Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, March 20, 1992

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - March 20, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ » МАРТ ил ис а дли менкеменин ИЧЛАС САЛОНУНДАН Т9ХРНБАТЛАРДА HTTKhAM ОЛУНУРЯАР 1991-ми ил Ланварын 9-да t Шуша раЛонунун Галадэрэсн кэнди Лахынлыгында журналист С. Э. Эскэрованы, Ьэр-би гуллугчулар — подполковник О. М. Ларионову, ма- * jop И. J. Иванову вэ сержант И. И. Го1еки елдурмэкдэ иттиЬам олунан шэхслэрин чи-наЛэт иши узрэ мэЬкэмэ про* сеси давам едир. Республика Али МэЬкэмэ-синин индиЛэдэк олмуш ич-ласларында 11 муттэЬимин Ьамысы диндирилмишдир. ШаЬидлэрин вэ зэрэрчэкэн-лэрин диндирилмэси баша чатмышдыр. LUyuiaJa кедэн Joлдa гурулмуш пусгудан бас* гына мэ’руз галан вэ тэса-дуф нэтичэсиндэ cap галан Губадлы, Лачын, Бэрдэ, Фу-зули сакинлэри ифадэ вер-мишлэр. Иш узрэ мэЬкемэ истинтагы гуртармыш, мэЬ-кэ^э тэрэфлэрин чыхышла-рыны динлэмэ]э башламыш* дыр. Али МэЬкэмэнин ичлас са-лонунда даЬа бир мэЬкэмэ просеси башланмышдыр. Ис-тинтаг органлары Кэнчэ шэ-Ьэринин кечмиш сакинлэри А. М. Аванесяна вэ М. М. Татевосова гаршы иттиЬам ирэли сурмушлэр. А. М. Аванесян 1988-чи илдэн МинералныЛе Водыда ЛашаЛырды. онун гоЬуму М. М. Татевосов исэ Кэнчэ мэЬкэмэси тэрэфиндэн Грозны шэЬэриндэки муаличэ-эмэк профилакториЛасына, алкоголизмдэн мэчбури му-aличэJэ квндэрилмишди. Ланин сонралар орадан гачмыш вэ PycHja ФедерасиЛасы Чи-HajaT Мэчэллэсинин 186-чы маддэси эсасьшда верилэн иттиЬам узрэ ахтарылырды. Ьэр икиси тэхрибат терэт-M8j9 — 1991-чи ил иЛулун 20-дэ Агдам—Кэнчэ—Тбилиси маршруту илэ Ьэрэкэт едэн автобусу партлатмага чэЬд кестэрмэкдэ иттиЬам олунур. Татевосовун бу Ьэ-рэкэтлэри илкин истинтаг органлары тэрэфиндэн Азэр-6aj4aH Республикасы Чина-jaT Мэчэллэсинин 15-чи вэ 61-чи маддэлэринэ аид едилир. Бундан башга. Аванесян 1990-чы ил августун 10-да Тбилиси—Агдам маршруту илэ Ьэрэкэт едэн сэрнишин автобусунда ез гоЬумлары вэ jaxbiH адамлары илэ бирлик-дэ партдаЛыш тэшкил етди-1инэ корэ истинтаг органлары она таршы АзэрбаЛчан ЧинаЛэт Мэчэллэсинин 61-чи маддэси узрэ иттиЬам ирэли сурмушлэр. ПартлаЛыш кечмиш Шамхор ра1онунун эра-зисиндэ баш вермишдир. Нэ-тичэдэ автобусун 20 сэрни-шини Ьэлак олмуш, 30 сэрнишин исэ мухтэлиф агыр-лыгда бэдэн хэсарэта алмыш-дыр. А. М. AeaHecjaH вэ М. М. Татевосовун мэЬкэмэ просеси республика Али МэЬкэмэ-синин узву В. Г. Ьашымовун сэдрлиЛи вэ халг ичласчыла-ры М. И. Сорокинанын вэ Г. X. ArajeeHH иштиракы илэ кечир. Девлэт иттипамчысы АзэрбаЛчан Республикасы баш прокурорунун кэмэкчи-си К. Ч. Адиловдур. »««ШАЬИДЛЭР ДЭ’ВЭТ ЕДИЛИР Мартын 19-да республика Али Мэ1шэмэсиндэ Али МэЬ-кэмэнин узву Р. Н. Сэфэро-вун сэдрлиЛи илэ башла]ан просесин Хочалы шэЬэриндэ баш верэн фачиэли Ьадисэ-лэрин кэклэринэ билаваситэ дэхли вар. Эскэран РаЛон Дахили Иш-лэр Шв’бэсинин кечмиш баш эмэлиДат мувэккили Г. Арут-ЛунЛан (маддэ 67, Ь. 3 — миллэтлэрарасы эдавэтн гы-зышдырмаг; маддэ 15. 94, б. 6 — бир нечэ шэхси вл-дурмэЛэ гэсд; маддэ 191-1 — милис ишчилэринин ЬэЛа-тына .гэсд) иттиЬам едилир. Г. ApyтJyнjaн 1988-чи илин сентЛабрындан 1991-чи илин маЛынадэк олан деврдэ Эскэран ра1онунун Дашбу-лаг кэндиндэ евлэрин Ланды-рылмасында фэал иштирак етмиш, онун сакинлэринэ 377 мин манатдан чох мадди зэ-рэр вурмушдур. 