Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 20, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 20, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ н«А*р «м*» Н* 216 Азэр6а}чан—Иран: Бирка комета иш башында HrTMCtAMfjtrr, ТНЧврв? •• MB. д«ни|)*т    у*Р* Амрб^чдм — Ирм бирке комиссмувсынын Бакыда кечирмлем мчласыиын иштиракчылары нмебрым 17-де ШеЬидлер хМабамына кат* ммш ее    Иран Ьакуметн ко миссуемый иштиракчылары адыидам шеЬидлераж мезар-лары уступе еклиляер roj-мушлар. Ело Ьамми кун комиссуемым реЬберлери — республика* А ли Соаати    седрмнмн муаамми АфУаддмн Чолилоа ао Ирам Ислам Распубликасынын коо-napacMja мааирм Шефам Гу-ламрза    Азарба|чен Елмлор АкадамУасыиын (реЬберлМм ила карушмушлер. Республикенын харичи иш* пар мазирм То фиг    Гасымов Азерба)чан — Иран бирка комиссии ас ымын раНбарлоринм габул етмишдир. СаЬбет замены ими давлат арасында мунасмбетлери инкишаф ат- дирмак ва кенми1ленА»чрмак масалолари музамира олум-мушдур. Бирка комиссуемый реЬ-барлари АзарбУчен СеЬУ)’е Назирли)ина катмиш, орада иезирлУии раЬбарли|и ила кёрушмушлзр. Но}абрын 17-да Бадам Тер-бУаси Ийстнтутунун идмам комллаксинда Иран меллары-нын Бакы да нлк ¡армарка-са-тышы ишина башламышдмр. )армаркада Иран Ислам Рас-публнкасыиыи ирили-хырдалы 58 фирмасыиын маНсулу ну ма)иш атдирилир. • Бунлар ка-ниш чаш идя и ¡уикул сон#)а маллары, киши, гадын аа ушат палтары, •¡•ггабысы, арзаг маллары, аа аш]алары, мабая, тибб аа тичарат аавданлыгн дари-кан ме'мулаты аа башга маЬсуллардыр. Умуми^атла, иранлы саЬнбкарлар Бакы|а тахминан бир мил|ОН доллар маблагинда мая иатирмишлвр. ^маркаиын ишледУи )вд-ди . кун ерзинде бутуи мап-яар разылашдырылмыш гщ-матлар увра рублла Нам пэ-ракенде, Нам да топдансатыш га]дасы ила сатылачаг дыр. Хусуси Ьасаба качирияачак сатыш пуяларына Иран течир-лари Азарба|чндв аз елке-лариндо аЬтУач олан маллар алачаглер. Белаликле, ¡армар-ка Азарбучан — Иран тичарат алагаларинм кенишлем-дирмак учун ба{ук имканлар •оречекдмр. Иран Ислам . Распублнкасы Шорги АэарбУчаи Останынын вал не и ©б до лол из ада, софир-лор «ли Эстер НоЬааондиан аа Насиб Нвсибзадо бутуи тед-бирларде аа корушлорда иш-тирак етммшлар. Но^абрын 18-да сеЬер коммс-сУанын узалари КончУ# |ола душмушлар. Азерииформ. ШЕанеждэ гедрл-ядлгал еЪггирасла, р ы Кетдикчэ Ьэр ишдэки сэ-лигэ-саЬманымыз ге}бэ чэки-лир. Ьеч олмаса ахыр вахт-лар кечирилэн бе}нэлхалг сэркилэрдэ тэскинлик тапыр дыг. Ьеч олмаса бу ишдэ га}-да-ганун варды. Бела сэрки-лэр шаИэримизин сенук Ьэ jaтындa умид гыгылчымына. Ьадисэ}э чёврилирди Сэд эфсус. Инди сэркилар дэ 8-чи Километр базарына дену б Республика стадионунун }ахынлыгындакы }ункул атлетика манежиндэ Иран Ислам Ресиубликасы сэна}е малларьшьш сатыш-сэркиси-нин ачылачагындан хэбэр тутмушдуг. Она керэ «хэбэр тутмупщуг» дejиpик ки, эв-вэллэр бела эламэтдар тэд-бирларэ елкенин бутун кут-лэви-ннформаси}а органлары рэсми дэ’вэт олунардылар. Сатыш-сэркилэр ади чэрчи базарындан онунла фэрглэ-нэрди ки, бура кэлэнлэр ел-кэнин ири сэна}е муэссисэлэ-ринин рэЬбэрлэри, иш адам-лары олардылар. Белэ сэр-килэрдэ йэм дэ фajдaлы са- ЗИШЛЭр. НИ^ЭТ ГфОТО- коллары имзаланарды. Ко-рунур, сэркинин тэшкилатчы-сы олан республика. Ти-чардгг Назирд^р бутун бун-лары нэзэрэ aлмaJыб. Нэти* чэдэ бе]ук игтисади-с^и тэдбир ади japMapKa caBHj-]эсинэ ениб. Манежин гаршысына топ-лашанлар гапыларын арзын-да сыхлашыб сэркинин нэ вахт ачылачагыны xesnajnp-дилэр. Гапылар саат 10-да ачылмалы!