Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 19, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 19, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 4* H0JAW W,1*,w ил ■ш2 »НИ АВИАСИМ ИКИ НоДОрын 17-д» Аз«р6а)чвн i» Тур*»]» пфахтлерииы 6»фЛ»ШДИр»Н j«HN    peje*    учуимарын ВДнвЛХаЯГ «вд- аалин» дмил «дмшишдир. Ja»* peje бунды* «мал «Амр б#]чан haaa Jo лл еры» консерни няа «Турк haaa Jon лары* шир-иати ар ас ын да олда олунмуш рааылыга асасан «чылмышдмр. hap Нафтанмн чаршанба ахшамы руну Анкара*'а аа Bait tija учушлар Б акыны н «Ааалааиа» наг/т*]ат ширкатк rajjapa-чнларннми аЬдаемна го]улмушдур. Аэарб^чан сарнишмнларм Нар мкн мстмгамете rajjapa бмлатанм 50 мш* рубла, }ахуд 100 доллар устекел S май рубла 4л* биларлар. ХАРИЧИ ИШЛ0Р НАЗИРЛШИНД0 ГЭЕУЛ Но]абрын 18-да распубликанын кармам талер наамрм То-фиг Гасымов аа еЧимадиамаларини АаарбаНаи лраамдантм ебулфаа Елчмба^а тагдим атмак учуй Бакь^а калммш дипло-матлары — Нолландм|а сафмрм Jan ВарманЬоаани аа Дани-марка с »фирм Hajanc Тил л мши габул атмишдмр туркманистАН »на да мдк-н т»рофдардыр MAS •нмн елагелендиричм структурларында ааунун та-тираны барасинд» Туркманмстаиын MaarajM да|мшмаа гал ыр. Туркменистан Наамрлар Кабиматм садринмн муаанни, Мос-каада Накумат башчылары шурасынын мчласында распуб лик а н ын кума] айда haj'aTMHa башчылыг адан Шорауулы 6а-бакулы]ав бу кун билдирммшдир: «Би» hap чур маркеалош-дирилмиш органам гати еле|Ьине|мк. Биа она тарафддрыг к*, МДБ давлатларм бмрбаша мкмтарафлм алагалара малик олсунлар, чумки |*лны* бала алагвлар самарали аа гаршм-лшглы суратда фа)далы ела б ил ар». МОЛДОВАЛЫЛАР РУМЫННМ ИЛ0 вирлвшмвк истамирлвр Сосиологлар тарефиндан ра’)м сорушулмуш Молдова аатандашларынын 52 фамзи Румыни^а ила бир/юшмеи ^иста-мир. Молдова /Лилли Сосмолошча Институту тарефиндан аг арылмыш тадгигат ка«вармишдир ки, pa'J соргусу ишти-ракчыларынын *алныа 8 фаиаи икм давлатии бириашмасинин лабуд олмасы фикрина тарафдардыр. Pa’j* сорушуланла-рыи он бир фаиаи бирлашмени мумкун Ьасаб адир, 20 фамаи качид марНаласиндаи сонра ому месбул cajwp, тагрибаи дог-гуа фаиаи бу суала чаааб вермекде чатинлик чакмишдир ЛУНАНЫСТАН НЭРБИ ЭМЭЛИЛАТЛАРА чэлб олунмаг истэмир /унаньктан Балкан алкаларинда Нарби вмал^)атлара чалб "олунмаг истамир, Буну /унаныстанын баш наэири Константинос Мнт со такие Америка Бирлашмиш Штатларында {унан дилинд» чыхан «Бтникос имркос» газатииим муябири ила мусаЬибасин-д(> билдмрмишдмр. К. Митсотакис Турнира ила мунасибатлара тохунараг бил-дирмишдир им, /унаныстаи бу мунасибатларин иормаллашды-рылмасы угрунда чыхыш адир. Лакин о буну да элава ат-мишдир КИ) ими елка «расында *ахкжлашма ¡алныз Кипр проб-лами адалатла Налл адилача}* тагдирда мумкун олачагдыр. НАНКОРЛУГ ааа (Опаяв 1-чн сэЬмфздэ) Бирдан атамын диггетини онларын ]аныяда нараЬатлыг-ла вурнухаи, квзлори rajaap бир оглан чалб едир. Кретин о башына кетмэк бэЬанэ-силэ ушагдан бэлэдчилик ет-мэсини хаЬиш едир. Бир гэдэр аралананда атам оглан-дан колхоз садринин оглу олуб-олмадыгыны сорушур, мусбэт чаваб аланда, мэк-тубда ]азылан фактын — ча-мышын КЭСИЛМв]ИНИН дотру олуб-олмадырыны в]рэнмак «CTdjHp. Оглан ^flejHp ки, ата-сыхил Ьэгигэтэн чамышы ко-сиблор, чамаата па]ламаг ис-troJ&HAa сизин кэлди]инизи ка-руб тез устуну ертубдэр во гадынлара салуну» арламагы тапшырыблар. Бундам сонра атам орланы баша салыб ки, онун атасы гануну позса да буну хош ниЛэтлэ едиб — ач чамаата аз да олса эт вермэк исто-]иб. О азуну Павлик Морозова охшатмага чалышеа да, ата-сынын бело «доносала туту-луб, кедэр-кэлмэзэ кендэри-лэ 6hto4oJhhh нэзэро алма-лыдыр: Бундал сонра ушаг бори ropxyja дуигуб атасыны чох сведении cвiлэjиб. Атам она сорру заманы нечэ чаваб вермэсини баша салыб. Атам сб]лз^рди ки, чамаатьш