Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4
Previous Edition:

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, May 17, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - May 17, 1992, Baku, Azerbaijan I    ■ХАЛГ ГЭЗЕТИ 17 MAi Í992-4H ИЛ. Hi 96 s» Tí Бел» баЬалыг, бел» гшлыг вахты екшдэкдэ кн, jar» пендир кнмн аз гада узэррнк мал алыкиадан заводун ая-барлврыцда галыб хараб ©лур, дузу, вцацйадыг. Сояра да шубЪалацдш яя, Jana Kejtjjejjani за], ajpasbi в» cyjy Ьэмишэкявдэк чох оддуру учун муштарвсн тапылмыр, ja да завод р8кборля)н ивы кЫалэдиб пфюхмнн гзлдырмаг учун фурсэт кезла|нр. Аяма буяларыя Ьеч баре AejHa- Эрзаг НаэирлиЗявдэн алын-мыш Ьзмин мэмгуба ©сасэн -март ajbrunaa е’тибарэн э’ла яев судун бар килограмынын пфяати 3 манат 30 гэпикдэн 6 маната, биринчи вэ икначи нов судун hap килограмынын ги]мэти исэ мувафиг олараг Инди чох аз mej дэЗишмэз галыб. Дввлзт структурларын-дан тутмуш, инсани мунаси-батлэрэ, Ьэтта эн ги>мэтли мадди вэ мэ’нэви дэЗэрлэрин чэмиЛэтдэки -мевгелэринэ гэдэр baP'iuej дэЗишиб, зввэл-кн ш г клин дэн узаГлашыб. Лахшы-пис тэрэзисинин даЬа чох Ьансы тэрэфэ меЗллэнди-Jhhh де]э билмэрик. Амма аЗдын олан Ьэлэлик будур ки, куч» демокршгиДасындан о Je-на «ечэ билмэмишик. Рее* публикамызын идарэетмэ структур ла рында. HTTHcaAHjja-тымызын JeHH тэлэблэрэ yj-рун шэкилдэ такмиллэшди-рнлмэси истигамэтиндэ эсас-лы ислаЬатлар JiaJaia кечи-рилмир. Бурокраггик энкэл-лэр, хусусил» ДЭ rojMOT ©3-башьшалыры аз-чох элдэ 0twhJ«mh3 муст эг л ли ja дэ ма-ае олур, беЬрандан чыхмага имкан вермир. Ахы JeHH чэ-muJJ эт гуручулуру haJaTHH буту« саЬэлоринин ©Jhh эахт-да„ Ьам дэ реал шэкилдэ де-мократиклэшдирилмэсини тэ-лэб едир. БеЗлэганда бунун бир даЬа шаЬиди олдуг. РаЗондакы jap-лендир заводу эЬалинин ан чох ehrwja4 дуЗдугу мэЬ-суллар истеЬсал едир. Ьэтта белэ касад вахтда, Ьэрч-мэрчлик шэраитиндэ илдэ pajoH чамаатына 527 тон пендир, 111 тон jap сатылыр. Гакчэ бу илин биринчи ру-бундэ ahaflHja 18 тона JaxbiH jar, 82 тона JaxbiH пендир кендэрилиб. Заводда бизэ де-дилэр ки, зкэр тэсэрруфат-лар маЬсул истеЬсалыны ар-тырыб завода даЬа чох суд кевдэреэлэр мэЬсул Ьэчми-ни эн азы икн дэфэ артыра билэрлэр. Тэеэрруфатлар исэ aj6aa{J суд истеЬсалыны азал-дыр. Масэлэн, тэкчэ втэн бир илдэ завод 8. 480 тон авэзинэ 7. 812 тон су\Д алыб. Эслиндэ hap iuej елэ бу-нунла багльгдыр. Суд нстеЬ-салынын азалдырыны керэн бэ’зи башбилэнлор тэ’чили бир нечэ ра|)она мэктуб квн-дэриблэр ки, судун тэЬвил ги|мэти артырылсын. Республика Кэнд Тэсэрруфаты вэ Jhhh ©ЗрэнмэЗэ чэЬд костэ-рЧблэр. Мэ'лум олуб Щ, 2UU знрли]ин равбэрлиЗшпш Ьэ-мин гэрардая, даЬа доррусу. мэктубдая хэбэри )охмуш. •Белэяяклэ. судун гиЗ-мэти ааээлки Ьэддинэ чатдырылыб JaFbiH килограммы 87 манат 43 гапи)э, пендиринки исэ мувафиг олараг 32 манат 82 rarmja вэ 24 манат 38 гэии-ja евдирилиб. Анбар елэ бил садгиниб-супурулуб. Зааодда-кылар вэ рвЦондакылар до-риня эн нэфас алыб дар. Амма бунунла hap mej битябми, jape сагалыбмы? Девлэгг сэв»и»сшадэ апары-* дан нхябашлы ся^эсэт ячfu-' мая в» дешж&т Тэсэрруфагла-рыны чыжылмеэ вэзн>|етдэ tpjy6. Бирча мясал fleje«; Эввэллэр молхозлар гуввэли Земнн hep ммограмыны 24 ramija алырдылар. Инди бу ntjaoT 10 дэфэ аргырылыб. Кем дэ бел» уедвнлраг ар-тьш тэкчэ jeac саггышында де^ил. МуТэхэосислэрин he-сабламаларына керэ, ичти-маи тэс»рруфа1глара сатылан хаммалын, .eforajar Ьиссэ^э-ривнн вэ техниканын ги}мэ- Т93Э ХЭБЭР, КвННЭ Д9РД ШМ8Т 01УНБАЗЛЫГЫ ЧАН АРЫ ЬАМЫНЫН    БАШЫНДА СЫНДЫРЫР 4 вэ 5 маната гаддырылыб. Хэбэр раЗюна чатан кими Ь©1-вандарлар севиниблэр. Севи-ниблэр ки, нэЬаЗэт, »маклер« ©з лаЗигли гиЗмэтин алды, Ьеч олмаса тэсэрруфатын бу саЬэсиндэн кэлир квту-рэрлэр. Амма Ьамишэки кими бу севинч дэ узун сур-м»3иб, чунки тэдбир Зарым-чыг олуб. Лаг-пендир заводу вз кэлирини, чыхарьшы, 25 фанз тичарзт элавэсини Ье-саба вурандан сонра е’лан едиб ки. Загын бир килогра-мы 235 манат 52 гэпиЗэ, 50 фаизли «Брынза» пендири-нни бир килограмы 87 манат 83 гэпиЗэ. 