ды. Амма кимсэ ичэридэн хэбэр кендэрди ки. ачылыш саат 3-э кечирилир. Виз журналистлэри дэ ичэри бурахмадыла^р. Гапыны кэс-дирмиш агалардан рэЬбэрлэ-рини ворушачда^дедил^^И, 1 «Сизий вэзнрларлэ керушмэ-^ г, КЩЙДЙР арасындакы сез-сеЬбэт дз ади магазаларын гаршысын-дакы KHflej-KY3apflaH фэрг-ланмирди: — Озлэри ачмырлар... Малы алверчилэрэ сатача^лар. Виз Ьеч кнмин бабалыны jyja билмэрик. Ирадымыз тэкчэ она дыр ки, гапысын-дан ики 6ejyK девлэтин 6aJ рагы асылмыш сэркини белэ тэшкил етмззлэр. в. эзизов, Р. СууДОАДРВ^Фото), чХалг /эдетианнн мухбнр ЛЗрИ. ддм/У 6 -,-S1 A38T6AJ4AH г- KYWYCTAH Ь9Р    И АЛ ДА АБШ-дан ЬУМАИИТАР 1АРДЫМ К8ЯИР Расмн Вашингтон АзорбУ* чана Ьуманитар |ардымы да-¡ендырсе А*» аморикалылар распубликамыз    учун )уклар кандармакда дааам адирлар •а индн гачгынларын |ыгчам Налда ¡ашадыглары балушдурулмак    учун АБШ дан неабати |ардым калмиш-лир. Ири 6е}нолхвлг га>ри-Ьакумат кор (га]ты) ташкн-латынын Бакыдакы нума|анда-сн Чеффрм Чакобс Азарнн-формун мухбирина бу барада-ма'лумат аармишдир. Игтисади инкишаф _ сапасин-да 24 ¡ашлы мутахассис Мистер Чакобс, кончлуин» бах-ма)араг, индУадак Афрнкада, Газехыстанда олмушдур аа 4 а]дыр кн, распубликУа калан Ьуманитар )ардымв1н габулу, балушдурулмаси аа она Назарет едилмеси ила маштул-дур. О демишдир ки, АБШ-ын Азврба|чвндвкы сафири Ричард МУлс наинки хе>рияе-чилик фаалнйатинн дУан-дырмамыш, Ьам да бу фаа-лиДети кучландиран хусуси Америка фирдлаларынын са |-ларино фаал )ардым кесто-рир. Japдымын биринчи Ьисса-сииде деев-дерман    ©л дугу, сонра ]а|инти<' меЬсулпары аа тибб аааданлыты кандорилдн-)и Ьалда, окванын о тУындан келмиш )ардымын ахырынчы Ьиссасинда умуми да1ари 320 мин . доллар олан конд тесер руфаты алатлари квндер**л мишдир. Мистер Чакобс да мишднр: — Бурада мшледУимиз щ пар врзннда мои хв^ирхаЬ, гонаглорвор АзарбУчан^ хал-гына |ахшы балод олмушаАА. Республиканы чох козмиш гачгынларын ]ашадыглары ра-кионлера    катмиш, чанубд^ ¡а’ни Ланкаранда олмуш, Га-рабата катмишам. Диуарын мглнми, эанкин табиати мена догма Калифорни)аны хатыр-ладыр.    КалифорнУа нла Аэарба^чанын банза)ишм чох дур, ахы бизда Натта амчнр, мар, хурма ¡атишир. Инанмаг истУирам ки, амонсыз муНа риба гуртарачаг аа халгыныз сизин, неЬа|ет, хошбахт , аа •арлы Начата гоаушачагдыр, Догрудур, бунун учун асаслы сурат да    чапышмаг, муасир технолокУалары татбиг атмак, чох б#)ук самара ила ишлэ-ма]и а^ранмэк лазымдыр. Бала ки, куман адирэм, сазун осл ма'насында муваффагУ ¡ат газананадак кифв|ат го-дар чохлу вахт качечок вэ сиз оз игтисади потансиалы--мызы ршмшАШАырд* 4*л*чак-; СНЧИЗ. »»л.    ** * «МЛН { ЧьоЧбгА»*1М1ИФ0РМ* -    ' -г,.<«Г->,' ||Ги  --- ДИПЛОМАТИК МУНАСИБЭШР ДАРАДЫЛЫР Но|абрыи 18-д® «Куяустаи» сарфмда Амрб^ чаи аа Курчустан харичи см|асат идаралариими pah-барларм Тофмг Гасымов аа Александр Чнкаамдаа протоколларыи кмааланмасы мараеммннн баша чат-дырдыгдаи сонра журнаяистлар учуй матбуат кон-Франсы кочнрднлор. Наэнрлар гыса кмриш сову са|ла дилер. Чанёб А, Чикаем две бмлдир-ди ки, оиун Азор6а|чаи Рас-публимсынын Харичи Ишлар НаэирлУинде аа дикар |ук-сак расми дайре лер даки ка-рушлармида Азарба^чаи — Курчустан муиасибатларинкн он мухталиф саЬелерина то-хунулмуш, Ьар ики аякадаки ичтимаи-сУаси вазУ|ат бара-да информасУа мубадияаси олмушдур. Игтисади алагалар {арадылмасы ва ¡ахыи кала-чакда мугаеилелер баглаи-масы j а ну и да да даиышыглар кат мишдир.    