэ илишиб галан бу олду, чох фикирлэшдим бу нара-йатлыг йаггында. Фикирлэри-мн сизинлэ бвлушмэк истэ- jHpdM. Азадлыга чыхмаг учун ча-лышдыгымызы гыса тарих чэрчивэсинэ салмаг дуз де-Jha. Адэтэн биз инди истиг-лали^этимизин элимиздэн алындыгыны рус HMnepnJa-сынын тарихи илэ, Азэрба)-чанын PycHjaJa илйаг едил-мэси илэ багла)ырыг. Азад-лыг уррунда мубаризэмизи дэ сон иллэр кучлу милли-азадлыг йэрэкаты илэ эла-мэтдар едирик. Бунлар JaxbiH тарихдир — дунэн, срага-кундур. Эслиндэ исэ улу тарих 6ojy кезумузу ачмага rojMaJb^ap. A3ap6aj4aH та-рихин бутун мэрйэлэлэрин-дэ истила MeJflaHbiHa дендэ-рилиб.    Иранлылар кедиб, Искэндэр кэлиб, Сасанилэр-дэн гуртарыб эрэблэрин иш-галына    мэ'руз галмышыг. Монголлар кэллэдэн гала учалдыб, руслар эбэди гул олмага    дилимиздэн кагыз алыблар... Бир сезлэ, атла-нан, элинэ гылынч алан ус-тумузэ йучум чэкиб. Лахын да, узаг да. Шэрг дэ, Гэрб дэ. Тале1имиз белэ кэтириб. Бу кун милли истиглал^-jaT * газанмагымыз да бир нэслин, беш нэслин иши де-Jha. Азадлыг тарихимиз аз гала ез тарихимиз гэдэрдир. Бу мубаризэнин давамлылы-гы, де)эрдик ки, эбэди кучу нэдэдир? Бир сезлэ fleja билэрик: мэ'нэви^атымызда! Буна керэ дэ истиглали^ jaf газандыгымыз учун биринчи олараг халгын мэ’нэви кучунэ миннэтдар олдугуму-зу билдирмэли)ик. Бу мэ’нэ-BHjJaTbi сарсытмаг учун йэдэ-горху кэлиблэр, инкивизиси-ja тэтбиг едиблэр, ширник-лэндириблэр, рутбэ-шейрэт вэ’д едиблэр, эн дэйшэтлиси исэ ону синтез етмэк истэ-]иблэр:    каЬ    .Шэргнэн,    кай (эдвэлч гэзетнн 20 но]абр тарих ли иемрэсиндэ) Гэрбнэн. Милли-азадлыг йэрэкаты-нын бу ахырынчы мэрйэлэ-синдэ, бэлкэ дэ чох дузкун олараг мэ’нэви тэкан учун биз мадди сэрвэтимизин ча-повулчулугла дашындыгыны ифша етмэ]э устунлук вер-дик. Рус импери]асынын милJapд тонларла нефтимизи сумуруб мэнимсэд^индэн, бэрэкэтли торпагымызын ча-ныны алдыгындан, йавамы-за зэйэр гатдыгындан. дэни-зимизи елдурду^ндэн... нэ-лэрдэн вэ нэлэрдэн даныш-дыг, агладыг, йа)гырдыг. гэ-зэбимиз од пускурду. Чамил ЭЛИБдЮВ мэчбур олаг. Истиглали^эт ихт^арымы-зы езумузэ вериб, сайиб би-зик. Инди Мэркэзэ табе олан cdHaje муэссисэлэрини тез бир заманда езумузункулэш-дирэ билэрик, сэрвэтлэри-миздэн вэ не’мэтлэримиздэн истэди)имиз кими, нечэ сэр-фэлидирсэ елэ фа)далана билэрик. Узагы бунун тэнзим едилмэси учун уч-дерд ил кэрэк олачаг. Эхлаг сайибкарлыгы исэ белэ асанлыгла йэлл олун-мур. Игтисади))атда башы-позуг да ajar ачыб jepnja би-лэр, кеч-тез сайиблэр ез иш- таблары чохуду. Отузунчу иллэрин орталарында вези]-J9T кэркинлэшди. Нэнэм ах-шамлар бу китаблары эски-ja букуб голтугумуза верди вэ деди ки, апарын текун тэн-дирэ, JaHflbipbiH. О заман биз ушаглар китабларда нэ Ja-зылдырыны билмирдик вэ йэтта эски элифбанын душ-мэн Ja3bicbi олдугуна эмин идик, бу тапшырыры мэмну-HHjjaroa JepHH9 JerapflHK. Сонрадан eJрэндим ки, бун-ларын арасында бабамын да китабы вар. О, эсрин эввэ-линдэ TapJaKHHAa ачылмыш мэктэбдэ ана дилиндэн вэ АЗАДЛЫГ KBPIIYCY В9 AHA JOH ЛАЗЫЧЫ НАРАЬАТЛЫГЫ Кэлин инди йалымыза а)ыг-лыгла бахаг. Ов туфэнки илэ езуну гору1ан, шэрикли ге)-рэтлэ вэзифэ тутан адамлар, Вэтэни мудафиэ aJaFындa белэ бвjYK-кичик билмэJэнлэp бизим з^анымыз, бизим ит-килэримиз дeJил. Керэк ган байасына газандыгымыз, аман-заманла элдэ етди)имиз Азадлыгын ихти)аратыны