1988-чи илин августунда о. гэсдэн ел-дурмэк мэгсэди илэ Ьэсэн-абад кэндинин сакинлэри МаЬмудованын, ВалеЬова-нын, Эзимовун вэ башгала-рынын ЬэЛатына гэсд етмиш-дир. 1991-чи ил маЛын 8-дэ исэ Дашбулаг кэндиндэн чы-хан Лердэ Мешэли кэнди милис бвлмэсинин рэиси Хан-лар Гурбанова вэ милис нэ-фэрлэринэ шэхси силаЬдан атэш ачмышдур. Арут1ун1анын Ьэдэлэри ал-тында Ьэлэ втэн ил догма Лерлэрини тэрк етмэЛэ мэч-бур олан Хочалы шэЬэринин 45 нэфэр кечмиш сакини иш узрэ шаЬид кими    дин- дирилир. Бунунла    эла- гэдар республика    Али МэЬкэмэси 1991-чи ил и!унун 7-дэ тутулан Азэр-ба}чан ССР Дахили Иш-лэр Назирли1ннин кечмиш милис ма1ору Г. АрутЛунЛа-нын чинаЛэткар Ьэрэкэтлэри-нин шаЬидлэриндэн езлэри Ьаггында мэ’лумат вермэлб-рнни вэ нмкан дахилиндэ мэЬкэмэ просесннэ кэлмэлэ-рини хаЬиш едир. (Азэринформ). ТэЬсил консепсщасынын ла^Иэсини музакирэ едирик Муаснр TahcHi систвми ¡арадылмалыдыр Халг тэЬсилнмиз эсаслы нслаЬатлар гаршысында-дыр. Бу. заманын талэбиднр. Jama дыр ымыз реал таркхи шэраит ушаг тербий муэс-сисэлэриндэн докторанту ра_ а гэдэр бутун тэЬсил сис-теминин кокундэн дoJишди-рилмэсини тэлэб еднр. Ьэр ше1дэн ончэ она корэ ки, Азэрб^>чан Республикасы БМТ-нин узву олан мустэ-гил дун1а девлотлэриндэн биридир. Суверен дэвлэтнн муЬум атрнбутларындан би. рн дэ онун мустэгнл тэЬснл нстемннэ малик олмасыдыр. Башга сезлэ, кэнч девлэти. мизин суверенли1ини, мил-ли дирчэлншимизи MehKOM-лэндирмэ)э гадир олан мус-тэгил таЬсил системн Japa. дылмалыдыр. Индики Налда халг тэЬсилнмиз мустэгил-лик 1олуна гэдэм rojMym Азэрба1чан Республнкасы-нын гаршысында дуран чэ-тин вэ мурэккэб тарихи вэ-зифэлэрэ чаваб вермир. Чунки бу тэЬсил системи бутввлукдэ великорус шо-виншминин Ьекемонлугуну тэ’мин етмэк мэгсэди да. шы1ан империй тэЬсил сис. те минин мути элавэсидир. Империй тэЬсил системи халгьшызын гэдим тэЬсил эн’энэлэринэ агыр зэрбэ вуруб. Халг тэЬсили муэс-сисэлэримизи    coj кокундэн, ислам эхлагынын мэ'нэви сэрвэтлэриндэн вэ умумбэшэ-ри дэJэрлэриндэн а{ры салыб. Бизи турклук зэмини узэ-риндэ flyHjaJa чыхмаг »м-канындан мэпрум едиб. Сах-та бе!нэлмилэлчилик, «прин-сиплэри» бизэ достларымызы вэ гардашларымызы «душ-мэн», 1агы душмэнлэри исэ эсл «дост* кими    таг дим едиб. Мэркэздэ хусуси hhJ-1этлэ Ьазырланмыш тэд-рис планлары вэ дэрслик. лэрэ эсасланан тэЬсил си-¿асэтинин нэтичэсидир ки, бу кун кэнч Азэрба1чан девлэти Ьеч дэ елмин бутун саЬэлэриндэ, хусусилэ, надир ихтисаслар вэ апа-рычы саЬэлэрдэ гуввэтли кадр корпусуна малик де. 1ил. Бир сезлэ, дирчэ-лйшимиз, кучумуз, инки-шафымызын сур’этланди-рилмэси кадр корвусундан асылыдыр. Вахт кезлэмир. Мустэгил тэЬсил системи 1аратмалы1ыг. Бутун пиллэ-лэр, пешэ вэ ихтисаслар уз. рэ тэЬсил муэссисэлэри AYHja стандартларына yJryH шэкилдэ тэзэдэн гурулма-лыдыр. Башга чыхыш >олу-муз 1охдур. Мустэгил тэЬсил    систе- мимиз инсанлыгын    минил- лэр бо1унча элдэ    етдо^и уМумбэшэри наилиЦэглэр узэриндэ гурулачагдыр. Гапалы муЬитдэ — дун!а наили^этлэриндэн кэнарда мукэммэл тэЬсил    системи japaTMar олмаз. Музакирэ1э тэгдим олунмуш    ТэЬсил KoHcencHjacbi мэЬз буну ос ас тутараг дэрнн бнлн!э, бачарыга, 1уксэк мэдэин!-]этэ. мэс’улнЦэт Ьяссняэ вэ демократ дун1акврушунэ иаднк олан шэхсяЛэт фор-малашдырмагы гаршысына иэгсэд го!