Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, March 14, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - March 14, 1992, Baku, Azerbaijan Экс-сада БИР ДАЬА 9. ЧАВАДЬШ МУЭЛЛИМИ ЬАГГЫНДА Профессор С. Шукуровув «Ха л г гэзети»нин 1992-чи ил ЭО Ланвар немрэсиндэ «Мозарсызьш ики ше'ри» адлы мэгалэси дэрч едил-мишди. Ьэмин мэгалэдэ нэ-дэнсэ керкэмли эдэбиЛЛатшу-нас вэ тэнгидчИ Абдулла Су-' рун ады А. Фаруг Лазыл-мыщдыр. Э. Чавадын муэл. лими ними гэлэмэ верилэи «А. Фаругун вахтсыз елуму-нэ Э. Чавадын шеЧ) гошма* сы» геЛд олунур. С. Шуку-ровун бу мэселэ ила барлы динар Лазыларыны тэкрар охуЛуб Ьаттында сеЬбэт ке-дал деврдэ Кэнчэ РуЬани Се-минариЛасында ЭЬмэд Чава-да дэрс демиш муэллимлэ* рин адларьгна бир да диггэт )етирдим, анчаг орада А. Фа-руг адына раст кэлмэдим. Мэ'лумдур ни, Абдулла Сур ва Абдулла Тофнг ejнн бир а дам олуб, Абдулла Ага МэЬэммэд оглу МэЬэммэдза-дэйин тэхэллуслэридир. О 1883^чу илдэ Кэнчэдэ догу луб. 1912-чи илдэ 27 Лашын да орада вэфат едиб. Э. Ча вадын муэл л ими дэ о олуб Охучулара тэгдим етдиЛимиэ шэкилда онун ады А. Тофиг ними гeJд олунуб. А. Тофиг (А. Сур) ЬусеЛн Чавидлэ еЛ-ни вахтда ТуркиЛэдэ тэЬсил алыб, Чавид онун кемэЛи ила Кэнчэ мэдрэсасиндэ муэл-лимли)э ишэ дузэлиб. Э. Ча-вад Ьэмин мэдрэсэни гурта* ран или, Лэ’ни 1912-чи ил маЛын 8*дэ рэЬметэ кедиб. Шайр вз муэллиминэ бир не-чэ ше’р Ьэср етмишдир. Профессор С. Шукуровун Э. Ча* ваддан мисал кэтирдиЛи ше’рлэри тэгдир етмэкла Ла-нашы. онун А. Сура Ьэср ет-диЛи даЬа бир ше'рини оху* чулара чатдырмаг истэЛирик.    мин цге’р Э. Чавадын 1958- h. Чавидин xejHp-дуасы ила    чи во 1991-чи иллэрдэ чы- чап едил эн бу эсэр Э. Чава*    хан китабларына душмэкиш* дын или мэтбу ше’ри дир. ha*    дир. EJ гардашлар! Бир эамаилар елмснзлнк думаны, ЧэНалэтнн нор пэнчэсн гапламышды hap Ланы... Тур’ан нэднр? Анламадыг. Вэтэн нэдяр? Бялмэднк! Гаршымызда Леткмлэрнн хез ]ашывы снлмэднк. Агланачаг бнр Ьал идя, кэнднмнз дэ керурдук. Дилнмнзнн, днннмизнн кетмэсняэ кулурдук. О зэЬэрлн Ьавалардая кул )анаглар солмушду, О кун *±ави, пне эллэрдэн Вэтэн хараб олмушду. ВДлэр бнзэ ншыг деЛил, |ылдырьшлар сачырды, Кунэш, ]агмур, сулар биздэн узаг гачырды. Таяры бела габул етмаз олду бкзмм гурбакы, Бязи о кун богу Лорду аэгыялыгыя ту фаны. Вэтэннмин буну керэн судутаммз евлады, Бнр кач киши о кун бкзки rapa куну анлады. Агладылар, сызладылар, |алнардылар аллаЬа, Улу Ьаггыя рэЬмн кэлдн конлу гырыг онлара. О куя бнзии дагларымыз бнр аз кулду, шеЬлэшди, Бачарыглы