Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, November 19, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - November 19, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ ^ hoja» iwi-чи ил. > л ш СэрлевЬэдэкн савлвмп муэллнфн кэнч техника влмлэря доктору, AaepGaJw Техиолоюф Институту ну и муэллимя МозаЬнр Фэрзэлн)евлэ реданся)амызда таяыш о л дут. Ypaji долу иди. Илларлэ Ьэсрэтнндэ олдугу арзусуна го* вушмасыяа — фаснлосяз парча тоху]ая Jem тишга дээ-каЬын ла]иЬэскякя, н ahajar, Азарба]чанда татбкгияа ко* ма]имнзн хзЬнш enaMaJa кэлмишдя. СеЬбэтнмнз узанды, охучуларымыз учуй да мараглы олан xejnn суала чаваб танылды. — Спрр AejHn ки, . парча нстеЬсалы учуй hap чур хам* малы — памбыгы, Jуну, барам аны, хази, Ьэтта сун’н ли-фи Ьазырламаг нмканы олан бяр дн]арыв евладлары нн-дн наш метр чнта, )оргап*до* ша]а моЬтач галыб. — Неча дeJвpлвp. алвми базар, взу лут казвр. ha? Эв-вэлдан бела олуб. Экиб, бечэ-риб, Ьасилэ катириб, елкэлэ-ри }едиздириб, KejHHflHpHó, доландырмышыг, амма взу* муз квз долусу кермэми-шик. На олсун ки, хаммалы-мыз вар? Памбыг ки, £элэ парча Aejiui. рну илкин е мал етмак, ипэ, сапа, эн HahaJaT, парчалара чевирмак учуй му* асир тохучулуг комплекслэ-ри, дэзкаЬлар, агрегатлар, тexнoлoкиJaлap ва сэриштэли мутэхэссислар олмалыдыр... — Макар республнкамыз-да тохучулуг музсснсэлэри аздыр? Бакыда Ьачы Зе}нал-абднн Tarajee адына Тохучулуг ИстеЬсалат Бнрли)и, камвол вэ зэриф маЬуд ком-бинатлары, Канчэдэ вэ Мнн-кэчевнрдэ тохучулуг комби-натлары... — Садалама^н, узун чэ-кэчэк. Онларын Ьамысында Jaлныз Ьазыр иплик эсасын-да парча тохунур. Тоталитар режим ела бир тор Ьеруб ки, чыхмаг чох чэтиндир. Фик-рим а]дын олсун fleja бела бир манзэрэни тэсэввурунуз-дэ чанландырын. A3ap6ajwa-нын памбыгы ипли]э чеврилэ-нэдэк PycHjaflaH бела узун бир Joa гэт етмэлидир. Тохучулуг муэссисэлэри хамма-лымыз ола-ола онун ]олуну квзлэмэ]э мэчбурдур/ h. 3. TarbiJeB адына комбината вахтилэ ]алныз хам парча тохумага ‘ичазэ верирдилэр. Лани парча caja шэклиндэ тохунурду, бojaныб рэнклэн-мэк учун исэ Иттифагын ejHH профилли муэссисэлэринэ квндэрилирди. Орада узэри-нэ нахыш вурулуб JeHHflaH сатыша Jo л а салынырды. Бах белэчэ JYHKYЛ caHaJeMH3H диз чекдурмушлэр. Ьэлэ бу надир ки? Ади бир дэзкапы алмаг, JeHH бир тexиoлoкиJaны тэтбиг етмак учуй нечэ-нечэ бурократын Ja,адан    ч „Эталэтб, теЬсалатда ]ол верйлан норма лардак ашагыдыр. Эмэ-ли11атлар автоматларын ке-ма]и ила Jepннэ Jeтиpилиp. Бир эдэд фасилэсиз парча тoxyJaн дэзкаЬын истеЬсалат-да тэтбиги муэссисэ1э илда 5 мин манат игтисади самэрэ верир. — Инаямырыг ки, бела парча гытлыгында тохучулар бу чур мэЬсулдар техника-дан хабардар олсунлар, амма истнфадэснндэн им тина ет-синлэр. — Ела масэлэ да бура-сындадыр ки. тохучуларын горхаглыга устуи иалмали^к...“ гапысыны aJлapлa. балка да илларлэ дeJмэли олмушуг. Бу чур ек^лик сэриштэли мутэхэссислэримизин инамы-ны елдуруи, Ьэвэг.дэн салыб, ^еспубликадан перикдириб. еч узага кетмирэм. Маним ишткракнмла ^арадылмыш ТММ типли фасилэсиз парча тоху]ан д&зкаЬ Ьэлэ инди-¿эдэк Азэрба1чанын тохучулуг cэнaJecинэ Joл тапа оил-мэJиб. Ичазэ вepcэJдиниз бу барэдэ атрафлы данышар-дым. — Бу^рун. — Тохучулуг cэнaJecиндэ мэкикли вэ мэкиксиз агре-гатлардан кениш истифадэ едилир. Бу дэзкаЬларын гу-сурлары чохдур. Эввэла, тех-ноложи просеслэрдэ тез-тез фасилэлэр Japaныp, cэc-кYJ чох олур, дэзкаЬлары идарэ едэн тохучулар тез Jopyлyp вэ нэтичэдэ мэЬсулдарлыг ашагы душур. Фасилэсиз парча тoxyJaн ¿ени дэзкаЬларда исэ бу чур гусурлар jox-дур. МэЬсулдарлыг эн’энэви агрегатлара нисбэтэн ики-уч дэфэ JYKCЭкДиp. Cэc-KYJY ис- хэбэри Joxflyp. Лени дэзкаЬларын фа!