Ja-нында ушаРын ]аздыглары-ны ¿охламаг гэрарына ко-либ. Бундан ©тру cMophy-ма» еЬтирамыны билдирмэк учуй бир нечз нэфэрлэ ала-чыга кириб. Гадынлар тез аглашмаиы да^ндырараг коркин вэз1Щэт алыблар. евлулун» устунэ rapa врпэк вртулуб, бир куэку ^улуб-муш... Ра J кому и тэ’лиматчы-сы Иотта взуну caxnaja бил-MajH6: сКерунур, раЬмэтлик чох ири адам олуб» — де-]иб. Рэнки гачмыш адамла-рын нараЬатлыРыаы квреэ дэ атам ehrHjaMa rapa врпэ- jm^ учуну аэча галдырыб ча-мышын туклу башына бахыб во тез до ерп^и ашары са-лыб. Сонра бэркдон: «АллаЪ рэНмэт елосин» дejиб кшци-лэрло бэрабор еипф чыхыб. Этрафындакылара ^иб ки, беле намунасиб вахтда кэл-сэлер до, алдыглары бир мак-тубдакы фактлары ]охлама-лыдырлар. Мактуб охунаядан сонра смуэллифи» — колхоз сэд-ринин орлуяу чарырыбла{). Фактларын дотру олуб-олма-дырыны сорушд>тда о, бэрк-дэн кулэрйс ^иб:    сМон бунл&ры гэсдэн бело Jaзмыш• дым ки, керум Иекумот маним сезумо инаначаг, ja ]ох». Ушаты бир гэдор данла-дыгдан ва ону двJмэмoJи хаЬиш етдикдон сонра атам Ьеч на сезмэ]эн ра.)ком то’лимат-чысы ила кери-двнуб. Бир нечэ кундэн сонра колхоз сэдри ики арсалталла квлиб нэчиб Ьэрэкатинэ кв-рэ атама тэшэккур едиб. Атам иеэ кэнд чамаатынын кузэраныны ]ахшылашдырмаг учуй онларын ал атдыгы ва-ситэлэрин JapaмaдыFЫны cвj-лэ^рэк мутлэг меЬкэм эмэк интизамы ]аратмагла эмак мэЬсулдарлыгынын арты-рылмасына наил олмагы твв-си}е едиб. Атам де^рди ки, дорру-дан да сонралар Ьэмин кач-хоз сур'этлэ варланды вэ эЬали езунэ ^хшы кун-кузэ-ран гурмага башлады. Бизим халга дэдэ-бабадан ха]анэт вэ сатгынлыг, хусу-сэн дэ ]ахын адамларына вэ гонагына гаршы белэ Ьэрэ-кэтлэр Jaд. олмушдур. Пионер олдугумуз эллинчи ил-лэрин ахырларында бизэ тез-тез «Азэрба)чанын Павлик Морозову» кими кopaнбoJлy бир пионердэн (ады кэрэк ки, Эли иди) сеЬбэт ачырды-лар. О да вз «годчомаг» атасыны сифша» етмишди. Ан-чаг мэн оу Ьэрэкэти Ьеч бир ушарыи тэтдир етди)ини квр-мэдим. Ана судунун ушаг орта* ниэминин сарламлыгы во ин-кишафы учуй мустосна рол о)надыРыяы тибб елми чох-дан субут етмишдир. Лакни ана судунун Vac xycycHjJoT-лориидон бири да,будур ки, ана керпэ ушарыны эмизди-рэркэн ©з суду иле она ток-чэ гида Jox, ejHH заманда до-JaH3T, маЬэббэт. хе)ирхаЬлыг во куч верир. Буна кере до морд, нэчио во xejHpxah емэл саЬибннэ обос Jepo «Ананын суду соне Ьалал олсун» демирлор. Болкэ ело буна керэ до лап гедимлор-дон мусолман алэминдо ана ©э кврпосини MyoJJoH двврэ гэдэр мутлог вз суду ило гидаландырмага ^алышыр-ды, бэ’зэн дэ лап ифрата вара par 3—5 JanibiHa гэдор дешдэн а1ырмырды. (бзуну мэдэни Ьесаб еден бе’зи миллэтлэр буну авамлыг во мэдониПотсизлик кими голо-мэ верирдилор). Тоэосуфло rejA етмэк истэ-JHP9M ки, бу кун сун’и га* рышыгларла гидаланан кор-пэлэримиз чохалдыгча, ата-aHaJa баглылыг, б©]уклэрэ Ьермзт. дост^олдаша сэда-гэт Ьисслэрннин зэифлэмэси Ьаллары артыр. Бу саЬэдэ франсыз алимлэри мараглы бир тэчрубэ апарыблар. Он-лар Ьэбсханаларын бирин-дэки ушаг вэ )ени]етмэлэр1Ш boJaT тэрзини ©)рэнэркэн аш-кар едиблэр ки, бу балача чина)эткарларын демэк олар ки, Ьамысы вахтилэ ана суду ило Jox, сун’и гидаларла беК’мушдур. Ьазыркы мурэккэб дввр-дэ, хусусилэ агыр муЬариоэ шэраитиндэ fleJymaH оскэр-лэримизин J у кс эк мэ’нэви кejфиJJэтлэpи гэлэбэмизи та’-мин едэн амиллэрдэн эн эса-сы са]ылмалыдыр. Бу кун нэинки душмэнэ синэ кэрэн-лэрин, Ьэм дэ арха чэбЬэдз чалышанларын Ъамысынын атч^ггал созунэ. ата-ана ©Jy- дунэ ОДук еЬт^ачы вар. Бу арыр кунлэрдэ нодэнсо бир дэфэ дэ радио во телевиз^а* дан бeJYк Сэмэд Вуррунун «Ананын вJYДY» ше’рииин сэслевдОини ешитмомишик. Бу ше’р Б©JYк Ввтвн му-Ьарибэсн адландырдыгымыз иллэрдо ]аранса да, вз оглу-на Вэтенв маЬоббот во сода-гот. шохеи мэрдлик Ьисслэри ашыладыры учун бухунку Ь^атла сэслэшир. Бу кун ©и чэбЬадэ д©]ушэн эскэрлори-мизин ел арсаггалларынын. муЬарибэ ветеранларынын мэслэЬэт во xeJиp-дyaлapынa б©]ук еЬти]ачы вар. * Ьазырда белэ ишлор а]ры-а1ры тэшкилат вэ чом^^эт-лэрин тэшоббусу ило апары-лыр. Б©]ун Вотан муЬари-бэси иллэриндо иеэ дввлэт cэвиJJэcиндэ тэшкил    олуй му ш тэшвигат бригадалары республикамыздан минлорло километр узагда двJYШэн ор-дуларын даими гон аг лары иди.