Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 20, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 20, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ -+~ 20 HOJABP iwi-м* ил. ьн m 228 дат «ju phi гыжылты ада ахыб кеднр. бу ча|ыя устундэн гадинмыш керпунун орта-Сур’этлэ гачан даягалар «езумузу ахыдыр. bajar Иядя вяз nowjur. чашдырыр 6ik керя Ja нэзэр салырыг — кечмнппмиз чисют-думая нчэриснндэ ктяб батыб; дурдугумуз ]ер мувэггэта душэркадяр; иралц бахмалы олуруг. Гаршыдакы joaa бэлэд олмасаг да... Козал де]нблар кя, ахая судан яки дэфэ кечмэк олмаз. Кям бнляр ф9лэ]нн тэкэрн фырланыб бяр да на вахт бязи ез узэряяэ чыхарачаг. Бу да бяр фурсэтдяр. Чашсаг лэнкн)эчэ)нк, архада галачагыг. Ьеч кэс бяр да башы-мыза нстиглал тачы rojMajaaar. РуЬаня ястэклэ габага бахмалы)ыг вэ Ана Jori а душевая чыгьфлары арамалы|ыг. Бу ¡олда Ьеч на асан олма)ачаг. Сылдырымлы га]ала-рын сэрт гашындан вэ фыртыналарын дэлн бурулганын-дан, rapa зулмэтдэн вэ яшыглы од ичнндэн кечмэя лазым калачах. Олсуя. Таки Аяа ]ола чыхаг... На кизлэдэк. Кечмиш бизим емрумуз-кунумуздур. Бе]ин вэ гэлб рэфлэримизэ неча-нечэ емур китабы топ-ланыб. Ьэлэ бу хатирэлэр чох чезэлэнэчэк, етэн куна кун чатмаз XYЛjacы бизи чох хумарландырачаг. Чоху-муз о деврэ физики вэ эг рак езун езуну ropyjacaH. MyaJJaH муддэтэ олса да кэ-рэк биз бу чур душунмэ)эк, таза ajar ачмыш девлэтими-зи ropyjar ки, сонралар ез кэлэчэЗимизин горуначагына амин ола билэк. Азэрба)чан-лылар имлери)алар тэрки-биндэ оланда да бела фикир- ли зэЬмэт пajымызы *верми- лэшмэJиблэp. Ширми беш шик... Итмиш ушаглыгымы-зын га)гысыз нэш’эси, йл-данмыш кэнчли)имизин эн-дишэли-эндишэсиз бэхтэвэр-ли)и, Ьикмэт )ашынын на-умидл^и бир-биринэ гары-шыб ке]нэдир ичимизи. Бир вахт Р^дэр бэ] дeJэpди Ьа: «Пэрвэрдикара. бу нечэ эср-дир? Бу нечэ зэманэдир? На ат чапмагын ги)мэти вар, на туфэнк атмагын Ьермэти вар... Девлэт дэхи Ьардан олсун, пулу Ьардан олсун?.. АЬ кечэн кунлэр! Кечэн девр-лэр!» Бу hapajымыз ешидилмир. Чунки Азадлыга чыхмышыг. Суверен республиканын али Ьакими))эт органы )екдил-ликлэ мустэгил девлэт ак-тына меЬур басыб. «Зулм импери)асынын» чэнкиндэн гуртармышыг. Ьэдсиз гурур, долу севинч, улу Ьисслэр ке-чиpмэjэ Ьэр чур Ьаггымыз вар. Анчаг кизлэтмэjэк — на ичимиздэ, на бajыpдa то)-бajpaм эЬвал-руЬи))эси вар. Гэлэбэлик ду]улмур. Нэдэн-дир керэсэн бу говга? Ьамынын адындан вэкалэ-тим олмаса да, душунчэлэри-ми сизинлэ белушмэк иста* )Эрдим. Биринчи амил будур ки, никаранчылыгымыз вар. Севинчэк олмагдан горхуруг. Горхуруг она керэ ки, кер-пэ гушчугаз кими, гоча гуз-гунун чajнaFындaн гопму-шугса да, онун гармаг кими э]ри димд^и бэдэнимиздэн чыхма]ыб. О, бир гь^ла тэ-зэдэн бутун варлыгымызы ча]нагла)а билэр. Бунун бела oлмajaчaFынa эминлик учун биз тезликлэ учуб онун Ьэндэвэриндэн узаглашмалы-jыг. Бир шэртлэ ки, бeJYK гоншумузла душмэнчилик ¿а-paтмajaг. Бир душмэнин олунча, мин достун олсун Ьикмэтини эсас кетурэк. Бир шэртлэ ки, мустэгил ишлэ)иб )аша)а билмэJимизи тезликлэ гэтилэшдирэк. Си-jacи, игтисади, сосиал гу-рум, механизм japaдaг. Бир шэртлэ ки, езумузу гору)а билэк... Бунлардан биринчисинэ вэ икинчисинэ шэкким )охдур. Учунчусунун узэриндэ бир гэдэр этрафлы дajaнмaFa лу-зум керурэм. Биз мустэгил девлэт ол-мушуг. Девлэтин биринчи шэрти езуну горумаг гудрэ-тинэ малик олмасыдыр. Анчаг девлэт тэкчэ силаЬлы гуввэлэрлэ горунмур. Ьэр бир вэтэндаш онун ганунла-рыны бутун варлыгы илэ го- эср бундан эввэл JyHaH — Иран муЬарибэсиндэ зэрбэ сувари гуввэси бизимкилэр