далы олдугуну динар рекионларда муэссисэ рэЬбэрлэри даЬа тез дэрк едиблэр. Бу дэзкаЬлардан Лахрома вэ Карабанов ajnpn-чи-тохучу фабриклэриндэ, Алитус памбыг парча вэ Кемерово тохучулуг комбинат-ларында, Итали}ада, Алмани-Jafla, Та}ванда, Аркентинада, Болгарыстанда чохдан истифадэ олунур. ЗэЬмэтимиздэн башгалары фajдaлaныp, езу-музункулэр исэ Ьэлэ да ajbm-маг истэмирлэр. — Лз’ни демэк истэ]ирси-низ ки, Ьэмишэ олдугу кнми, биз JeHa да кечикирик? Эв-вэлки игтисади структурда бу адэтин е1бэчэрликлэри балка да кезэ кврунмурду. Анчаг базар мунасибэтлэри шэраитиндэ бу 1олла ирэли-лэмэк Ьеч чур мумкун де)нл-дир. — Онлары гынамырам. Узун иллэр }ухарыдан план-лашдырма нэтичэсиндэ эмэк коллективлэринин мустэгил-лиJи, тэшэббускарлыгы, тэ-сэрруфат чевикл^и эслинда буховланмышды. Буна кора да тэлэб таклифи де}кл, так* лиф талэби устэла)ирди. Му* эссисэлэримиз базар учуй де* Зил, анбар учуй ишлэЗирди. Бир ha л да ки, истекал чыны мэЬсулун KeJ(j)HjjeTHHe керэ дeJил, планын JepHHa Jera-рилмэсинэ керэ мэс’улиНэтэ чэлб едирдилэр, тэлэбат ду-Jyлaн мэЬсул бурахл ira ким-да мараг оларды? Парча, KejHM. yMyMHjJaT-лэ, Jyhk\vi caHaJe ела спеси-фик истеЬсал саЬэсидир ки, бурада чевик технолокиЗалар башлыча рол ojHaJbip. Бела истеЬсал саЬэлэриндэ мэЬ-сул бурахылышы моданын тэлэбинэ yJryH олараг мун-тэзэм тэзэлэнмэлидир. Бу исэ чевик технолок^аларын тэтбиги, кичик муэссисэлэ-рин Зарадылмасы caJacnHfla мумкундур. Игтисади муста-гиллик инкишафын бу JeHy-мундэ да кениш имканлар ачмышдыр. Эсас иш бу имкан-лардан бачарыгла истифадэ етмэкдир. — Сез ки мустэгилликдан душду, бу Macanaja скзин му-насибэтинизи билмэк истэр* дик. — Республика парламенти A3ap6aj4aHbiH мYCTэгиллиJи Иаггында KOHCTHTycnJa акты гэбул етмишдир. Инди башлыча масэлэ Ьэмин актын hajaia кечирилмэси механиз-мини JapaT-магдыр. Хаммалы-мыз да вар, ишчи гуввэмиз дэ, елми потенсиалымыз да. Инди эсас вэзифэ дун}а ба-зарында пула кедэчэк мэЬ-сул истеЬсал етмэкдир. Лук-кул caHaJe учун бела муэс-сисэлэр чохмэрЬэлэли вэси-лэлэрдэн ибарэт ири комбинат вэ фабриклэр дejил, тех-ноложи просеслэри асан-лыгла дэJишэ билэн кичик жуеИсалатлар ола билэр. Jax-шы ки, инди харичи елкэлэ-рин ширкэт вэ фирмалары илэ бу чур кичик муэссисэ-лэр Japaдылмacынa диггэт артмышдыр. Бу денуш инам ojaflbip ки, JaxbiH вахтларда A3ap6aj4anbiH ]ункул caHaJe-си Ьэм ез хаммалына, Ьэм ha-зыр мэЬсулларына, Ьэм да ез муштэрилэринэ малик ола-чаг. МусаЬибэнн 1азды: Аслан АСЛАНОВ, «Халг гэзети»ннн мухбири. СИЗИ ДАРДА ГОЛМАРЫГ Бу кунлэрдэ Азарба/чвя Кэнд Тасэрруфаты вэ Эр-заг Назнрл^инэ бела бир тэ’чили телеграм кэлмиш- дир: « Бе ларус I Респу бликасы Гсмел вилaJэтинин Речитса ШэЪэр Халг Депутатлары Совети республиканын ра* Joнлapындaн биринин эЬали-синдэн 30 тон хурма сатын алынмасына Ичазэ верма-]инизн .