* Мисилсиз мэрдлик вэ гэЬ-рэманлыг нумунэси кестэрэн азэрба]чанлы эскэрлэр иеэ ]енэ до кимлэринсэ ардычыл-лары кими гэламэ верилирди. Од пускурэн атэш нвгтэсини вз синэси нлэ ерторэк дв-¿уш достларына ]ол ачан Кэ-ра] Эсэдов Ьаггында сеЬбэт кедэндэ онун бу гэЬроман-лырыиы мэЬз Александр Мат. росовдан нумунэ квтурмэк кими бахырдылар. Бу кун од тутуб Jaнaн торпагларымызы )агы душ-мэндэн хилас етмэк учун чан-ларындан кечмэ]э Ьазыр олан икидлэримизин мэрдлик вэ дэJaнэти эсас верир ки. де-}ок: «Лох, бизим халгын ©в-ладлары (истисналар иэзэрэ алынмаса) хэ]анэт вэ хырда Ьисслэрдэн Ьэмишэ узаг ол муш, ата-бабаларынын Вэтэ нэ сэдагэт вэ халга мэЬэббэт андыны Ьэмишэ уча туттмуш лар. Халядэ ГУЛИЛЕВА, Су||га]ыт. «КЕШШИН ТвНРАР ОЯУНШГЫНДАН ГОРХУРАМ» А1*рбфаиыи мрюмям (»»ычмсы и ичтммам кади мм Аиарым распувлмма п^ммдантм »•?"»•* Еячивф мвктувумум ам хаттмш ву саалар ташммп адир. 1а*ычыным праэидаита мурамматмида Д*М*- Дввлэт игтисади функсиjaAa рыны кучлэндирмэлидир Зав кии dpa.iHjo, бол сэрвэтлорэ, элвериш- ЛИ КНШОЛВТИК Bd3Mjj9T8, ЙГЛНМЭ, зэрури те шкен, техно ложи вэ интеллектуал дотен-снада, JyHCOB ихтвсаслы ншчи гуввэеннэ малин олдугумуз Ьалда кузэранымызын кундэн-хунэ оислошмэсанэ сэбэб надир’ МуЬарибэ aap-joxyMysy соруб апарыр, Ьэла )ахшы огул во гызларымызы демн-рик^ Бу, сои дэрочэ агырдыр. Лакин буду ила бела истеЬсалыи физики Ьэчмжвин хуядэя-кунэ азалмасыяы, га)да-ганунун зэ-нфлэм эсиин, игтисади тэхрнбатлары, хор- pyncMjaHU, мутэшоккнл чина] эт кар груп-ларын вар-]охумузу талан етмэсинн, эмэк, истеЬсал, техно лож и, мугавилэ интизамы-иыи позулмасыиы, ишин яэтнчэсинэ керэ мэс’улх]]этив азалмасыяы, иерафчылыгын артмасыяы муЬарнбэюш а]агына ]азмаг дузкун олмаз. Ву вахтачан урурсузлугларымызы Сов.ИКП-ння, Москва дярективлэринин нэтнчэсн Ьесаб етмншяк. Бэс ииди онлары кимин а]ашна ]азачагыг? Пе]ри-ади вэзи]]этдир. Бу кун Вэтэнимиз, халгымыз. ©зумуз учти ишлэ]ири«. Лакин Ьаны о эовэлки эмэк фо-аллыры, шикузарлыг? Ьаны о истеЬсал ритми, мэЬсул-дарлыг, боллуг? Олмушла-рын Ьамысыны «приписка» адландырмаг нанкорлуг олар-ды. Иллэрдэи бэри мудрик игтисади си]асэт ]еридилмэди-]индэн эЬалинин пул кэлири илэ онун эмтээ тэ’мииаты а расында дввлэтнн, муэсси-сэ вэ тешкйлатларын, Ьэр бир истеЬсалчынын мэхлрич вэ модахил таразлыглары по-зулмушдур. Ачыначаглысы одур «и, и!ГTИcaдиjJaты да, халгы да учурума суруклэ-]эн бу ме]ллэр давам етмак-дедир. 1992-чи илин ]анвар—август а]ларында сэна)е мэЬ-суллары истеЬсалынын уму-ми Ьэчми кечэн илло муга* ]исэдэ 36 файл, эт истеЬса-лы 22 фаиз. суд иетеЪсалы 30 фаиз, игтисади]]атын эн ум^/ми костэричиси — мил-ли кэлир 27.9 фанз азал-мышдыр. ЭЬалинин пул кэлири иеэ 3,3 дэфэ аргмыш. 30,5 мил]ард рубл тэшкил етмишдир. Бу кун сур’этло артан тэк-чэ пул истепсалыдыр. Ьеч нэ илэ тэ’мин олунма]ан пул сели кгтисади]]аты басмыш-дыр. Эмтээ тэ’минаты олма-дак дввлэтин пул бурахылы-шыны артырмасы чина]эт-карлыгдыр. Лакин она Ьеч ким мэс’ул!