О,    бута* лук да Кар ики реслубликеныи а)ии cnjacH про б лам л ар ла гаршы-лашдыгыны, а}ни чатинликла-ри ¡ашадыгыны са)ласа да, игтисади потансиал бахымын-дан АзарбУчанын вази^оти-нин Курчустана н не батон xojnn ¡ахшы оядугуну совпади. Т. Гасымов да аз ирабасин-да билднрди ки, «бнза тарихеи гоншу олан Курчустанла ара-мызда Кеч замай нхтнлаф олмамышдыр. Буна коре до ики мустогнл доалотии бир-бири ила дипломатии алагалар {аретмасыиын инди|одак ланкммаси гарибо корунурду. МаЬз индн, бир-бнримнза да-ha чох лазым олдугумуз бир вахтда бала алагаларин тема-линии го]улмасы бизи -сааии-AHpMajo билмез. Биз да ал от мустагиллуимизи арзулама-¡анлара, ЗагафгазУада ва бу-тавлукдв Гафгазда гаршыдур-ма вв чахнашманын артмасы-ны истуанлара гаршы бирка мубариза апарсаг, бунун ио-тичасини даЬе таз корорик. Ела алкалориААИзин игтисади гцэобламлормиин Капли учун да бизим емемдашлыгымыз* чох uwj асылыдыр». Матбуат коифреисыиде журналист ларии    аксар суаллары истер Курчустан да, истер Ааар-бучанда »ашУан миля*, аз-лыглерыи талами ила баглы иди. Азарбучач харичи си-¡асат идарасинин реКбери распублккамызда {ашУаи мил. ли азлыгларыи Кугугларыиыи та'минаты саЬаскида даалат сааиЛасиида КУата начирияаи тадбирлардаи, празндантин бу барада вардУи фармандаи ва Милли Мечлисде хусуси гаку нун Назырлеимесыидам ка-ниш данышды.    Т. Гасымов курку Кемквры ила да бу барада каниш фккир мубадила-си атдУиии ва бала вач»4 мое а лани и даим диггат марка-зинда сахланыламагыны cajne-ди О. даКа сонра дади: «Карумур, биз Курчустан та* рафи ила бирка ми л лат л ар-арасы комиссУа ]аратмалы|ыг ки, оилар Ьар ики епкеде мил-ли азлыгларыи лробламлари аа оиларыи Кугугларыиыи та'-мин олунмесы ила ¡ахындаи машгул олсуилер». Биз АзарбУчаи журналист-лари учун Курчустан терефии Maarajn даКа мераглы иди. Чунки сои аахтлар со]дешлаг рымызын талами ила баглы Курчустемдеи алдыгымыз ха-барлар иараКатлыгымыза се-баб. олмушду. Она кара да, чанаб А. Чиквамдзанин чааа-быиы бУук диггат ла диняа-дик. О, Ьамкары Т. Гасымову и мулаКизалари ила реэылаш-ды аа проблема муиасибати-ни бала ифада атди: Лари-хаи Курчустанын Азарба]ча- иа, курчуяерни бизим рас публикада {ашУан миллм аз лыглара, хусусияа да езер-бУчаилылара мунасибатлари чох самими, темкинли олмуш ва инди да баладир». Журнаяистлар Кар ики на-эирден «Умумгафгаз ааиаиии ¡арадылдАВСына муиасибатла-риии бкядирмуи хаКиш ат-дилар. Т. Гасымов муоЦан провламларин Капли учуй бала бир биртфж ¡арадылмасыиыи ¡ахшы иетичеяор вара бкла-чар*ни сУяеди. Ааамв бу иг тифагда бираашиб •]** вв-манда Ьар Кейсы сапаратчы-яыг Каракатыны — башга два-вотин арази бутоаяу|уно гасд атмуии, бо}иолхалг Кугуг иор-маларыиы .лозмегын ала{Кина олдугуну билдирди. Чанаб Чиквекдае Т. Гасы-моаун ба’зк фикиряарина шарик чыхев да бутовлукда бала бир биряк}ии Ьач бир натича варма{ачУини са}лади:    «Биз Авропа биряУина дахил оя-мага чаи атырыг. Ааамв оилар биви — качмиш сосивлист ал-калариии габул атмирлер. Ьвтта Полша, Чахо-СловакУв аа РумыиУеиы да узвлу}# }ох, Камсыса ассосиатиа узвлу|а габул ат дилер. Амме Ьач ким билААир К И, бу но олан шу-дир. Биэо 70 миуои ак]у (саКв отмиромсо сиза да вармиш-дилар) веранда бунун 50 фон-хина азларибдон, 50 факзииа иса ассосиатиа уэелердеи мая алмаг шарти го|дулар. Авро-лада гаиуилар ало ааоКквм-дир к и, бизим гамуиларла ора дахил олмаг мумкуи да ¡ил. Она кора да бизим реиион Каггында чох чидди душучул-малидир. ИгтисадУ|втдв чох сых влага ¡аратмаг лазым-дыр. Фииримча, Гара даииз Каазаси бирли|и ида]асы даКа алааришлидир аа ола билсин ии, бу ¡олла бутун Гафгаз ра-кионуну Ааропа базарына на-киб алармаг олар. МаЬд бу ндУадан маКкам ¡апышдАвлы-¡ыг»... ЖурналистЛар чомаб Чмк-ааидзадан Курчустанда «гол-гаиад ачмыш» ракот групла-рынын азбашыналыгыиа на •акт    сон го|улрчагы сумм ила да мурачиат ртдилар. Назир билдирди