ур. Лакин унутма-1аг ки. совет тэЬсил системи эввэллер дэ Ьемкн прин-сиплэри шуар кими ирэли су руб    бизим ичэримиздэн нсчэ-нечэ асл-нэчабэтиндэн хэбэрсиз олан «бeJнэлми-лэлчй» мангуртлар нэсли 1е. тишдирмишдир. Буна керэ дэ мустэгил AзэpбaJ чаны-мыза бу кун вэ бутун за-манлар «учуй садачэ ола-раг ]уксэк инкищаф етмиш робот-шэхсиЦэтлэр (даЬа пир Ьалда исэ ез кекунэ ез эли илэ балта чалан мангуртлар) де1ил. со)кекумузэ, милли варлыгымыза, умум-турк дун1асына, ислам эхлагынын мэ'нэви сэрвэтлэрИ' нэ сых баглы олан тээссуб-кеш вэ саглам )урддашлар 1етшпдирмэк карекдир. Лакин кекэ. милли варлыга, турклу1э, ислам эхлагына баглылыгла иш битмир. Бнзнм форм а л ашд ырмаг нс-тэди1ямиз шэхсяЛэт со]ке-Нуиун, анлэсиния. вэтэни-ннн, турклу!ун, ислам эхлагынын шэрэфннн даям учалт-мага сэ*1 кэстэрэя )урддаш-дыр. Азэрба]чаяда 1ук-сэн сяаялязасн1алы ч> ииЦэт, гудрэтлн демократии девлэт 1аратмага чан атан тээссубкеш, дун)а сэ-внЛэсяндэ дуран, нисан азадлыглары вэ Ьугугла. рыны уча тутан му-асир ИНСАНДЫР. Бу барвымдан ]енк, мустэгнл тэЬснл системимнз милли зэмин, турклук, ислам эх. латы вэ умумбэшэрн дэ1эр-лэр эсасында гурулачагдыр. Умумхалг музакирэсинэ тэгдим етди1имиз консепси-]а]а керэ Азэрба1чан мэк-тэблэриндэ тэ'лим просеси дун)а практикасында гэбул едилмиш вэ муасир тэлэблэ-рэ чаваб верэн ашагыдакы принсиплэрэ эсасланачаг-дыр: демократиклик, Ьума-ннстлик, Ьуманитарлашма, милли вэ рекион компонента (бу принсип кучлэндири. лэчэк), фэрдлэшмэ вэ диф-фереясналлашдырма, ии-теграси]а, тамлыг, чевик-лик, варислик вэ с. Лакин мустэмлэкэ эсарэ-тандэн ми рас галмыш ке-рили]имизи арадан галдыр-маг вэ инкишафымызы сур’-этлэндирмэк, дун1а стандартларына говушмаг учуй бутун пиллэлэрдэ тэ’лимин компутерлэшдирилмэсинэ хусуси диггэт 1ети{жлэ1чэк-дар. ТэЬсил системимиз еЬкамчылыгы рэдд едир, дун!эви характер дапп^ыр, Ьугуги бахымдан Ьамы учуй элчатандыр, мухтэлиф пар-тн)алардан вэ динн.сн1аси Ьэрэкатлардан асылы де-1нл, нясанын бутун емру бо!у бклик вэ бачарыгынын артырылмасыны    тэ’мин едир, башга сезлэ, фасилэ- сиз тэЬсил сэчиЦэся дашы-jbip — «Бешикдэн гэбир еви-НЭД8К eJpOBM9Kl» Jвин KOHcencHjaJa керэ тэЬсилин мээмуну вэ струк-турунда чидди да1ишик-диклэр олачаг. Мэктабэгэ-дэр тэрби]э муэссисэлэрин-дэ тэрби1э иши кекундэн дэ) ишдири л эч эк дир. Азад вэтэнин кичик )урддашла«ры догма эхлагьгмызын эзэли гтринсиплэри эсасында тэр-би)э алачаг, харичи диллэ-ри, о чумлэдэи. Шэрг дил-лэрини ejpoHMaJ© башла)а-чаг, девлэт рэмзлэримизи, Ьимнимизи, ба^рагымызы, кербимиэи е1рэнэчэк, хор маЬиыларьА э)ленчэлэр, комлутер програмлары он-лара м\Ьаризлик. вэтэнпэр-вэрлик pyhy ашыла)ачаг. АЬыл евлэри )анында ким-сэстСз ушаглар учуй тэрби-}э вэ тэЬснл очаглары ачы-лачаг. Ушаглар ибтндаи мэк-тэбин (I—111 синифлэр) биринчи синфинэ 6 1ашдаи кедэчэклэр. Орта мэктэби битирмэк мэчбури де)ил. Эсас тэЬсил (IV — VIII синифлэр) иибари тэЬсил Ье-саб олунур. УмумтэЬсил мэктэблэринин учунчу ПИЛ-лэсиндо (IX — X синифлэр) Ьуманитар вэ тэбиэт-техни-ки тэма1уллу синифлэр шэбэ-кэси кенишлэндирилир. Тэд-рис планларынын. дэрслик-лэрин элавэ, лазымсыз 1ук-дэн тэмизлэнмэси иэзэрдэ тутулур. Азэрба)чан тарихин мухтэлиф деврлэриндэ дун]а-нын эн маЬир сэнэткарлар елкэси кими таныныб. Лакин инди сэриштэли сэнэт-карлара меЬтач галмышыг, Улу бабаларын 1адикарла-ры олан надир сэнэткарлыг саЬэлэри елуб кедир. Буна керэ дэ консепси)ада пешэ мэктэблэри вэ литсе1лэри шэбэкэсинин кенишлэнди-рилмэсинэ хусуси фикир верилир. Орта ихтисас мэктэблэринин. техникумларын мадди-техники базасьшын кучлэндирилмэсинэ, бу са-Ьэдэ зэнкин эн’энэлэримизэ эсасланан муасир техникум-колленлэр пюбэкэси japa-дылмасына муЬум диггэт 1етирилэчэкдир. Jenn техникум-колл еч л эрдэ устад сэнэткарлар вэ ихтисаслы мутэхэссислэр )етишдирилэ-чэк. Али