Ш9Т дашымыр. Унутмамалы]ыг: эмтээ истеп-салы илэ пул истеЬсалы ара-сында таразлыг ]аратма]ан дввлэт игтиеадиПаты беЬранда н чыхара билмэз. Игтисади беЬран оз-эзунэ ]аранмамыщдыр. О, дввлэтин ]аклыш игтисади с^асэти-нин моЬсулудур. Бу сн]асэти ]еридэн мэc,yлиjjэтд9н гач-мыщдыр. БеЬран игтидара мирас. галмышдыр. Ьакими]-]эт вариси беЬраны арадан галдырмалыдыр. Ланин яда-рэетмэнин ]ухары пиллэ рэп-борлэри игтидара кэлмэ е]-фори]асындан хилас олма-мышлар. Онлары apxaJын• чылыг Ьисси бурумушдур. Свкмок. дагытмаг, . бвл\ти-дурмэк, ]ени ад го]маг бвЬ-раидан. чыхмаг д^ил. ]ерии-дэ гачмагдыр. Сквилизаси]алы елкэлэр-дэ дввлэт башчысы Ьофтодэ бир дэфэ те левизна илэ 6©Ь-раидан чыхмаг учун кврулэя тэдбирлэр Ьаггында халгыИа Ьесабат верир. Ону республика да эн,энэjэ чевирмэк фа]* далы оларды. Бу, диггэти Ьэлл едилмэмиш проблемлэ-рэ чэлб едэр, республиканын потенсиалыны онларын Ьэл-линэ ]внэлдэр, еэфэрбэредичи рол о]на]арды. _ Президент ]аньщда - нгтн-. садя шура ]арадылмасы. эл- бэггэ, вачибдир. Лакин онун ичраедичи органла,рын рэЬ-бэрлэриндэн — назирлэрдэн ибарэт тэркиби урурсузлуга дучар олачагыны эввэлчэдэн кестэрир. О рада алтернатив ]охдур. Плурализм, бэпелэш-мэ олмадан шуранын фа]да-лылыг эмсалыны ]уксэлтмэк мушкул ишдир. - О, ичра едэнлэрин ©злэринэ ганун 1гэбул етмэсидир. Парламен-тимиздэ олдуру кими. Бу кун тэлэблэ тэклиф арасында тэнасублук дэ, дввлэт будчэсинин кэсири дэ, муэссисэлэрИн артан истеЬсал хэрчлэри дэ г^мэтлэри ]уксэлтмэклэ «вдэнилир». Иг-тидар ги]мэтлэрин ]уксэлмэ-сини онлары дун]а сэв^]э-синэ галдырмаг зэрурэти илэ элагэлэндирир. Лакин эмэк Ьаггыныя милли сэвиИэсини иэзэрэ алмадан дввлэтин 'ги]мэтлэри дун)а сэви]]эсинэ галдырмасы эн азы ез хал-гына ]охсуллуг рекорду кэ-тирмэкдир. Хатырладаг ки, АБШ-да мулкнИэт форма-сындан вэ истеЬсал сапэсин-дэн асылы олмадан бир са-атлыг эмэ]э минимум ^агг 4,5 доллардыр. Ону рубла чевирдикдэ бир кунлук минимум эмэк Ьаггы 10 мин едир. Бу бизим профессорларын бир а1лыг эмэк Ьаггындан ]уксэндир. Эмэк Ьаггыны дУ^а сэви1* 1эСинэ галдырмага имканы-мыз ]охдур. Ги]мэтлэри иеэ... Ииди гиJмэтлэpин новбэти ]уксэлишини квзлэ]ирик. Она Ьамы Ьазырлашыр. Дввлэт сосиал дартла1ыша 1ол вер-мэмэк учун психоложи тэ’-сирлэри ишэ салыр. Бизи ги]мэт сн1асэтини баша душ-мэ1э чагырыр. Хош кэлэчэк намина «кэмэрлэри бэркит-мэ]и» те в си] э едир. Елэ чы-хыр ки, эввэллэр олдупг кими, «ги]мэтлэр анчаг о и зим рифаЬымыз наминэ» ]уксэл-дилир. Нэ гэдэр ачыначаглы да олса муэсснсэлэр ги]мэтлэр баЬалашана кими Ьазыр мэЬ-суллары кизладир. сатыша бурахмырлар. Алычылар ис^ ги]мэтлэр галхмамыш мум куи гэдэр чох еЬти]ат ]арат мага чалышыр. Де]илэнлэр инфл]аси]аны даЬа да арты рыр. Тэчрубэ кестэряр ки, беЬ рандан чыхосагьш ачары ис теЬсалдадыр. кэркин вэ сэ мэрэля ишлэмэкдэ. мэЬсул боллуру ]аратмагдадыр. Ку нун башлыча мэсэлэси истеЬ салы артырмаг, сэмэрэлили ]и ]унс^лтмэкдир. ИстеЬса лы артырмага стимул ]арат маг мулки]]этин вэ тэсэрру фатчылыгын, белку мунаси бэтлэрннин вэ идарэешэ сис теминин ]ени формаларына кечцдэ ме’]ар олмалыдыр. Ги]мэтлэрн ]уксэлтмэклэ муэссисэлэрнн жэяфээт «]а-ратмасыны» ястнсна едэн тэсэрруфатчылыг механизм« формалашдырылмалы, иш вахтындан истифадэ эмсалы ]уксэлдилмэлидир. Бу кун республикамызда ади иш вахтындан белэ дузкун нс-тифадэ едилмир. 1992-чи илин ]анвар—в]ун а]ларында тэкчэ сэна]е муэссисэлэрин-дэ иш вахты иткиси 122.7 мин адам-кун тэшкил етмишдир. Республика узрэ Ьэр кун орта Ьесабла 2 мин адам ишэ чыхмамышдыр вэ нэтичэдэ 200 мил]он манат-лыгдан чох мэЬсул истеЬсал олунмамышдыр. Инкишаф етмиш базар игтисадиЛаты ©лкэлэринин тэчрубэсиндэн фа] даланмаг анчаг уму ми ишин хе]ринэ оларды. Маним    фи JanoHHjaHbm игтисади ]ук-сэлиш консепси]асынын му-эллифи, мэшЬур Америка игтисадчысы В. JleoHTjee иг-тисади^аты кэми]э, дввлэти -онун суканына, мадди Мараты иеэ ]елкэни, кэмини Ьэ-рэкэтэ кэтирэн кулэ]э бэн-зэдир. Ьэмин системдэ Ьеч нэ кортэбии баш вермир. Эн эввэл дввлэт суканы дузкун истигамэтландирмэли, иг-тисади]]аты мэгсэдэу]рун сэмтэ ]внэлтмэли, кучлу кулак — мадди мараг иеэ ]ел-кэни, кэмини Ьэрэкэтэ кэ-тирмэлидир. Бу куй республикамызда дввлэтин игтисади ролу эсассыз олараг