олуб. BeJyK Искэндэри аглы-мызла биз тэрксилаЬ етми-шик, Рома фатеЬи noMnej бизим Ьунэримиз енундэ диз чекуб... Инди биз силаЬлы гуввэлэримизи JapaflapKaH Чамил ЭЛИБЭЮВ фиэдэн сава)ы. Бела бир Ьикмэт вар:    узмэ)я    е]рэн, чунки сэни батмагдан анчаг езун хняас еда бнларсэя. Инди биз тэклэнмишик вэ езумуз ез Ьа)ымыза галмалы-Jыг. Ьэрби гуручулугда маним сэриштэм Joxдyp, ла-кин... Кинода ишлэ)эркэн бу-нунла баглы нечэ чэтинлиЗэ ДYШДYJYMYЗYH тарихчэсини гыса да олса, данышмага лу-зум керурэм. «Бабэк»и чэ-кэндэ кэркин ахтарышларла филмин бутун компонентлэ-рини орта эсрин характери-нэ yJFyнлaшдыpмaFa, кер-чэклик ду)уму JapaтмaFa ча-лышмышдыг. Ьэрби фэндлэ-ри мэнимсэмэкдэ исэ бизэ мэслэЬэт верэн олмады. Ахы тэкчэ вэтэнпэрвэрлик чош-гунлугу илэ тэпэдэн дырна-гадэк силаЬланмыш, jaxшы низам кермуш хэлифэ орду-су узэриндэ дэфэлэрлэ зэ-фэр чалмаг олмазды. Бабэкин Ьэрби фэндлэри барэдэ Ьеч нэ е)рэнэ билмэдик. Спарта-кын, турк де)ушчулэринин фэндлэриндэн истифадэ етмэ-ли олдуг... Нэ гэдэр китаблар )азы-лыб, диссертаси)алар муда-фиэ олунуб, муЬарибэ Ьаг-гында хатирэ китаблары нэшр едилиб. Анчаг бизим Ьеч чур инандыра билмир-дим кя. бялети атсам да. атмасам да е)ни адамам. Чох миннэт-суннэтлэ. мин бяр чэтинлик ва манеэлэр-лэ дахнл олдугум парти]а сыраларында оларкэн мэн бир инсан кими, идарэ баш-чысы кими гэбаЬэтлэрэ, негсанлара Joл вермэмиш дeJилэм. Анчаг бунлары Ьеч чур коммунист олма-гымла бaFлaja билмарэм. 0зумэ шар атмыш оларам, езуму кичилтмиш оларам. Умид едирэм ки, чохлары бу фикирдэдир. Инди мэн коммунистлэрэ елум Ьекму охумаг учун топлашмыш вэ бир нечэ саат эрзиндэ аз гала JYЗ ]а-шы олан парт^аны ез эл-лэри илэ богуб тарихин тэ-кэри алтына атан адамларын сэдагэтинэ,    е’тибарына, е’тигадына нечэ инанма-лы)ам?! Куманым белэдир ки, онлар нэ иманлы коммунист, нэ дэ вэфалы инсан, шэхси))эт олублар. Бу башга мэсэлэ ки, уз-ву ол дугу ила фэхр едиб, пиллэ-пиллэ рутбэлэр ту-туб, езун учун башгала-рындан устун олан hэJaт тэрзи )аратмага сэнэ имкан АЗАДЛЫГ КОРПУСУ ВЭ AHA J0H ДАЗЫЧЫ НАРАЬАТЛЫГЫ там эмин олмаль^ыг ки, га-нымызда дejYшкэнлик вар. Биз эскэри низама тез алы-шачагыг. EhTHja4 сакиттэби-этли, савашдан узаг гачан aзэpбajчaнлыдaн турк эскэ-ринэ мэхсус икидлэр JeTHiii-дирэчэкдир, шубЬэсиз белэдир. Анчаг... арамызда ту-фэнкли адамлар да вар. Бун-ларын nejÄa олмасы тэсаду муЬарибэлэр тарихимиз ja-3bWMajbi6, flejym эн’энэлэри-миз ашкарланма]ыб. ^ Инди биз Ьэмин ишлэри тэ’хирэса-лынмадан кермэл^ик. Мэт-лэб будур ки, Ана Joлa чых-маг учун Ьэр кэс ез вэзи-фэсини а}ырд етмэли, башга-сына умид олмамалы, даЬа образлы десэк, туфэнкли адам кими Ьэрэ езунун му- фи дejил. Тоталитар гуру- дафиэси Ьаггында душунмэ Вэтэн горунмалы- луш елкэдэ елэ тэбэгэлэшмэ апармышды ки, мугэддэс эс-кэрлик хидмэти учун дэ сенз варды — вэзифэ, рутбэ, руш-вэт сензи. Ким ки, бунлара саЬиб иди — ушаглары имти-¿азлы эскэри хидмэт кечир-ди, Бакыдан, Азэрба}чандан кэнара чыхмырды, а]ын чо-хуну командира naj-уруш ве-риб евлэриндэ галырды. Ja-дымдадыр, нечэ кэрэ азэр-бaJчaнлылapдaн забитлэр Ьа-зырланмасы мэсэлэси ирэли мэлидир. дыр! Инсан Ьаггында Ьикмэт белэдир: ду^ада эхлагы бир-биринэ охша]ан ики адам joxflyp. Ьэр кэс ejHH бир ше-]и ез бахымы илэ керур, онун барэсиндэ ез pa’jn олур. Бу тэбии Ьалдыр. Лакин зэманэ дэjишэндэ, гыжылты илэ ахан ча]ын устундэ саг саЬиллэ сол саЬил ара-сында AajaHaHfla бир адам ejHH mein, ики чур дэ керэ —-------- -г  е]НИ mein ипи ^уР м» сурулуб. Чар деврундэ азэр-. ^ биЛио: йнд^    