онлара вepэчэjикми вэ белэ едэриксэ хошбэхтлик, бэхтэ-вэрлик дш^имизэ чата билэ-рикми? Чэтин! Белэ исэ бундан ни)э тэшвишэ душ-мурук? Нефти, дашынмыш вэ йэзм олунмуш сэрвэтлэримизи ке-ри га)тара билмэjэчэjик. Хроник хэстэлик кечирэн иг-тисад^]аты чэррай эмэл^-Jaты илэ дузэлтмэк мумкун-, дур, чepэjимиз дэ олачаг, JaвaнлыFымыз да, йеч инди-нин езундэ дэ пис ке)иниб-кечинмирик... Анчаг мэ'нэ-виjjaтдa итирдиклэримизи мурури-Заманла тапыб jepи-нэ гojмaлы олачагыг. Бу шэртлэ ки, ахтарыша инди-дэн ба!Ш^аг вэ йамылыгла чэсарэтлэ, инамла ишэ кири-шэк. Кэрэк caJгaчлa да ^ох, кaлкyлJaтopлa йагг-йесаб апараг ки, мэ’нэвиJJaтдa итирдиклэримизи тапыб бир ]ерэ чэм едэ билэк. Бу иши эн эдалэтли компутер керэ би-лэр. Горхурам мубаризэдэн Jopyлyб-ycaндыFымыз бир деврдэ онун нэтичэси бизи сарсыда. Дejэ ки: бир инги-лаб да етмэк лазымдыр! Ди кэл антиэхлаг кеклэнмиш симлэри дарт гыр, онун сы-зылтысына дез, бундан сон-ра Japaнмыш эхлаг бошлугу-ну долдурмаг учун елэ сим-лэр чэк ки, шэнли]ин — куршадлыгын йавасы илэ }а-сын-мэ^услугун йавасыны бир-биринэ гатмасын. ^худ да бу бошлуг елэ бир вар-лыгла — мевйумат . мевчу-диJJэтилэ долсун ки, бир Сабир, Мирзэ Чэлил ингила-быны да бунун учун елэмэ]э лэринэ Jaja чыха билэр. Тээссуф ки, милли эхлагы-мызы езумузэ rajTapMar, ез кекумуз устундэ кеклэнмэк чох да асан oлмajaчaгдыp. Бу Jaxbn^apAa Иранын вэ TypKHj3HHH ики ме’тэбэр мэ-flaHHjjoT хадими илэ сейбэти-миз олду. Сейбэтин чаны Md'HdBHjjaT мэсэлэлэриндэн иди. Ьэр кэс ез халгынын букуЫку Ma’HaBHjja^HAaH ирадла, онун сарсынтылары-на aHbijapar данышырды. Фи-кир верирдим ки, ajpbi-ajpbi-лыгда йэр икисинэ хас олан мэ’нэви езкэлэшмэлэр, JaA-лашмалар биздэ вэйдэт йа-лында мевчуддур. Турклэ-рин ез милли эн’энэлэриндэн араланыб сага кетмэк мeJли, иранлыларын исэ сола кет-мэлэри эн’энэви милли эхлаг таразлыгыны позуб. Бизим B93Hjj9THMH3 онлардан да мушкулдур. Бизэ муасир Авропа эхлагынын cyjyHyH cyjy. тэрс узу кэлиб чыхыб, Шэрг исэ сун’и сурэтдэ йа-радаса бизи кейнэ ÄYHjaja апара билэр. Бундан нэтичэ чыхармаг лазымдыр. Чох Jax-шы ки, биз мугэддэс очагла-рымызы дирчэлдирик, тэзэ ибадэт jepлэpи тикирик вэ халгын вичдан азадлыгыны ишдэ тэ’мин едирик. Амма чох пис ки, сон дерд илдэ кэнддэ бир дэнэ дэ олсун китаб магазасы anbWMajbiö. Бир ha л да ки MaAaHHjjaT-дэн сез душду, эхлагын тэд-рис муэссисэси олан мэдэ-HHjJaT очаглары вэ мэдэни]-J9T фэнлэри йаггында бир гэ-дэр этрафлы данышмалы олачагыг. Кечмишин рэзалэтлэри ичэрисиндэ, ачыгыны де]им ки, мэни }андыран вэ гэбайэ-тими езумэ багышламады-гым бирини Ъеч чур унуда билмирэм. Бабамын китабла-рыны JaHflbipflbiFbiMbi. Бабам газы олуб, ахундзадэдир, Шэргин мугэддэс мэдрэсэлэ-риндэ тэйсил алыб... Ки- илай^]атдан дэрс flejHpMHm вэ езу Ана дили дэрслиЗи Ja-зыбмыш. Мэтбуатда ишлэди-Jhm деврдэ дэрсликдэн сез-сейбэт душэндэ йэмишэ ичим KejHajHó. Ана дили дэрсли-Jhhh мэи ез элимлэ ]андыр-мышам... Бир танынмыш Ja-зычы повеет jaзмышды вэ peflaKCHja йе^этинин узву олдугум журнала вермишди. Ьадисэ бизим тэрэфлэрдэ чэ-pajaH етди]индэн охумаг учун мэнэ кендэрмишдилэр. Эсэрин «гэйрэманы» Мир-зэли бабам иди, «Ана дили»-ни jaзaнын оглу, газы Мир-зэли. Чаны T6bchJ9 олунду. Дузу, йэлэ о вахтлар «душман оглу» олдугумун rapa кабусу башым устэ доланыр-ды вэ ehTHjaT етдим