зэ-ифлэдилмиш, игтисади]]атын хе]ли Ьиссэси дввлэтин «ти-сади механизминин (бу ме-ханизмин ©зу дэ чох зэиф-дир) тэ’сириндэи кэнарда гал-мышдыр. Мали]]э системи-* нин позулмасы, ияфл]аси]а-нын дэрйнлэшмэси, эмэк har-гынын ист{Лсалын нэтичэ-синдэн, мэЬсулдарлыгдан асылылырынын иэзэрэ альш-мамась* дввлэт муэссисэлэ-риндэ мадди мараг вэ стимул ролуяу Ьечэ ендирмиш-дир. ьутун бунлар дввлэтин ©з иши илэ мэшрул олмады-рыны вэ ]ахуд онун ©Ьдэсин-дан кэлэ билмэди]иии костэ-рир. Дввлэт Ьансы чэми]]эт гурмага истнгамэтлэнди]ини дуруст муэЦэя едэн мукам-мэл KOHcencHjaJa эсасланма-лыдыр. Базар игтнсади]]аты тэчрубэнин к©стэрди]н кими мэгсэд а]дынлыры JapaT-мыр. Капиталист елкэлэри— АБШ. Франса, Инкилтэрэ кимн сосиалист елкэлэри Чин вэ BJemaM да ©зунэ-мэхсус формада базар игти-сади]]атына кечнрлэр. Базар нгтисади]]атына алтернатив ¿охдур. Лакин о. дввлэтин мэгсэдинэ чеврил-мэмэлидвр. Башлыча мэгсэд нисан олмалыдыр. Ба- зар игтисадиНатына кечид она хидмэт етмэлидир. Эввэл бавар игтисади]]аты ]а-ратмаг вэ сонра халгын ри-фаЬы Ьаггында душунмэк эн азы авантурачылыгдыр. Дввлэт Ьамыны гануна табе ет-мэ]и бачармалы, эЬалинин Ьэ]ат сэвиНэсинин фэлакэт-ли дэрэчэдэ пислэшмэсинэ ]ол вермэмэлидир. Буну мул-ки]]этнн 80—90 фаизи элин-дэ олан дввлэтдэн тэлэб ет-мэ]э Ьаггымыз вар. Инфл]аси]а эЬалинин 40— 50 фаизини тэшкил едэн ор-табаблары вар-]охдан чыха-рыр, ]охсулларын сырасы-на салыр. ЭЬалинин тэбии артымкР азалыр. Сэбэби тэкчэ муЬарибэ де]ил. Игтисади вэзи]]эт о Ьэддэ чатмыш-дыр ки, эЬалинин хе]ли Ьиссэси ©з 1ахын адамларыны белэ адэтимизлэ дэфн едэ билмир. Чэми]]этин гутблэрэ пар-чаланмасы сур’этлэнир. Лох* суллашан эмсэри]]этлэ халгын вар-дввлэтини гамарла-1ан бир труп бизнекратлар вэ номенклатурачылар арасында учурум дэринлэшир. Бири Мил]онлара «Мерседес-бенс» алыр. дикэри Ьеч а]аггабы да тапмыр. Ьэлэлик квЬнэ ним-да ш л ар кэрэк олур. Тээччуб-лусу одур ки, мвЬтэкирли]э гаршы мубаризэ апармалы оланлар ону базар игтисади]-]атЫнын ганунау]рунлугу Ьесаб едирлэр. Баш алыб ке-дэн алверчиди]э бикаиэлик Ьвкм сурур. Дввлэт конкрет истеЬсал вэзифэсини ]еринэ ]етирмэ-лидир. О ш,тисадн]]атьш башлыча истигамэтлэрини муэ]-]энлэшдирмэли, сэмэрэли структур, инвестиси]а си]а-сэти ]ер1гтмэли, будчэни тэн-зимлэмэли, чидди мали]]э. эмэк, истеЬсал, мугавилэ интизамы ]аратмалыдыр. взу дэ бу, игтисади методларла едилмэлидир. Бу кун игтисади вэзи]]э* тин сабитлэшдирилмэсиндэ, республиканын бвЬрандан чыхарылмасьшда ]ени игтисади тэфэккурун, муасир игтисади душунчэнин, мудрик, узагкерэн игтисади си]асэ-тин ролу вэ эЬэми]]эти ми-силсиздир. Дввлэт сэви]]эсиндэ базар кгтисадиХ)атына кечидэ садэлевЬ тэсэввур арадан гал-дырылмалыдыр. Базар игти-сади]]атыны садэчэ <ду]мэ-ни басмагла» ишэ душэн, ©зу тэнзим олунан механизм Ьесаб етмэк садэлввЬлукдур. СадэлевЬ тэсэввурлэр она адекват гэрарлар. фэрман-лар, ганунлар гэбулу илэ нэтичэлэнир. Онлар игтиса-ди]]аты сабитлэшдирмэк эвэ-зинэ тэнэззулу сабитлэшди- да игтисади]]ат инкишаф етмиш плана, фэали^этин до-гиг тэнзимлэимэсинэ эсасла-ныр вэ Jykcok иэтичэлэр верир. Дввлэт базар игтисадиИа-тына кечидэ Ьугуги, идеоложи, мадди-техники база во кадр тэ’минаты ]аратмалы. хусуси муэссисэлэрэ MyaJ-JaH гануни статус вермэли. истеЬсалчыларла онлары ре-сурсларла тэчЬиз едэнлэр арасында Игтисади элагэлэ-рин тэнзим олунмасында Ьа-ким ролунда чыхыш етмэлидир. Дввлэт ичтимаи rajfla ]а-ратмалы, чэки, ©лчу, Ьабелэ ке]фи]]эт узрэ стандартлар MyaJJaH етмэли. эмтээ муба-дилэсини садэлэшдирэн базар системи ]аратмалы. пулу и сабитли]ини тэ’мин етмэлидир. Базар игтисади]]атынын эсас тэнзимедичи механиз-ми рэгабэтдир, О, истеЬсал-чылары истеЬлакчыларьш тэ* лэбинн ©дэмэ]э вадар едир. Рэгабэт шэраитиндэ илычы ага, базар онун муиэкки-ли, муэссисэ ясэ некэрдир. Лакин