B03HjjaT- ба]чанлы орду хидмэуинэ дэ^ Суал олуна билэр: алынмырды, инди исэ али забитлик гапылары онларын узунэ баглыды. Алтмышын-чы иллэрин сонунда чэнуб сэрЬэдлэримизи гopyjaнлap арасында тэк бир a3ap6aj-чанлы забит варды... Ьэгиги вэтэнпэрвэр Aejym-чулэр jeтишдиpмэк учун биз Japaflbi4bi зи]алыларын бо-газа гэдэр борчу вар. Фашизма гаршы мубаризэ та-рихимизи истисна етсэк, эс- W j » j •• —  — —-  — — -    —    -      7    —    - румагын зэpypилиJини дэрк кэри Ьиссэлэрин hajaTbiHflaH етмэлидир. JyHaH-Рома та-рихчиси Страбон hJhpmh эср бундан габаг Албан^аны кэ-зэндэн сонра онун халгы Ьаггында, Ja'HH бизим барэмиз-дэ белэ фикрэ кэлмишдир: бу халг ÄejyuiMajH се^мир, анчаг лазым кэлэндэ Ьэм пи-jaдaлap, Ьэм суварилэр эн jaxiubi гошунлар кими дeJYШ-мэ]и бачарыр. Бу бизим милли кejфиjJэ-тимиздир, ганымызда, или]и-миздэдир. Лакин... ...Toj мэчлиси иди. Лап бу кунлэрдэ. Адамлар чохдан ара вермиш Toj-flyjyHy бир гэдэр дэ гэсдэн даЬа шэн ке-чирмэк ж^ирлэр. Ласдан, бэдбинликдэн гуртармаг учун. Бир дэ кердулэр ки, мечлйсин кур jepmw 4Hj-ниндэ гуш туфэнки олан бир адам отуруб. ToJyH овгаты эна да cnpajaT етмишди — aejHpÄH, кулурду... Она ди-килмиш тээччублу бахышла-ejhaмлы аТмачалара да чэтин ки, бир бэдии эсэр ja-зылдыгыны тэсдиг едэ билэк. Де}эк ки, о заман буна урэ-jHMH3 кэлмирди — ез диви-зиJaлapымыз jox иди вэ иф-тихар едилэчэк и^лэр азды, сыравилик бизи ачмырды. Нечэ илдир ки, ермэни басгынчыларына гаршы де-JYшмэли олмушуг. Милис ишчилэринин Ьунэри, фэда-карлыгы мин бир шеЬрэтэ, тэ’рифэ, икидлик нумунэси-нэ лajигдиp. Бу, кечмиш милис •Дejил. Халгынын азад-лыгыны горумагын вачибли-]ини вэ нэш’эсини flyjMyui дeJYШЧY милисдир, бир аз эввэл «мэни милисимдэн гору jyH» ejhaMH инди «Мэним. милисим мэни ropyjyp!» ифадэсилэ чэсарэтлэ эвэз олунуб. Бу гэЬрэманларын hoJaTbiHflaH нэ }азырыг? Эл бо]да мэгалэлэр, бармаг 6oj-да мэ’луматлар. Opflyja ча-гырылмыш, Даглыг Гарабаг-да эскэри хидмэтдэн имтина а,     г    ”    ^    ------------ эЬэл rojMypfly. H9haj9T, би- eлэJэн вэ Ьэтта орадан га-иси она jaxынлaшыб сорущ- Чыб евлэринэ кэлэн чаванла-у: «Бурдан ова кедэчэксэн и?» О, тэЬэрини позмадан еди: «Jox, туфэнклэримизи ajтapыблap ки, езумузу го-yjar». Озумузу ropyjar! Биз овчу уфэнки илэ езумузу гору-iar Ьаггында Ьеч фикир-1ЭШМЭМИШИК. Бунун учун дэ 1дамлара ирад тута билмэ- )ИК yrjaH eTÄHjn индики девр-(э HHja езлэрини горумагын [эикрини чэкирлэр? Анчаг бу )изи flymyHÄYpMaja билмэз си, Ьэр кэс jaлныз езуну яуЬафизэ eTMajHH дэрдини шксин. Мэ’лум ифадэ вар: [ввлэт сэни горумаса, кэ- евлэр! рын гэбаЬэти тэкчэ онларын унванына дejил, биз мэфку-рэ ишчилэринин вичданына да rapa лэкэ кими душур. Бир Ьалда ки силаЬлы гув-вэлэр, Мудафиэ Haзиpлиjи Japaтмышыг, инди ону тэкчэ техники васитэлэрлэ дejил, Ьэрби вэ мэ’нэви биликлэр-лэ дэ сйлаЬландырмалы ола-ки, чинajэткapлыFЫH чагыг. Мэтбуатда, адамлар арасындакы сеЬбэтлэрдэ дэ уч илдир ки, езумузу мудафиэ Ьаггында кш^-кузар ке-дир. Бунлара harr вермэк лазымдыр. Ьэр iuejÄ9 лэнк тэрпэнмэ-ja, бэлкэ дэ истисна олараг, Ьагг вермэк олар, езунумуда- йбрдуклэримизтт *• Ьансы Ьагг, Ьансы наЬагдыр? ДаЬа догрусу, инсанын ики-лэшмэсинэ нечэ бахмаг олар? Бу кунлэрдэ HaiupHjjaT-да чаван бир огланла ке-рушдук. Атасынын ше’р китабыны чап етдирмэк ис-тэjиpди. Тэлэсирди. Турки-jaja руЬани мэктэбинэ оху-мага кедирди. Элjaзмacыны охумушдум. Ше’рлэрин бэдии тэлэбата чаваб вериб-вермэмэсиндэн сез душду. Бэ’зи ше’рлэр устундэ му-баЬисэ олду. О играр елэди ки, белэ дэ чап етмэк олар: бири