40 фаизли «Брынза »нын килограммы 65 манАт 62 гэпиЗадир. Елэ заводун анбарьпада НЗирми тон Заг, 14 тон пен-двр дэ бундан сонра галыб хараб олмага башлаЗыб. Ра- £>нун мувафиг тэшкилатлары аЗ-куЗ галдырыб этраф ра-|онларын да диггэтини буна чэлб едиблэр, гэрарын кон-крет олараг Ьансы ( идарэ, кимлор тэрэфивдэн эерилди- ШЬЭ УЧУН «ТУЧИЛИ МРДЫМ» Ларалы эскэри aoJ^ih Mej-¡анындан чыхармаг чэтин в горхулу ишдир. Чунки бу-[у челгпзахт атэш алтында тмэк лазым кэлир вэ бэ’-эн блшгаларыны хилас едэр-:эн 1санитарлар ©злэри ha-шк олурлар. Бакы Кеофизи-(ичиЬаз ИстеЬсал БирлиЗин-[э бурахылан зиреЬли тэ’чи-[и Зардым стансиЗалары бе-1э йалларын гаршысыны ал-йага квмэк едэчэкдир. Бура-ta аргыг 6 белэ стансиЗа ha-[ырланмыш вэ тэ’Зинат Зери-¡е кендэрилмишдир. Бунла-Ьын саЗэсиндэ индн Заралы-1ары A©jym меЗданындан нэ-Енки нисбэтэн тэЬлукэсиз Шэкилдэ чыхармаг, Ъэм дэ энлара оператив тибби Jap-лым кветэрмэк мумкун ола-чагдыр. Ларалыларын ЪэЗаты исэ белэ Зардымын вахтында эстэрилмэсиндэн ' асылы лур. Бирликдэ зиреЬли тэ’чили Зардым стансиЗалары илэ ja-нашы, cajjap травматоложи чэрраЬиЗЗэ вегонларынын истеЬсалына да башланмыш-дыр. Оператив 4appahHjJa Зардымы кветэрмэк учун бу-тун зэрури шеЗлэрлэ тэчИиз олуннуш бу вафнлар чэбЬэ шэраитиндэ эвэзеиздир. Бу кунлнрдэ республика СэИиЗ-Зэ НазирлиЗинэ Aaha ики белэ вггон верилмишдир. БирлиЗин коллективи чэб-haj3 квнуллу кедэн Золдаш-ларьшы да унутмур. Бу ja-хынларда онлара бирлиЗин бартер Золу илэ алдыгы эр-заг мэЬсуллары квндэрип-мишдчр. Онларын Ьамысы-нын иш jepH сахланмышдыр, икиг^т артырылмыш эмэк Ьаггы исэ аилэлэринэ вери-лир. Азэривформун яухбнрв. ТУНЧЛАШАН ГЭЬРЭМАН Шэрур (мухбирнм издан) |1эЬэррэм СеЗидов Шэрур Ра-он Дахили Ишлэр Шв'бэсин* ;э чалышырды. Милис капи* таны иди. 1990-чы илин ган-лы Занвар кунлэриндэ торпа-гымызы ермэни тэчавузундэн горуЗаркэн мэрдликлэ Ьэлак олмушдур. Чэми 38 Зашы вар-ды. Икц ушаг атасы ИзЗатдан дахтсыз кетди. Анчаг шэрур-флар МэЬэррэм CeJ«Aoey бир да унутмамышлар. МэЪэр-мин мэзары узэриндэ japa-ыглы абидэ учалдылмыш, эЬэрдэки кечавиш А. Бабуш кин кучэсинэ онун ады верилмишдир. Бу Захынларда кучэнин кю-рэчэЗиндэ шэИидин тунч бусту го^улмушдур. Буст M9A9HHj-Зэт шв'бэсииин xejpMjíja тэд-бирлэриндэн JbiFbwaH вэсаят Ъесабына учалдылмышдыр. Абидэнин Ьнзырланмасында Харков шэЬэриндэки бэдии сэнаЗе икститутунун муэлли-ми СеЗфэддин Элиоглунун xej-ли зэЬмэти олмушдур. Бу Захынларда—М. Се]йдо-вун 40 Зашы тамам Олан кун абидэнин ачылыш мэраенми олмушдур. АЛИАНМАДА МИГАМ М9ЧЛИСЛ Берлин.Захынлырындаяы Ьозея шэЬэрчи|яндэ jyHECKO Заныида фэаляЗЗэт кестэрэи эн’энэви иусиги узрэ беЗнэл-халг шуранын -«Мурам» тэдгягат групунун елми ссссн)мы кечирилмишдир. Бу ие’тэбэр елия мэчлнедэ республика Елмлэр АкадемRjacu Архитектура вэ Иячэсэяэт Институту АзэрбаЗчав xáar муснгясияин тарнхн вэ нэзэриЛэси ше’бэеявяя баш елми ишчнея Сэйубэр Батырова да иштн-рак етмишднр. Мусигишунас алии мухбнрнмизэ демншднр: f —«Мурам» трупу бр нечэ Цл эввэл Зарадылыб. Мэгсэд эн’энэви шэрг мусигиси тэд-гигатларыны элагэлэндирмэк вэ истигамэтлэндирмэкдир. Бу група АБШ, Инкилтэрэ. Франса, Алмани]а, Полша вэ Иранда, Иабелэ Озбэкистан, Газахыстан вэ Тачикнстанда JáuuajaH мусигишунаслар да-хилдир. Шэрг муснгисици ej-жэн алимлэриимлк мэчлнеи 1988-чи илдэ Берлиндэ ке (рилмишдир. АзэрбаЗчан :ткаЬы барэдэ мэ’рузэм >рг мусигисинин