тэЬсили индики чэтин вэзиЛэтдэн чыхар-маг учуй бу саЬэдэ эсаслы ислаЬатлар кечи-рил мэси иэзэрдэ туту-•лур. Тэдрнсдэ нэзэриЛэ «лэ 'пэчрубэнкн вэЬдэгини тэ’мин етмэк башлыча raj-ruja чеврилэчэк. Елми арашдырмалар кучлэндири-лэчэк. Профилиндэн асылы олараг али мэктэблэрин ез елми тэдгигат институтла-ры, мэркэзлэри, истеЬса-(лат-гэчрубэ муэссисэлэри, орта мэктэблэри, литсе)лэ-ри, коллечлэри фэалиЦэт кестэрэчэк. Али мэктэблэ- римиз мувафиг мадди-техники база 1арадылдыгча ики во уч пнллэли тэЬсил (бакалавр вэ макистр, доктор) свстемннэ кечэчэклэр. Али тэЬсилин или пиллэсини баша вуранларын бе}ук эк-сэриЦэти сечдиклэри пешэ узрэ эмэк фэалиЛэтинэ башла!ачаг, эн исте’дадлы вэ бачарыглы мэ'зунлар исэ мусабигэ ]олу илэ макистр пиллэсинэ гэбул олуначаг. Учунчу пиллэни вэ )а академик пиллэни угурла баша вуранлар бирбаша доктор-луг диссертасц)асы муда- • фиэ едэчэк. Белэликлэ, ики вэ )а уч пнллэли али тэЬсил системинэ кечмэкдэ башлыча мэгсэд чамиЛэтан интеллектуал потенсиалы-ны узэ чыхармаг вэ гору)уб сахламагдыр. Консепси>а университет лэрин муЬум Тэдрис мэрк^злери олмагла 1анашы муасир елм, мил-ди ¡медэииЛэт вэ демократии фикир мэркэзлэршэ. эсл зи1алы очагларына чев-рилмесини иэзэрдэ тутур. Али мэктэбэ гэбул системи дэ ¿енидэн гурулачагдыр. Гэбулда ихтисас би-ли1и вэ бачарыгы эсас рол о1на)ачаг, Ьеч бир кузэштэ 1ол верилмэ1эчакдир. Лени    консепси)а тэЬси лин елми-педагорш тэ’ми-натыны    ей плана чэкир. Мустэгил тэЬсил системимиз империй деврунун мирасы    олан кеЬиэлмиш тэдрис планларыны вэ дэрс-ликлэри бир тэрэфэ атыб милли дирчэлишимизэ тэкан верэн тэдрис програмлары, дэрсликлэр 1арадылмасына башламалыдыр. Бу муЬум проблем девлэт сэвиЦэсин-дэ Ьэлл олунмалы. кундэлик га1гы вэ диггэт мэркэзиндэ сахланылмалыдыр, ТэЬсил проблемлэринин арашды-рылмасы, умумилэшдирил-мэси вэ тэтбиг едилмэсчнин чевик механизми }арадыл-малыдыр. Халг педагоки. касы, психолоки1асы вэ милли тэЬсил эн’энэлэри-мизин дэриндэн арашды-рылмасы диггэт мэркэзиндэ сахланылмалыдыр. Консепси1ада ушаг баг-чаларындан али мэктэбэ гэдэр езэл. коммерси)а вэ С. ге)ри-девлэт пуллу тэЬсил очагларынын )ара-дылмасына 1ол ве1жлир. Лакин девлэт тэЬсил муэссисэлэри устунлук тэшкил едир вэ апарычы рол о)на1ыр. Девлэт муэссисэ-лэринде тэЬсил * пулсуз-дур. Ардычыл вэ кучлу девлэт сн]асэтн тэЬснлнн ни. кишафыныя зэрурн вэ )нуЬум шэртнднр. ТэЬсил муэссисэлэринин Ьугуглары артыр, мустэгилли1и кенишлэндирилир. Девлэт он-Ларын дахили ишлэринэ га-рышмыр. ТэЬсил системи вэ онун идарэ олунмасы дун1а стандартлары эсасында гурулур. Лени, тэпсил консепси1а- сы халг тэЬсялинн бярннчи дэрэчэлн фэалнЛэт саЬэсн е’лан еднр. Бядяк чэмнЦэ. тин эн пЛяэтди сэрвэтядяр. Буна керэ дэ тэЬснл саЬэсн эн муЬум, эн нуфузлу вэ эн шэрэфдя эмэк фэалнЛэтн саЬэсяяэ чевряляр. ТэЬсялэ чэкялэя хэрч стратежя ба-хымдая эн мэЬсулдар хэрч кямн гя1мэтлмдярядяр. Бу принсип будчэ формалаш-дырыларкэн вэ тэЬсил систе ми ишчилэри учуй эмэк Ьаг-гы муэЦен едилэркэн эсас тутулур. ТэЬснл очаглары верки. дэн азад олунур.    ТэЬснл системи япгаилэринин сослал мудафнэснни    девлэт ез узэрянэ кетурур.    Онлардан етру истеЬсал саЬэси ишчилэринин эмэк Ьаггы мини-мумуна нисбэтэн ики дэфэ артыг эмэк Ьаггы муэЦэн едилир. Мэктэб.    