Ж», ро«*т груп-лары аз-азуиа )аранмУыб. Оиларыи башында мафиоз гуваалар, Курчустандекы мае иуд    Каиимийата гаршы киз- ли мубариза апаран адамлар дурур. Догрудур, О, чекао Шааардиадзаиии сои аахтлар бу масала ила чох Яидди ма-рагламдыгыны •• ¡ахыняарда рбкатчнлара гаршы хусуси тадбирлар Каната иочирияа-ча|ини са|лади. Амма ону да билдирди ки, бала чииа|атла-рин    гаршысынын алы им асы учун нгтисад»фаты дирчаят-мак,    Ка^ат сааийасини ¡ук* салтмак лазымдыр. Масала-нин Келяиие нгтисадицаты маКкамяандирмакдан башла-маг керекдир. Марат догураи суалмрдан б ири да сарКадларин нача олачагы барада иди. Курчустан иезири журнал истларии бу суелыиа конкрот во а{дыи чвввб ворди: «Бив шаффаф сврКодлор тврофдары|ыг. Дун-]а буна дотру кадирсо, бих HHja    бу ида)адан узагяашма- лы|ыг?». «Халг газатнанин суалап ^а-дакс^амыхыи саКнК ма’яума-тына кора Курчустан вотон-дашлары олан иаАла'лум шахе-/юр Рустави шаКариндо raj да алынмыш «CanHKHnoJnapa ¡ар-дым xeipKjje чамиЦати» ады алтында Азарбд|чаиыи шимал Йоилары — инкиnojпар ¿аша-каидларда роспубпика-мызыи арази бутааяу|уна гаршы таблитат-кашфиЛат иши аларырлар. Курчустанын харичи ишлар маэири билдирди ки, оиун на бу тешкияетдан, на да бала Кадисадаи хебери ¡охдур. Илгар PYCT9M0A «Халг гахетихиии мухбири TYMEHJIH АЗЭРБАЛЧАНЛЫЛАРЫН НАРАЬАТЛЫРЫ ¡АЛНЫЗ ИНФОРМАСЖА ГЫТЛЫГЫНДАИДЫР • Елхан Каримоа Азар6а]чан-дан х#|ли узагларда — Туман аилцатиним Нафта}уганск шеКеринде ¡аша{ыр аа ишло-¡ир. Сон заманлар догаав Ва-танина таз-таз кел»^», Туман-да ¡аша)ан азарба^чанлыла-рын топладыглары пулу, дааа-дарманы республикамыза ка-тнрир. Бу дефекн калншннда радакси{амызда да олду. Мег-сади Кач да аз Ветениме ала-диклари мадди камаидан саК- гинда азарба^чанлылар чох-дур. Лекии оиларыи Ватани* мизла алагалари земфднр. Р ¡арлара алкомиа Каггында ¡ан-лыш ма'луААвт калмб чыхыр. Елхан бир суала чаааб ахта-рырды: На учуй Азарб^чаиын кундалии иашрлариндан Кач бири МДБ даалатяаринин абу* на каталогуна душма^иб? "бу суалыи чааабыиы республика* мызда Д* чох ехтарыбяер. Ахыр да да тагсири гавот- батм-^чмаг «»мди. Елхалы • - журнал раДаисн*аларыйын овун-ЬлрЬЪЬт 1йа{ан’ббЫга масала" да карублар. Ааамв бунунла Whhì Туман вила|а ВШ    ьЧ    i    li олмав. Елхан дчнр: — Ерманилор бутун ду>Ца|а ¡•¡ылыблар. Оиларыи нши-кучу таблнгат алармагдыр. Нар кун Ерменистемден истани-лан гадар газат-журиал аяыр-лар. Бизса аксина. Бу масала ила раКбарларимиз да маpar* ланмалыдырлар. Елхаиын Кагяы кнла{ика биз да гошулуруг. Бу иши ¡ерыт-маз ташкил аданлар сабаК Нансы узла да^ачаилор ки, бизи кнформаси)8 блоиадасыиа салырларТ Биз Ка£ шб}и Ка- ким- т ГЭЗЕТ ,НТП7Б(.Н‘ Елхан распубликамыза бу дафаки калишинда Агдам Керби госпиталыида олуб, japa-лыларла корушуб. Тумаида |аша)‘ан азарба{чаилыл^рыи топладыгы 205 мин рубя пулу оилар* nejAtjw6. влааа Цирми мин рубя мса шехеи Касабын-даи пул аарнб. Онунла калан ¡олдашлары ФузутЦа кедиб-пар. 110 мни рубя пулу jepa-лылара па)ла)ыбллр.. 13 мин бирдафалик шприс иса хас-тахана)а аёрилиб. В. ИМАНОВ. Гэднм турклэр азадлыг уг-рунда Ьэмишэ чинлилэрлэ мубариза апармалы олмуш-лар. Луз иллэрлэ давал! едэн ТурК—Чин муЬарибэлэриндэ устунлук кай бу тэрэфдэ. кай о тэрэфдэ олмушдур Улу Огуз хаганын Каким^ ¡эти иллэриндэ Чин импера тору турклэрэ хэрач верир ди. Бизим ера дан эввэл 174 чу илдэ Огуа хаган елдук дэн сонра дахили чэкишмэ лэр, гэбилэлэрин мэркэзи Ье кумэтэ гаршы ус1анлары Чин девлэтинин арасы кэсил мэ1эн интригалары нэтичэ синдэ туркл&р ¡аваш^аваш зэифлэ1ир. Тэхминэн ¡уз ил чэкэн сонунчу тур«—Чин му-Иарибэси нэтичэенндэ турклэр тедричэн Монголустанын чэнубуну вэ Халханы итиоир-лэр. Бизим ераньш 92-чи илиндэ чинлилэр Тарбага-та^а Ьун дввлэтини там мэглуб едирлвр. Бундан ис-тифадэ едэн (^¡анби гэбилэ-лэри елэ Ьамин ил турклэ-рин Монголустанын шима-лындакы торпагларыны элэ кечирир. СЛанбилэр Огуз хаганын атасы Гара хаганын эмиси Татар хаганын нэслиндэн иди-лэр. Онлар модаолдилли гэоилэлэрдир. CJaнбилэp урэклэриндэ 284 ил турклэрэ гаршы эдавэт Ьиссн да-шымышдылар. Огуз хаган 208-чн илдэ онларын улу ба-басы Татар хаганы мэглуб етдикдэн сонра с^билэрин азадлыгыны эллэриндэн ал-мышды. Инди, тэхминэн 300 ил кечэндон сонра с^билэр турклэрдэн ганлы гисас алыр-лар. Онлар турклэри чвлдэ чанаварЫ излэ^н кнми ах-тарыр, овла^рлар. Буна кв-рэ дэ Ьун гэбилэ иттифагы-нын eз9¡Rни тэшкил едэн турклэр гачыб кениш чвлдэ вэ этраф дагларда кизлэнмэ-ли олурлар. Онлардан бири дэ Ашина тa¡фacыдыp. Ашннл сезу ики Киссэдэн ¡аранмышдыр:    шина    сезу монгол дилнндэ «гурд», «ча-навар» деМэкдНр; а Ьнссэчи-¡и ¡евэ Кэмин дилдэ мурачи-эт заманы Ьврмэт эламэти ними ишлэдилир. Елэ буна керэдир ки, чох сон рал ар турклэр вз двалэтлэрини ¡а-ратдыгда бaJpaглapьждa гурд башы шэкли чэкмищдилэр. ^анбилэрин тэ’гибиндэн гуртармаг учун Ашина гэби-лэси Молголустандан Алта| дагларынын чэнубуна гачыр. Онларын нечуб ¡ерлэщд^й Алта) нчицдэ кениш вади олан данрэ шэкилли Кундур вэ бнткиенз гaJaлapдaн тэшкил олунемушдур. Aлтa¡ даг-лары шиш учу ¡ухарьОа дотру олан дэбилгэJэ б9pз9¡иp. Монгол дилнндэ дэбилгэ]э «дулга» д^нрлэр. Буна керэ дэ этрафдакы гэбклэлэр Ашина Гэбилэсини «дулга* адландырмыщдыр. Га]наг-лар «Ашина гэбилэсинин халг ады дулгадыр» де^ндэ мэЬз буну нрзэрдэ тутур. Му-сэлман дарихчилэринин эсэр-лэриндэ Алта,} дагларынын бу Ьиссэси Эркэнэ-кон адлан-дырылыр. Эввэллэр 500 ¡уртдан иба-рет олан Ашина гэбилэси Алта} дагларында }аша}ыб CJaHÓH дввлэти учун дэмир эридир, дэмирдэн мухтэлиф эиОалар вэ снлаК истепсал едирди. Турклэрин бу девр-дэки hBjaTbi Ьаггында эли-миздэ о гэдэр дэ мэ’лумат ¡охдур. Анчаг буну билирик ки, турклэр 300 ил cjaH-би эсарэти алтында ¡аша-мышлар. 391-чи илдэ Дикэр бир кечэри гэбилэ — жу-жанлар 0)анби гэбилэсини мэглуб едиб Бв}ук чвлдэ ha-кимн)}эти элэ кечирир. Эс-линдэ, жужанлар бир мэн-шэдэн олан гэбилэ де}ил, мухтэлиф гэбилэлэрдэн топ-лашмыш адамларын ¡ыгнагы иди, Ьэм дэ эслиндэ онла- чи ил турклэрин Ьэ}атында денуш или олур. Чинин шималында ики Ве} девлэти варды:    Шэрги    Ве} вэ Гэрби Ве}. Шэрги Ве} императору Гао Хуан жужан-ларын йенмдары Анахуан вэ Тогон чары Куалу илэ итти-фаг 6агла}ыб Гэрби Ве} дев-лэтинэ Иучум едир. Мупари-бэдэ дв}ушэн тэрэфлэрин Ьеч бири устунлук газана бил-мир. Бу вахт Гэрби Ве} императору Вын-ди 545-чи илдэ чинлилэр учун }ад дилдэ, керунур, турклэр учун онларын ана дилиндэ даны-шан Ан-Нопатон адлы бир нэфэри Ашина гэбилэсинин башчьгсы Тумын (гэдим турк Орхон-Ленисе} абидэлэрин-дэ: Бумын, бэ’зи га}наглар-да: Ламы) ханын ¡анына кен-дэрир. Бу, турклэр учун бв-}ук си}аси эйэми}}эти олан падиеэ иди. Турклэр арасында Камы бир-бирини тэбрик та} дагларынын чэнуб этэк- муКарибэ}э башласын. О езу-лэри истигамэтиндэ Халха}а нун жужан^рын х^аны Ана-nof-ov Ьвоэкэт едирлэр. Жу- хуана бэрабэр олдугуну кве-жан ордасы орада ¡ерлэшир- тэрмэк учун оиун гызына ел-ди. Га}нагларын мэ’луматы- ,чи квндэрир.    