бир кач голдар зулматлэрла эллэшдн. EJ гардашлар! Дурдумуза кунэш JeKH догмушду, Бнр азачыг — демэк олар — достлар деЛэн олмушду!.. Анчаг дунэн башымыза холка салак бнр будут, вкумуздэ!.. Ьаггын варса, ej даш урэк кэл унут!.. Jox, jox!.. Сизнн мэзарыныз гэлбнмнзин эн дэрнн Бнр Леряядэ сахланмышдыр, о пак pyhyH учин! Бутун дун]а алт-уст олса, иэн кн сэни унутмам, Ej гардашлар! «Амин!» де)нн, аллаЬ ону эфа етенн!.. вадын муэллими ола билмэз-ди, чунки Чавад 1906-1912-чи иллэрдэ Кэнчэ PyhaHH Семинари]асында охумушду. Бу ше’р «Игбал» гэзети-нин 1912-чи ил 17 MaJ н^м-рэсиндэ дэрч олунмушдур... О ки, галды А. Фаруга, A33p6aj4aH совет эдэб»Па-тында Абдулла Фаруг адлы шаиримиэ олуб. Фаруг — Абдулла Муса оглу Эфэнди-jeBHH тэхэллусудур. О, 1907-чи илдэ KejHaJ раЛонунда анадан олмушдур. О, Э. Ча- Элн САЛЭДДИН, филолокиЛа елмлэри доктору, Э. Чавадын 100 иллинии кечнрэн республика тэш-кнлат комитэенння мэс’ул катнби. Редвкси]анын гонагы * а JanoHHja бэхтэвэр елкэдир... Гарабагын дагяыг Ьнссэсныдэ aaaHjjar »»yUMaouian-дэя боря редакся1аиыза кэлэя эчнабя гонаглареп са|м чо> халыб. ЭксвряЦэтн Ьэмкарларымыздыр. Дуная сэЬэр JaooHHjaHHH эн мо'тэбэр мэтбу оргщиа* рыядая олан «АсаЬн Шнмбуя» гэзеяанщ ayxftyi Лама-мото Атсуко оз москвалы тэрчухачяся нлэ «Халг гооетж»-ннн редакснj асына кэлмкшдя. дэн мэсафэчэ дэ. гэлбоэ да узатдырлар. Дотру дур. гоэет-лэримнз бу баредэ Лазыр. лапин орада мэсэлэнин маЬяЛ-JaTHHH анламаг чэтиндир. — JanoH ад лары дашыЛан Курил адаларынын PycHja-нын тэркнбнндэ олмасы нэ гэдэр reJpH-тэбии керунур-сэ. сырф Азэрба]чан ады — «Га раса г» адыны дашыЛан бир белкаЛэ ермэнрлэрин коз днкмэси бир о гэдэр reJpH-тэбиидяр. — Сизин деди)иниз ада-ларда инди Лапонлар Jauia-мырлар вэ JepH калеэ. сэр* Ьэдлэрин тохунулмазлыгы хэтринэ онлардан имтина ет-мэк дэ олар. — Елэ иеэ нэ учун ермэ-нилерин биздэн торпаг истэ-мэси сизэ гэрибэ кэрунмур? Догрудур, рэсми Лереван буну эраэи иддиасы Jox. M9h3 Гарабаг ермэнилэринин ез мугэддэратларыны Ta’jHH ет. мэк Ьугугу кими гэлэмэ ве. рирлэр. Ахы бнр мнллэт ез мугэддэраггыны нечэ дэфэ T9’Jhh едэ бнлэр? АБШ-ын Калифорни>асьшда да. Pycaja-ньш Ставрополунда да ермэ-нилэр, бутев ермэни кэндлэ-ри вар. Амма торпагы биздэн истэЛирлэр. Даглыг Ка-лифорниЛа Республикасы Ja-ратмаг агылларына да кэл-мир. Тэрчумэчимиз Марина бу дэфэ эзу сеНбэтэ мудахилэ етди: — Ахы hhJ9 елэ деЛирси-низ, ермэнилэрин нэ кунаЬы вар ки, тарихэн ез торпагла-ры олма)ыб?.. . ЛапониЛалы Ьэмкарымыз сеЬбэтин сонунда билдирди