хаЬиш едир. Тибб мутахассисларинин фикрин-чэ, Чернобыл атом електрик станс^асында гэзадан зэрэр чэкмиш вэ радиомуклидли эразидэ JaшaJaн ушаглара хурма сон* дэрэчэ зарури-дир». Бурада чагырыша jyбaн-мадан чаваб вермишлэр. Балакэн paJoнyндaн Речитса ушаглары учун мeJвэ joлa салыныр. Лакин еколожи чэЬэтдэн тэмиз мeJвэ вэ тэрэвэз Бе* ларусун башга ушагларына вэ атом електрик станси-jacындa газа нэтичэсиндэ сагламлыгыны итирмиш Jaш* лылара да лазымдыр. Буна керэ дэ назирликдэ Азэр-информун мухбиринэ хабар вермишлэр ки. 1992-чи ил-дэ республикаларарасы са-зишэ эсасэн бизэ лазым олан тохумлуг картофун му-габилиндэ Беларуса 10 мин тон тэрэвэз, 5 мин тонадэк узум квндэрилэчэкдир. Тез корлана билэн хурма вэ нар автомашынларла дашына-чагдыр. AзэpбaJчaн зэрэр чэкмиш (ушаглара учунчу I илдир ки, реал japдым кастэрир. Бе ларус вэ УкpaJнa мэктэб-лилэринин бу ил ахырын-чы груплары Jeничэ евлэри-нэ гaJытмышлap. Онлар кардиоложи санатор^ада вэ ушаг сагламлыг мэркэ-зиндэ истираЬэт едиб гув-вэ топламышлар. Ьэким-лэр горхурдулар ки, Аб-шеронун гызмар кунэши ушаглара з^ан кэтирэр вэ хэстэли^и шиддэтлэндирэр. Эслиндэ исэ мэЪэббэт вэ гajFЫ иглими дэ Jyмшaлдыp. Ч. ГУЛИЛБВА, Азэринформун мухбири. — Бяр нлднр ка, кэидэ — ааамын Jamas кеда бял* ■арам. HejahjBM, алибош узум кадмар. Бу хэчалатля, кунаЬсыз caca Ьала да уауда бкл-яврам. Овунла ле]тенант Шмндт адына заводда керуш* иушдук, доданышыгыны, газанчыяы, аялэ вазя|]этянн сорушанда бела дедн. * Ьэмин вахтдан аз кечнб, амма чох шeJ дэ1ишиб. Ма-газаларымызын пиштахтала-ры вэ витринлэри бир аэ да бозарыб, суфрэлэр бир аз да касыблашыб, nijMaTAap ар-тыб, ганунлар Jaзыглaшыб, девлэт haKHMHjjaTHHHH japa- Агрылы    ' БИЗДЭН етмэди бутев бир нэслин эгидэси. пcиxoлoкиJacы. характери AajHumó. Адэт-эн'энэлэрнмиз ашыныб. биз езумуздэн aj-рылмышыг, квзумуз керэ-ке-рэ башгалашмышыг вэ баш-галашырыг. Ела бир вахт чатыб ки. бир гарын черэк • •• лары ачылыб вэ эн дэЬшэт-лиси, кердуклэримизэ вэ 6а-шымыза кэтирилэнлэрэ вэр-диш елэмишик. Лазыланлар, дeJилэнлэp, музакирэлэр. тев-си]э вэ мэслэЬэтлэр бир нэ* тичэ вермир. BepM3jd49K дэ. Чурук парча JaMar квтурмур. Эслиндэ сап да о сап AeJ^i. Ьэрдэн адама елэ кэлир ки, базар »HrTHcaAHjJaTbi. беш кунлук, беш JY3 кунлук прог-рамлар. рэсми. reJpH-рэсми mjM9T вэ пул дэJишмэлэpи, ajpbi-ajpbi кечид вариантлары Jaлныз баш гатмаг учундур. Чунки эсаслы дэJишиклик вэ сэмэрэли H9TH4dj9 НЭИЛ 0Л* маг учун кифaJэт гэдэр вах-тымыз олуб. Гуввэмиз дэ, елми-техники потенсиал да Иамчинин. ToJ игтисадчы алимлэр бизи сэриштэсизлик-дэ, игтисади гaнyнayjFyнлyг-дан бихэбэр олмагда тэгсир-лэндирмэсинлэр. Инди артыг haMHja мэ’лумдур ки, кеИнэ игтисади механизми JeHH винтчиклэр Иесабына Иэрэка-тэ K3THpM9j3 чалышырыг, ду^ада езуну чохдан дог-рултмуш ганунлары шылтаг-часына гэбул етмнрик, ондан JaxuibicbiHbi да JapaTMara ча-лышмырыг. Бэлкэ дэ буну садэчэ олараг бачармырыг. Америка ачмаг фикриндэ flejHaHK. Бизи марагландыран бу МЭСЭЛЭНИН KepyHM9j9H тэ- рэфидир. Бир инсан емрунэ бэрабэр олан 70 ил эрзиндэ гардашдан ирэлидир. Кери Ja Joл вармы? Вар. 70 ил керн, 70 ил бэри, дуз 140 иллик бир ]олун бaшындaJыг. Бэлкэ xeTMaJdK? Ьэлэ ки буну да кэсдирэ билмирик. ЭЬалинин кузэраныньш пислэшмэсини, игтисади, Иэм дэ мэ'нэви беИраны тэсдиг* -ioj0H статистика мэ'луматла-рындан мисал чэкмэк дэбдэ* дир. Мэсэлэн, Aejnp.iap ки, Базырда эЬалиннн haJaT сэ* BHjJacH биздэ АБШ дакындан 5 дэфэ ашагыдыр, орта aj-лыг эмэк Ьаггына керэ Азэр-6aj4aH сабиг Иттифагын га* лай республикаларынын ha-мысындан керидэдир, умуми истеЬсал Ьэчми 70-чи иллэ* рин c9BHjj9CHHa душуб, манат ranHjd jaxbi^iauibió вэ с. AejH6 устундэн кечирик вэ зэнн едирик ки, биздэн етду. Отдуму? Бу кун бир килограм гэнд учун невбэдэки гоча гадыны aJarnaJaH .автобуса минэ билмэк учун ушаглы гадына бела Joл BepM9j9H, суд, гатыг алмагдан втру езуну Jaлaн-дан шикэстл^э вуран чава-ны .