X* на кврэ, }уруш Кэддикдэн ар- дан олдугча^ тыг пне тэшкил едилмишди шэргэ ахын Ъэрби еэфэрдэн чох кечэ бэнзэ}ирдк. Ьэтта тарих ус}ан башчыларынын адыны белэ }адында сахлама-мышдыр. Телэ тэбилэлэринин }олу Алта} дагларынын чэнубун-дан, }э’ни турк гэбилэлэри-нин торпагларындан кечирди. Телэлэрия пэракэндэ дэстэ-лэри Ашина гэбилэсинин тор-пагларына    чат дыг да    Гоби Алта}ынын дэрэлэриндэн чы-хан Кэрби низамла дузул-муш турк де}ушчу дэстэлэ-ри онлары гаршыла}ыр. Турк дв}ушчулэри Иэрбин бутун ганунлары эсасында ке}ин-мишди: онларын э}ниндэ зи-реИли палтар, - эллэриндэ мын ханын ¡анына чапар квндэрир. Чапар Анахуан хаганын бу евзлэрини Бумын хана чатдырыр: — Сэн- мэним дэмирэри-дэннмсэн. Бэс мэнэ белэ бир гэклиф етмэ}э нечэ чур эт едиреэн? Бумын хан да бундан гэ* зэблэнир, чапары влдурур вэ жужанларла бутун элагэлэ-рини кэсир. Сонра о, Чинэ елчи кендэриб Гэрби Ве} им-пери}асындан шаКзадэ илэ евлэнмэк истэди}ини билди-рир. Император Вын-ди оиун арзусуну ¡еринэ ¡етирир вэ 551-чи илдэ Чин шапзадэси Чанлэни она эрэ вернр. Елэ Кэмин или Вын-ди вэфат едир. 552-чи илин биринчи Эсрлэрэ csjàhdr II. БУМЫН рын ады жужан де)ил, жу-ан-жуандыр. Жуан-жуан Чин дилиндэ Кансыса бир пэшэ-ратын адыдыр. Лакин Чин лугэтлэриндэ бу Ьэшэратын тэсвиринэ тэсадуф едилмир. Жужанлар монгол диллэрин-дэн бириндэ данышырдылар. жан ^мперА^ын'а^та^ олуб -мэ'мулатлары тэгдим жужан императору учун дэ- Элбэттэ, бу, жужанлара гар-Хдэн мухтэлиф эш}ала,р вэ шы чагырыш иди. чунки Ьэ-З иЖ ¿дирдилэр. МИН бу вахтда жужанлар силап и степса, я н    Шэрги Ве} импери}асы тэрэ- Истэр с}анби. истэрсэ жу- фИНдЭ Гэрби Ве} кмпери}а-жан эсарэти алтында }аша- сы илэ МуЬарибэ апарырды. }ан турклэр Мэркэзи Аси}а- дганын душмэнлэри илэ нын си}аси-ичтимаи Кэ}атын- ИХТИфаг ^агламаг, элбэттэ. едиб де}ир: — Инди бизэ бе}ук двв-лэтин    елчиси    кэямишдир. Тезликлэ бизйм дввлэтимиз дэ ¡унсэлэчэк. 546-чы илдэ Бумын хан Гэрби Ве} девлэтинин naj-тахты    Чанан    шэЬэринэ сз- фирлик    кендэрир ки, ¡ерли — етсин. узун низэлэр, алтларында }ахшы ¡едизднрилмиш атлар варды. Телэ гэбилэлэри турклэрин онлара гаршы чыхача-гыны квзлэмирди. Эввэл эн, она керэ ки, турклэр дэ жу-жанларын гулу иди. Икинчи-си, она керэ ки, турклэр те-лэлэрэ, телэлэр дэ турклэрэ Ьеч вахт пислик етмэмишди. Учунчусу, телэлэр турклэр* лэ вурушмаг фикриндэ де-}илдилэр. Онларын мэгсади жужанларла вурушмаг иди. ajьшда Буимын хаган жужанлара гаршы орду кендэрир вэ Хуа)маньш шимал тэрэ-финдэ жужанлары там мэглуб едир. Анахуан езуиу ел-дурур. Жужан задэканлары-нын aKcapnJJaTH елдурулур. кичик бир Ииссэси иеэ Чинэ гачыр. Бедэликлэ. Бумын хаган 552-чи илдэ сонралар Мэркэзи Аси)анын си}аси-ичти-маи вэ Ьэрби Ьэ}атыида кер-кэмли рол о}намыш Биринчи да елэ бир рол о}наа*ырды-лар. Анчаг азадлыгсевэр турклэрин эсарэтдэ ¡ашама-га. гул Кэ}аты кечирмэ}э ha--вэслэ разы олдугларыны ду-шунмэк дэ сэйв оларды. Лакин нэзэрэ алмаг лазымдыр ки, гэбилэ кичик, душмэн иеэ кучлу иди. .Заман кечир, турклэрин са}ы артыр, Ашина гэбилэси кетдикчэ 'иучлэнчрди. Ьун девлэтинин Тарбагата}дакы мэглуби}}этиндэи тэхминэн 460 ел сонра турклэр }енэ тарихин ей сэКнэсинэ чы-хырлар. Эбулгази хан }азыр ки. Огуз та}фасынын мэп-виндэн 460 ил сонра турк- онун хошуна кэлмэзди. Амма Жужан дввлэти бу факта реакси}а вермир. Керунур, даиышыглар чидди сурэтдэ кизли апарылырмыш. Турклэр е}ни замавда, сэдагэтлэ (белэ демак мумкунсэ) жужанлара гуллуг едирдилэр. Тезликлэ жужанлара сэда-гэти субут етмэк учуй элэ фуреэт душур. Телэ гэбилэлэри (у}гурлар да буре}а дахилдир) Жужан девлэтинин гэрб учгарында кечэри Ьэ}ат сурурду. Он-ларын • торпаглары Балхаш келу илэ Алта} даглары арасында. }э’ни турклэрдэн гэрб-дэ ¡ерлэширди. Телэ гэби- оплд^п    г-    ir    лэлэри жужанлардан асылы на Ркап л и л з о    .Jj    ади вэ Кэр ил жужан capajH- на кэлдилэр.    