ки... Бутун бунлара ÓaxMaJapar кеч-миши гурдаламагын тэрэф-дары дejилэм. Анчаг башы-мыза кэлэнлэрдэн нэтичэ чыхармага бopчлyjyг. Дэрсликлэрин устунэ кэ-лирэм. Елм вэ техниканын нaилиjjэти илэ KejyH jeflflH гатына галхдыг — дэрслик-лэримиз буна имкан верди. Лакин... ]ердэки, эбэди мэс-кэнимиздэки ишлэримиздэ удуздуг. Удузсаг да дэрд ja-ры иди. Maja гудуруб газан-чы ]еди. Павлик Морозов Tap6njacH вердик ушаглара: атанызы сатын, тарихэ ду-шэрсиниз. Бу jaxbnwapfla PycHja шэйэрлэринин бирин-дэ али мэктэбдэ дэрс AejaH Joлдaшымлa растлашдым. Кечуб кэлмишди. Сорушдум: тэ’гиб едирдилэр сизи? Кул-ду, деди:    «Тэлэбэлэримин кундэ бири фэхрлэ атасыны нечэ эзишдирд^индэн дагны-шырды, невбэнин мэнэ кэлиб чатачагыны кезлэмэ-дим...» Бир нечэ ил эввэл, дэрс-лик проблеми илэ элагэдар ме’тэбэр JbiFbiH4arnap кечи-рил ди. Белэ бир мэсэлэ]э то-хунулду — йансы фэнн олурса-олсун, дэрсликдэ ел-милик, биликлэ JaHanibi тэр- 6Hja мэгсэди фэал сурэтдэ кудулсун. Бунун мудафнэчи-лэри чох олмады. Анчаг бнз мэтбуат комитэсиндэ дэрс-ликлэрлэ баглы проблемин тэ’хирэсалынмаз йэллиндэн данышаркэн буна устунлук вердик. Нэ мучэррэд эхлаг нормасы, нэ мутлэг мэ’нэви]-JaT дэ]эрлэри JoxAyp. Ьэр халгын. йэр кэсин авунэмэх-сус, чоррафи-тэбии MeerejM, тарихи кечмиши вэ coJkok кенинин Majacbi илэ баглы эхлагы вар. Бнз ушаглары-мызы бу айэнкдэ кеклэмэли-Jhk. онлары дэдэ-баба руйун-да тэрби)элэндирмэлн]ик. Мэн истиглал^1этнн кун-дэл^индэ дуран мэсэлэлэрин илкини мэйз тэйенлдэ, тэр-6hJ9A9 керурэм. Бизим дини-миз дэ бу зэрурэти cejAajHp. nejF9M6dp 6yJypMymflyp: «Халгын эн биличиси о кэс-дир ки, езкэ адамларын елм вэ мэ’луматындан чфа4далан-магла ез елмини кенишлэн-дирэ билсин. Халгын Aajap-лиси о кэс л эр дир ки, эмэл-лэри ЧОХ ВЭ ЭН A9jdpCH3H дэ о кэслэрдир ки, йамыдан са* вадсыз олсунлар». Идракымыз буна чатыр, анчаг тэрпэниш Joxflyp. ja да ки, чох лэнкдир. Луз мин-лэрлэ ушаг дэреэ кетмир (тэдрисин T9p6Hj3 сэчиИэси мэктэбдэ буневрэси ^улан интизам иди), кетеэ дэ оху-мага китабы JoxAyp, он мин-лэрлэ муэллим синфэ. ауди-TopHjaJa кирэндэ йэ}эчан ке-чирир, нэдэн данышачагыны билмир. Ушаглар, кэнчлэр исэ бизи эйатэ едэн, долу кими йэр тэрэфдэн башымы-за JaraH суаллара чаваб кез-лэ)ирлэр. Милли дэ)эрлэрин тэ'рифини дэгиглэшдирмэк истэ)ирлэр, досту-душмэни ajbipA етмэк истэ)ирлэр. Ахы дост инсанын эглинин дэли-лидир вэ бунсуз е'тибарлы севдэлэшмэ, эйдлэшмэ ол-маз. Бурахдыгымыз сэйвлэ-ри кэрэк бир дайа тэкрар ет-MdJdK. Бэли, дэ)эрлэри йагг-найаг тэлэф етмэмэк, ги)мэтдэн салмамаг вэ JepcH3 ги)мэтэ миндирмэмэк учун билик кэсб етмэк лазымдыр. Илкин ишимиз будур. Вэ бу зэмин устундэ дэ, милли эн’энэ-адэтимизэ cej-кэниб эхлаг дэJэpлэpимизи мэйэк дашына чэкиб сафыны. HYpyJyHy ajbipfl етмэли вэ бунлары ашыламага чалыш-маль^ыг, фэзилэт )олуну ту-туб кетмэли)ик, йэр кэс она верилмиш кэрамэтэ иснад едэрэк, халгын эгидэсинин, иманлы формалашмасына ез кемэк элини узатмалыдыр. Муасир M3A9HHj]3THH бутун имканлары мэ'нэви дэ-)эрлэри саф-чурук елэмэ)э, Захшылары гору мага, нагис-лэри кaмиллэшдиpмэJэ )енэл-дилмэлидир. Нэинки 6ejy-мэкдэ олан нэсли, йамыны maxcHjjaT кими )еткинлэшмэ-ja, бунунла да халгын езу-нун бутев maxcHjJaTHHH форма л ашдырмага там тэлгин етмэли)ик. Азадлыг бунунла горунур. Гол-ганадымыз ачылыб. Азадлыга