ки, эсл Ьэгкгэта оз халгына чатдырачаг. Зулфугар РУФ’ЭТОГЛУ, «Халг гээетн»нян мухбнрн АРАЛЫШ: «Acaha Шнм-бун» («Доган Кунэш») — тиражына керэ Лапони)анын эн ири гэзетидир. Онун сэ-hgp вэ ахшам бурахылышла-рьшы 10 мил1ондан артыг адам oxyjyp. Умуммилли кундэлик гэзетдир. Токиода, Соппорада, Китак]ус)уда, На-rojafla чап олунур. МусаЬибимиз данышмаг-дан даЬа чох динлэмэ)и хош-|а]ан гадына бэнзэ)ирди. Биздэн «Гарабаг проблем ми», елкэмиздэки си1аси-ич-тимаи вэзииэтлэ элагэдар бутун инчэликлэри JepAH-Ja-таглы е)рэнмэк истэ1ирди. Бачардыгымыз кемэМ кос-тэрдик. Столун устунэ сэр-AhJhmh3 хэритэдэ Гарабагы, Зэнкэзуру, Kej49HH илк дэфэ керурду. H9haJoT. биз дэ бир нечэ суала чаваб ал-маг ниЦэтимизи билдирдик. — Ламамото сан, дерд ил-дэн артыг бир муддэти эЬатэ едэн бу «проблем» Ьаитын да janoH гэзетлэри дэ аз ja3Ma-]ыблар. Сизин бу мунагишэ-ja мунасибэтиниз нечэдир? — Билирсинизми, Лапони* ja вэ )апонлар бу мунагишэ- * Кэнчэ семинари)асынын муэллимлэр^ ХАНЫМ ГЫЗЛАР ПАНСИОНУ Нахчыввяда ланым гызлар па нсионуна «мусабигэ Jo лу иле илк гэбул иечирилшицдир. Ьазырда hap синифдэ 20 ша^ кирд олмагла бир бешинчи вэ бир алтынчы синиф фэа-лиЛЛэт кестэрир. Бурада умум-тэЬсЯл мэитэблэриндэ тадрис едилэн фэнлэрлэ Ланашы ди-Ларшунаслыг, турк дунЛасы фэнлэри кечи лир. АзэрбаЛча. нын дунэни, 'бу куну ве саба- Ны м ев зу л а рынде соЫбэтлор апарылыр. Эоас мэпсэд гыз-> ларын эсл ев ханымы, irajru-кеш а на. кеээл инсан ними Ьазырланмасыдыр. Пансионун рэЬбэри Е’тимвд Бекташи мэ’лумат верди ки. бу илин MaJ аЛында пансионда бир не. чэ Лени синиф ачылачаг. Сардар 9ЛИ1ВВ. «Халг гэзетя»нян мухбнрн Киномужун    чж ЕЛ СЕВ9НИ АЛ9М СЕВ9Р Нэсммн Расим? Баба к Ра* сям! БеЛрок Расим!.. Чагдаш киномузу бу образларсыз тэ-сэввур етмэк чэтиндир. Расим БалаЛев кмнода ез Лери олан. Ьэмишэ она садиг га* лан. Лэ’нн «ЛашаЛыш Лери»-ни дэЛншмоЛан сэнэткар. сырф кино ахтЛорлары кэс-линии илк ртумяЛэндэлэркн-дэн бяриднр.    « Расимлэ беЛук екранда та-нышлыгымыз Летмншинчи ■лларо душур. адыны ешит-диЛимиз Нэсимннин ахыр ки. мубарок узуну кердуЛумуз вахта... Расим вахтла узлаш-магы. екранда бизнмлэ уэбэ-з дурдугу кундэн сабаЬа Лланмагы бачарыр. Екран сэЬнэ деЛил ки. бу тамаша-дакы чансыз оЛунуну сабаЬ. бириси куя дирилдэ бклэсэн. Кино бкр дэфэ ЧЭКИЛИр — камеранын Ладдашына пансы овгатла кечмусансэ. тэкрар-тэкрар о чур дэ керунэчэк-сан. окларла адамы тэзэдэн чокиляш меЛданына топла-Лыб зэиф чыхан эпизоду ду-барэ лентэ ал дыра билмэЛэ-чэксэн. Кэрэк чэкнлишдэн эввэл езуну