биличилэри )эфиндэн марагла гаршы-1ы. Мэчлнсэ Агахан Аб-дуллаЗев, Замят ЭлиЗев вэ Эдалэт Вэзировдан ибарэт уч-луЗун ифасында мугамлары-мызын лент Зазыларыны ‘да алармышдым. Ь АзэрбаЗчан, фарс, ©эбэк. тачик-, турк, у1гур, туркмен мутамларыны ©Зрэиэн керкэм. ли мусигипгунасларыи чы-хышлары олдугча мараглы иди. У. РеЗнЬардт (АФР), B. Фелдман (АБШ), О. РаЗт (Инкилтэрэ) турк мусигиси барэдэ Зени тэдгигатлардан сеЬбэт ачдылар. М. МэссуДании (Иран), Ь. Туманын (АФР), Ш. ЬосэНВД (Франса). C. Жеранск-Коминенин (Пол. ша) мэ’рузэлэри шэрг муси-гисинин нэзэрй' проблемлэри нэ Ьэср олунмушду. Керуш-лэрдэ вэ свЪбэтлэрдэ Ьисс олунурду ки, Гэрбдэ АзэрбаЗчан мугамларына мараг ол-дуЛа бвЗукдур. Мугамлары-мызын ©Зрэнилиб тэда«г еднл-мэси, бутун дунЗада За]ылма-сы учун исэ Ьамыдан чох биз „ш кврмэли^к. г г'эриБОВ Элбэттэ, чох аз ш©3 дэЗиш-ди. Садэчэ олараг, Ьансы бу-режратьшеа сун’я суратдэ за-ратщыгы элавэ проблем Ьэлл олунду. Дик эр проблемлор исэ кэнддэ дэ, заводда да галмагдадыр. Ленэ ЬеЗвандар суду су гиЗмэтинэ сатачаг, суд истеЬсалы арпмаЗачаг, )енэ завод суд сарыдай нор-луг чэкэчэк. Отэи ил апрели« 20-дэк раЗонун тэсэрру-фатларында завода 20 той суд кэлмишдиеэ, бу илин Ьэ-мин деврундэ истеЬсальш Ьэчми бирдэн-бирэ в тон аза-лыб РаЗон аграр-сэна!3е ком-бинатындан алдыгымыз мэ’-лумата керэ, илин аввэлин-дэя бэри раЗонун бутун тэ-сэрруфатларында суд йстеЬ-салы азалыб. Ьэм дэ бунун сэбэби тэкчэ мадди мараг деЗил. Кэнд тэсэрруфатында чалышанлар, елэчэ дэ Ье|38андарлар нэин-ки газанч кеггурур, эксинэ, куибэкун зиЗана душурлэр. ти бнрдэн-бирэ 10-15 дэфэ, бэ’зи Ьалларда исэ 40 дэфэ галдырылыб. Кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын сатьшд гиЗмэтлэри исэ эн Захшы Ьал-да 4-5 дэфэ артырылыб. О да чох вахт Зухарыда деди-JHMH3 кими, ©лчулуб-бичил-мэдэн, сэриштэсиз вэ кечичи бир Нал кими. ЬеЗвандарлар деЗирлэр ки, бир килограм Зсм исэ 5 манат 40 гэпиЗэ баша кэлир. Демэли, кэндли бир килограм суду, ©зу дэ э’ла нее суду 3 манат 30 гэ-пиЗэ сатмага, тэкчэ гуввэли JeM учун исэ буидан ики дэ-. фЭ арТЫГ ХЭрЧ Ч9КМЭ09 мэч- бурдур. Биз Ьэлэ башга хэрчлэри демирик. KepyHAyJy кими, бутун тэ-рэфйэр бу алгы-сатгыда уду-зур. Эн чох удузан исэ алы-чыдыр. Чункн онун нэ суду, гатыгы, нэ е’малчыЗа тэ’сир етмак кучу, нэ дэ пендир вэ jap Ьазырламаг имканы вар. Башга сезлэ десэк, гиЗмэт «при1шскасын»|дан Ьеч кэс фаЗда кетурмур. Бэс онда нэ учун бу Золла кедирик? Башга Х>л Захдурму7 Керунэяэ кетмэк учун 1ол лаэым деОил. Садэчэ олараг рвал вээя^этившзн га1даЗа салмаг, беЬраидан чыхмаг учун илк невбадэ иг-тисади))аада (елэчэ дэ нчти-маи-CBjacH haja^a) сабитли-3» наил олмаг лаоымдыр. Девлэгг ©з тсуяуиу кветэрмэ-лн. ©з варлыгыны тэсдиг ет-мэлидир. Девлэт зэиф душ-муш саЬэлэря ajera гаддыр-маг у^уи бугуя чеЬтяЗатлары Ьэрэкэтэ кэтиряэлидир. Гэ-риоадир, дургунлуг дедЩи-миз, амма индкиндэн даЬа чанлы, даЬа мэЬсулдар дввр-лэрдэ довлэг ЬеЗваядарлыга, даЬа догрусу, эЬалини эр-загла тэ’мин едэн саЬэлэрэ дотаси]а верирди, белэ ка-сыб, белэ уэмун вахтымызда исэ нэ Зардым вар, нэ дэ rajpbi. Эксинэ. девлэт кэндэ гэним кэсилиб, девлэт е’мал сэна^есини зэли мши кэндин чанына дарашдырыб. Эсли-нэ бахай да елэ сэна]еннн дэ B93HjjeTH урэкачан де]ил. Нэтичэ умуми вэзнБэти-мизи а>дын кестэрир:    Бу илин уч аЗьшда етэн илин ejHH двврунэ нисбэтэн эт истеЬсалы 7 мин тон, суд истеЬсалы 19,2 мин тон. Jy-мурта 9 мил^он »дед азалыб. БеЬран дэринлэшмэкдэ да-вам едир. Тэкчэ бу илин март аЗында эт истеЬсалынын умуми Ьэчми 19 фанз азалыб. Марагльадыр ки, ЬЪр mej азалса да тэлабат артыб. Масэлэн, тэкчэ мартда этдэн истифадэннн Ьэчми 15 фанз чохалыб. Чох JejHpHK, аз ястеЬсал едирик, чох деЗирин, аз иш-лэЗирик. Вир Зандан ©зумуз, бир Зандан еэкэлэр, бнр Зандан да гц)мэт в© ислаЬат оЗунбазлары нэфэсимизи кэс-мэкдэдир. Ге>рэтэ кэлнб сведан ишэ кеч эн, Ьэр шеЗи вз JepHHe гоЗан исэ тапылмыр ки, тапылмыр. Инди БвЗлэгацдакы Jap-пендир заоодунун да гаЗгы-лары кунбэкуя артыр. Ьэлли чэтинлэшир. Онлары да бу дар ajarla муст эти л.