на ХЭрач верирдн. Гэбилэлэр Шэргдэ баш верэн си}аси- бу асылылыгы чох агыр ке-ичтимаи дэ}ишикли«лэр турк- чирирди. HahajaT. телэ гэ-лэри дэ Мэркэзи вэ шэрги билэлэринин сэбри тукэнир Аси}аньш сЮаси вэ Кэрбн вэ онлар 546-чы илдэ Чун-Кадисэлэринэ чэлб едир. 545- гари}ада ycJaH гаддырыб Ал- Буна керэ дэ онлар вуруш-* Турк хаганлыгынын мадан турклэрэ табе олур- *"* лар. Бэ’зи га}наглар кестэ-рир ки, Бумын хан телэлэ-ри мэглуб едиб бутун а}ма-кы табе etflH. Эслиндэ, телэлэр турклэрлэ he4 вурушма-мышдылар. Телэ гэбилэ ит-тифагы элли мин алачыгдан (Иэрби ¡урушдэ — устуер-тулу арабадан) ибарэт иди. Бу, о вахт учун 6eJyK гув-вэ иди. Телэ гэбилэлэринин итаэтини гэбул етмэси Бумын ханын жужанлара гаршы икинчи чагырышы иди. • Телэ гэбилэлэрини табе етдивдэн сонра Бумын хай хе}ли гуввэтлэнир. Тела гэбилэлэри Жужанлары мэКв етмэк, турклэр иеэ келэ вэ-зи}}этиндэн азад олмаг истэ-¡ирдилэр. Буна керэ турклэрлэ жужанлар арасында муЬарибэ лабуд иди. Бунун учун тэкчэ бир бэКанэ ла-зььмды. Бумын хан бир бэ-Ьана ахтарырды ки, езуиу тэЬгир едилмиш «ими кестэ-рэ билсий, жужанларла ара-ны вурсун. ихтилаф ¡арадыб эсасы- ны го}ур. Ьэмин или Бумын езуиу Ил хан, }ахуд Ил хаган (гэдим турк дилиндэ *л сезу Азэрба}чан дилиндэ еЛ сезунэ бэрабэрдир) ады илэ }ени турк девлэтинин Ьекм-дары е’лан едир. Эбулгази ханын дили илэ десак, Огуз тaJфacынын мэКвиндэн 460 ил сонра турклэр ¡енадэн Какнми}}эт башына кэлир-лэр. Турклэрин ¡енидэн тарих сэйнэсинэ чыхмасы, тэд-риЧэн нэКэнк имперн)а }а-ратмасы бутун шэрги вэ Мэркэзи Аси}анын, Орта вэ Лахын Шэргин, Кабелэ Шэрги Авропанын си}аси хэритэ-синин хе}ли дэ}ишмэсинэ сэ-бэб олду. Турк хаганлыгыны }арЬт-дыгдан вэ хаган тахтына чых-дыгдан аз сонра Бумын хаган вэфат едир. Онун-вэфа-ты тарнхи дэгиг муэ}}энлэш-дирилмэмишдир. Бэ зи га}-нагла р оиун 553-чу илин март а}ында, дикэрлэри иеэ 552-чи илин сонунда вэфат етдирши кестэрнр. KeJ турк (OpxoH-JeHHce}) аби дэлэри Биринчи Турк хаганлыгынын тарихи каггында Кеч бир мэ’лумат вермир. Онкин абидэсиндэ Бумын хаганын, Кул тикин вэ Бил-кэ хаган абидэлэриндэ иеэ онунла ¡анашы кичик гарда-шы Истэми хаганын да ады чэкилир. Онкин абидэсиндэ де}илир: «Эчдадымыз Бумын хаган дерд тэрэфи сыхыш-дырмыш, ¡ыгмыш, jajMbiia, басмыш. О хан вэфат етднк-дэн сонра ел сона }етмиш, дагылмыш, гачышмыш». Он-кня абидэен бизэ о гэдэр дэ дузкун мэ’лумат вермнр. Бумын хаган 553-чу нлдэ вэфат етмишдир. Бирнячи Т’урк хагаялыгы нсэ, тэх*н-нэн, сэксэн ил сонра (630-чу мл) сугут етмнш, Бумын хагаядан сонра даКа ¡13 хаган турк тахтында отурмуш- ДУР- Ьнрянчи Турк хагаялыгы-иын тарнхииэ Кул тякнн вэ Бнлнэ хаган абидэлэриндэ Бнлкэ хаганын днлн илэ даКа дузкун гн}мэт аернлнр: «Устдэ мави кв}лэр, алтда гонур }ерлэр ¡арадылдыгда нкненння арасында ннсая ог-лу ¡араямыш. , Инсан оглу-иуя узэрнндэ эчдадымыз Бумын хаган, Истэмн хаган тахта отурмуш, турк халгынын елннн, гануяуну ¡аратмыш. Дерд тэрэф там душмэн имиш. 1’ошун чэкнб дерд тэрэфдэкн халгы бутун лукдэ адмыш, бутунлукла табе ет-мяш, башлыны сэчдэ етднр-мнш, днздннн чондурмуш. Шэргэ Кадырнаи орманына кнмн, гэрбэ Дэмир гады}а кя-мн ¡ерлэшднрмнш. Икнснняя арасында саКнб белкусуз (}»’* кн Ьнссэлэрннэ нарчаланма-}ан, монолит) Koj турк халгы елэчэ отурур ямнш. Мудрив хаган ммнш, чэсур хаган нмяш. Э’}анлары да му драк ямнш, чэсур нмнш. Бэ}лэрн дэ, халгы да дуз нмнш. Онун учун ели елэчэ }аратиыш. Ел ¡араныб гаяуя го]муш. взу елэчэ вэфат етмнш. Бас-дыранлар, сытгы}анлар, шэргдэ кундогаядая Беклу челлук еляядэн, Чин, Тибет, авар, ана урум, гыргыз, ун курыкан, огуз татар, кыта). татьбы—бунча халг кэлнб сытгымыш, дэфн ( етмнш. О чур хаган ямнш. Оидая .