истеЬсал ииЬисары галдыгы шэраитдэ бу муна-сибэтлэр 180 дэрэчэ тэрси-нэ чэрэ]ан едир. Ииди игти-сади]]ат парадына командан-лыг истеЬсалчылардадыр. ИстеЬсалыи артымьшы тор-мозла]ан башлыча сэбэб мэЬз будур. Дввлэт антиинЬисар. муф-лислэшмэ Ьаггында ганунлар гэбул етмэлидир. ßyJ рэгабэтэ кениш ме]дан ачар. истеЬсалы артырмагы муэс-сисэнин. Ьэр бир эмэкчиннн нормал фэали]]эти вэ инки-шафьншн зэрури шэртинэ чевирэрди. Онда *э истеЬсал етмэк, яэ гэдэр истеЬсал етмэк, иечэ истеЬсал етмэк су-алларыиын Ьэр бмри ез ]е-ринн вэ конкрет ячрасыны тапарды. Демэли. игтисади]. ]атын сабитлэшдирилмэси вэ иикишафы тэ’мин едилэрди. Дввлэтин емисси]аны мэЬ-дудлашдырмадан инфл]аси]а-ны да]андырмаг, пулун алы-чылыг габилиИэтини сабит-лэшдирмак. игтисади артымы стимуллашдырмаг, тэсарру-фатчылыгын инкишафына наил олмаг чэЬди чэЬд олараг галачагдыр. ИстеЬсал ииЬисары шэ саьибКарларын ЭМЭКДАШЛЫГЫ Республика 6ты «аэиримин бмри ним муааини Аббас Аббасову н БааарЦа*# сафари Бааарм*ада Алмани|а СаЬмб-карлар Иттнфагы иле Мун-ханда н»)}атлар Ьаггында са-энш имэаявнмасы ила баша чатмышдыр. Свзишда да]ипнр: «АлманЦа СаЬибкарлар Иттиг фагы коопараси]а, хырда ва орта хусуси муассисалармиа (тмиарат, паша ва хырда се-на]а муассисаларина) {ардым саЬасмнд» Алмани*а Ааар-ба]чан амамдашлыгы нип»тина мусбат чаааб аорм««шдмр». Бундам ал ааа, Алманза биз-насмаилари иле Азарбаучанда бирка шамар зааодунуи тикмн-тиси Ьаггында санад ммзалан-мышдыр. Алманм]а тарафии-даи санади Баварм]аны:-« иу-фуэлу си]асатчмси аа саЬмбка-ры Макс Штраус (машЬур Франс 1озаф Штраусу» оглу) ммзаламышдыр. Распубликода тикилаи шуш» габлар заводу учун тахиолошча алынмасы Ьаггында «Емхарт Глас» фмр-масыиыи праэмданти мл» разы* лашма ал да адмлмишдир. Нм^атлар Ьаггында сазншда Азарба{чаиа Ьумамитар }ардым кастарилмасмма Алманиуа мч-тнмами»тинмн Ьазыр олдугу го)Д адиллАМшдир. А тттИшкыЛЛЛ * Мымпяим МаЙШ" иотиими матбуат маркам. — Аз-чох нуфуза во им-кана малик олдугум вахт-лардан бэри мэи Ьэмишэ ту-туланлара квмэк квстэрма]э чалышмышам. Сизи во Не’-мэт ИэнаЬову Вээиров вах-тында Ьебс етдиклори замам мои онун ]анына кетдим- во бурахылм&ныз Ьаггында ис-рарла хаЬиш етдим. ССРИ Али Советники депутаты ол-дурум за май Е’тибар Моммэ-довун, РэЬим Газы]евин во Холил Рзанын бурахдырыл* масы Ьаггында дэфэлэрлэ ]в-зылы во шифапи шэкилде Муталлибова во КрОумковм мурачиэт етдим. < Мурачиотлэримин, мок-тубларымын во алдыгым ча-вабларын сурэтлэри архивим-дэ дурур. Е'тибарын мустон-тиги Жвачкинлэ, Холил Рзанын мустонтиги]лэ вэ ©зу]-лэ Лефортово турмэсиндэ к©* рушдум во куман едирэм ки. онларын азад олунмасында аз-чох мэним дэ ролум олуб. О вахт бахышларымызын faм шэкиддэ у]ушуб у]ушма-масындан асылы олма]араг халгымын ввладларыны азад-лыгда кврмэк учун элимдэн кэлэни едирдим. Вэ инди дэ мэн е]ни магсэдлэ Сизэ мурачиэт едирэм. Узун иллэрдэи бэри, Ьэлэ «Молод]ож Аэерба]джана» гэзетиндэн* таныдыгым Вагиф Ьусе]новун тутулмасы хэбэри бир чох башга зи]а-лыларымыз кими, мони дэ сарсытды. Вагифи душуиэн. лэ]агэтини Ьэмишэ сахлама-гы бачаран, савадлы бир Азэрба]чан зи]алысы кими таны]ырам. Ча]кэндин альш-масында хидмэтлэриндэн хэбэ рдарам. Бир муддэт ДТК кими горхунч вэ мэкрли тэш-килатда ишлэмэси вагифин бэлкэ дэ эн б©]ук фачиэси-дир. Онуи сон оэ]анатларын-дакы бэ’зн муддэалары ]ер* сиз са]сам да. ганлы Ланвар мусибэтиндэ к^иаЬкар олду-руна инана билмирэм. Эввэ,-ла, она керэ ки, Вагифин ©а халгыны нечэ севди]инэ вэ онун тале]инэ нечэ мэс’ули]-]этлэ ]анашмасьша бэлэдэм. Икннчиси дэ она керэ ки, кечмишин тэкрар азуяача-рындан горхурам. Ахы 30-чу иллэрдэ тутуланларын куна-Ьы Ьаггында да Ьеч кэс Ьеч нэ билмирди, амма тэЬлукэ- ли бир психоложи ду]ум ИН-санлара Ьаким косилмишди: хунаЬы олмаса]ды тутмазды-лар — де]э