тик бэЬа-нэсилэ ач эЬали илэ дилэнчн вэзи^этиядэ олан тэсэрруфатлар арасында гоЗублар, чанаг инди онун да башыны сындырыр. Бу чанаг Ьардан кэлир, билинмир.... Фнрудин РЭСУЛОВ Чавяд ХАСПОЛАД «Халг» гэзети»нии мухбир. лэря. ООНУНЧУ Д8РС?! Нэлэр кэлир бвшымыза? Вэлкэ. «нэлэр яэлмяр ба-шымыза?» Нэдэн гачмы-рыгса фэлвкэт хэтнряр. Нэдэн гачырыгса башымыза кэлир. Хочалы боЗда фа. чяэ)э дучар олмуш халгын аЗыл мамасыньга эвэзи деЗил. ми Шушанык jara тапда. гы]ла мурдарланмасы? Дотру дан мы мэглубиЗЗэтян аг-пысы-ачысы бнзи Ьэр дэ* фэ бир аз да JyxyJa верир. Угурсузлуга , алыяшагая ады чохдан бэллядяр:    rej. рэтсизлик. шэрэфеизлик Мэс’уляПэтсивлиЗимиз. дач. сизлиЗимнз ЬамымызыВэ. тэн гаршысында чох 6©Jyk борча салыб. Индн Jya фн-кир. мин xejafl. милJoh haja-чаи бу борчу rajrapa бнлмэз. Башымызы эллэримизни ара. сын дай чыхарыб торпаг Jo-луида сон вэ гэти двЗушэ галхмаг Зеканэ чыхыш Jo-лудур    У шаг дай 6©jyj9, ©и чэбЬэдэкиндэн архадакьша. реЬбэрдэн сыравн адама, сиЗасэтчидэн кеннш кутлэ-Зэдэк Ьамы ачы Ьэгигэти анламалыдыр:    тарнхи та. леЗи бизим нэенлдэрнн уми-диндэ галмыш Бетон тэп-лукэдэдир. Бундан сонра бирчэ сэЬв аддымыи учуру. ма апардыгыны кермомэЗэ, д]ылмамага Ьаггымыз Jox. дур. Таркхдэн силинмиш халглар бэлкэ ©зуну белэ мэгамда сои -соЬвдэн чокни* дирмэмэЗив гурбаны ол-мушлар? Шушанын элдэн верил, маем... Биз бундан нэ га. дар горхурдуг. EJhh заман. да бу фэлакэтэ догру яет- диЗимиздэн хэбэ рсизмн шик. ХэЗаяэт олубму? Буну Ьеч иэ илэ дан маг мумкун деЗил. МэглубиЗЗэтнн гаршысыны алмаг олардымы? ХэЗа^этин езуидэн башга бутун Ьалларда оларды. Кун кими аЗдындыр ки. душмэн ма-рыга Затыб фурсэт квзлэ-Зирди. Шушаны элэ кечир-мэк учун мин бнр Ьи|лэ гуру рду. Бэс биз ие]лэмишик? Инди мэ’лум олур кя, ©тэн двврдэ Шушаны душманэ тэЬвил дармэк учуй «гору-Зурмушуг». Ахы, нечэ ола билэр ки. тэбиэтин Заратдыгы надир мудафио га ласы белэ асан, тыгла, эл-голу баглы Ьал-да душмэнэ верилсин? Буну нечэ баша душэсэн ки. Ьэр гарышы. Ьэр дашы уг-рунда елум-дирим Aejymy апармалы олдугумуз мугэд-дэе бир мэканда Ьеч олмаса кучэ flejymy кетмэЗиб? Бутун хэЗанэтлэрэ бахмаЗа-раг. Шушада элнндэ силаЬ тутан. халгы архаЗын едэн Ьэр бир адам душмэнэ Залныз ©з MejHAHHHH устундэн Jep вермэли иди. Белэ олсаЗды Шуша душмэнии езунун мэ. зарыяа чеврилэрди. Ьамымызы apxajbw сал-мышдылар. Шуша елэ бир Jep иди ки, оурада бир эсхэрямиз душмэнии беши-нэ чаваб вера билэрди. Бу. ра Вотан учун, гэлэбэ учун о гэдэр ahaMHjJoMH иди ки. биз кезлэнилэн Ьэр душмэнии гаршысына беш Aejyony чыхармалы идик. Артыг бунлар ачы бир дэрсдир. Мумкун олан голэ-бэдэн бизэ мэглубиЗЗот дам. расы галыб. Белэ олан Ьал. да илк ]ада душэн, дилэ кэ-лэн «xoJaHOT» сезудур. Вэ-тэнэ хэЗанэт, бир-биримизэ хэЗ&нэт, тарихкмизэ хэЗанэт. Нэдэдир бу хэЗанэт? Тэкчэ шэЬэрнн мугавимэтсиз тэс. лнм олмагындамы? Кимлэ-ринсэ Шушанын мудафиэ-сини позмагандамы? Бунунла кнфаЗэтлэнмэк хэ. Занэтин мигЗасыны гат-гат кичилтмэк оларды. ЭслинДэ бу хэЗанэтдэ чохумуз тэг-енркарыг. Торпарымызын бутввлуЗунун горунмасы кими мугэддэе мубаризэни cHjacH дидишмэлэр дума. нында керуимэз едэн, ону арха плана кечирэн. орта, ja даЬа вачнб чагырышлар атан Ьэр бир сиЗасэТчинин бу хэЗанэтдэ паЗы вар. Чазнбэлн шуарларын тир. Зэк Ьавасы илэ башымызы думанландырмагла биз дэ эн вачиб мубаризэмизи сан. ки унутмушуг. Милли азад-лыг муоарнзэсини Занлыш баша душмэк, мнлли бирли. Зин Ьава^гу кими лазым олдугу мэгамда дахилимиэ-дэ «агаларлуллар» белку, су салмаг эслиндэ кутлэлэ-рэ синфи мубаризэ эЬвал. руЬиЗЗэси ашылаЗыр, Ьаки. мнЗЗэт еЬтнраслары дахил. дэн чэбЬэлэр ачыр, бу хэ-Занэтэ дотру апарырды. Лохланылмамыш, сэЬв ке. дишлэри илэ халгы мэглу-биЗЗэтэ дучар едэн, ону угур-сузлуглара вэ фэлакэтлэрэ алышдыраН Ьэр Ьансы бир гуввэ бу хэЗанэти бэслэЗиб 6ejyTM9ja хидмэу етмишдир. 