саат кими гурасам — вахтла эгрэб-эгрэбэ Лол кетмэк учун... Лол иеэ ирэлиЛэ — узу сабаЬа дыр, сэндэи огулгушагына, нэвэ-нэтичэна дотру. Бу мэ’нада Расим хошбэхт еэнэткардыр. Ларатдыгы образлар кунун иэозиндэн чох сабаЬын нэб-зини тутан емурлу оброзлар-дыр. АллаЬ онда узунэ ба-хыб кн, рэЬмэтлик Сэмэндэр РзаЛев ону чан атдыгы ид-ман алэминдэн аЛырыб драм дэрнэЛинэ кэтириб. Атды ндманын дашыны, 1965-чи илдэ БакыЛа кэлдн. Инчэсэнэт Институтунун драм вэ кино актЛорлугу фа. култэсинэ кирдн. Устад му-эллнмлэр чанындакы актЛор-луг ГЫРЫЛЧЫМЫНЫ уфурэ-уфурэ тонгала дендэрднлэр. О тонгалын илк ше’лэси Нэ-симинин квзлэриндэн шэфэг-лэнди. Нэсими онун илк ролу дур вэ бу рол даим Лад-дашларда ЛашаЛачагдыр. Она керэ Лох ки, Ьэмин филм бир чох харичи елкэлэри кезди. Р. БалаЛев Ьэмин образа ке-рэ Умумиттифаг кино фес-тивалында киши ролунун эн Лахшы ифачысы са)ылды. О. АзэрбаЛчан тамашачылары-ны бир Ьэгигэтэ инандырды — кино актЛонунун екран талеЛн онун Элэддин чырагы олан квзлэриндэн, дил ачыб данышан бахышларындан башлаЛыр. 1972-чи илдэ «Нэсими»ннн ссенари муэл-лнфи. Лазычы Иса ЬусеЛнов телевизиЛада Расими керур. ГаЛыдыб режиссор Ьэсэн Се-ЛидбэЛлиЛэ деЛмр: — Бу ше’р деЛэн оглан НэснмяЛэ иечэ дэ охшаЛыр. Ь. СеЛидбэЛли дэ сорушур: — Харичи керкэми охша-ыр. керэсэн ичи нечэдир? эенминин агры-ачысыны дашыЛа, онун гэм Лукуну чэ-кэ билэрми? Сонра чагырыб ]охла)ыр во бэЛэниб чэкирлэр. Бу филм, бу рол онун эн чэтнн имта^аныЛды. Ону ид-мандан аЛыран Сэмэндэрлэ. устад деднЛи ИсмаЛыл Осман-лы нлэ, Ьэм театрда. Ьэм дэ кинода еЛни мэс’ули)Лэтлэ образ Лара дан Мэммэдрза ШеЛхзамановла бир Лердэ оЛ-намаг асан иш деЛилди Бу ролда бэхти кэтирмэсэЛди сонра Ьансы режиссор она меЛдан верэрди? И. Оеманлы кими нэЬэнк акт]ору разы салмаг асан идими:    «Мэн ШеЛх ролуна керэ кетмнш-дим чэкилишэ. 0з амплуама ону уЛгун билирдим. СеЛид-бэ]ли зорла мэнэ Фэзлулла-Ьы верди. Дедим, — еллэм, кетурмэрэм. Дедим, — а кит ши. биабыр елэмэ мэни. Мэндэн Фэзл олмаз. Деди бу чаван отланла тэрэф-му-габнл олмага разылыг вер-сэн, ниЛэ олмУр? Гэрэз. фил-ми чэкдик, гуртардыг. Лыгы-шыб бахдыг, кердум пис чыхмамышам. Дедим. аЛ Ьэсэн. оЛундашым Расим олма-саЛды чамааты кулдурэрдим езумэ...» Расим БалаЛев «вмрун илк аны», «Гатыр Мэммэд». «Дэдэ Горг>’Л*. «(Аркадан вурулан ээрбэ». «Атлары Лэ-ЬэрлэЛин» («Гачаг Нэби»), «Илыг дэниздэ буз парча-сы», «Элавэ из», «Лэтифэ» («АзэрбаЛчанфилм»), «Азад-лыг ширин сездур».' «Эли шимшэкли атлы» <«Мос-Филм»), «Пусгу» («Тачик-фивм»), -«ОЛанма*. «Одф