душунурдулор. иалныз отуз-гырх ил кечеи-дэн, тутуланларын, нечэ де* •]эрлэр, сумуклэри, дэ ЧУРУ* ]эндэн сонра ашкар олду ки. Ьеч бир кунаЬлары ¿охмуш. Анлолэри, авладлары. ]ахын-лары »сэ оггуз-гырх ил, ]э’ни бутвв бир инсан ©мруну бу дамга]ла ]ашадылар. Одур ки. мустэгил вэ демократии Азэрба]чанын илк аддымларыны атдыгы вахт ]енидэн си]аси репрессн]ала-ра ме]л чох хаталы ме]лдир. Репресси]алар бнр-ики адам-дан башланыр. сонра лабуд бир мэнтнглэ ]узлэрэ, мин-лэрэ кечнр вэ тутуланларын ]аляыз ©злэри ]ох, аилэлэрн, ]ахынлары бодбэхт олур. Ва-Ьимэ, хоф тусту кими бутун чэми]]этн оуру]ур, бутун халгы бир нев квзугыпыг едир. Тарихдэн буну ]ахшы билирик вэ ону да билирик ки, репресси]аларын мэнтиги мэнтигсизлицдир. 37*чи вл-дэ «Оху тар* ше’ринин му-эллифи Мушфиг дэ мэЬв олду. тары гадаган едэн Мустафа Г>’ли]ев дэ, бв]ук Ча-вид дэ. она ган уддуран бол-шевик тэнгидчилэр до, му-саватчы ЭЬмэд Чавад да. Мусаваты ]ыхаи коммунист-лэр дэ... Сиз мэндэн дэ ]ахшы он-лирсиниз ки, • демократичным илкин шэрти си]аси рэ-гнблэрэ двзумлу мунасибэт* дир. 5э’ни игтидарда бу куи бир парти]а. сабаЬ башгасы ола билор. амма еи]аси рэ-габэтин мэЬбослэрлэ нэтнчэ-лэнма]эчэ]и барэдэ бутун си-]асотчилэрэ бу сарыдан те ми-нат верилмэлидмр. Экс Ьалда репрессиЧларын а лову за-ман-заман Ьамыны ]андырыо пул етмэ]э. бутуи чэми]]эти мэ’нэви шикает етмэ]э га* Мурачиэт бу сезлэрлэ би-тир: — Бутун бунлары иэзэрэ алараг Вагиф Ьусе]ио8ун та* ле]индэ хе]ирхаЬ рол о]на]а-чагыныза, онсуз да мин эза-ба мэ’руз галмыш халгымы-зын ичэридэн парчаланыб огулларынын бир-биринэ ганлы душмэн кэсилмэсинэ ]оД вермо]эчэ]инизо инанырам. Азэрбаучан—Иран: ЭМЭКДАШЛЫГ КЕНИШЛЭНИР Иран Ислам Республикасы-нын коопераси]а назири Ша-феи Гуламрза башда олмаг-ла Иранын рэсми нума]эндо Ье]'эти но]абрын 16-да Ба-кы]а кэлмишднр. Нума]эн-дэ Ье^этинэ Иранын дввлэт хадимлэри. алимлэри, ишку-зар даирэлэринин нума]эндэ-лэри дахиддирлэр. Бинэ аеропортунда ну-ма-]эндэ ЬеУэтяни республика Али Совети сэдринин муави* ни Афи]эддин Чэлилов. Али Советин депутатлары. назир* ликлэрин вэ баш идарэлерин рэЬбэрлэри, дикэр рэсми шэхелэр гаршыламышлар. Гаршылама мэраенминдэ Иранын АзэрбаЧандакы сэ-фири Эли Эсгэр НэЬавэндиан вз Азэрба]чанын Ирандакы еэфири Нэсиб Нэсиозадэ до иштирак етмишлэр. Ахшам «Кулустан» сара-]ында игтисадн]]ат, тичарэт вэ мэдони]]эт узрэ Азэрба]-чан—Иран бирка комисси]а* сыньш биринчи ичласы олмушдур. Комиссн]аиын Азэр-ба]чан тэрэфиидэн содри А. Чэлилов нчласы ачараг, Азэрба]чан Республикасынью президеити Эбулфэз Елчибэ-]ин ичлас иштиракчыларына тэбрик моктубуну охумуш во демишдир ки. сон вахтлар Азэрба]чан—Иран мунаси-бэтлэри кеиишлэнмо]о дог-pv ме]л едир. Худафэрия су говшагы бирликдэ тикилир, серЬэд]аны тичарэт вэ туризм инкишаф етдирилир, биркэ муэсснсэлэр ]арады-лыр вэ ишлэ]ир... А. Чэлилов умндвар олдугуну бил-дирмишдир ки, биреэ комис-си]анын иши ики ©лкэ арасында эмэкдашлыгын ]ени формаларыны Ьазырламага квмэк едэчэкдир. Номисси]анын Иран тэрэ-финдэн сэдри Шафеи Гуламрза чыхьипында кветэрмиш-днр ки, Азэрба]чан торпа-гыида индики кврушлэр вэ KoMHccHjaHbiH иши игтисади]-]ат, тичарэт вэ мадэни]]этин бутун саЬэлэриндэ икитэ-рэфлн эмэкдашлыгын дама да кеяишландирилмэсинде манезлэри арадан галдырма-га квмэк етмэлидир. Комисси]анын вэ она да-хил олан комитэлэрин иши-нин ]ек>’нларыяа эсас эн икя-тэрэфли Ьвкумэтлэрарасы со-нэдлэр кмзалаиачагы нэзэр-дэ тутулур. Аээрияфори. Абуна—93 Кёяддэ гэзет раитиндэ детлэт пОмэтлэрин бурахмамалы, эЬа- !улки]]этнн дввлэтсиз-лэшдирилмэси дввлэтин игтисади ролуну арадан гал-дырмыр, онун Члныз фор-масыяы дэ]ащдирир. Чох-формалы мулкн]]этэ вэ тэ-сэрруфапчылыга кечцдлэ Ч-нашы игтисади]]атыи сабит-лэшмэсиндэ дввлэтин' ролу вэ функси]алары кучлэнди-рнлмэлнднр. Инкишаф- етмиш базар нгтисадиИаты ел-кэяэрияин — АБШ-ын вэ JanoHTijaHbra тэчрубэси буна субутяур. Хусусилэ JanoHKja- башыны «.