чыхмышыг. Инди кейнэ сайиллэ тэзэ сайил узэ-риндэн салынмыш керпуну адла)ыб — Ана )ола чыхма-лы]ыг. Кэлин биркэ фикир-лэшэк:    1олумуз haJaHaflbip. нэдэн башламалы]ыГ, бу Jo-лу нечэ кедэчэ)Ик? МИЛЛИ РУКДА ТЭРБИЗЭ ХАЛГ ТЭЬСИЛИНИН ЭСАСЫНДА ДУРМАЛЫДЫР Мустэгил, дввлэт учун вачно шэртлэрдэв бнри хвл-лн тэйенл системкнн japar-магдыр. Не гэдар ачына чаглы олса да е'твраф ет-мэлн)нк:    совет    hasinnijjo- тн яллэрнндэ бу систем да-гылмыш, бутун шллзлэрдэ иясанын дэрин билчклэр алмасына вэ maxcHjjaT гимн ¿етншмэеннэ де]ял, иэ ]олла олурса-олсун диплома jHjaaaHMacHHa Jen.ia-днлмншднр. Бу кун башлы-ча вэзнфэ халг тэйенлн учун тамамнлэ Jera програмлар йазырламаг, миллн дэрелнк-лэр тэртнб етмэк, мэктэб-лэрдэ Азэрба)чак днлнннн, тарнхнннн, чотраф^асынын вэ днкэр фэнлэрнн тэдрн-еннн дайа да кенншлэнднр-мэк вэ KeJ4>HjjaT4a ]уксэлт-МЭКДНр. 4aMHjj9TMMM3HH тэзэлэндк]к, йэ]вт тэрзм-мизян AajHinAHjH бнр вахт-да миллн взунудэркетмэ ннн днрчэлднлмэеннэ мэйз мэктэбдэн башламаг лазымдыр вэ бу иш нлк нов-бэдэ муэллнмлэрнн узэрннэ душур. Бэс бу барэдэ пе-дагогларын езлэрн нэ ду-шунурлэр? Ьэгнгэт МЭММЭДОВА — Хачмаз PaJoH Халг Тэйенлн Ше’бэсинин муднрн: — Кизлн де)ил кн, ра-]онларда мэктэблэрин мад-дИ-техники базасы зэиф-дир, кэнд тэсэрруфаты иш-лэри илэ элагэдар дэрс л эр мунтэзэм позулур, ушаглар програмы тамзм камал мэнимсэмэкдэн мэйрум о;.> р-лар. Бутун бунлар гэ’сирсиз галмыр, нэтичэси мэктэб мэ’зунларынын тэй :нл сэ-ви))эсиндэ езуну ачыг-аь!-кар кестэрир. Тэйенлдэ ейкамчылыгдан, эталэтдэн, кейнэли.!;дэн хи-лас олмагын вахты чагмыш-дыр. Инди устунлук умум-бэшэри дэ)эрлэрэ, демокра THja вэ тэрэгги иде^лары-на верилмэлидир. Элбэт-тэ, милли зэмин узэркндэ. Шакирдлэрдэ тарик'1 кеч-мишимизэ марагын артма-сы бизи севиндирир. Лакин бу марагы едо лэкдэ чэтинлик чэкнрик. Хзэр-6aj4aH тарихинин тэдриси V синифдэн башланыр вэ ССРИ тарихинэ дайр йека-]элэр курсунун тэркибиндэ буна ил эрзиндэ 17 саат а]рылыр. Vili — IX синиф-лэрдэ Азэрба)чан девлэт гуручулугунуй 2900 — 3000 иллик тарихи 68 саат, Руси)ада 1000 иллик девлэт гуручулугу тарихи иге 170 саат тэдрис олунур. X — XI синифлэрдэ дэ «Азэр-6aj4aH тарихиеннн тэдриси саатлары аздыр вэ девру там эйатэ елэмир. Буна керэ дэ тарих дэрсликлэри-миз башдан-баша )енидэн )азылмалыдыр. Ирфан ТЕ/МУРХАНЛЫ— Губа PaJoH Халг Тэйсн.1и Ше'бэснннн методнетн: — Ьэмншэ бизэ. халг тэйсили ишчилэрннэ ирад тутублар ки. HHja ушагла-рын MyaJJaH йнссэси мэктэбдэн )а)ыныр вэ Ja пис oxyJyp* Ьэтта бунун устундэ paJOK napTHja комнтэ-енндэ, назирликдэ чиддн чэ-заландырыланлар да олуб. Анчаг йэJaт субут етди ки, ичбари тэйсил мумкун де-)ил, адамы эорла охутмаг-дан йеч нэ‘ чыхмаз. * ToJ охумаг иcтэJэнлэp охусун-лар, тэйсилини давам ет-дирмэк истэмэ1энлэр    исэ бэ)эндиклэри ишин ардын-ча кетсинлэр. Бе)уклэрин борчу онлара ез ]ерлэрини тапмагда кемэк етмэкдир. Халгымызын кэлэчэ)и онун мутэрэгги, милли руй-лу адамларындан асылы-дыр вэ мэктэблэрдэ    белэ адамлар T9p6Hj9 едилмэси, Jeтшuдиpнлмэcи учун    йер чур шэраит олмалыдыр. Бу бахымдан элимнзин алтын-да «мукэммэл дэрсликлэр вармы?» Лохдур. «A3dp6aj-чан тарихи» л эн к тэзэлэ-нир. Чограф^а фэнниндэ республика игтисади))аты чох аз эйатэ едилиб. Эдэ-6HjJaTHH тэдрисиндэ мнл-лилик мэйдуд чэрчивэдэдпр. Дедиклэрим техники    