0н 6©JyK хэЗанэт одур ки, халгын талеЗини Ьэлл ет-мэк кими тарихи бир ишэ гошуланлар мэс’улиЗЗэтсиз-ликлэ Ьамымызы диби кв. рунмэз бир учурум кэнары. на кэтирнб чыхармышдыр. Бу кун дидишмэнин. арха. Зынчылытын. газанч Ьэрис. лиЗинин, горхаглырын, бв; шыиы саламат сахламагын да ады хэЗанэтднр. Инанмаг олмур ки, душ. мэн нэ нстэЗирсэ элдэ едир. биз исэ элимиздэ оланы да сахлаЗа бнлмнрик. Инанмаг олмур ки, бу халг тэбиэтяк она бэхш етдиЗи взунугору ма инстинктинн (шуурлу мубаризэ бир Зана) итярмиш олсун. Бос онда Гарабагда. кы Зурд-Зуваларымыз ниЗэ баЗгуш мэскэнннэ чеврилир? Шуша кими бнр шэпэркни ropyja билмэЗэн халга дувЗа. да иэ деЗэрлэр? Ьеч бир бэЬанэЗэ Jep ола билмэз. Ер. мэнилэр кучлудур? Бэс бя-39 нэ олуб? Онларын арха. с ын да дуран вар? Биз ни Je езумузэ арха тапа бнлмэми-шик? Суалын чавабы суал-дырса, бэЬанэ зэифлиЗи киз. лэтмэк учундур. Бутун Ьалларда тэгсир ©зумуздэдир. Хочалы элдэн кедэндэ де-мишдик ки, бу мэглубиЗЗэт гэлэбэмнзин башлангычы ол. малыдьф. МеЗлэдик, Хочалы фэлэкэадэлэринин интнгамы. ны белами алдыг? Бу кун бизэ нэ ад гоЗсалар japa. шыр. Шуша алынмалыдыр! Ьеч бир душкунлуЗэ. башыпо-зуглуга Jep ола билмэз. Шу-uiaja кез Зашы текмэк, агы. лар гошмаг хэЗанэтлэ ба-рышмата бэрабэрдир. Баба-ларымызын бу reJpaT гала-сы бизим мэрдлик, гэлэбэ галамыз ол малы дыр. Инди мэглубиЗЗэтин вурдугу Japa илэ Занашы вердиЗи дэр-син 6©JyK ЬэЗати кучу дэ, бизимлэдир. Шуша Зарасы-нын агрысы Залныз интига-ма чарырмалыдыр. Бунун учун бу кун нэинкн беш.<ж сиЗаси хэттимиз. Ьеч ики чагырышымыз да ола билмэз.    —    _ Леканэ CHjacH хэттимизи фэлакэтлэримнзнн езу му-aJJaH едиб: Вэтэн хилас олун. малыдыр! Ьэр iuej гэлэбэЗэ Звнэлмэлидир. Бир тэлэб олмалыдыр: Сэн гэлэбэ учун неЗлэЗирсэн? Аналарын квз Зашы, керпэ-лэрин фэрЗады. шэЬидлэрин нараЬат pyhy танрынын Ьэр бир халга бир дэфэ вердиЗи вэ онун геЗрэтинэ тапшыр-дыры Вэтэнин хиласыны тэлэб едир. Тарих ©Зрэдир ки. белэ мугэддэе тэлэбэ та. бе олмамагын чэзасы аман. сыз олур. ТаЬир АДДЫНОГЛУ. даьшэтлэр 1увлсы («СОЛОВЕТСК    НЭГИГЭТЛЭРИ»СИЛСИЛ9СИНД9Н) ОНЛАР СЛОН да КУЛЛЭЛЭНИБ У заг Соловетск адаларындан чохдан гаЗытсам да орада кар-дукларими, ешитдикларими бир ан белэ унуда билмир, топладыгым материаллар аса-сында бир mej Зазанда сарсы-лырам. Начаф Наримановун ады ила башланан илк ахтарышым Ьатгында биринчи очеркижн Заздырым анларда вела душуна билмвздим ки, бир чох иллар-двн сояра Золум бу геЗри-ади адал&р архияелагыида бщр да душвр вэ май бурада баш верен фэлакэтлар Ьаггында сеЬбэт ачарам. Сонрахы ахтарыш-ларым чэфакеш Зазычы Олег Волковун тэ’бириича десак . «АзэрбаЗчан    зиЗалыларынын rajMara» cajbiAaH мусаватч. ларын агибати Ьаггында her»-гатлари ce j ламе ja Зеналди. Ь> шахскЗЗатлар «кунаЬсыз му-гассирлар» кими Соловетск адаларында мусибатлар чак-миш лакин ез идеЗаларындан денмамишлар. Соловетск адалары Ар даниз-да jepAdump. М. Горки 1929-чу ил njynyH 20-да 6ypaja кал-миш, hap jepn казмищ, дус-•пгларын hejaT тарзи ила ж яыш олмуш, гаилы елум ду-шеркэсини pah6apAHjHH тэлэби ила даЬа чох «ади ислаЬ ама . колони ]асы» адлендырмахс чаЬд кестармишдир. /Ганын-кыш ва «инанылмыш» едиб «сифариши» Зерива jerapMr.. ди. Ьаггында сеЬбат кедэн