мэгбул, бири зэиф. Мэн сорушдум: — Коммунистлэрэ ина-нырсан? — Jox. Онлар аллаЬсыз-дырлар. — Мэн Ьэмишэ аллаЬа инанмышам. — Нечэ инанмысыныз/? — Инанмышам ки. аллаЬ aaD. Ьэтта руЬун елмэзли 1инэ дэ инанмышам. Ja3bi-ларымда да бу фикрими билдирмишэм. Куман едирэм ки, танрынын инсан учун мэгбул CajflblFbl joл-дан чыхмамышам. — ЧэЬэннэм, чэннэтэ нечэ? Коммунистлэр flejnp-дилэр ки, чэннэт бу дун-jaflaflbip. Онлар чэннэт japa-дырлар. Бэс бу нечэ олсун? — Она да инанырдым, коммунистлэрин дедиклэри- нэ. —- Демэк, сиз там аллаЬ адамы ола билмэзсиниз. Инамын^з japbiM4bir олуб, Ьачаланыб. Мэн шэфаэт мэсэлэсЖ ни хатырладым. Ислам да бу, кунаЬлары эфв етмэк-лэ баглы дыр. Он да бэс етэн зэманэдэ Jaiuajbi6 ишлэмиш коммунист эгидэли адамлара бу шэфаэти шамил елэмэк олмазмы? Коммунист ITapTHjacbi рэсми сурэтдэ бурахылмаэ-дан эввэл бир алим достум мэнэ «Билетини ат, joxca коммунистлэри гырача-гыг!» — деди. Мэн ону вермиш Коммунист Пар-т^асынын агалыг, Ьагсыз-лыг мэ,нэвиJJaтыны дэрк етмисэн, заман тарихин а}-pы-ajpы мэрЬэлэлэриндэ парт^а лидерлэринин .(эл-бэттэ, пaртoкpaтиJaнын Ja-ратдыгы имканлар мэвчу-диjjaтындa) гafиллиJинин. мэ’нэви пучлугунун сирлэ-рини ачыб сэнэ кестэриб, инам бэслэд^ин коммунизм кэлэчэjинин бир хул-]а олдугуну, парт^а cиjacэ-тинин халгы дилэнчи кеку-нэ салдыгынын шаЬиди олдугуну дэрк етмисэн, ондан имтина едирсэн — бу башга мэсэлэ. Бунун шэхсиПэт ши-кэcтлиjинэ дэхли }охдур. Бах елэ бу мэгамда со-рушмат истэрдик: ким бу кунаЬларыны е’тираф етди вэ ким шэфаэт учун танры ве- ]а халг гаршысында - диз чекуб эфв едилмэсини тэ-вэгге елэди? Ьеч ким. Мэгсэдим сабиг комму-нист > ‘ ^эЬбэрлэрэ гаршы чиЬад е лан елэмэк дeJил, эксинэ, мэн истэрдим ки, коммунист вэ геЗри-комму-нист ajpыceчкилиJи салыб халгы xыpдaлaмajaг. Инди адамлар ез иcтэjинэ керэ пapтиjaлapa кирирлэр, ез парти]аларынын мэрамы угрунда мубаризэ ацара-чагларыны ^ан едирлэр. Ким Ьансы эгидэ вэ мэ’нэ-виjjaтлa jaшaмaг шл^ирсэ, халгына нечэ хидмэт елэмэк арзусундадырса ^ о joлy тутуб кетсин. Тэзэдэн «синфи душман» шуарыны opтaja атыб хал-гын групларыны бири-би-ринэ гаршы ^маг, ону бир даЬа парчаламаг башыбэ-лалы халга элавэ зиjaндaн башга Ьеч нэ вермэз. Бах инди сезун эсл мэ’насьшда бирлэшмэк кэрэкдир. Вэ дэрЬал ejни мэгсэд наминэ чарпышмаг лазымдыр. Мил-¿онларын арзусу илэ japaн-мыш чэмиjj.эт — сосиализм чэмиjjэти нэ учун jaшaja билмэди? Она керэ ки, езун-дэн эввэл ки чэмиjjэти Ьаг-сызлыгда, эдалэтсизликдэ, варлы^охсул белкусу уо тундэ гамчыладыгы Ьалда, езу бунларын эн бариз нумунэсини japaтды. ЭмэJэ келэ-гул мунасибэти эмэлэ кэлди, мараг итди, инам сар-сылды. Азадлыг хошбэхтлик демэк дejил, она чатмаг учун васитэдир. Азадлыг сэбэб исэ, хошбэхтлик нэтичэдир. Биз Азадлыга чыхмышыг. 0з девлэтимизи japaтмь^-шыг. Демэли, Ьэр чур нэза-рэтдэн, баглылыгдан, гаро-вулдан, тэ'Гибдэн азадькг, мустэгил Ьэрэкэт етмэк их-тиjapымыз вар. Jэ,ни голла-рымыздан гандал, ajarлa-рымыздан бухов, бejинлэ-римиздэн вэ Ypэjимиздэн тэлэ-тор ачылыб. Бэс биз н^э Ьэрэкэт ет-мирик? Н^э ишлэмирик? ФэaлиJjэтиндэн наразы олдугумуз, унванына пис сезлэр cejлэдиjимиз Али Совет нэ гэдэр тарихи са- нэдлэр гэбул едиб. Президент нэ гэдэр Ьумаиист фэр-манлар вернб!..