фэн- лэрэ дэ аиддир. Мэгэлэн, нэ учун pHja3Hjjar фэннин-нэ АзэрОДчанын игтиса-AHjJaTHHa, йэ)атына дайр мэтнлэр дахил едилмэсин? Мэн йэлэ онун ез муэллиф-лэрнмиз тэрэфиндэн милели дэрслик кими JeHHAdH Ja-^ылмасыны бир кэнара го-JypaM. Милли руйда тэрби)э чох-шахэлидир. Bypaja KejHM-дэн тутмуш, давраныша гэ-дэр йэр ше) дахилдир. Биз йансы фэнни тэдрис «етмэ-Jhmh3A9h асылы o.iMajapar ушагларда эдэб-эркан, бе-JyJa ейтирам, кекэ-coja баг-лылыг тэрби)э eTMdJa вахт тапмаль^ыг. Нэчмэдднн MYPB9TOB — Дэвэчн ра]онундакы Бе-JyK haMja кэнд орта мэктэ-бняин директору: — Мэктэб йаггында Га-нун лазымдыр вэ биз республика Алн Советинин белэ бир Ганун гэбул ет-мэсини кезлэ)ирик. Тэк-лифлэримизн исэ халг депутаты MapjaMT Ьэсэнова-Ja вермишик. Онун езу дэ муэллимдир, бу мэсэлэни ceccHjaAa гаддырачагына эминик. Инд^эдэк бе)нэлмилэл T3p6njd истигамэтиндэ бе-Jyk иш апармышыг вэ бунунла фэхр етмишик, фэхр дэ етмэли]ик. Амма тэ’лнм просесиндэ ез тарихимиэи, мэдэнн))этимизи унутмушуг. (Шакирдлэримизэ бу тор-1пагын оглу, сайиби олдуг-ларыны анлатмамышыг. Jyp-думузун тэйриф едилмиш тарихинн е]рэтмишик. 9э кунайымызы азалт-мадан де)ирэм: бутун бу бэ-лалар програм вэ дэрслик лэримиздэн ирэли кэлиб. Эдэб^]ат дэрелнклэрини ке-турэк. Програмда халгы-мызын узаг кечмиши 16 саатла, ингилаб эрэфэсин-дэки haJaTbiMbia 24 саатла тэмсил олунуб. Ленина aj-рылан саат шнфайи халг ]арадычылыгы учун нэзэп-дэ тутулан саатларын миг-дарындан чохдур. Халглчр достлугуна вэ ^нэлмилэт чил^инэ, вэтэнпэрвэрлик мевзусундан чох Jep вери лир. ToJ бу дэрсликлэри тэртиб едэнлэрин хэтричэ AdjMdCHH, биз нэ вахтадэк езумузу белэ кичнлдэч. к, мнлли-мэ’нэвн хэзинэмизи си)асэтимизэ гурбан. верэ-чэ)ик? Нурмэт ЗЭКИДВВ — Гусар шэйэриндэкн 1 немрэлн Аээрба/чан орта мэктэби-ннн муэллнми: — Мэктэбимиэдэ азэр-ба)чанлы вэ лэзки балала-ры биркэ оху)урлар. Ана диллэри мухтэлнф олса да онлар ejHH торпагын евлад-ларыдырлар, ejHH булагдан су ичир, е]ни адэт-эн’энэлэр руйунда торбаз еднлирлэр. Тэ’лим    Азэрба)чан днлиндэ апарылса да дэредэнкэнар вахтларда ушаглар йэр ики дилдэ    данышырлар аэ бу заман кимИИ    лэвки, кимин азэрба)чанлы ол дугу ну а)ырд едэ билмэзсэн. Мухтэлнф тэдбирлэрдэ    дэ йэмчиннн. Азэроа)Чанлы ушаглар лэз-ккчэ нечэ йэвэслэ ше’р cej-лэ)ир, майны оху)урларса лэзки .ушаглар да A3ap6aJ-чан эдэб^)атыны вэ мэдэ-HHjJaTHHH елэчэ ' севдиклэ-рини нума)иш етдирирлэр. Мэктэбимиздэ лэзки дили дэ тэдрис олунур. Лакин Майачкалада    нэшр едилэн дэрсликлэри    бцзим ушаг лар чэтин мэниэдсэ)ирлэр. Чунки    Дагыстан вэ Азэр- 6aj4aH    лэзкилэринин лу- гэт тэркибн бир-биринДэн фэрглэнир. Буна керэ дэ Азэрба)чан мэктэблэри учун лэзки Дйли дэрслик-лэринин мувафиг дэ)ишик-ликлэрлэ Бакы да нэшр едилмэси мэслэйэтдир. «Бутун дэрсликлэр MKJA-ли тэйсил консепси)асына yJryH    -олмалыдыр. Экэр «Аила*    курсу кечириксэ, и сейбэт    yMyMHjJawa аилэ|- дэн Jox, сырф Азэрба)чан лэзки аилэлэриндэн кетмэ-лидир.    Ьабелэ эдэби])аты- мызы Шэйри)арсыз, тари-хнмизи турк еллэринин улу кечмишиндэн сорагсыз, чографи)амызы Шайдагын Кэпэз гэдэр бутун дагла-рымыза, дузлэримизэ, га-j ала рымы за сэ)айэтсиз тэ-сэввур етмэк чэтиндио.Барнз ЭСЭДОВ, «Халг газета»ннн мухбири.«1ЕШИК БАНА ОЛАР, МСА УЗУМ?»