------ линии Ьэ]аты учун стратежи эЬэмиПэтли мэпсулларьш — чврэ]ин, ]аначагын ги]мэтлэ-ринин галхмасыны да]андыр-малы. кредит эмэлн^атлары-ны фэаллашдырмалы. чидди будчэ си]асэти ЧРИТМ9ЛИДИР-Эрзаг мэЬсуллары истеЬсалы-на веркилэр мэЬдудлашды-рылмалы, республика]а эрзаг мэЬсуллары квадэрилмэси вэ кэтири^эси кемрук хэрчлэри ндэн азад едилмэлидир. Он башлычасы. дввлэт тэ-рэфиндэи гаяунверичи вэ ичраедичи органларын узлаш-дырылмыш фэали]]эти то * мин олунмалыдыр. Онсуз со-сиал-игтнсадн Ьэ]атда радикал дэ] иши клик баш верэчэ-]ини, фифаЬымызын Чхшы-лашачагыны квзлэмэк олмаз. Сэтпф С0Ф9Р0В, ятсад елялвуя домтофу. Илк дэфэ иди кэнддэ гэ-зет квшку кврурдум. Хач-маз ра]онунун Гьшылгышлаг кэндиндэ тэсадуф етдим она. Сатычы марагымы Ьисс едиб: — Ра]онумузда илк кэнд гэзет квшкудур, — деди. — Бу ил ачмышыг. Гэзет-жур-нал оху]анымыз чохдур. Ииди елэдир ки. Ьамы абунэ ]азы-ла билмир. Ьеч олмаса го] нмкан тапанда истэдиклэри гээетлэри, журналлары ал-сынлар. — АлырларМы? — Бир нусхэ дэ квшкдэ галмыр. керн га]тарылмыр. Дуздур, сифтэ аз кэтирир-дим. ’Сонра тэлэбата yJryH артырдым. Ьэр гэзетин вз охучусу вар. Бэ’зи нэшрлэри сифариш едирлэр, тапыб чат-дырырам. — «Халг гээетя» нечэ са-тылыр? — Чох ]ахшы. взум га баг-ча ону квздэн кечирирвм. КвЬнэ oxy4ycyjaM. » Бундан сонра бизим го-зети иечэ кврмэк истэрди-низ? — Озуму тэгдим етдим. — Охучулар нэ даны* шыр, нэ де]нрлэр Ьаггъшыз* да? — Ь&мынын сиЧсэтэ ба-шы гарышдыгы бир вахтда игтисади мевзуда чыхышла-рыныз ]ерннэ душур. Ииди ади кэцдлинян, фэЬлэяян му* дафнэЧ бе]ук епти]ачы вар. b33hJJot квтдикчэ чэтинлэ-шир вэ бундан эн чох оилар эзнЛэт чэкирлэр. Сизэ ]эгин ки. бу барэдэ Чзырлар. Эл-бэттэ, Ьамысыны дэрч етмэк мумкун дб]Ш1. Амма эн ва-чиб, эн ап>ылы, эн изтираб-лы мзктублары уза чыхар-мага чалышын. МуЬариоэ шэраитиндэ дэбдэбэсиндэн галмаЧнлар. чап-чэлал ичин-дэ ]ашаЧн-тар Ьаггында ]аз-магы да унутма]ын. Ахы белэлэринин эксэри]Чти ез хошбэхтли1ини башгалары-нын бэдбэхтли]и узэриндэ гурмуш адамлардыр. Гэзе-тиниз торпага. тэбиотэ, писана га]гы. Ьврмэт Ьисси ашыламагда ]ахшы иш ке-рур, белэ Чзылары тез-тез верин. Эмэнсиз Je мэк алмаз, ишлэмэсэк ]аша]а билмэрик. Бу фикир Ьэр нвмрэниздэ диггэт мэркэзиндэ дурмдлы-дыр. Вэ Ьэр нвмрвдэ нэ-чибли]э, хеЗнрхаЬлыга, мэр* Ьэмэтэ. квзэлли]э дайр ма-териаллар кврмэк истэрдяк. Кэнд гэает кешкундэ сатычы илэ свЬбэтимизи P*JoM матбуат Домны шв’бвемви рамем 9лмЬе|дар ЭЛИЬЕЗ-ДЭРОВЛА дамам етдирдяк. — Охучуларымызын чоху кэндлардэдяр — деди. — Габаглар Ьэр» дврд-беш газета абунэ ]азыларды. Гш]-мэтлэрии баЬалашмасы буна нмкая вермир. Ьэр куя яэ paJoH мэркэзинэ кол мэк ол-мур.-Одур ки, кэнд ]ерлэрин-дэ кешклор ачмагы гэрара алдыг. Чэтинли]нмиз квшк-дэн иди, *ону да бнзнмлэ му-гавилэ гса<а»1нда тэсэрруфат-ларын кемэ]и илэ Ьэр сатычы езу дузэлтди. — Абунэ нечэ кедир? — Чэтин. БэзиЦотдон чыхмаг учун ичтимаи тэшкилат ларла мугавилэ багламышыг Бэ’зи идарэ вэ муэсснсэлэр эмэкчилэрин сосиал мудафи эсини ез уээрина кету рубл эр «Бакы* совхозунда. 1 нвмрэ ли вэ Ь. 3. TapwJeB адына совхозларда, paJoH мэдэни] ]эт шв’бэсиндэ, тэдарук ида рэсиндо, тара муэоснсэсиидэ мэтбуата абунэ ]азылышы хусусилэ ]ахшы тэшкил е дням ишдир. Э. ЭлиЬеХдэров абунэчилэ рин киле]-кузарындан да да нышды. Рабитэ шэ’балэря гэзет вэ журналлары онлара вахтында чатдырмырлар. Бэ’зэи Хачмаздан Худа» квндэрилмэлн олан гээетлэр бир нечэ кун кечнкдкрилир, ра]он рабитэ говшагынын нэгли]]аты бу ишии вЬдэсии-дэн кэлмэк игтядарында де-]ил. 2ахшы олар ки. Ьэмин бвлкэ]э матбуат бирбаша Бакы—Набран маршрутунда яшяэЗэн автобусларла joña салыясын.    ________ Ва*» ВС9Д0». Дмг шипим муюбмрм. Г ;
RealCheck