палтар. ajarra6u, адичэ санчаг учун гоншу елкэлэр-дэ adJar9THMH33 лэкэ кэти-рэн гадынлары, дуза торпаг, Jara нишаста гатан, инсан* лыгыны rapa ranHja сатан та-чирлэри Ьэтта кермэмэзл^э вуруруг. Фэрли халгын фэр* сиз евладлары, бир емурлук тарихимнзин Jeтиpмэлэpи-днр бунлар. Бэлкэ бу да бир керкдур. Тэбиэтин. чэмк^а-тин гaнyнayJpyнлyглapы илэ paзылaшмaJaнлapa.. ез хош-бэxтлиJини гардашынын, да-Jыcынын, эмисинин. гоншусу* нун вэ нэhajэт. Ьамвэтанлэ-рикин бэдбэxтлиJи * уэариндэ гурмаг иcT9Jэнлэpэ 14р иллик зулмдур, дэрддир. Дун-Jaнын ез инкишафынын ]ет-кинлик ниллэсинэ гэдэм гoJ-дугу, инсан тэфэк. урунун. инсан бeJнинин Ьэлэ ачылма-мыш сирлэринэ сэмт тутул-дугу бир вахт да, эчиэбилэ-рин Jepлэ*кeJлэ эллэшдиклэ* ри икинчи миниллиJин Ьэлл-едичи денумундэ биз бир килограм этин, JaFын, гэндин киpифтapыJыг. Элимдэ бир мэктуб вар. CyмгaJытдaн jaзылыб. Муел-лнфин дeдиJинэ керэ, кэнч сосиалист шэЬэрини салан-лардандыр. вмурунун арха-да галан иллэриндэ эн зэрэр-ли саЬэлэрдэ чашылыб. Мэк-тубу бирчэ истэклэ Jaзыб. ДаЬа догрусу. биздэн бирчэ дилэJи вар. Зазыр ки, евдэ ушагларын ¿анында узугара-дыр. Бир а]дыр ки. Ьэр сэ-Ьэр ишэ кедэндэ «Ата, гэнд аларсан», дeJиб joлa салыр-. лар, ахшам элибош га1ыдыр. Бэ'зэн утандыгындан евэ га-jытмaг истэмир. Лазыр ки, мумкун олса, кемэк едэк, ти-чарэт тэшкилатларына де}эк, бирчэ йилограм гэнд версин-лэр. Алверчилэрдэ вар, кучу чатмыр... Ьэмин фэЬлэ Ьэлэ ез Ьа-лал зэЬмэтинин Ьесабына Ja-ша]ан атадыр, зиJaныны да Ьэлэлик езу чэкир. Бэс аилэ-синин вэ Ьамынын кезу га-багында эJpи Joллa доланан, Jaлтaглыг, икиузлулук, сат-гынлыг, сахтакарлыг вэ на-мэрдлик Ьесабына JaшaJы-шыны, hэJaтыны тэ’мин едэн-лэрин эмэллэри кимин куна-Ьыдыр? Бу кунаЬы нечэ 1у-]ачагыг? Бирчэ умид JaшaJыp. Назим Ьикмэт демишкэн, умид касыб чepэJидиp, Ьэлэ JeJи-рик. Онсуз бир кунумуз ол-масын. Чунк« бир халг орду-суз да JaшaJa билэр, черэк-сйз дэ, инамсыз да. BaJ о кундэн ки, умиддэн элини узэ. езу езундэн ajpылa, езу-нэ ]адлаша, мин иллэрлэ га-зандыгыны бир илин, беш илин чэтинл^инэ, мил)он иллик тарихини ¿етмиш илэ гурбан верэ. Галаны дузэлэ-чэк, мутлэг дузэлэчэк. Чавид ХАСПОЛАД. ДЭРМАН БИТКИЛЭРИ ЬАГГЫНДА ХАЛГ ТЭБИБИ НЭ БИЛИР, ЭЧЗАЧЫ АЛИМ НЭ ДШР? Атасы ^обан олуб. Ону да Ьэмишэ езу иЛэ суру отармага апарь|б. Белэчэ БэЬэрчинин ушаглыгы чел-лэрдэ-чичэкли дагларда, Ja-шыл Jaмaчлapдa кечиб. Инди Jaшы алтмышы aдлaJыб, амма JeH9 дэ даглардан, Ja-мачлардан ajpbwa билмир. СеЬбэтинин эввэли дэ, ахы-ры да кулдур, чичэкдир. Ьэ-рэсини дэ бир cefc дузуму илэ oxiuajbip. Бо]мадэрэн ачыды, дава-дэрман тачыды — JaJbiH ор-таларында aлaдэJмиш дэри-лир, кулу Topóaja JbiFbWbip, келкэдэ гурудулур, дэмлэ-Jh6 ичирлэр. Организмдэ олан агрылары арадан гал-дырыр, кучу артырыр. Мэ’дэ-дэ туршулугун гэнимидир. Узэрриксан, Ьавасан, мин бир дэрдэ давасан — туму-ну гурудуб caxлaJыpлap. Ики стэкан элиф JaFWHa бир стэкан узэррик гурусу текуб гaJнaдыpлap. TajHa-Jbi6-rajHaJbi6 олур Jeл хэс-тэлиJинин дэрманы. Агры-JaH Jepa суртурлэр. кечиб кедир. Балдырган, эфэллэри гал-дырган — зогуну тэмизлэ-Jнpлэp, азча нарын дуз ву-рурлар. Ким Jeca атэ^гана кэлэр. Ады кичитканды, нечэ дэрдэ дэрманды — KeJ икэн овуб дузла je, кер гаи дев-ранын нечэ rajflacbma душур. Де]уб Japaнын !