ада-лар архнпелагына мет Максим Горкидэн 60 ил сонра калдим. Башга вахтлар, ела деЗак ки, шш аЗларында Соловетск адс-ларыяа кэлмак ге}рн-кумк\ дур. Она кара ки, алты аЗдан чох чакан узУ® гутб гышы арзинда бурада гырх дарача-дан артыг шахта олур, hap Зер галын гор табагаси яла арту-лур, думая, булуд аз яавбэсин-да бурада hap mejn кизлэдир. Соловетск адаларыиын jaju казал олур. s - Узун иллэрдэн сонра ахыр ки, бу адаларын ЗаЗыяы кар-дум. Учуичу кун иди ки. архя-пелагда Ьава дузалмиш, куяаш чыхмыш hap шеЗия устуну ачмышды. СеттЗабр аЗыяа го-дар белача гутб кундузу давам едачак, кунаш hexmiia уфуг-да олачаг. бу Зерлари ез ву-рунда чнмвздврачакди. Eeja3 кечалар иса инди чавубув кундузундан да парлаг олуб tap meie ше'ла сачырды- Мак сим Горкинин «Соловки» одар кяидан мета белля мавзэра]а дштат Зетирдикча, кенлумдэ изаЬедилмез дуЗгулар баш гал-дырды. Адаларын «калкали» чаЬегглериня ужутмаг мумкун оланда ала билирдим вагыл-лар аламина душмушам. Ламачлар, тапалар, карфаз-лэрин деш тарафлари тэзечэ Зашыллашмышды, бетавше-лэр, инчи чкчаклари, эанбаг-лар кулумсунурдх. Коллуг-ларда чохлу чиЗалак ва моруг варды. Кятпын агаЧларыядсн топа-топа инчи асылмышды КиламеЗвалар Ьала jeram»^ мшпди. Бир аз сонра бурада hap mej бол олачагды. Тез-тез jaraH Загашлар чурунтул меша золагларында чохлу кебалак уза чыхармышды. Пбморлар учун занкин сорвет саЗылаВ бу кебалаклара бах-дыгча ypajHMAaH дардля фи-кярлвр кечирди. Ахы бурада cnjacH дустаглар чибкирлерлэ, jyrncya ахлаглы гадынларла, башкасанларла берабер тутул-муш, аксориЗЗати маЬв едилиб колларын дибиндэ, дарив арх-ларда, чалаларда, мешднин га-ранлыг гатларында басдырыл-мыш, Захуд керфеэ суларында батырылмышды. Инди кабалэк-лара бахдыгча мена еле келир-ди ки, онларын Ьамысы бурада иичидилан адамларын истэк ва арзуларыдыр. 1923-чу илдэ В. Ленинин ва Л. Тротскииин саренчамы ила бу узаг адаларда Зарадылан СЛОН душаркаси совет халг-ларынын ан £ахшы огулларыны дэ^ирман кими «yjyTMeja» баШлаЗыб, бу фалакатдан иса Ьеч ким хабап тутмаЗыб. Она кара ки. СЛОН-ун MahajjaTH ез ма’насында тэсвир олунма-Зыб. Адамлары Москвадакы Бутырка зивдаяыидая мухгэлиф бвЬанэлэрла бу адалара кати-рирдилер. Бурада онлары агыр ишкэнчалар казлаЗирди- МаЬ-буслары уэулуб Ьалдан душена гадар ишладир, сонра кутлави сурэтда маЬв еднрднлар. Такча 1929-чу илин ганлы Занвар ке чаларяндм бкринда СЛОН рдлаяан монастыр диварлары Заяында 300 адам куллалан-мишди. Бу рагам мена бирчэ ан да раЬатлыг вермир. Она кара ки. адыны тез-тез беЗук рагбатла андышмыз гочаман рус Зезычысы Олег ВасилЗевич СЛОН-да сахланан мусаватчы-* ларын л« 300 нефер олду»уну кестэрир. Мэна ела калир ки, Ьамин куллэланан дустаглар арасында мураватчылар да олуб. Ьэм да она кара ки, СЛОН та’сис едиланде ела бил биринчи невбадэ азарбаЗчав-лылар учун вазэрда тутулуб-муш. Бела бир Ьагнгатя дэрк етках иэ гэдэр ачыдырса. онун устундан сукутла етмак да бир о гадар гэбаЬатдир. АзэрбаЗчан Демократах Рес-публикасыныи башчылары 1920-чи илин апрелинда Ьаки-MHjjara квнуллу суратда бол-шевиклера тэЬвил вермишди-лар. Онлара габагчадан де-мишдилэр ки, акар бела етса-низ, та’гиб олунмаjачагсыныз Авропада, Шаргда таЬсил кор-муш мусаватчылар тесаввур етмирдилер ки, онлары алдада биларлар. Таассуф ки, чох кеч-мамиш онлары та’гиб етмвЗа башладылар, сояра да Ьамысы-вы Ьамин фалакат Зувасыиа кендар дилер.    