- Анчаг яш-лэрнмиз кетмир. Республика сосиал варлыгы илэ куну-кундэн учурума ди-Зирлэнир. Внр груп ЬэмсеЬбэтим-дэн сорушдум, — Адамлар HHja ишлэмир? — Марагларыны итириб-лэр. — Бири деди. О бнри-лэри дэ башлары вэ бахыш-лары илэ тэсдиг елэди. • HHj9? — Бири HiiwejHp, о бири дишлэjиp. — Бэс дишл9jэнлэp hhJb ишлэмир? Мрним фикрим белэдир. Дишлэjэнлэp ишлэмэjэ баш-3ajb^ap. Инди шэрти дэ олса 49MHjj9TH ики група белмэк олар. Биринчилэр, даЬа фэал гуввэ-кооператив-чилэр, ичарэдарлар, ассоси-acHja Зараданлар, кичик му-эссисэ башчылары, алверчи-лэр. Икинчилэр, пассивлэр — халгын 6eJyK Ьиссэси. Ja-зыг зиJaлылap, гуллугчулар... да Ьэмин зумрэдэндир. До-ланышыг, ади кузэран учун билмирлэр нejлэcинлэp? Елэ з^алыдан мал-гара сахламаг, кул экиб бечэрмэк, алвер елэмэк HHjjdTHHd AYmflyjyHY ешидирсэн ки, о. ченкэ илэ AyjdHH, кул соганы илэ эр-заг соганыны, Maja илэ кэ-лири бир-бириндэн ajbipa бил-мир. МэшЬур raj4bi H33apHjJacn бизи напаг Jepa нараЬат ет-мир. MaMHjJaT сур’этлэ raj-чы ти^элэри кими бир-бирин-дэн узаглашан гутблэрэ Jbi-гылыр. Вэ мэн бурада бинэ-сиблэрин нэ учун мэЬруми}-JdTd дучар олмасынын, фэ-алларын али кузэрана саЬиб олмасынын o6jeKTHB, эдалэт-ли сэбэбини керэ билмирэм. Буну девлэт, 43MHjj9T та-разлашдырмалыдыр. bajaT тэрзини нумунэ кими тэсдиг етд^имиз елкэлэрдэн бири дэ Данимаркадыр. Мэн ора-да оларкэн девлэтин бу чур тэнзимлэjичи ролунун эда-лэтли принснпинэ раст кэл-дим — Ьэддиндэн артыг эл-дэ едилэн газанч алыныб муфлислэшмэк Ьалына душ-мушэ верилир вэ онун сыра-дан чыхмасы, мэЬви гаршы-сы алыныр. Вэ фэpдиjjэтчи-лик узэриндэ, шэхси мараг УЗЭРИНДЭ ГуруЛМуш 49MHjj9T- дэ онун вэтэндашынын бир фикри мэни Ье]рэтэ кэтирди. Фермердэн сорушдум:    ахы бу гэдэр зэЬмэтэ гатлашыб илдэ он дерд тон суд верэн ннэк чинси jeтишдиpмэк нэ-jHHa лазымдыр, онсуз да до-ланышыгын вар. О фикир-лэшмэдэн деди: ахы инсак-лара суд лазымдыр. Биз jeTMHin ил адамлара бу шууру ашыламага чалыш-дыг. Ьарада исэ буна мувэф-фэг дэ олдуг. Лакин буну кутлэвнлэшдирэ. сабитлэш-дирэ бИЛМЭДИК, 49MHjj9THH эхлагына чевирэ билмэдик. Инди девлэт нэзарэти истэ-нилэн caBHjj9fl9 олмадыгына керэ кэмфурсэтлик едилд^и-нэ — хусусилэ тичарэтдэ «базар HrrHcaAHjJaTbiHbiH га-нуну белэдир» белкэлэрини' opTaja атыб адамлары cojMa-га, бикaнэлиJэ нэ ад вермэк олар? Базар базар jepHHAd, бэс эхлаг?! Базара тохунма-jbiH, аманын бир кунудур. AYHja алт-уст олар чагыры-шы илэ разылашмаг олмаз. Ьэ]атда идарэ eдилмэJэн rnej Joxflyp, инди философ-лар, биологлар бэдэни идарэ' едэн 6ejHHHH езунун нечэ идарэ едилд^и сиррини ач-магла мэшгулдурлар. Базар-ларын фэрманла, мэ’мур га-дагалары илэ jox, ез ганун-лары илэ идарэ едилд^инин Ьикмэти исэ харичдэ. бэлкэ бизим езумуздэ дэ мутэхэс-сислэр учун сирр Aej№iAHp. Бунун тохунулмазлыгыны ¿ухарыдан гудсилэшдирэнлэ-рин мэгсэди исэ Ьэлэ дэ сирр олараг галыр. Низа-мулмулкун «С^асэтнамэ»-синдэ (XI эср) белэ муЬаки-мэ вар: «0лкэдэ баш верэн зулм вэ ганунсузлуглары шаЬ ja билир, Ja да билмир. Билиб он лары ара дан гал-дырмаг вэ гаршысыны алмаг учун тэдбир кермурсэ, демэк о езу залымдыр, она керэ дэ зулмэ joл верир; билмирсэ, демэли. башысо-jyr вэ елкэдэн хэбэри олма-Зан адамдыр. Бунларын Ьэр икиси писдир». ^аратдыгымыз гурулуш о заман эдалэтли cajылa билэр ки, онун буневрэ даш-лары эмэкчи эхлагы. Ьалал-лыг узэриндэ ^улсун, Ьэр кэс ез зэЬмэтинин Ьалал Ьаг-гыны алсын, агыр, чэтин иш-дэ чалышмаг Ьэгарэт caJыл-масын, 49MHjj9T тэзэдэн али вэ ашагы ирглэрэ — гара ча-маата белунмэсин, тохлара вэ ачлара, Ьекму кечэнлэрэ вэ карсызлара тэбэгэлэшмэ-син. Алманза нэ мил)ончу-лары илэ мэшЬурдур, нэ дэ дилэнчи Ьэддиндэ jaшajaнлa-ры илэ: Ьамы доланыр. Азадлыгын сэфасыны бутун халг о заман керэ билэр. (Арды вар) ТЭЗЭ «Ì1EJF9MB9P». ИСЛАМДАН ДА КЭНАРДЫР, ТЭБАБЭТДЭН Д9 Дунэн Гафгаз Мусэлманлары Идарэснядэ республика