усту-нэ roj, тез сагалдар. Дэмла-мэ Ьалында витамин чатыш-мазлыгы — рахит, синга, Tojyr корлугу, кезун селик-ли гишасынын вэ диш диби-нин илтиЬабы хэстэликлэ-ринин муалнчэсиндэ чох фajдaлыдыp. Бахма ки, би|анды, чатни кундэ Ьа]аиды — кекуну najM3fla jыFыб гурудурлар. Эзиб хэмрэ гатыр, черэк биширирлэр. К^чишмэни кэсир, тэнэффус |блунун, rapa4HjapHH хэсталикларин-дэ, ед кисэсинин илтиЬа-бында дэрман кими ишла-дилир. Эмакемэчи гочаиы чаван е]лэр — тэркибинда чохлу селикли маддэ вар. Синэни Jyмшaлдыp, ма’дэ вэ багыр-саг хэсталиклерини JyH-куллэшдирир. Судлэ raj-надыб ичсэннйз ( cojyrflaji-v мани Jox едар. нафас joлyнy тэмизлэр. Логмана дед нм хэстэлэн-мншэм, дедн кет 6arajapna-гыяыи ]аныиа — JajAa jap-пагларыны TomiajbiÓ ачыг кунэшли Ьавада гурудурлар. Сонра хырдала1ыб сах-ла^ырлар. Мэ’дэ вэ багыр-сагда насазлыг Ьисс еди-лэндэ онун бир херак га-шыгыны бир стэкан rajHap суда Д8млэjнp, он-он ики кун cahap-cahap ачгарына ики херак гашыгы ичир ва олурлар cancar лам. Чобащастыгы дэрманыны ичэнэ азар-безар jaxara дурмаз. Газа jara нштаЬ ачандыр. Бе]рэ]н хаста олан raTHpryJpyry дэмлаЗиб ич-св». Бэдэидэ гурду гурд-}овшаны яла алдурэрлэр. TymannajH Je, ол гуш кимн... БэЬэрчин киши Ja3bi-no3y билмир. Амма Ьэр отун, hep 4H43jHH дилини, * сиррини билир. Бэс бунлары Ьара-дан эхз едиб, кимлэрдэн ejp3HH6? — Атамдан ешитдиклэ-римдир Ьамысы, — flejHp. — РэЬмэтлик бутун битки-лари тань^арды, тэбии чи-чаклэрин гудратиндан хэбэр-дарды. ©зу онлардан дэр-манлар haзыpлaJap, хэста-лэри муаличэ едэрди. Aзэpбajчaнын рэнкарэнк битки epTyjyHflaH шимал белкэсинэ дэ зэнкин naj душуб. Давачи, Губа, Гусар, Хачмаз paJoHaapuHbiH эра-зилэриндэ нэлэр битмир! Эчдадларымыз онларын чо-хундан дэрман кими истифадэ етмиш, бунун rajfla-ларыны евладларына, нэвэ-нэтичалэрина дэ ^рэтмиш-лэр. Бела-бела туркэчарэ-чилик нэсилдэн-нэслэ кечиб ел тэбабэти JapaHbi6. Хачмаз paJOHyHyH Гочаг-лы кэндинда JamaJaH Б. МИРЗЭБЭЮВ да бу тэба-бэтин бнлнчнлэриндэнднр. — Атам Ьеч кэси наумид rajTapMa3, haMbija урэкгди)-рак верэрди. — О, сеЬбэ-тина давам.едир. — AyHja-да чарэсиз дэрд    Joxfly . керун челлэримиздэ нэ гэ-дар от, кул, чичэк вар, Ьэ-рэси    бир дэрдин    дэрманы- дыр.    Мен елэ    билирдим сездур дэ flejHp. Сонра кер-дум пэгигетэн белэдир. Нэ jaxuibi да адлар    rojyay6 онлара:    гантэпэр,    гузугу- лагы, какликоту, гуланчар, перпэрэн, этирсунбул; дэм-оту,    HajTHKaHbi,    чинчилим. марчанкилэ, хэшэнбил... CaJмaглa гуртаран flejwi. БэЬэрчин дэ атасына чэ-кйб,    биткиларчн    муалйнэ хассэлэринэ, агрыкасмэ га* билиJJвтинэ бвлад    олуб. Ва бир кун... МуЬарибэдан сон-ракы ил иди. Колхозу и мал-гарасына готур душ-мушду. Энчам чэкв бил-мирдилар. Ону KOMaja ча-гырдылар. Отлардан мал-Ьэмлэр Ьазырлады, муаличэ ja башлады. Ьамысы са-галды. Идарэ heJ’aTH тэ-рафиндэн пулла мукафат* ландырылды буна керэ. Одур-оудур тэбиблик едир. Инди Б. MHp3a6aJoey Хачмазда TaHHMaJaH аз та-пылар. МэслэЬэт вэ муаличэ учун дикэр ра]онлардан да JaHHHa калан олур. Ьэт-та Орта Ас^адан вэ При-балтикадан, Курчустандан ва Щагыстандан хэстэлэр габул едиб. Эсасэн дэри-зеЬрэви хестэликлерин, Japa вэ екземаларын муали-часи илэ машгулдур. BeJ-рэкдэн ва ojH&raapAaH ду-зун кэнар едилмосини, гаи тэЗДигинин низама салын-масынын ]олларыны да билир. Ьеч кимдэн эсиркэ- мир шэфа паJыны, беш-он куна сагалдыр кучу чатан хастэликлэри, japaлapы. JaJ-najbi3 дагларда, JaJ-лаглардадыр. Лазыми бит-килэри *гoплajыp, тэдгиг едир, дэрманлар Ьазырла-jbip. Бу joллa кичиткан, 6hJs(h, дэвэдабаны,' дэркил (итбурну), эвэлик, naJbipoTy, чаван палыд габыгы, -Ьэми-шэчаван балдырган, ynjap-паг оту, чанаваркилэси оту онун эллэриндэ шэфавери-чи мэлЬэмлэрэ чеврилир. — Халг тэбабэти эса-сында дэри хэстэликлэри-нин муаличэси узрэ кооператив тэшкил елэмэк иста-JnpaM. — БэЬэрчин yp9j№ ни ачыр. — Озумэ кемэк-чилэр ахтарырам. Эл-элэ вериб ишлэJэpик. Ьэм дэ билдиклэримдэн cejлэjэpэм онлара. Белэ адамларын гэдр-rnjM9THHH уча тутмаг, raj-гыларына галмаш, вахтында хусуси тэЬсил алмаларына шэраит JapaTMar лазымдыр. Бу мэгсэдлэ Н. Нариманов адына A3ap6aj4aH Девлэт Тибб Университе-тиндэ халг тэбабэти факул-тэсинин ачылмасы jaxшы оларды. Университетин фар-м акогнози j а вэ ботаника ка-федрасынын профессору, эчзачылыг елмлэри доктору, республиканын эмэкдар провизору Исрафил ДЭМИРОВ фикримэ шэрик чыхды: — Ьэлли вачиб мэсэлэ-дир. Чиндэ. Ьиндиетанда, Ираида вэ бир сыра дикэр елкэлэрдэ ajpbina халг тэбабэти институтлары japa-дылыб. Биздэ исэ дэрман биткилэри тэкчэ эчзачылыг факултэсинин тэлэбэлэринэ вJpэдилиp. Ушаг Ьэкимлэ-ри, терапевтлэр, чэрраЬлар, стоматологлар бу имкандан мэЬрумдурлар. Нэтичэдэ эксэр мэ’зунларымыз дэрман биткилэрини танымыр, халг тэбабэтиндэн бихэбэр олурлар. — Дэрман бяткилэрин-дэн бу кун нечэ истифадэ едилир? — A3ap6aj4aHAa дерд мнндэн артыг чичэкли битки неву jeramHp. Онларын aKcapHjjaTH муаличэ ahaMHj-ja^HAHp. Лакин инд^эдэк елми:    тэбабэтдэ ишлэнэн 150, халг тэбабэтиндэ истифадэ едилэн 120 дэрман биткиси eJpэнилмишдиp вэ бу невлэрдэн Jaлныз 25-и ]ыгылыр. Гырх нова гэдэр дарман биткисини исэ дикэр республикалардан алмага мэчбуруг. — Макар Ьэмин биткилэр езумуздэ JoxAyp? — Вар. Ьамысындан вар. JaJылдыFы Jepлэp, тэбии еЬти]атлар да мэ'лум-дур. Биткинин тэдарук raj-дасы да eJpэнилиб, нэ вахт вэ нечэ топланмасы, нэ чур гурудулмасы барэдэ тэ’ли-матлар да Ьазырланыб вэ мувафиг ташкилатлара тэг-дим едилиб. Амма бунлара ghaMHjJaT .верэц. JoxAj> Флорамыз Ьолэ кифajэт гэдэр rajrbi rt.tV J6haia олуИ-Majbi6, элэлхусус дэрман биткилэринин г.ауЬафизэси вэ истифадэси истэнилэн caBHjjaAa де}ш|. Ьалбуки, онлар бир сыра Ьалларда эвэзедилмэз профилактика вэ муаличэ васитэсцдир. Бачарыгла истифадэ олун-са, тэдаруку елми эсаслар-ла тэшкил едилсэ республиканын муаличэ муэссисэ-лэринин, аптек шэбэкэси-нин, KHMja-эчзачылыг сэ-HajecHHHH. Ьабелэ эЬали-нин еЬти]ачы тамамилэ едэ-нилэ билэр. Анчаг тэдарук ишиндэки чатышмазлыг-лар вэ негсанлар буна им-кан вермир, Ьэр ил мумкун олдугундан аз чешид-«дэ вэ мигдарда хаммал jbi-гылыр, устэлик о, девлэт стандартына yjryH кэлмир. \— Ьазырда дэрман биткилэринин тэдаруку илэ ики тэшкнлат — •СэЫ^э Назир ли Jhhhh Баш Аптек-лэр Идарэси вэ Азэритти-фаг мэшгулдур, бир тэшки* лат — Азэрба1чан «Фарма-cHja ИстеЬсалат Бирли]и исэ онлардан республика-мызда истифадэни тэшкил едир. Бу иши бир элдэ чэм-лэщдирмэк олмазмы? — Нэинки олар, Ьэм дэ лазымдыр. Ьэлэлик исэ тэ-дарукчу тэшкилатлар дэр- * май биткилэринин муЬафизэ-синэ вэ сэмэрэли ишлэ-дилмэсйнэ диггэти йртыр-малыдырлар. Буна хамма-лын тэдарук MHrJacbiHbiH MYэjjэнлэшдиpилдиjи, jbl-гымын тэшкил олундугу андан башламаг зэруридир. Кэрэк дэрман биткилэрини тoплajaнлap арасында иза-Ьат иши апарылсын, CahHj-ja Haзиpлиjи органлары-нын. ичазэси олмадан aj-ры-ajpbi шэхслэрин бу хам-,малый тэдарукундэ ишти-ракына joл верилмэсин. A3ap6aj4aH Гафгазда дэрман биткилэри илэ эн зэнкин республикадыр. БэЬэрчин кишинин сезудур: Ал-лаЬ Ьэр дэрдин дэрманыны вериб бизэ. Дуз де]ир. Дэрман биткилэри тэбии сэр-вэтимизин тэркиб Ьиссэси-дир, халга мэхсусдур, елин малыдыр. Ел малыны исэ елин езу ropyjap, елин езу ишлэдэр. Toj Ьамынын — бутун халг тэбабэти били-чилэринии, тэдарукчулэрин, эразисиндэ дэрман биткилэри олан pajoнлapын, колхоз вэ совхозларын, мешэ тэсэрруфатларынын гувва-лэри