Белача 300 му- саватчы Соловетск конасты-рындакы мэЬбаса салыцды. Онлар душаркадаки дезулмаэ шараитдан ^рфаларла шика]ат етдилар, натичася олмады. Си]аси дустаг статусу алмаг учуп Зеканэ чыхыш Золуиу ачлыгда кердулар. Бу барада Олег Волковун Заэдыглары бизим учун кезланилмаз, Ьа»» да мараглы олду. «Элли иафара ]ахын муса-ватчыны KaMepaja салдылар. Ачлыгьш оя биринчи. ]а ои икинчи куну хасталари кочу-руб онларын Ьаиысыны кеч-миш монастыр госшггалынын палаталарына долдурдулар. Ьакимларэ т^шпырмытпдылар ки. ачлыг е’лан елаЗэнларин кизлинде бир mej Земамасияа кез rojcyHAap; кеэатчи а]ыр-мышдылар, адам салырдылар ки, гылыгларына кирсин, балка араларыяда аЬда данук та-пылды... Бир сезлэ. мудприЗЗат вахты уэадыр, уч jya гиЗамчы-нын еЬдасиидая веча квлмок барада Москвадан кастариш кезлэЗщзди»- Таассуф ки, бела кастариш амаясыз олду. Лазылы кеяда-ршпда деЗилирди км, онларын бирчасянэ да «cajaai дустаг статусу» верилмэсин, Эк сине, бвлушдурулуб мухгэлиф иста-гаматлара кендарсиялар, яш-ладмлеинлар ва ямках дахя-лянда... маЬв едклсянлор. Мусаватчыларын бел» со-ранчамдав хабарларн jox иди. эввалки кими иисаялыг шаре финн Ьар шеЗдан усгун тутур, ЬакимйЗЗат органл*оына инамы гырмырдылар. Горки СЛОН-да маЬбусларыи hejaT тар» ил» таяыш оланда габагчадан еЬта-Зат тэдбирлари керулмэсинэ бахмаЗараг. часур мусаватчы-лардан бярв таныямыш адяба душаркадаки дезулмаз шэраят Ьаптында Зазылы ма'лумат веркаЗа имкен тепмышды. Ап-бети иса ачыначгглы олмуш. дарЬал ерадаи катурулмушду Горки А© бу касалэяин устуну ачмамышды. Соловетск адаларындан гамма г мумкун деЗилди. Ким буна чаЬд едирдиса тез.пл\а ала кечяр, Секира ja дагыиа гову лур ва бурада агыр ишкаяча-лара ма'руэ галыб т»А»ф олур* ду. Харичэ хабарлар ахыны исэ ара вермедан давам едир-ди. Аг дакиз каналыны чакмак учун 6ypaja ГУЛАГ архжпела-гындан гатар-гатар дустаг ка-тирилирди. СиЗаси дустаглары такинти ишлэринда j еда ja го-шур, даш-торпаг, агвч дашы-дыр ва шаллаглаЗырдылар. Г njorp Петербург шаЬарини Ьансы усулларла такдкрмиш-диеэ Аг дениз каналы да ела-ча чакилмиш, бурада чох беЗук фалакатлар баш вермишди. Архашселскдан Котлас ша-Ьаряя», орадая да МосхваЗадак чох салмгали бнр дамир Золу уэаиыр. Галын та)ганын ва ке-чилмаз батаглыгларыв арасы яла уэаныб кедам бу Золларда дафоларла сафарда олмушам ва Ьамиша да коз Зашла ры ахытмышам чункн бу машЬур дамир Золу да дусгагларын гены баЬасына че»в»яппАир. Бурада Ьар дашвш. hop ролаш алты ишсаи сумукларЯ ила до-лудур. «Коммуяиэмяи ивЬанк такинталари» адланан бела ишларяя карулмасинда СЛОН-дан сечилиб коядарилмиш маЬбуслар да «э да]жлдм. Онларын арасында чохлу аэорбаЗ-чанлы о чумладан. мусаватчы варды. Онлар такта Соловетск адаларында деЗил, Арханкелск вилаЗатаядвки дихор Ьабсхана-ларда да чох цдялор во агыр ишлере талб едклорох узу луб сыре дан чыхырдылар. Ьеч бит куяаЬы олмаЗаи мусаватчыла рын башчыларыяы" дафоларла Ьабса алыб бурехмашя мв’на сы ва идя? Онлардм бо'зило-ри СЛОН-да чвзасыны чакиб Бакы ja гаЗыдакдая сояра да раЬат бурахы^мамыш дар дун-чу дафо муЬахяма олуямуш во талаф едилмяшлор 0ЛУМ Х9РЙТ9СИ ям Бу борода мена xoJbh тутар-IV уоиммг муЗоссор олмушдур. Экер лесам км, елумуя да «яврятосм» варды. маю кулмоЗнв. Бола бнр херят» инди АэарбаЗтая ‘Мадо-HMjjoT фондунда сахлаяылыр. УмумгЗЗотла ГУЛАГ архяпе-лггыньш бутун яагтеларя бу херят»je дапщр. Адамлар онун гартаысындлн сукутла отур, охуЗаяд» нее Пор холме hop яфада санки курз кмми еяиб. беЗиялари Зеряидет oj-мадыр. Ахы бу «елум хернтеЛ». •елум плавы» во «елум оЬда- лмкяаря» та демакднр? Бутун бунлар мевчуд олмуш Ьагйгвт-лардир. Агыр репрессий ялла->хяда республикамызда адамлары твк-т»к, аила-аила, каяд-канд. оба-оба квчуруб маЬв етмак учуй херите тартаб еди либмиш. Онлары учдантутма гырмаг учун «japami» башла-ныбмыш Бела «Зарышлардан» талиб чыхмаг учун «вЬделн** лар» да вармыш, «галиблар» учун хусусн «мукафатлар» да та’сис еднлябмиш. Бала ачы Ьагигэтлеря дата данасан? Онлары дарк едиб Зашамаг да ча-тандир. бу барада двриидэн-даряна фякярлашмак да. Биз аэарбаЗчанлылар учуй бунлар икигат даЬшатлиднр Она кара ки. башга республикаларыи сакиялари penpeccHjaja 30-чу иллардв ма’оуз галдыглары Ьалда АзарбаЗчанда бу фатаа ДЯ20-чи илин ма?