журналистлэрн учун мэтбуат конфрансы кечирилмиш-дир. СеЬбэт кезлэнялмэз мевзу этрафыяда кетмнш, сон заманлар Кулзар Шэрифова адлы бяр гадынын пе)гэм-бэрлик иддиасына душду)ундэн данышылмышдыр. Гафгаз Мусэлмаялары Идарэся рэисянян муавини Ьачы Сабир демишдир'. — К^а бу ханым, эстэг-фуруллаЬ. АллаЬла унси))этэ кирир, она АллаЬдан. вэЬ) кэлиб вэ деврумузун пе)гэм-бэрли)и она «эта олунуб». Бэлкэ дэ чохлары учун са-дэ керунэн бу падисэ даЬа да габарыб фэсадлар вере билэр. «Со)уз» гэзети сон немрэлэриндэн бириндэ бу гадынла мусаЬибэ дэрч ет-мишдир. Чох куман ки, рес-публикамызын мустэгиллик ]олуна гэдэм го)дугу бир за-манда бизи истэмэ)энлэрин элинэ тэхрибат учун имкан душмуШдур. Белэ хэбэрлэр харичэ, хусусэн Шэрг мэт- буатына кедиб чыхса, бутун ислам дун)асында кездэн душа билэрик. Сонрасыны ду-шунмэк белэ чэтиндир. Она * керэ дэ тез бир заманда бу Ьэнкамэнин гаршысы алын-малыдыр. ДаЬа сонра республиканын танынмыш тэбиблэри, зи)а-лылар чыхыш етмишлэр. Ду-зу, эввэл Ьэкимлэрин бёлэ бир керушдэ иштиракы би-<6э гэрибэ кэлмишди. Лакин Aзэpбajчaн СэЬи))э Назирли-)инин баш онкологу J. Эли-Зевлэ сеЬбэтимиздэн сонра мэсэлэ а)дынлашды: — Бу гадынын гэбулуна xejan хэстэ кэлир — де)э доктор изаЬ етди. — Онун муаличэ етди)и бир хэстэ Ьаггында данышмаг истэрдим. Бу гадынын суд вэзискндэ хэрчэнк шиши ашкар едил-мишди. ЧэрраЬи))э эмэли))а-тындан эввэл она шуа муали-чэси тэ‘)ин олунмушду. Бундан сонра хэстэ езуну бир гэдэр )ахшы Ьисс едиб. Она билдирилиб ки. бир ajAaH. сонра 4appahHjJa эмэли))аты апарылачаг. Лакин хэстэ эмэ-ли))ата кэлмэ)иб. Сонра ешит- дик ки, гадын Ьэмин «ила-Ьи ханым»дан «шэфа» алыб. Ьэким кими ону де)э билэ-рэм ки, хэстэнин B33HjjaTH бир нечэ ajAan сонра агыр* лашачаг, чох куман ки, элач-сыз галачаг. Элбэттэ, Кулзар Шэрифова илэ керушмэк )ахшы олар-ды. Тээссуф ки, о бу керу-шэ дэ’вэт олунса да кэлмэ-мишди. Узун чэкэн сез-сеЬ-бэтэ Ьачы Сабир JeKyH ву-руб деди: «Пе)гэмбэрлик ид-диасы^а душэн Кулзар Шэрифова исламдан кэнардыр. она пэнаЬ апаранлар да». eJ-jAXbiH шэргда суль ОЛАЧАГМЫ? Исраяляя баш яазяря Ис-Ьаг Шамяр бялдирмишдяр кя, Фэлэстяя девлэтяяяя Ja-радылмасы взлу)ундэ Jaxan Шэргдэ сулЬу бэргэрар ет-иэ)эчэкднр. Исраяляя баш яазяря базар ертэся езунун Калифор-HHjaja дердкуялук сэфэряян Лос-Анчелесдэкя бе)вэлхалг яшлэр шурасында чыхышла баша чатдырмышдыр. О ез чыхышында кестэрмяшдяр кя, рекяондакы яязамасал-ма ишняя «Ьэм Исраял, Ьэм дэ Иордании учун чяддя проблема сэбэб ола бнлэчэк нкнячя Фэлэстяя девлэтяяяя 1арадылмасы илэ де)нл, Фэ-лэстяялнлэр учун Jepля мух-TapHjjaj верялмэся планы» Jony илэ Ьэ)ата кечярмэк лазымдыр. И. Шамяр Ьэмчяяня Ьам вурараг демишдяр экэр эрэб девлэтлэрн Исра-нлня |ашамаг Ьугугуну таяы-салар вэ «эдалэтли вэ меЬ-кэм сулЬэ яаял олсалар», Исраял 1967-чн нлдэ ишгал етдн)н бяр сыра эразнлэрдэн ез гошунларыяы чыхара билэр. АФР-до АВТОМОБИЛ ОГУРЛУГЛАРЫ Бт ялян биринчи )арысыя-да Алманя)а Федератна Рес-публикасында 37 мня авTorn обил огурланмышдыр. Ав-томашын огурлугларьпшн са-Jh етэн ялян мувафнг дев-рундэкняэ яясбэтэя 35 фаяз артмышдыр. Бу рэгэмлэрн кечэн Ьэфтэфн ахырларында Киферсфелдендэ олмуш му-шавнрэдэ полис експертлэрн кэтнрмншлэр. Федерал криминал ндарэсиния мэ’лума-тына керэ, 1990-чы нлдэ кеЬяэ вэ )енн федерал внла-)этлэрдэ 60 мнядэн артыг автомобял огурланмышдыр. Алманя)ада автомобял огурлугларыяыя белэ сур’этлэ артмасыиа сэбэб нэдяр? Експертлэр буиу, Ьэр пк]дэн эввэл, «шэрг блоку девлэт-лэрнядэ лнбераллашма про-сесн» ялэ язаЬ едирлэр. БPAЗИЛИJAJAt РЭСМИ КЭРУШЭ Базар ертэся Иттяфаг Совета сэдряяин муавини J. Боронежтсев башда олмагла ССРИ Аля Советяяяя нума-)эндэ heJUTH Бразялн)а)а кэлмишдир. Сэфэр мнлля конгресии —: • бу Латын Аме-рнкасы елкэснння али га* нунверичнлнк оргаяыныи дэ’-вэтн ялэ Ьэ)ата кечяряляр. 