бирлэшдирилсин. Ьэрэ ез имканы дахилиндэ бу г^мэтли хаммал ehrajara-нын тэдарукунэ кемэк елэ-син. Онда муаличэ битки-лэриндэн даЬа сэмэрэли истифадэ едилэр, онлар тэбии дэрман кими езумузэ дэ чатар, харичи базара да чыхарылар. Бариз ЭСЭДОВ, «Халг газета»нин мухбири. ЧаНУБИ ОСЕТИНА: JEHH СИЛАНДАН ИСТИФАДЭ ЕДИЛМИШДИР БОРИС 1ЕЛТСИНИН MYCAhHBdCH РСФСР Президента Борис JeflTCHH «Шпикел» жур-налынын мухбирлари ила МусаЬибэсиндэ демишдир: Адамларын h8Jaтыны Jaxmbi-лашдырмаг вэ сарбэстлэш-дирмэк, демократии, мэдэни инкишаф Joлy илэ кетмэк— эсас мэгсэдими бунда ке-рурэм. Суал верилмишдир ки, YKpajHa вэ дикэр респуб-ликалар олмадан Pycnja jaшaja билэрми? Президент суалын чавабында демишдир:    Ленилэшдирилмиш    Ит- тифаг JapaAHHMacHHa Ьеч олмаса бирчэ имкан да вар-са, буна чалышмаг лазымдыр. Лакин бу масалэни рес-публикаларын езлари Ьэлл етмэлидирлэр. Нэ гадар ки. буна умид вар. май башга тэклифлэр ирэли сурмэк фикриндэ дeJил8M. Ленилэш-дирилмиш Иттифага инам вар, бу масэлэ барасиндэ чари илин ахырынадэк га-рар гэбул едилэчэк. РСФСР Президентиндэн сорушмушлар ки, совет ну-"вэ .силаЬларына нэзарэт кимин элиндэ олмалыдыр. О демишдир:    Бу проблеми суверен республикалар бир-ликдэ Ьэлл етмэлидирлар. Биз бу мэc,yлиJJэта ез узэримизэ кетурмэк элeJ-Ьинэ дeJилик, бела ки, Ру-cHja вэ Иттифаг бу силаЬа бирликдэ нэзарэт етсинлэр. Дикэр тарэфдан ела JeHH нэзарэт механизми форма-лашдырылмалыдыр ки, Ьеч кэсэ тэкликде ayJmbhh бас-маг имканы вермэсин. Бу кун нэзарэт Иттифаг Пре-зидентинин элиндэ дир. Тэ-биидир ки, биз Горбачовла. мудафиэ назири, баш гэ-раркаЬын ранен ила. Га-захыстандан вэ Укра1надан олан Ьэмкарларла бирбаша элагэ caxaajbipbir. Реал тэЬлукэ JapaHca, биз мэс-лэЬэтлэшэчэк, сонра исэ девлэт башчысы гати гэ-рар гэбул едачак. СеЬбэтин ахырында Ал-мани]а журналистлэри сорушмушлар: СИз инаныр-сынызмы ки, башчылыгы-ныз алтында Pycnja бе-JyK девлэтин Ьермэт вэ нуфузуиу езуна rajTapanar? РСФСР Президента белэ чаваб вермишдир:    Бу мЗгсэди haJaTa кечирма)э ола билсин гемрум 'чатма-ды. Анчаг меЬкэм амин эм ки, Pycnja JeHa дэ езуна ла]иг jep тутачаг. Чэнуби Осетра эразисин-дэ jauiajbiui мэнтэгэлэри-нин шиддэтли атэшэ тутул-масы сон дэрэчэ амансыз вэ кезлэнилмэз характер кэсб едир. Мухтар ennaje-тин HH4>opMacHja комитэси мэтбуат мэркэзинин верди-JH хабара керэ, етэн кеча Схинвалинин шимал вэ ча-нуб учгарларына иричаплы пулеи^отлардан, гумбара-атанлардан, артиллер^а топларындан вэ «Алазан» долудагыдан системлэрин-дэн JeHa дэ шиддэтли атэш ачылмышдыр. ^рли вахт-ла саат 3.45 дэгигэдэ исэ динч сакинлэрэ гаршы ар-TH.iAepHja силаЬынын бе- JyK дагыдычы ryeeaja малик JeHH невлэриндэн истифадэ олунмушдур. Кур-чу тэрэфин мэЬз Ьансы силаЬдан истифадэ етд^и Ьэлэ мYaJjэнлэшдиpилмэf^ мишдир. Схинвалидэ 13 ев xejли дагылмыш, коммунал хид-мэтинин муЬум o6JeKwapH зэдэлэнмишдир. Илкин мэ*-лумата керэ. агыр Japaлaн-мыш сэккиз нэфэр хэстэ-xaHaJa чатдырыдмышдыр. Зэрэр чакэнлэр арасында ушаглар да вардыр. Осетин тэрэфи Japaглылapын Никози, Тамарашени, Ере-дви, Ергнети курчу кэнд-лэриндэ JepaamaH атэш нег- тэлэрини мэЬв етмак учун учун чаваб атэши ачмышдыр. ССРИ Дахили Ишлэр Назирл^инин хусуси ко-MHccHjacbi Чэнуби OceTHja-да ]араглыларын чина]эт-лэринин тэЬгФини давам етдирир. KoMHccHjaHbiH ну-MajDHAacHHHH деди]инэ керэ, курчу вэ осетин тэрэф-лэринин гаршыдурмасы дев-рундэ (бу просес бир илэ JaxbiHAbip ки, давам едир) мухтар B^iajaTAa 260-дан чох осетин Ьэлак олмуш, 500-э JaxbiH адам