ыида, Совет ЬакимиЗЗотшшя илк ялмядэ «Вичдан» коммссяЗасыныв уза чыхарддпы «©лум харяга си» инди чох мотлабларун ус туну ачыр. Бу саяадда респуг лякамызыи шаЬар ва кэндлери ajpu-ajpu геЗд едилиб Ьара-еяядет да гадар «халг душма-нж» тутмаг учун рагам да кос* тарялиб. Бу дистурвари раго-ма дштог ¿етарандэ Ьеч бял-мирсет галбяяи буруЗет кнни неча ерядвсаи:    85-425-6.    Бу регамлар архасында Ьеч билир емняз дата бяр ачы матлоб кизланнб? Ма'расы 6УАУР костарилет Зарлардан 425 во-фарлях 85 аял» сурку® «АНл-малцдир, бунун учун 6 вагон талаб олунур. ДаЬшатлм, Ьам да жбратлндир Республика арххадоринда 80-50*01 иллорящ авволлоряяда penpeccxja олунамдара аяд 51 \ап чина jar ищи сахлаяылыр. Бяр яшд» Са’зет ои нафардвн чох едамын ястивтаг санадларн вар, Ьесабламалара кора о яллор нракИда penpeccaja гур баяларымин умуми cajw 300 ия яефердет чох олуб. Бу бадбахт ада мл» рыл Об фане ДИ чоху аэарбазчанлыдыр Галаялары иса руслар, татар-лар ЗаЬудилор. украЗналылат Дагыстан халгларыиын яума-. Занделарн, полЗаклар, фравс лар. яталЗаялар ва лякар миллвтлардаядяр. Бяр халгын башыяа дашнак ларын «ля яла яа гадар мусИ' for келермнш?    Бела да алда- ныв олармы?    Бите чох елум Ьакмдари Наркяя адасымда Зерява Зетернлмишднр. Эли-мяэда олая мв'лумата коре меЗядлар аксар Ьалларда Ап-шероя торпагыядакы вефт гу-JyaapaiHa атылыб «Рячдая» комнсси)асынын топладыгы санадлар— маЬбусларыи алЗазмалары, Ьэлэ чап узу кермамиш хагирэлэ фотошакиллэр, мухтэлиф Згд кар ашЗалар бадбахт адамла-ларын ачы талеЗяядая хабар верир. Шайр ЭЬцрА Чавадын сезларина Уэе]ир Ьачыба)ову басталидиЗи ва 1919-чу илда кечирилмиш мусабигадэ биринчи мукафата лаЗиг керулмуш «АзарбаЗчаи мнлли маршы»-нын метни да бурададыр. А» Зирлар ки. М. Э. Рэсулзадэ ону илк дафе данлаЗанда се-вяичдан аглаЗыбмыш. ИхтаЗар Зашларында сурку! едилмиш Алы ИсмаЗыл оглу-нун    мэктуб лары,    Дашкан,’ аеропортунун рай си валидеЗн-ларй 1937-чи илда суркут; кендариларкэн Зук вагояунда дуиЗаЗа келмиш Елдар Талы-бовун фотошакялларя да бурададыр. М. Э. Расулза данин орду Азарин. ЭЬмад Чавады МикаЗыл Мушфяпш, Л. В. Ча мэнзэминлинии, Се|ид ЬусеЗ* нин онун арвады. М. Э. Расул-заданин балдызы Уммкулсум хаиымыя, журналист ЬусеЗв Гафаровун Ьугуг елмлэри доктору. Парясдаки Сорбон. Университетанин ма’зуну Му тафа Вакнловун талеЗиидая баЬс едет санадлар адаяы гэлбиях ковралдир. М. Ф. Ахундовун яаваси — Зехаца вервей Фетели 1938-чи илда Ь»бс олуямушдур. Ону? агибота инди|»тан Ьеч киме мэ’лум деЗил. Балка ону д СЛОН кими душаркэларш: бирияда маЬв етмвплар? Еадяам Андраника гаршы вурушая халг гаЬраманы Гара ЧеЗри оглу 1928-чи илда Ьабса алыяыб бяр илдетсонр куллалаииб. Онун да фитшэсы сыны верен дашнак унсурла рядир. Аг саггалы синае»:а даЗав 100 Зашлы яхта] ар гоча выя кора два НКВД раисж Вар-таяЗаяа мехтубуну охумаг неча да ачыдыр. ^ахшы ки халг мыэыя мард евладларына ш каата веронлария баднам ад лары уза чыхмыш дыр. Бакыд^. Сумбатов-Топурядэе, Маркер-Зав. Борисов, Коган, Шер, Сил-ман, МалЗая Астара белкосян-дэ Аракелов, Астраханбазагд' (яядякя Чвлнлабад) Чамард]< I Зеткнлаяда ЗаркарЗая, Самух да ПатросЗан:    МассалыМ Аванесов Лаякоравда Мовсес-Зая Товатов. Нахчыванда АкопЗаи, А га чан ]ан, Акопов, СеЗраяов, ЗакнЗан. Парсегов, ИояесЗм. Салков. ШыханЗая... На учун ан муЬум ишларя онлара тапшырырдылар? Г амалларв бачардыгларына ко ра. Халгы мыз карая С; унутмаЗа. Элит, JACИHЗAДЭ. ;
RealCheck