«ХАЛГ ГЭЗЕТИ»НЭ ЧАВАБ ВЕРИРЛЭР Республика кэнд тэсэрруфаты вэ эрзаг назиринин муавини Е. Ьачьфв: — Гэзетин 1991-чи ил 5 сент)абр немрэсиндэ «Je-шик байа олар, )охса узум?» сэрлевйэли мэгалэдэ суфрэ узумунун алычылара кен-дэрилмэси учун jeшиклэpин чатышмамасы, ги)мэтинин артмасы кими мэсэлэлэрэ тохунулмушдур. Кестэрилэнлэрлэ элагэдар билдиририк ки, бу са-йэдэ йэгигэтэн чэтинликлэр мевчуддур. 1991-чи илдэ ме)вэ-тэрэвэз тарасы девлэт сифаришинэ дахил еднлмэди)индэн габагкы ил-лэрдэн фэргли олараг элагэдар тэшкилатлар Йазыр }ешик вэ Jeшик тахталары кендэрилмэсини лэнкидир, ги)мэтлэри исэ мугавилэ зса-сында тэ^ин едирлэр. Кес-лэрилэн чэтинликлэрин Ja-■ ранмасынын бир сэбэбн дэ бэ’зи тара муэссисэлэри-нин оператив тэдбирлэр кер-мэмэсидир. Товуз тара муэссисэси эввэллэр она мал кендэрэн тэшкилатларла сых элагэ )арада билмэ-миш, нэтичэдэ тэсэрру-фатларын тара)а тэлэбаты там едэнилмэмишдир. Ларанмыш чэтинликлэ элагэдар олараг назирлик тэрэфиндэн оператив тэдбирлэр керулмуш, узум тэ-даруку мевсумундэ элавэ олараг вагонларла Товуз ра)ону тэсэрруфатларына 80 мин эдэд. Газах ра)ону-на 19 мин эдэд. Агстафа ра]онуна 61 мин эдэд )е-шик кендэрилмишдир. Бундан башга, Бакы шэ-йэринин ме)вэ-тэрэвэз тн-чарэти шэбэкэсиндэн Товуз ра)ону тэсэрруфатлары учун элавэ олараг дайа 10 вагон узум jeшиjи а4-рылмышдыр. Республика • базарына кендэрилэн таранын кери гаЛтарыличагы'к онлардан тэкрар истифадэ едилэчэ-)и (мевсум эрзиндэ 3 дэ-фэ) нэзэрэ алынмыш вэ та-сэрруфатлар лазыми гэдэр )ешиклэ тэ’мин эдилмиш-дир. ССРИ-ja ЭРЗАГ 1АРДЫМЫ ЙАГГЫНДА ГЭТИ ГЭРАР 2-3 Й8ФТЭДЭН СОНРА ГЭБУЛ ОЛУНАЧАГ Сов.ИКП-нин КЕЧМИШ РЭНБЭРЛЭРИ ЬАГГЫНДА МЭНКЭМЭ ТЭНГИГАТЫ БАРЭДЭ Мэркэзи зэ Шэрги Авропа елкэлэри эдли))э назирлэри-нин бурада кечирилэн кон-франсында иштирак едэн РСФСР-ин эдли))э назири Никола) Ф)одоров «Зуддо)че са)тунг» гэзетинин мухбири илэ мусайибэсиндэ демиш-дир:    Сов.ИКП МК Си)аси Буросунун бутун кечмиш узвлэри вэ МК катиблэри, парти}анын дикэр кечмиш рэйбэрлэри барэсиндэ мэй-кэмэ тэйгигаты апарылачаг-дыр. О, сезунэ элавэ еДиб демишдир: «Ьонеккер бизим дивлэрин ]анында ушаг дыр». Олкэнин кечмишинин «йугу-ги чэйэтдэн дэрк едилмэси» просеси онун фикринчэ, йэлэ узун иллэр давам едэчэк. Назир ССРИ Президента Михаил Горбачовун муйаки-мэсини тэшкил етмэк ни))э-'тиндэ олуб-олмадыгы барэдэ суала белэ чаваб вермишдир: «Мэн йэр ше}и дедим вэ йэ-мин шэхелэрин даирэсини дэгиг кестэрдим». Эдли))э назиринин деди)инэ керэ. «дайа Рус^анын, )ахуд Совет Иттифагынын нечэ си)а-сэт ]еридэчэ)и мэсэлэсини ССРИ Президента йэлл ет мир». Ьэлэ ки, онун деди)и нэ гулаг асырлар, амма экэр Горбачов муэ)1эн програмла рын йэ)ата кечирилмэсинэ мане олмага чэйд кестэрсэ, о заман «Президент вэзифэ-синдэ чох галма)ачаг». Н. Ф)одоров белэ йесаб едир ки, йазырда ССРИ «)алныз бир кабусдур». Мэркэзи йекумэт эслиндэ )ох-дур, амма елэ гэлэмэ вер-мэ!