JararxaHa вэ мэнзил тикинтиси кенишлэндирилир. ЭЬалинин ке-ниш вэ азтэ’минатлы тэбэ гэлэринин тэЬсил Ьугугуиу тэ’мин етмэк мэгсэдилэ девлэт сертификат системи тэтбиг олунур мухтэлиф фонд* лар 1арадылыр. Азэрба1чан Республикасы ачыг тэЬсил сн)асэти je. ридэчэкдир. Лэ’ни тэЬсил системимиз ганлы' характер дашыма)ачаг, онун бе1нэл-халг элагэлэри кенишлэн-дирилэчэк. Мухтэлиф ор-ганларымыз харичи елкэ-лэрлэ мустэгил сурэтдэ бирбаша элагэ Jaрада билэчэк-лэр. Шакирд, тэлэбэ му-эллим тэчрубэ мубадилэси вэ елми эмэкдашлыг кениш. лэндирилэчэк. Jypддaшлapы-мызын елликлэ )ашадыгы елкэлэрлэ даЬа кениш эла. гэ )арадылачаг. Лурдлаш-ларымыз Азэрба1чан дили. нэ мукэммэл )и1элэнмэк шэр* ти илэ дуи]анын мухтэлиф диллэриндэ тэЬсил алмаг Ьу-гугуна малик олачаглар. Леин тэЬсил KOHcencnJa-сы гаршымыза Азэрба]ча-ны дун1анын эн муасир тэЬсил мэркэзлэриндэн бири-нэ чевирмэк кими тарихи вэзифэ rojyp. Ьазырда Халг ТэЬсили Назярлн1ннин експерт.ишчи групу Азэрб«1чан Респуб. .лякасынын тэЬснл Ьаггын. да Гану ну узэрнядэ ншлэ)нр. Лурддашларымызын тэЬснл коясепсн1асы барэдэ бутун фа)далы вэ конкрет ге)д. лэрн. арзу вэ тэклнфлэрн нэзэрэ алыначаг, Азэрба]. чснымызыя милли днрчэлн-шнни тэ’мин еда бнлэчэк мукэммэл тэЬснл Гану ну Ьаэырламага чнлышачзгыг. йгпщ фг. Ырцщ шш ¡щ Шэкар чугундуру экилэчэк Игтясадк беЬрая гэядя дэ joxa чыхарыб. Лакни бу баЬар Ьэнмн еЬтн)ачыи муэЦэя гясмянн ез ямкаядары-мыз Ьесабыва едэмэн учун хе)ли саЬэдэ шэжэр чугун-дуру эвялмеся нэзэрдэ туту дуб. Тэчрубэмяз аз, лазымн техяюшшз joxxyp. Cuan вахты нсэ Дахыялашыр. Нэ етмэляунк кя, m аддым сэмэрэ версия? Эмэкдашымыз Сал|ая peJOH агрокоибннатыныя баш агроному, KHjes Елмн-Тэдгягат Шэкэр Чугундуру Институтунун аспиранты Нэбя Х9ЛИЛ0ВЛА соЬбэт етмяшдяр. Лагуб МАЬМУДОВ, експерт.ишчи    групу нун рэЬбэри, М. 9. Рэсулзадэ адына БДУ-нун гэдим вэ орта эсрлэр» тарихм ка. федрасыныв мудкрк, та. рнх елмлэрн доктору, про. фессор, Азэрба)чан Рес. иубликасыкын эмэадар елм хаднмя. — Сал)анда шэкэр чугундуру )етншдярялмэсннэ баш. ланыб. — Бэли, аз да олса тэчру-бэмиз вар. втэн ил бу мэгсэд л э Сальный агыр торпаг-иглим шэраитиндэ 6 Ьектара гэдэр саЬэдэ шэкэр чугундуру бечэрмнш. нормада нэзэрдэ тутулдугундан чох тохум вэ мэЬсул кетурмушук. Лери кэлмишкэн де]им ки, бу битки дузлу торпа г л ара. де-зумлудур. Ону аз шоран тор-пагларда, елэчэ дэ Jeралты суларын c9BHjJacH 1,5—2 метр дэринликдэ #иан саЬэлэрдэ бечэрмэк мумкундур. Шэкэр чугундуру кунэши чох севир, cyja тэлабаты чох олса да торпагынпирин гат-ларыиа HULJiaJaH ток ришэ-лэри Ьесабына гураглыга де-зур. Ону Азэрба1чанын бу-т\ш белкэлэриндэ )етишдир-мэк олар. Биткинин кек ме)-вэсиндэ 25 фаизэ гэдэр гуру маддэ. о чумлэдэи, 16—22 фаиэ шэкэр вардыр. MejBdCH вэ )арпаглары витаминлэрлэ. бир чох ги)мэтли физиоложи дузларла зэнкиндир. Шэкэр чугундурунун тар-ла вэ C9HaJe туллантылары да Ье)вандарлыг учун thJ-мэтли )емдир Мал-гара бу биткинин )арпагларыны не-тэр тэзэ. истэрсэ дэ rypv вэ ja силослашдырылмыш пал-да иштаЬла JeJap. Шэкэр чугундуру экинлэринин Ьэр Ьектарындан 400 сентнер мэЬсул кетурмэк элавэ олараг Ье)вандарлыг учун 80 сентнер JeM ваЬиди элдэ ет-мэкдир. — шэкэр чугундуру экя-нянэ нэ вахт вэ нечэ баш-ламаг мэслэЬэтдяр? — Бу ишдэн етру эсасэн суварылан вэ ja дагэтэ)и )ерлэрдэн истифадэ олунма-лыдыр. Торпагларын мун-битлик дэрэчэсиндвн асылы-олараг шум алтына Ьэр Ьектара 10—15 тон узви кубрэ верилмэлидир. СаЬэлэр сэли-гэ илэ Ьамарлаималы. даш-кэсэкдэн тэмизлэнмэли, экин муддэти дузкун муэЛэн олунмалыдыр. Торпагын ти-пиндэн асылы олараг 8—10 сантиметр гатында истилик 6—7 дэрэчэ1э чатдыгда чу-гундур тохуму сепилмэли-дир. Укра1нада шэкэр чугундуру «ССТ-12А* вэ «СОТ— 12Б» сэпин агрегатлары илэ экилир. Биздэ белэенни тап-маг чэтиндир. Амма гаргы-далысэпэн «СПЧ-6Ф» агрегаты демэк олар ки, бутун ра1онларымызда вар. Онла-ры муэЦэн гэдэр нязамла-магла шэкэр чугундуру эки-нннэ у1гунлашдырмаг олар. Сэпин заманы чалышмаг ла-зымдыр ки, чэркэнин Ьэр метринэ 12—13 тохум душ-сун. Лэни кэлэчэкдэ Ьэр метрдэ 6—7 битки бечэрмэк имканы JapaHCbiH. Бу, норма Ьесаб едилир. Тохумун экил-мэ дэринли1и исэ )ункул торлагларда 5—6 сантиметр, агыр торпагларда 3—4 сантиметр олмалыдыр. Сэпйн Ьэм чэркэви, Ьэм дэ квадрат Jyea усулу илэ апарыл-малыдыр. Чэркэлэрарасы мэ-сафэнин 60 сантиметр олма-сы мэслэЬэтдир. Бу Ьэм экин-лэрин интенсивли1ини )уксэл-дэр, Ьэм дэ бечэрмэлэрдэ техникадан кениш истифадэ олунмасына шэраит ]арадар. Бечэрмэлэр сых биткмлэрин се1рэлдилмэсиндэн башла-Jbip. Чучэртилэрдэ Japnawap эмэлэ кэлдикдэн сонра елэ етмэк лаэымдыр кя, бир Jy-вада ики дэн чох битки гал-масын. Лохса кек Jaxiubi ин-‘кишаф етмэз. Векетаси)а дев-рундэ ики дэфэ се)рэлтмэ мэслэЬэт керулур. Бундан элавэ саЬэлэр 4—5 дэфэ бе. чэрилмэли, 5—6 дэфэ сулан-малыдыр. Бечэрмэ заманы торпагын гурулушуидан асылы олараг фосфор, азот, ка-лиум кубрэлэриндэн истифадэ олунмалыдыр. — Бу ял Сал)аяда нечэ Ьектар саЬэдэ шэкэр чугундуру экялэчэк? — Бу ил 100 Ьектар са-Ьэ)э тохум экэчэ1ик. Ьэмнн иш Л. Гасымов адына колхоза Ьэвалэ едилмишдир. Тэ-сэрруфатын экин учун Ьэр чур техникасы, кифа1эт гэдэр ишчи гуввэси вар. Тор-паг «Азэрба1чан» колхозун-дан ичарэ)э кетурулуб. Бир нечэ*кундэн сонра экинэ баш-ла^ачагыг. Элавэ 10 Ьектар саЬэдэ тохумлуг шэкэо чугундуру бечэрилэчэк. Шэкэр чугундуру тохумуну Украр надан а л айда килограмына 50 манат веририк. бзумуэ бечэрэндэ Ьэм учуз баша кэ-лэр. Ьэм дэ )ерли шэраитэ у)гунлашар... * РЕДАКСИЛАДАН: Республннамызда гэнд нстеЬса-лыяы га!да]а салмаг барэдэ шярнн сеЬбэтлэр чохдан баш-ланса да индя1эдэк бнр эдэд бела дазыия техника аэ аваданлыг алыям«1ыб. Шэкэр чугундуру экннгаэ Ьэ.эс-лэ гошуланлар тарла)а элнЛлын чыхачаглар МэЬсул 1етяшэндэ Ьаясы техника ялэ )ыгылачаг, Ьарада е мал едклэчэк? Бу стелларын чавабы Ьэлэ п верилиэ)нб. Республика Кэнд Тэсэрруфаты вэ Эрзаг Назярлм)« бу сзЬ^ )э конкрет кем эк кестэриэсэ )эгнн ки, даЬа бир ял дэ ча]ы гэнденз «и»)».    ЬэС9НОВ, «Халг гэзетнаннн мухбнрн. КеЬнэпмэ}эн мввзу БИР JAHflAH МУКАРИБЭ, БИР JAHAAH КЕРИЛИК? ¥ Хусуси мухбиримиз Нахчывандан хэбэр верир Мухтар республика муЬа-рибэ вэ муЬасирэ шэраитиндэ 1ашамагдадыр. Ермэни ишгалчылар дэ)анэтли, э1ил-мэз халгы этрафдан там тэч-рид едиб гаи ичиндэ богма» га чалышыр. Белэ шэраитдэ 1алныз ез :уввэсинэ. ез им-канларына архаланан Нахчыван да баЬарын кэлиши илэ )ени-)ени проблемлэр ор-та)а чыхыб. Чамаата черэк, мудафиэчилэрэ эрзаг лазым-дыр. Нэ гэдэр чэтин олса дд торпаг бечэрилмэли, елэ бу илин мэЬсулу учун ]аз-тарла ишлэри сэнкимэмэлидир. Лакин мухтар республиканын Назирлэр Кабинетиндэ кечи-рилэн ичласда ге1д олундугу кими, 1аз-тарла ишлэринэ Ьазырлыгын вэзиЛэти Ьэм об1ектив, Ьэм дэ суб1ектив сэбэблэрдэн гэнаэтбэхш де* )ил. Па1ызлыг -тахыл экинлэринин анчаг ) ары сын а кубрэ верилмишдир. Ордубад, Бабэк, Чулфа ра1онларында вэзиЦэт дапа ачыначаглы-дыр. Гар устундэ саЬэлэрэ кубрэ верилмэсиндэ ра1он аграр-С9на)е комбинатлары лазыми иш апармамышлар. «Кэндким1а» Бирли1и тэрэфиндэн зэмилэрэ биринчи 1емлэмэ кубрэси верилмэси учун кифа)эт гэдэр азот кубрэси а1рылса да онун сэпил-мэсинэ нэзарэт олунмур. Бу куяэ гэдэр картоф, пахлалы вэ 1емлик биткилэр тохуму кэтирилмэмиш. тохум саты-шы анбарларындан бос тан вэ тэрэвэз тохумлары ара-рылмамышдыр. Мухтар реопубликада ин-ди1эдэк 92.880 квадратметр эвэзинэ 72.880 квадратметр саЬэдэ шитиллик Ьазырлан-мьпыдыр. Бу чэЬэтдэн Бабэк, Ордубад, ШаЬбуз вэ Сэ-дэрэк ра!