сонра кнчнк гардашы хаган отурмуш, оглу да хаган отур-мул. Ондан сонра кнчнк гардашы 6в}ук гардаш днин олмадыгындая, оглу атасы кнмн олмадыгыщдан бялнк-енз хаган тахта отурмуш, вне хаган тахта отурмуш. Э’}анлары да бнлнненз ямнш, вне нмнш». Турк халгларынын тари-хиндэ Бумын хаган Биринчи Тур« хаганлыгынын ба-ниси «ими шэрэфли бир jep тутур. Эбулфэз Р9ЧЭБОВ, КОНКУ KMMJA, JOXCA hajATI Pycnj« Ьокуматмнмн кмм}вам силаЬларын лстаЬсал олуи-дугу jap дана маЬа адмлмасм барада гарары ЧуаашЦа Рас публмкасьжда ба|ун иаразылыг догурмушдур. Чунки ан ири имм]ави силаЬ истаЬсалчыларындан олан «Кнмсака|в» Бирлм)" бурада, Новочабоксарск шаЬаримда фаалийат настарир. Ноа о Чебоксар с к шаЬарннин гадыилары Ьам ил алии агыр-папшдпаг*тдтц Чебоксар гадынл^рына иисбагам деф» чох eenjjaT чаиирлар. Распублииада аЬаяи артымы иаскич ааалмыш, а лум ceenjjec*« иса _до«ум еааиласини атмушдур. Тибб ишчилари бутун бунлары инм}а истаЬсалаты ила багяа* ¡ырлар. Вас ала нса naja кара Чувашка Ьакумати ее нстаЬсалат бирлЦмнин раЬбарли|н иим}аан силаЬын ¡арнмд»че м* ■ едилмесиме тарафдардырлар? Она пара ин, бу програм у*Р* республика ва бирли^а Ьам рублла, Ьвм да ввл»утв ила чох- MnnjoHflyr дотасЦа аа'д адиямишднр. «Комсомолска)а правда» «ИНТЕРПОЛ» ГАЗАХЫСТАНА КОПИР Газах ыстаныи дахилн ишлар маэири В. Шумов Алма-Ата да журналистларла иарушда ма'лумат аармишдир ии, распубли-иа мнлиси ба|иалхалг полис ташиилвты олан «Кнтарпол»# уэв габул едмлмишдир. Индан бала Гвзажыстви элилисинин амаи-дашлары динар ал ив лар дан олан Ьвмиарлары ила нмфор-MBCHja аа тачруба мубадиласи атмаи, hyiyr по эумту л ары ила мубвриааде гаршылыгяы jap дым иастерме« малиидир. имиаиына таксини купле иле «сахладылар» Карагандада нача вахты таисн машынынын суручусу raj-дияатда олан «Меилроа» мариалы тапамчадан ачылам аташла елдурулмушдур. Аташ ачан... милис 'мафарн ммнш. Истинтагдам §|Ды4 олмушдур ии, ¡ерли магяи||вт милисинин бир нача емеидашы нача вахты сархош ааэийатда такси сахлатмаг иста|ирмиш. 9л ншарасина машыны ajnaMajaH суручуну аташ нучуна сах-латмага чаЬд атмишлар. Натичада фачие баш аермншдир. Бир нача эебит артыг мшдам азад аднямишдир. ТеЬгигат*п*ры"“р-    .Труд.экер Фввгел’Аде везилет тетвиг едилсо... Русма празиданти Б. 1алтсиннн алиа аразиеннда фаагал • ада аезинет татбиг атмаи иийатнна Сибир чох амосионая ра-•MCMja аармишдир. Томси в ил ajar Соаати седримии аааз#днч»ки Г. Шам им демишдир ии, екар РусЦа ФадарасИесы аразиеннда празм-дейт мдара-усулу татбиг аднлерса, мустегмл Сибир Распублнкасы ¡арадылмасы барада а’лам карай Ьач иасн тааччублеи дирмасин. Ьар Ьаяда Г. Шамин умид адир ии, бале бир тек-лифм танча Томси депутатпары ¡ох, Ьам да Сибнрмм динар BMnejer совет лари ба}амачан.    «Правда» ПРЕЗИДЕНТЛОР ДО МЕДИР, ДОСТЛАРЫ ДА Калам илни (анаарындан Чорч Буш Аг аан терн вдернем празм да нт игаметкаЬындан Бушларын Мил ли адлы сааимлн ити да онларла иаданаидир. Демократ Чимаам Картермм (1978 — 1980-чи ил лар) президентами аахтыидан сомра или дафа олараг Аг аада Билл ва Ьипларм Клинтон лар ла Соке ласаблм пмшмк ¡ашамага башяМачаг. АБШ-ыи 42-чм празиданти сечилмиш Б. Клнмтомум чу-ма^аидеен Ма)к Голдин журиалнетларим суалына чаааб аа-рариан демишдир кн, аг каллы rapa лишни белесы Кпнмтом-ларын аанида бир иача ил аевал, онларын гызы Ч^книич Эли» лагабпп ити аатомобил таиари алтында аландаи ооиро -па}да олуб. Колдии rajA етмишдир ни, о аахтлар Чалснмнт аЬаалы чох лис имиш, буна кара д4 онлар ааа т иатнрма-мишлар Чуиии башга бир иг 4eac*je Заиаии хатырледмегды. ЬД ;
RealCheck