7 кунлук сэфэр замаяы совет нума1эндэ Де)’этннян узвлэря елкэняя внтсе-презя-дента Итамар Франку ялэ, мнлля конгреснн Ьэр яки па-латас ыныи сэдрлэри илэ ке-рушэчэк, Ьразнля]а парла-ментаяян узвлэря ялэ ceh-бэтлэр апарачаг, депутатлар палатасыяын умумя ичласла-рындан бириндэ яштарах едэ-чэклэр. РУМЫНКА: ГЭЗЕТЛЭР JY3 ФАИЗ БАЬАЛАШМЫШДЫР Дуная Румыня)аныя бутун мэркэзя гэзетлэри jya фаяз баЬалашмышдыр. Кундэлик «теЬфэлэрэ» адэт етмнш оху-чулар Ьэрэсн даЬа 2—3 нэшр алмага тэлэсмирлэр, кешклэрня    ншчнлэрнин узун-узады соргу-суала тутуб бу вэ ja дякэр гэзетнн нэдэя ]аздыгыны о)рэнирлэр. Румынн1аяын эя яря нэшр-лэрн — «Адеверул», «Ромы-ляберн», «1’ннеретул лябер» гэзетлэри елкэняя баш яазяря Теодор Столожа-на мэктуб дэрч етмншлэр. Мэктубун муэлляфлэрн баш яазяря «елнэдэ мэтбуатын нфласа уграмасына ]ол вер-MaMaja» чагырырлар. Мура-чнэтдэ кагызыя эввэлки nij-мэтлэрн ялэ тэзэ прмэтлэри арасында фэргя едэмэк учун, нэшри])ат фэаля11эта вэ яэг-AHjjaT хэрчлэря учун деа-лэт будчэсяндэн вэсаит ajup-маг тэлэб олунур. Мэнтубда де!яляр кн, экс тэгднрдэ бу редакси1алар тэ’тнл е’лан едэчэклэр. ХАРИЧИ ЭЛКЭЛЭРЭ БИЛЕТЛЭР Доллар назнрншш муавннв Бутко мэтбуатАЛЕКСАНДР ЛАКОВЛЕВИН МАНАТЫ ССРИ президента jaнындa Сн)аси МэслэЬэт Шура* сынын узву Александр Даковлев базар ертэси Америка-нын Сн-Ен-Ен телевизи)а ширкэти илэ мусаЬибэснндэ демишдир: Совет Иттнфагы силаЬлар узэриядэ^нэзарэт барэсиндэ езунун бутун еЬдэЛнклэринэ гусурсуз эмэл едэ-чэкдир. Александр Даковлев стратежи сабитлик барэсиндэ бу Ьэфтэ Вашингтонда гаршыдакы ме’тэбэр Совет— Америка данышыглары илэ элагэдар стара г АБШ-а кэлмишдир. О демишдир: «Бу jaxынлapдa Девлэт Шурасы нувэ силаЬыны бир элдэ. мэркэзи пакнм^)этин элнядэ сахламаг барэсиндэ гэти гэрар гэбул етмишдир. Мэнчэ. Бирлэшмиш Штатлар бунун учун чох да нараЬат олма-малыдыр».    '*    •» Совет девлэт хаднми Ьэмчннин демишдир кн, «борч-ларын едэннлмэсинэ меЬлэт верилмэси» Гэрб елкэлэринин Совет Иттифагына эсас Japдымы ола билэрди. Е]ни заманда А. Н. Даковлев демишдир ки. совет адамларына инкишаф етмиш cэнaJe елкэлэринин Ьуманитар )ардымы лазымдыр. А. Н. Даковлев РСФСР Президенти Б. Н. Делтсинин бир сыра сон фэрманларындан данышаркэн демишдир ки, бу сэнэдлэр «тамамилэ эсаслыдыр». ССРИ Президенти jaнындa Си)аси МэслэЬэт Шура-сынын узву Гэрб елкэлэрини совет базарына гошулмдг* лан горхмамага чагырмышдыр. О демишдир: «Гэрб ин* ресторлары чэсарэтлэ Совет Иттифагына кетмэли вэ риск-дэн горхмамалыдырлар».ГОРБАЧОВ НОНЕККЕРИ Г0РУ1АЧАЕЫНЫ ВЭ’Д ЕТМИШДИ, АММА... АДР-ин кечмиш рэЬбэри Ерих Ьонеккерин мугэддэ раты мэсэлэси этрафында АФР-дэ кетдикчэ даЬа кэскин сиТаси дискусс^а кедир. Ьэмин мэсэлэ барэсиндэ ]ахын ларда ССРИ Президенти Михаил Горбачовун вэ Руси)а пТзиденти Борис Делтсинин Алманза кутлэви ннфор-васитэлэринин HYмajэндэлэpи илэ мусаЬибэлэри б> диcкyccиJaja элавэ тэкан вермишдир. Бундестагда ХДИ/ХСИ фракси]асы сэдринин муавини Карл-Ьа]нтс ЬорнЬус Келндэ чыхан «Експресс* гме-тинин мухбири илэ мусаЬибэснндэ билдирмишдир ки. Ьо-неккерин тале1иннн Ьэлли заманы Ьуманизм мулаЬизэлэ-рини нэзэрэ алмагын зэрури олдугуну кестэрмиш Совет Президентинин мввге1ини «баша душур». О демишдир: «Горбачов Ьонекнери ropyJaчaгыны она вэ д етмишдир, вэ мэн тамамилэ баша душурэм ки. о ез вэ дини ^ери-нэ ]етирмэк истэ]ир... Анчаг. дикэр тэрэфдэн Горбачов бибим белэ арзумузу да баша душмэлидир ки. АВСМ-нин кечмиш рэЬбэри Алмани^а иендэрилмэлидир. Ла-кин, ajдындыp ки, Ьонеккер мэсэлэсинин нечэ Ьэлл еди-лэчэ)ннэ бахма)араг, бу мэсэлэ меЬрибан Алманза—Совет мунасибэтлэринин инкишафы учун энкэл олмамалы-дыр». К.