онларында вэзиЛэт дапа писдир. Бутун pajoHnap узрэ 10.836 тон гида гары-шыгы эвэзинэ 4746 тон Ьа-зырланмасы шитиллэрнн саЬэлэрэ кечурулмэсинэ эн-кэл терэдир. Республика Кэнд Тэсэрруфаты вэ Эрзаг Назирли1и вэ «Кэндким1а» Бирли)и тэрэфиндэн pajoHnapa бу кунэ кими 29892 эдэд чэрчивэ, 2882 квадратметр шушэ верилмишдир ки, бу да нэзэрдэ тутулдугундан хе]ли аз-дыр. Лаз экини, елэчэ дэ шум алтына верилмэк учун узви кубрэлэр дашынмасы да jax-шы тэшкил едилмэмншднр. Инди)эдэк саЬэлэрэ Шэрур ра)онунда 1258 тон. Бабэк ра)онунда 2500 тон. Чулфа ра)онунда 2000 тон. Ордубад pajonyHAa 200 тон, Сэдэрэк ра1онунда 940 тон, ШаЬбуз ра1онунда 5300 тон, мухтар республика узрэ исэ чэми Г2193 гон узви кубрэ да-шынмышдыр. Техяиканын jaaa Ьазырлы-гы лэикя1ир. Мухтар реслуб-ликадакы 239 шум тракто-руидан 100-у, 125 сэпин аг-регатыидан 31-и, 159 ком-6а J и дан 93-у индофдэк тэ-мяр олунма1ыб. Лохлама за маны а)дын олмушдур ки, «саз Ьалда* олан комба1нла-рын да Ьэрэсинин бир Ьис-сэси чатышмыр.    ' Келлэрин су илэ долдурул-масы )убадылыр. Эя горху* лу чэЬэт будур ки, 6eJyK су тутуму олан келлэрэ — Ар-пача1 дэр)ачасына 23,5 фа-из, Сираб келунэ 12,7 фаиз, НеЬрэм келунэ 16,6 фаиз, Дизэ ЧэЬри—2. ЧэЬри—3 вэ riajbi3 келлэринэ 10 фаиз, B9H9HHjap келунэ 28 фа из су )ыгылмышдыр. Каиал-ларын, коллекторларын тэмизлэнмэси саЬэсиндэ муэ1-)эн иш керулеэ дэ, бу сез-лэри судартан насослаЪ вэ субартезиан гуЛулары барэдэ демэк чэтиндир. 1о5 судар-таи иасосдан fЗ-у, 321 субартезиан гу1усунун 60-ы аа-саздыр. Htcoc станси)алары-нын биналарынын да тэ’ми риндэ негсанлар вар. Ху су силэ Шэрур, Бабэк, Чулфа ра)онларында бу ишлэрин вэзиЦэти бэрбаддыр. Бэс негсанларыи cyÖJen-тив сэбэби надир? Ге1д-олуйду ки. бутун кэстэрилэн н^ санлар Нахчыван Кэнд Тэсэрруфаты вэ Эрзаг Ha3Hjp-ли1инин. Мелиораси1а вэ су Тэсэрруфаты НазирлиJhhhh , «Кэидким1а> БирлиЛи мутэ-хэссислэрияин Лерлэрдэ аз олмасы вэ тэсэрруфатларе эмали кемэк кестэрмэмэси нин нэтичэсяднр. Лаз кэлнр, ]арымчыг иш* лэр исэ чохдур. АЗЭРБАЛЧАН 30 ЕРМЭНИСТАН ВАСИТ0ЧИЛ0РСИЭкерушмелидирлар НАХЧЫВАН, 18 март ,РИТА — СбТА-нын мух. ирлэря А. Красулин на С. Поста йогов, Азэрннформун мухбнрн М. Эскэров). Бу кун Нахчываи Мухтар Республикасы Али Мэчли-синин сэдри Ье1дэр Эли)ев мухбирлэрлэ % сеЬбэтиндэ ики девлэтин нума1эндэлэри арасында, она мэ’лум ол-дугуна керэ, мартын 19-да <и)евдэ кечирилмэли олан керушу шэрЬ едэрэк демиш. дир: «Мэнэ мэ’лумдур ки. Азэрба1чан рэЬбэрли]и гэ-ти шэкилдэ атэшин да]ан. дырылмасы имканы тапмаг вэ Ермэнис таила мунаси. бэтлэри нормаллашдырмаг-дан етру данышыглар апар-маг арзусундадыр*. Ье)дер Эли)ев сеэунэ давам едэрэк демишдир:    «Бу керушун конкрет нэтичэ-лэркнин нечэ олачагыны се)лемэк чэтиндир. Лакин меним фикримчэ, белэ эла. гэлэри, езу дэ васитэчилэр олмадан Азэрба1чан вэ Ер-мэнистан рэЬбэрли1и арасында элагэлэри чохдаи 1а-ратмаг лазым иди*.