Лолларла» («вэбэкфилм»), «Сылдырым» («Осетин-филм»), иЭкэр Л^р мурэси дэЛирми олмасаЛды» (АДР) бэдии фиЛМлэриндэ чэкилиб. Ьамысында да орижинал образлар Ларадыб. Ролдан рола сэнэт вэрдишлэрини чи-лалаЛыб, ахтарыш имканла-рыны кенишлэндириб, оЛунуну фэрдилэшдириб. АктЛор вар, мусбэт рол> лар бичилиб боЛнуна, актЛор вар мэнфи. Расим бу белку-Лэ кетмэЛиб. ДемэЛнб ки Ба* бэкдэн, БеЛрэкдэн, Нэснми-дэн сонра нэ Эзиз («Гатыр Мэммэд»)? БеЛэ чыхмасын ки, она нэ тэклиф едиблэр. оЛнаЛыб. Лок, рол ону тэ’мин етмэлидир, образ характер олмалыдыр, нисан олмалы-дыр. Экэр белэ олмасаЛды бу беЛук актЛоруи Ларатдыгы гэЬрэман образы гэЬрэман, аШиг образы ашиг, бэЛ образы бэЛ сиглэтини итириб ада-мын кузкудэки чансыз эксн-нэ бэнзэЛэрди. О. психоложн инчэликлэри дуЛмагы бачарыр. Ьэм мусбэт, Ьэм дэ мэнфи рол-лары еЛни сэнэткарлыгла. еЛ-ни Ьэвэс вэ мэЬэббэтлэ оЛна-Лыр. Бир-бнриндэн мурэккэб ролларда оЛнаЛан бу актЛо-рун эн беЛук хошбэхтлиЛн бэлкэ дэ онун садэ адам ол-масыдыр. Бирдэн-бирэ беЛу-мэси, мэшЬурлашмасы Раси-мин «мэктэбли характерини» бир дамчы да дэЛицш билмэ-Лнб. Нэ Девлэт мукафатла-ры вэ орден алмасы. нэ отуз дерд Лашында халг артиста олмасы, нэ дэ бу Лахынларда Кинематографчылар Иттн-фагынын биринчи катиби сечи л мэси. Вэзифэ адамы дэЛншэрми? ДэЛишэр! (Мэним о гэдэр дост-таиышым дэЛишиб ки, бИр деЛил, беш деЛил). Амма Расим кими агыллы адамла-ры рэЛасэт дэми тутмур. Расим нэЛи дэ билмэсэ буну Лахшы билцр — вэзифэ кэл-ди-кедэрди. сэнэт иеэ га дыр. Вэ о галан сэнэт. ЛашаЛан сэнэт халга хидмэтлэ. па]ы-на душэн шан-шеЬрэтлэ ба-Ьэм Ьэм дэ черэк агачыдыр онун. Ган-тэрлэ суланан черэк агачы! Елбруе ШАЬМАР ЕДИЛМЭСИНЭ МУНАСИБЭТИ Мусэлман Ьугугу кэнар адамын бураЛа кириб ба. лыг тутмасы вэ Ла вэЬши ЬеЛван овламасы барэдэ бела мулаЬизэ ЛУРУДУР: «Эчэмэ саЬибинин ичазэси олмадан эчэмэЛэ кирмиш адам гануну позур, - лакин т\тдугу балыг вэ Ла овлады. гы ЬеЛван онун дур, чунки балыглар вэ вэЬши Ье|ван-лар эчэмэ торпагьщда гида. лансалар да, эчэмэ саЬи. бинин мулкиЛЛэти деЛиллэр». Мараглыдыр, экэр эчэмэ горпагында олан кичик но-Ьур елэ чэпэрланмишсэ ки, бу ноЬурдан эл илэ балыг тутмаг    мумкундур, онда кэнар адамын бурада балыг тутмага    ихтеЛары Лохдур, ч\ики ноЬур торпаг саЬибинин мулкиЛЛэти саЛылыр. Чэпэрэ    алынмыш кичик ноЬур габа, бизим кунлэр-дэ иеэ аквариума бэрабэр тутулур. Эчэмэ    торпагы Ьаггында муЬакимэлэрнн зиддиЛЛэтли олмасы чох вахт ган ахыдыл. масына кэтириб чыхарыр. ды: мулкиЛЛэтчи онун тор-пагына " кирмиш адамы