э чалышырлар ки, ку)а Совет Иттифагы эввэлки ки ми 1енэ дэ мевчуддур. Онун фикринчэ, ССРИ «йэм йу-гуги, йэм дэ фактики негте-]и-нэзэрдэн мевчуд де)нл-дир». Президентин мэтбуат кати-би Марлин Фитсуотер Аг ев-дэ демишдир:    Бирлэшмиш -П1татлар Совет Иттйфагына 1,5 мил)ард* доллар мэблэ-гиндэ элавэ эрзаг )ардымы KecTapMaJa йазырдыр, лакин бу барэдэ гэти гэрар 2—3 йэфтэдэн сонра гэбул олуна-чагдыр. О rejA етмишдир ки, чох-дан кендэрилэси )ардымын е’лан едилмэсинин лэнкимэ-си бу програмын дэ)эри барэдэ йекумэтдэ кедэн дискус-си)аларла, йабелэ ajpbi-ajpbi совет республика'лары илэ мэркэзи йекумэт арасында давам едэн мубайисэлэрлэ элагэдардыр. Фитсуотерин деди)инэ керэ, )ардымын мэблэги барэдэ гэти гэрар гэбул олунмамышдыр. Лакин мэтбуат катиби билдирмиш-дир ки, сейбэт 1,2—1,5 мил-JapA доллар арасында мэб-лэгдэн кедир. Бундан башга. о демишдир ки, )ардымын не- чэ белушдурулмэси, бирба-ша республикалара, joxca мэркэзи йекумэтэ верилмэси мэсэлэсиндэ умуми фикир JoxAyp. О, республикаларын борчлары едэ)э билиб-билмэ-)эчэклэриндэн йекумэтнн на-райат олдугуну билдирмиш-дир. ИРАГ ГОШУНЛАРЫ КУРД КЭНДЛЭРИНИ АТЭШЗ ТУТУР Ассошие)тед Пресс Акент-ли)и хэбэр вермишдир ки, чэршэнбэ ахшамы куну Ираг гошунлары елкэнин шима-лындакы курд кэндлэрини минаатан силайлардан атэ-шэ тутмушдур. Ьэрби эмэ-ли))атларда де)уш вертол)от-лары да иштирак етмишдир. Багдад Ираг Курдустаны-на элавэ гошун континкенти кендэрмищдир. Ьекумэт го шунлары па)тахтдан 100 километр узагда )ерлэшэн Киф-ри jamajbim мэнтэгэси JaxbiH-лыгындакы даглыг paJoHда чэмлэшдирилмишдир. Бура-дан бир аз кэнарда Хадран кэнди )ахынлыгында исэ ракет гургулары вэ артилле-pHja силайлары )ерлэшдирил-мишдир. Танклар эсас )ол-лары кэсмишдир. Курдлэр Багдадын бу йэрэкэтлэрини эсас йучума йазырлыг вэ ja Президент Сэддам hycejHHH ирэли cypAyJy MyxTapHjj3T барэдэ^мугавилэнин ^щэртлэ-ри илэ разылашмага мэчбур етмэк мэгсэдилэ Курдустан ус)анчыларына T93jHr кес- ТЭрМЭК ЧЭЙДИ КИМИ THjMdT- лэнднрирлэр. Бу а)ын эввэллэрнндэ Ираг йекумэтн Ираг Курдустан ынын эсас шэпэрлэрннин игтисади блокада)а алынма-сыны тэшкил етмишдир. Атэ- шин да)андырылмасы барэдэ бу кунлэрдэ элдэ олунмуш разылыга эсасэн Курдуста-нын силайлы мугавимэт дэе-тэлэри Эрбил, Суле)мани))э вэ Дайук шэйэрлэрини тэрк етмишдилэр. Лакин курд кэидлэринин атэшэ тутулма-сы вэ Ираг гошунларынын рекионда чэмлэшдирилмэси барышыгын шэртлэринин ко-буд шэкилдэ позулмасы де-мэкдир. ЧЕХШЩ СПИД ТЭЬЛУКЭСИ 4exHja Республикасыны СПИД тэйлукэси кезлэ)ир. MexHja C9ftHjj9 Назирли-Jhhhh нума)эндэлэри белэ йесаб едирлэр ки, епиде-MHja йэр вахт башлана билэр. Журналистлэрлэ ке-рушдэ онлар мэ’лумат вер-мишлэр ки. Чехи)ада 21 нэфэр иммунитет чатыш-мазлыгы хэсуэли)инэ ту-тулмуш, 116 нэфэр исэ бу дэйшэтли хэстэли]ин вирусу илэ )олухмушдур. Эслиндэ тибб мутэхэссислэри куман едирлэр ки, вирус-ла    )олуханларын са)ы дайа    чохдур, )э’ни ики мин нэфэрэ гэдэрдир. Бир чох-лары ганынын ¿охлатды-рылмасыны истэмирлэр. Му-тэхэссислэр бела йесаб едирлэр ки, СПИД хэстэли)и-нин профилактикасы, эйа-ли арасында, эн эввэл, кэнчлэр арасында изайат иши эслиндэ апарылмыр. Бу чур фэлакэтли ea3HjJa-тин сэбэблэриндэн бири республикада сэйи))энин Мадди тэ^иинатыныи пис олмасыдыр. AeJaK ки. теле-визи)ада мувафиг мевзу-да гыса сужетин Aajapu 17 мин кронадыр. Тибб иш-чилэринин исэ бу гэдэр пулу садэчэ олараг JoxAyp. БОРЧ ВЕРМЭК Y4YH ЬАЗЫРЛЫГ Зэриф мэхлуглар... Кишилэрдэи кери галмадыгларыиы аввэлие самбо, дэудо, футбол ¿арышларында субут атди-лер. Индисе боксчу елче)и KejepeK рииге чыхырлар... Алман банклары бирли)и-нин президента Еберйард Мартини Боннда журналист-лэрэ демишдир: Алмани)анын хусуси банклары Совет Иттифагынын борчлар узрэ лазыми едэнчлэри йэ)ата