ДЭРДИМИ38 Ш8РИК ЧЫХЫРЛАР Гыргызыстанын халг да-путатлары — бу республи-канын Али Советинян сэк-кизинчи сесси1асынын иш-тиракчылары Азэрба1чан Республикасынын президен-тикэ телеграм кендэрмиш-лэр. Гыргызыстан Респуб ликасынын депутат л ары гардаш Азэрба1чанын Хочалы шэЬэри сакинлэринин дэрдинэ шэрик чыхыр. бу чина1эти терэтмиш груп-лашмалары вэ онларын эл-алтыларыиы иттиЬам едир-лэр. Сесси)анын иштирак-чылары умидвар олдугла-рыны билдирмишлэр ки. мубаЬисэля мэсэлэлар де-Луш ме)данларында деЛил, (данышыглар столу арха-сында Ьэлл едилэчэкднр. (Азэринформ). ИНСАНПЭРВЭРЛИК ТЭДБИРИ Азэрба)чан Республикасы преэидентинин сэлаЬиЛэтини íaJaTa кечирэн АзэрбаЛчан Республикасы Али Совети-ннн сэдри Л. Мэммэдов ин-санпэрвэрлнк вэ мэрЬэмэт принсиплэрини рэЬбэр тутараг вэ Новруз 6aJpaMbi илэ элагэдар олараг республиканын мэЬкэмэлэри тэрэфиндэн мэЬкум олунмуш 6eJyK бир груп шахеин чэзанын галан Ьиссэсини чэкмэкдэн азад едилмэси, Ьабелэ чэзанын чэкилмэмиш Ьиссэсинин азал-дылмасы Ьаггын да фэрмая имзаламышдыр. Бу шэхслэрин багышлан* масы Ьаггын да хаЬишлэрэ вэ материаллара эввэлчэ Азэр-баЛчан Республикасынын президенти Ланында ба^ыш-лама мэсэлэлэри узрэ ко-миссиЛа тэрэфиндэн бахыл-мышдыр. Фэрман терэдил-миш чинаЛэтлэрин характе-ри вэ ичтимаи тэЬлукэлилик дэрэчэси. мэЬкумларын шэх-cHjJera, ЬимаЛэлэрйндэ Лет-кинлик JamiHHa чатмаЛан ушагларын олмасы, чэзанын чэкилмэмиш муддэти. аилэ вэзиЛЛэти нэзэрэ алынмагла верилмишдир. Эфв олуыан-ларын бир групу гадынлар-дыр. Азад олунанлардан 15 нэфэри памбыг ишлэри узрэ мэЬкум едилмишди. 69 нэ-фэринин еЬдэсиндэ Леткии-лик Лашына чатмамыш ушаглар вардыр, 12 нэфэри элял-дир вэ пенсиЛа Лашындадыр, 7 нэфэри миллэтлэрарасы мунасибэтлэр зэмининдэ мэЬкум олунмушдур. 4 гады-нын Леткинлик    Лашына чатмамыш ушаглары вардыр. Ашагыдакылар чэзаны бундан сонра чэкмэкдэн азад едилмишлэр: Е. А. Аббасов, Т. У. Аббасов. Л. С. Абдулла Лев. Т. А. АгаЛев. О. Э. ЭлиЛев, Э. И. Багванов, С. И. Гасымов. Г. 3. Гурбамвн. С. Э. Гурбанов. С. Г.    Гурбанов, А. Д. Давудов, 9. М. Дада-шов. К. Ф. ЭлиЛев. М. М. ЭлиЛев. Н. Э. ЭлиЛев. Ф. Н. Эли}ев, Ф. Ш.    ЭЬмэдов, Ф. М. Заманов, А. 3. Зе)-налов, Е. Э. ИбаЛев. С. Д. ИлЛасов. Н. Ч.    Гасымов. С. И. Искэндэров, Н. О. Ла-губов, Ф. Ь. ЛэлэЛев, А. С. МэммэдэлиЛев, А. Э. Мэммэдов. Э. Л. Мэммэдов, М. С. Мэммэдов. М. Ч. Мэммэдов, Ь. М. Мэнсимов, М. Ш. Мэр-данов. Р. Г. МнрзэлиЛев, Ш. X. МирзэлиЛев. С. В. Мо- Ква Д. Мунасингхе. Н. Ь. аЛев. Э. Т. МустафаЛев. С. Г. Мэммэдов. А. Л. Мур- тузаЛев. С. Ч. Намазов, Н. А. Назаров, Т. С. Нэзэрэлиза-дэ, Н. Ь. НиЛазов, Э. А. Нов- 8узов, М. Ш. Новрузов, > .А. Оручов, Ч. Ь. Османов. В. Т. ОчагвердиЛев. Л. А. Пасечник, С. Б. Рамазанов. 3. М. Рамазанов, 9. А. Расулов, А. П. Саликов, Н. И. Салыфов О. А. Сам-сонидзе, Г. М. СэфэрэлиЛев, В. Н. СоловЛов, С. П. Сосин, В. Ь.-СулеЛманов, К. С. Су-леЛманов. Ч. Г. ТагыЛев, Е. Н. ЬачыЛев, А. Л. Ьэсэ-нов. В. Г. Ьэсэнов, Н. Э. Ьэ-сэнов. Э. Л. Ьэсэнов, Р. 3. Ьэсэнов, Л* Б. Ьэсэнов. К. А. ЬусеЛнов,    Ь.    М. ЬусеЛнов. Э. М. Чэфэров, Н. У. Шабанов. Ш.    Ш.    ШыхэлиЛев, И. Т. Аббасова, В. Э. Аббас-элиЛев. Ч.    Ш.    АгаЛев, С. А. БаЛрамов,    Т.    А. ГулиЛев, А. С. ГулиЛев. И. Н. ГулиЛев, Ь. В. ГулиЛев. Р. Э. ЭлиЛев. Р. Б. ЭлиЛев. Ш. Ф. ЭлиЛев, И. И. Эмиров. Ф. К. Эли1ев. 9. Ь. ИсмаЛылов. М. Н. КаЬаЛевин, Э. Ч. Мэммэдовун, С. Г. Намазо-ванын. X. Н. Новрузовун. М. Ь. Рэсуловун, В. Ь. Ьэ-сэновун, С. Э. ЭлиЛевин исэ чэзаларыиын чэкилмэмиш Ьиссэси ЛарыЛа гэдэр азал-дылмышдыр. i Аэерба]чам Журналистлар Бирлм]м аз у9шятрм- * - ни аэиэ 6aj рамымыз - НОВРУЗУН ифлишн мунасибчгнл» ур»кд>и т»6рик «дир и ои-лара бутун халгымыт« бирликда муг»дд»с торп«-гымыдын ааадлыгы угрундл мубарихада yfypnap араулцыр.  _ ;
RealCheck