чэ. заландыра билэрди, лакин шикары элиндэн ала билмэз-ди. Бир чох мусэлман елкэлэ-риндэ торпаг саЬиблиЛинин хусуси категориЛасы — вэгф торпаглары вардыр. Бунлар саЬиби тэрэфиндэн дини еЬтиЛачлар вэ Ja хеЛ-риЛЛэ еЬтиЛачлары учун ичмаЛа, девлэтэ вэ Ла аЛрыча бир шэхеэ верил эн4 торпаг-лардыр. Гануншунас ила. ЬиЛ)атчыларын ^фэгнЬлэрин) фикрйнчэ, белб торпаглар он лары багышлаЛанын муд-киЛЛотиндэн дэрЬал чыхыр, лакин кимэ багышланыбеа, онун да мулкиЛЛэтинэ чеврил. мир, чунки торпагьш ба-гышланмасы нэ алгы-сатгы эмэлиЛЛатыдыр, на дэ торпа. гын иреэн вернлмэси. Бурада мулки)Лэт Ьугугуиун фэалиЛЛэти бир не® да)анды. рылмыш олур. XIX эердэ, мэсэлэн, Оеманлы HMnepivja-сында бутун торпаг ларын тэгрибэр учдэ бнр hifccecH вэгф категориЛасына э«Д иди. Ге)д етмэк лазымдыр ки, вэгф торпаглары бнр гаЛда олараг веркилэрдэн азаддыр вэ мусэлман иба-дэтханаларынын муЬум кэ. лир. мэнбэлэриндэн биридир. НэЛи иеэ ичарэЛэ, кираЛэ-Лэ вермэк вэ Ла кетурмэк мусэлман Шэргиндэ эн ке. ниш Ла}ылмыш эмэли сазиш-лэрдэн биридир. Ичарэ вэ кнраЛэ    мэсэлэси шэрнэтин Ьугуг нормаларында Ьэр-тэрэфли ишлэниб Ьазырлан. мыш вэ кениш эксини тап-мышдыр. Шэриэтэ керэ торпаг са. Ьэсиндэн, Ье)вандарлыгдан, эшЛалардан тутмуш евэ гэдэр Ьэр шеЛн ичарэЛэ вэ кираЛэЛэ вермэк олар. Тэлэб Лалныз будур ки, нэЛи иеэ ичарэЛэ вермиш адам )еткин Лашлы. саглам душунчэли, агыллы олсун, ичарэЛэ ве-рилэн эмлакын эсл саЬиби олсун. НэЛи иеэ саЬибинин тапшырыгы илэ нчарэ]э вэ ja лираЛэ)э вермэк мумкундур. Леткинлик Лашына чат-мамыш ушагын гэЛЛуму онун эмлакыны ичарэЛэ ве-рэ бил эр. Шэриэт мусэлман чэмиЛ-Лэтинин варлылара вэ jox. суллара белундуЛуну нэзэрэ ал a par варлылардан тэлэб едир ки, торпагы, дикэр да. шынар вэ дашынмаз эмлакы ичарэЛэ верскнлэр, Лохсул-ларын еЬтиЛачларыны гис-мэн едэмэк учун онлары муздла ишэ кетурсунлэр ки, еЬтаЛач вэ умндсизлнк онлары итаэтдэн чыхмага вэ ганунлары саЛмамага мэч-. 6vp етмэсин. ИсламиЛЛэтдэн эввэл (ча. ЬнлиЛЛэт деврундэ) эрэб-лэрдэ «нагие Лард&рлыг» деЛилэн бнр гаЛда варды. МаЬнЛЛэтн бундан ибарэт иди ки, торпаг саЬиби ичарэ-дардая дэгиг муэЛЛэнлэш-дирилмнш мигдарда тахыл вэ Ja дикэр экинчилин мэЬ-суллары альф, мэЬсулун галан Ьиссэси ичарадара чатырды. ПеЛгэмбэр бу raj-даны эдалэтсиз Ьесаб етди аэ чэмяЛЛетде Ьагг-эда- лэт Ларатмаг арзусу илэ беле бнр гаЛда гоЛду ки, мэЬ-сул анчаг Льггылдыгдан сонра торпаг саЬиби илэ ича-рэддр а рас ын да белунмэли. дир (илкин разылашмадан асылы олараг торпаг саЬи. би мэЬсулун Ларысыны, дерддэ учуну