кечи рмэси учун Гэрбин эсас ел кэл эринии она гыса муд-дэтли кредит вермэсиндэ иштирак етмэ)э пазырдырлар. Бир шэртлэ ки, девлэт онлара там мувафиг тэ’минатлар версии. ВДни заманда о. ССРИ-нин борчларына )енн-дэн бахылмасы. )ахуд борч-ларын едэнилмэсинин тэ’хи-рэ салынмасы эле)йинэ чых-мышдыр. Е. Мартининин деди)инэ керэ, йэлэ ки, Совет Иттифагынын нэ гэдэр вэсантэ ейпОачы олдугу банк дашрэ-лэрикэ мэ’лум де)илдир. Онлар адэти узрэ Совет Итти-фагыны кредит габилиПэти олан ортаг йесаб едирлэр. Инди)эдэк бутун едэнчлэр вахтыида hajaia кечирилмиш-дир. Е. Мартини демишдир: Лардым кестэрилмэси учун шэрт «гаршылыглы анлашма йаггында меморандумун» тэ’мин едилмэендир. Бу мемо-рандумда Совет Иттифагы вэ он ики республика Гэрб барэсиндэ борчлар узрэ ез биркэ тээййудлэрини тэсдиг едирлэр. А6ун9—92 83712+5 кун • •• Абунэнин кедиши йагда етэн немрэмиздэ дэрч етди-Jhmh3 мэ’лумат белэ бир сэрлевйэ илэ чыхмышды. «Он кунэ 20 мин. 20 ку-нэ нэ гэдэр?» Сэрлевйэдэ-ки суалын чавабыны инди билирик. «Мэтбуат JajbiMbi» истейсалат бирли)индэн ал-дыгымыз кестэрычилэрдэн бэлли олур ки, етэн 15 кун-дэ абунэчилэримизин са)ы 38.367 нэфэр артыб. Баша чатмыш абунэ барэдэ нэ душунурук? Итир-AhJhmh3 дэ, газандыгымыз да вар. Ьэр йалда зэнн едирик ки, газанчымыз ит-кимиздэн чохдур. Догрудур, кечэн иллэ му-га)исэдэ абунэчилэримизин cajbi )арыба)ары азалыб. Лакин бу бутун республика мэтбуатына хас ме)лдир. 49MHjJdTH сыхан байалыг, гытлыг, CHjacH reJpH-HyaJ-)энлик a6yH9ja аз тэ’сири-ни xecTdpMdJa билмэзди. Абунэнин кедишиндэ езу-музу реклам етмэмишик, видеоклип, купон, абунэ ло-Tepejacw кими ширниклэн-диричи васитэлэрэ дэ эл атмамышьгг. Бизим анти-рекламымызы езунуреклама чевирмэк HCTdjdH бэ’зи йэм* карларымыза да гошулма-мышыг. HejAaJdK? Бу да бизим -тактикамывдыр. Одур ки, 15 но)абр учун верилмиш рэгэмлэр бизи га-не едир вэ эминик ки, эн сэдагэтли. эн принсипиал, эн oÓJeKTHB охучуларымыз абунэчилэримизин сыра-сын^адырлар. Билирик ки. вахты, имканы олма)ан вэ башга сэбэблэрдэн гэзети-мизэ абунэ )азыла билмэ-jaH.iap дэ вар. Онлара да миннэ1|дарыг. Вэ бир дайа хатырладырыг ки, «Халг гэ зети»нэ ■ ]азылмага кечи-кэнлэр. истэсэлэр абунэчилэримизин сырасыиа фев-ралдан да гошула билэр* лэр. Бу онлара галан 11 а)д гэзетимизи мунтэзэм aj мага имкан верэр. Инди исэ республиками да газет вэ журналлара аб; нэнин там олма)ан (чунн олан B93Hjj9TH кестэрир) нэтичэлэрини дэрч едирик. «Халг гэзети» 83712 «Улфэт» 46492 «Вышка» 35360 «Азэрба)чан муэллими» 32295 «Азадлыг» 30489 «Бакински рабочи» 27990 «haJaT» 19780 «A3ap6aj4aH кэнчлэри» 19459 «Бэрэкэт» 17893 «Савалан» 16940 «A3dp6ajvaH» 16910 «MdAdHHjjeT» 12707 «Эдалэт» 9479 «А)дынлыг» 8476 «Лурддаш» 8349 «Эдэби))ат гэзети» 7246 «Сэйэр» 6568 «Гарабаг» 5864 «Одлар JypAy» 4575 «Да л га» 4338 «Панорама Азерба1джана» 3344 «Молод jo« Азерба]джана» 2958 «Новруз» 2803 «Республика» 1509 «Миллэт» 1509 «Инчэсэнэт» 1008 ЖУРНАЛЛАР «Азэрба)чан гадыны» 47144 «Кирпи»    18942 «Кэнчлик»    14180 «Елм вэ йэ)ат»    8604 «Азэрба)чан мэктэби» 7925 «Азэрба]чан тэбиэти» . 6936 «Кэнд йэ)аты»    3385 «Азэрба)чан»    2640 «Азэрба^чан Республикасы АС мэ’луматлары»    1734 «¿УРД*    1487 «Дирчэлиш»    1226 «Диалог»    550 «Литературны Азерба)джан»    330 «Диалог» (рус дилиндэ) '    154 ;