-Ь. ЬорнЬусун фикринчэ. «Ьонеккерин Москвада галмасы хе)ринэ санбаллы дэлиллэр вардыр». О демишдир: Инди Ьугугчулар мубаЬисэ едирлэр ки, умуми])этлэ ону мэhкэмэJэ вермэк Ьугуга у]гундурму? Буна бахма]а-раг, мэЬкэмэ просеси кечирилсэ вэ мэЬкэмэ она бэраэт версэ. бу, Алман^анын нуфузуна чидди зэрэр вурар. АФР эдлиJjэ назири Клаус Кинкел дэ билдирмишдир ки, бу мэсэлэнин Ьэллиндэ канслер Ь. Кол шэхсэн иштирак едэ билэр. ДПА Акентл^и К. Кинкелин журналистлэрлэ сеЬ-бэт заманы дед^и бу сезлэри мисал кэтирмишдир ки, Ьонеккерин мудафиэсиндэ Совет Иттифагынын Ьэрэкэтлэри «икитэрэфли мугавилэлэрэ вэ бeJнэлxaдг Ьу^уг нормала^ рына» зиддирь Бунуила бирликдэ о демишдир ки, Ьэмцн мэсэлэ «Алмани]а—Совет мунасибэтлэриндэ Ьэлледичи шс1.э де]илдир». Назир демишдир: АФР Ьекумэти бу мунасибэтяэрн ♦Ьонеккерин мэсэлэси^. „щундэ гурбан вермэмэлидир.ШИМАЛИ ОСЕППАДА ВЭЗИ118Т . Назран шэЬэриндэ ингуш миллэти нyмajэндэлэpинин чохминлик митинги икинчи Ьэфтэдир ки, давам едир. Онлар Шимали Осет^анын Пригородны paJoнy эразисинин вэ Владигафгаз шэЬэринин саг саЬил Ьиссэсинин ^та-рылмасыны гэтиJJэтлэ тэлэб едирлэр. Билдирилир ки. 1944-чу илдэ ингушлар Гафгаздан зорла кечурулэнэдэк бу эразилэр онлара мэхсус олмушдур. Митинглэрдэ Шимали Осети]анын JaшaJыш мэнтэгэ-лэринэ динч JYpyшэ кетмэк ниjjэти е’лан едилмэклэ )а-нашы, Ьэм дэ торпагы силаЬ кучунэ элэ кечирмэ)э ча-гырышлар ешидилир. Бунуила элагэдар олараг республиканын дахили иш-лэр назири Кеорки Кантемиров СИТА-нын мухбиринэ демишдир: Шимали Осет^анын Чeчeн-Ингyшeтиja илэ сэрЬа-диндэ ингуш миллэтиндэн ачан екстремист эЬвал-руЬ^-Jэли шэхслэр вэзиjJэти кэcкинл9шдиpмдjэ, ики халгы бир-бири илэ тоггушдурмага чалышырлар. О, еЬти)ат етди)и-ни билдирмишдир ки. Ьэмин шэхслэр ез мэгсэдлэрини ЬэЛата кечирэ билсэлэр, бу, тэкчэ Гафгазда де)ил, Ьэм дэ PycиJaдa вэтэндаш муЬарибэси башланмасына сэбэб олачагдыр. ! В. Бутко мэтбуат конфрансы яда демяшднр: Кэлэн ял-дэн е’тнбарэя харячя вджф 1алныз о адам кедэчэн кн, дэмяр Jony бнлетяяяя Ьаггы ны вал)ута ялэ аэ )аляыз Ьэррач мэзэяяэсн ялэ одэ]э билсяя. Ьэлэлнк Ьагг-Ьесаб б^лэдяр: I доллар 75 маната бэрабэрднр. Назир муавяяяяяя дедя]к-яэ керэ, Брестдэя Парясэ кетмэк елкэняя дэмяр ]олларыя-дая ястафадэ едэя MynrrapHja тэгрябэя 30 мня маната бани кэлэчэкдяр. Бяз ССРИ Нрезядеятяжэ вэ Ве)яэлхалг Игтасадн Комятэяня сэдряяэ билдярмяшяк кя, харячн ел-кэлэрян эразясяядэк яечмэк Ьаггыны едэмэк учуя Доллар Назярля1яяяя аал|утасы jox* дур. 150 MHxjOH долларлыг кэс яри арадая галдырмаг учуй гырх фаязляк Ирезм-дент веркяскяэ нчазэ вериэ-сяяя хаЬяш етмншик. Эю тэгднрдэ гатарлары лея ет иэля олачагыг. В. Бутко де-мяшдяр: Умядварам кя, маг* бул )ол тапылачавдыр. Ким дэ|ир футбол иниосаи«т д«|ил? Бел« олмаса]ды ииио-еемот хадимлори с«Ьиа до, пооз^ода олдугу кими, стадион до да «¡ни моНоротл* чыхыш одо билор-дилорми? Моселои, оло танынмыш испаи тенору Пласидо Доминго ними. О, Аастри|аныи Зелтсбург шаНаринда качири-лай хо|ри))о матчыида фаал о]уну ила мудафиачилари чаш-баш салмышды. ААатчдаи алда олуиаи иалир иса Максикада Домимгоиуи адыиы дашы)ан тарби)а муассисасииа ко-чирйлмишдир. ;