вэ Ja дерддэ бирини, Лахуд даЬа аз Ьис-сэсини ала билэрди). Суннэ торпагын ичарэЛэ верилмэсини бэЛэнир Вэ нча-рэдарын торпаг саЬиби илэ Ьагг-Ьесаб чэкмэси гаЛдасыны муэЛЛэн едир. Суннэ кестэрир ки, торпагдан истифадэ паггы . пул вэ гиЛмэтли мегал-лар илэ деЛил, мэЬсулун му-эЛЛэн Ьиссэси илэ еданил-мэлидир. Башга сезлэ де-сэк, ислам Лардарлыгы тэг. дир едиоди. Ьазырда мусэлман Шэр-гиндэ ичарэ характерлк кэнд тэсэрруфаты сазиш. лэринин эн кениш Ла1ыл-мыш невлэриндэк бири музараэднр. МаЬиЛЛэти бундан ибарэтдир ки, торпаг саЬиби экинчиЛэ бечэрилэ. чэк торпаг саЬэси вермэк учун онунла эгд баглаЛыр. Суварылмасы * мумкун ол. маЛан торпагын экин учун ичарэЛэ вернлмэси е’тибар-сыз саЛылыр. Белэ саЬэ Лалныз отлаг кими ичарэЛэ верила билэр. Ичарэ са-зишинин гануни гуввэЛэ малик олмасы учун шэриэт торпаг саЬибинин вэ экин. чинин гаршыеында шэртлэр гоЛ>тр:    *    * Торпаг саЬиби деЛир: «Мэя сизэ торпагы вердим (торпагын елчусу, Лери, бечэр-кэк учун мунаснблиЛн вэ башга чэЬэтлэри дэгиг л эш-дирилир)». Экинчи чаваб верир:    «Мэн торпагы гэ бул етдим». Тэрэфлэр ара-сын да сазиш рэсми эгд олмадан да багланыр. Нэ гэдэр ки, экинчи торпагы бэчэр-мэЛэ башламамышдыр. тэрэфлэр дэн Ьэр Ьансы бнри-иин. истэЛи илэ сазиш лэгв едилэ билэр. Торпаг саЬиби дэ. экинчи ¡дэ Леткиилик Лашына чатмыщ, саглам душунчэли адам лар олмалы вэ эгдя ценуллу щвкнддэ багламалыдыр. Экэр сазиш. дэ бутун мэЬсулун тэрэф-лэрдэн анчаг бирннэ чатма-лы олдугу Ьаггында Ьэр Ьансы шэрт варса, эгд е’тибар-сыз са|ылыр. МэЬсулун ича. рэ Ьаггы кими верилэи Ьиссэси белэ муэЛЛан едилир; Ja мэЬсул тэрэфлэр ара-сында тэн белунур, ja да^ тэрэфлэрдэн бири разылаш-маЛа керэ мэЬсулун учдэ бир Ьиссэсини алыр. Экэр торпаг саЬиби экинчиЛэ десэ ки, «Торпагы бечэр вэ мэЬсулун истэдиЛин гэдэрини. мэнэ вер», эгд е’тибарсыз саЛылыр, чунки мугавилэдэ Ьэр кэсин паЛы дэгиг муэЛ-Лэнлэшдирилмэлидир. Торпаг. да керулэчэк ишлэрнн муддэти дэ муэЛЛэн еднлмэли, бу муддэт торпагьш бечэ-рилмэси вэ мэЬсулун Лыгыл-масы учун кифаЛот гэдэр узун олмалыдыр. ЭкинчиЛэ ' верилэи торпаг бечэрилмэк вэ мэЬсул Je-тишднрнлмек учун Ларарлы олмалыдыр, Лахуд экинчидэ бела бир э мин лик олмалыдыр ки, бу торпаг саЬэсини Ларарлы Ьал а салмаг мумкундур. Лалныз белэ бир шэртлэ мугавилэ е’тибарлы саЛыла билэр. Экэр торпаг саЬибинин мухтэлиф Jep-лэрдэ бир нечэ торпаг саЬе-си варса, сазиш дэ онлардан мэЬз Ьансынын экинчи-je верилдиЛи кестэрилмэли-дир. Экс тэгдирдэ сазиш е’тибарсыз саЛылачагдыр. Сазишдэ тэрэфлэрдэн Ьэр