japaлaн-мыш, 112 нэфэр иткин душ-мушдур. Осетинлэр 98 кэнддэн говулмушлар. KYP4YCTAH ПРЕЗИДЕНТ!! МЭТБУАТ ХИДМЭТМНИН МЗ’ЛУМАТЫ Курчустан Президентинин матбуат    хидмэтиндэн мэ’- лумат алынмышдыр. Мэ’-луматда    дeJилиp:    «Гори paJoHyHyH префквктли]индан хабар вермишлэр ки, HOja6-рын 15-дэ саат 20.30 дэгигэдэ    Схинвали шэЬэри вэ Тбети    кэнди тэрэфиндэк ССРИ Дахили Ишлэр На-зирл^инин дахили гошун-лары осетин екстремистлэ-ри илэ бирликдэ Земо Ни- JEHH ДИН, JEHH ПЕЛЕЭМБЭР кози вэ Квемо Никози курчу кэндлэрини зиреЬли транспорт]орлардан вэ автомат енлапдан атэшэ тут-мага башламышлар. Атэш нojaбpын 16-да сэЬэр саат З-дак давам етмишдир. Ьэмин кэндлэрин сакинлэри Тристан Мчедлидзе вэ Ма-харе Латсабидзе башла-рындан куллэ Japacbi ал-мышлар. Бун дан башга, мэркэзи гэзетлэрин ва республика нвшрлэринин Ьадисэ JepHHa кэлмиш журналистлэри-нэ, Схинвали шэЬэринин вэ Чава ра]онунун комендант-лыгына билдирмишлэр ки, Ьемин кечэ бу кэндлара 50-ja JaxbiH мина вэ реактив мэрми атылмышдыр. Лерли сакинлэрин деди]ина керэ, бу, сон ajлapдa ачы-лан эн интенсив атэш ол-мушдур». !арадычысы кечмиш идмаи шарЬчиси Раалдир (Франса). Реал езуну муасир дааруи масиЬасы — жиласкары ад-ландырараг да|ир: «BetuapHj-)атин тала)ниа кара узармма 6ajyK мас'улЦЦвт душур. Май онлара Аалахиммн #)уд-насмЬатларинн чатдырмалы-)ам. Равлнн фикринчв Jafla-хнм «Инчнл»ин илк нэш рин да аарилди|и кими АллвЬ jox, сама алчней кими тарчума олуималыдыр. КУРДЛвРЭ ГАРШЫ ДЭ1УШ ЭМЭЛШ1АТЛАРЫ AccoшиeJтeд Пресс Акентл^и хэбэр вермишдир ки, базар куну Ираг гошуклары Ирагын шималындакы курд-лэрин ]ап^ыш мэнтэгэлеринэ атэш ачмышлар. Белэ еЬ-тимал едирлэр ки, бу, Багдадын кениш Ьучумунун баш-лангычыдыр вэ бундан мэгсэд елкэнин шимал рекиону-на сэрт нэзарэт етмэкдэн ибарэтдир. ДeJYш эмэлиJJaтлa-рынын Jeнидэн башланмасы бир Ьэфтэ бундан эввэл Кур-дустан YcJaнчылapы илэ Ираг Ьекумэти арасында элдэ олуумуш атэшин дajaндыpылмacы барэдэ сазишин позул- масы демэкдир. Дэмэшгдэ Курдустан вэтэнпэрвэрлэр иттифагынын нума1эндэси билдирмишдир ки, Багдад ез гошунларыны ГYPкиJэ сэрЬэдиндэки ЗаЬу шэЬэриндэн тутмуш Иран эразиси jaxынлыrындaкы Ханэкин JaшaJыш мэнтэгэсинэ-дэк олан бир хэтдэ чэмлэшдирмишдир. БМТ-нин Ираг-дакы експертлэринин дедиклэринэ керэ, Ьекумэт ордусу jaxынлыгдaкы кэндлэрдэн эЬалини башга Jepлэpэ кечу- РУР- 1УГ0СЛАВИ1А ОРДУСУ ВУКОВАРЫ ало кечирмишднр Ьэрби комендантлыг рэсмэн тэсдиг етмишдир ки, Лу-гсслав^а ордусунун белмэлэри Вуковары демэк олар оу-тунлуклэ элэ кечирмишлэр. Команданлыгын мэ’луматында дeJилиp: ШэЬэрдэ Jaл ныз Хорватка мэркэзи haкимиJJэт органларынын нэзарэ-ти алтындан чыхмыш aJpы-aJpы екстремист груплары му-гавимэт кестэрирлэр. Онлар мулки шэхелэри, о чумлэ-дэн гадынлары вэ ушаглары киров сах^ырлар. Ьэрби органлар хэбэр верир ки. Вуковар Jaxынлы-гында ики ajдaн бери давам едэн дeJYШЛэp заманы Хор-ватканый силаЬлы дэстэлэри эн эввэл Вуковарын серо эЬалисинэ гаршы агыр чинaJэтлэp терэтмишлэр. Бу оа-рэдэ ордунун элиндэ тэкзиболунмаз дэлиллэр вардыр. Белград телевиз^асы Вуковардан Ьазырладыгы ре-портажларда бошалмыш мэЬэллэлэрин зирзэмилэриндэн тапылмыш мeJидлэp кестэрмишдир. Ьазырда Вуковарын кучэлэриндэ учадан данышан гургусу олан автомобил Ьэрэкэт едэрек XopвaтиJa эскэр-лэрлми тэслим олмага вэ кестэрилэн конкрет Jepэ кэлчб силаЬ д ¿ерэ гoJмara чагырыр. Е)ни заманда орду ики aJлыг кучэ двJYшлзpинэ мэ -руз галмыш эзабкеш Вуковарын минлэрлэ сакининэ тнб-би вэ башга japдым кестэрир. ;
RealCheck