биринин торпагын бечэрил. мэсинэ чэкэчэЛи хэрч муэЛЛэн едилмэлидир. Сазишдэ Лыгым заманы мэЬсулун муэЛЛэн Ьиссэснния торпаг саЬибинэ верилэчэ-Ли, галан Ьиссэсянин иеэ тэрэфлэр арасында белуш-дурулэчэ]и Ьаггында шэрт варса, сазиш е’тибарлы саЛылыр. Лакин моЬсулуи шэрт-лешдирилмяш Ьиссэси торпаг саЬибинэ верилдиндэн сонра белку учуй Ьеч нэ галвсаЛачагса, сазиш е’тнбар-сыз Ьесаб олунур. Ичарэ муддэти битмнш. мэЬсул иеэ муэЛЛэн сэбэб-лэрэ керэ Лыгылмамышса, онда ичаоэ муддэтинин уза-дылмасы мэсэлэсинин Ьэл. ли Лалныз торпаг саЬиби. нин ирадэсиндэн асылы-дыр: о. ичарэ муддэтани у зада да билэр, мэЬсулу (Ьэтта Летишмэсэ до) Лыгдыра да бнлэр. By Ьал да Ьэтта экин. чиЛэ зэрэр дэЛсэ дэ. торпаг саЬиби Ьэмин зэрэри едэмэЛэ борчлу де]илдир. Экэр торпаг саЬэсинин бе-чэрнлмэсини давам етдир. мэк мумкун олмурса (мэсэлэн, тэбии фэлакэт узуи-дэн), онда эгд лэгв едилмнш саЛылыр. Экэр экинчи тор. пагын бечэрилмэсини узурлу сэбэб олмадан даЛ&ндырар-са, ичарэ муддэтанин етэн Ьиссэси учун торпаг саЬибинэ ичарэ Ьаггы вермэли-дир. Экэр бир адамы муэЛЛэн иш учун муздла тутублар-са, лакин кшлэ тэ’мин етмэ-Либлэрсэ. разылашмаЛа эса-сэн онун Ьаггыны едэмэЛэ борчлудурлар.. Шэрнэтдэ ичарэ вэ ки-раЛэ Ьаггында сазишия лэгв едил мэси гаЛдалары да яэ-зэрдэ тутулмушдур. Сазиш тэрэфлэрин гаршылыг. лы разылыгы илэ, Лахуд да сазишдэ калек ашкара чыхарылдыгда лэгв едилэ билэр. ИсламиЛЛэтдэ ичарэ му. насибэтлэринии бир форма, сы да мэ’васы «сувармаг». «биткилэрэ гуллуг етмэк» олан «усат формасыдыр. Мусагат мугавилэсииэ кара торпаг саЬиби адэтэи ез меЛвэ агачларыны муэЛЛэн бир адама тапшырыр, бу адам агачлара гуллуг едир. онлары сулаЛыр, ropyjyp мэЬсулун у Лыгыр. Лыгылая меЛвэяин бир Ьиссэси агач-ларын саЬибинэ верияир. Барсы з агачлар Ьаггында мусагат сазиши багламаг шэриэт бахымыядан гануя. сузлугдур. Днрриклэр вэ бостаялар учун дэ мусагат сазиши баглана билмэа. Ьэрчэяд музараэ мугавилэ. лэрн ады нлэ бостаялар учуй сазишлэр багланылмасы Ьал лары аз деЛилдир. Му. зарао сазиши кими, мусагат сазиши дэ тэрэфлэрин гаршылыг лы разылыгы илэ багланыр. Mejea Лыгымы. нын баша чатмасы илэ му. сагат сазишинин муддэти гуртарыр. Ислам диии хусуси мул. киЛЛэта мугэддэе вэ тоху. иулмаз Ьесаб етдиЛинэ керэ. шэриэт ичарэдарларын Ьэр Ьансы мус тэги л Ьэрэкэ-тини, Ьэтта эн инсанпэрвэр характерлк Ьэрэкэтнни дэ пяслэЛир. Феодал давраныш нормаларыны тэсбит едэн кестэришлэр сырасына торпаг саЬиблэринии гаршы. лыглы мунасиботлэри илэ баглы шэриэт гаЛдалары да аид едилмэлидир. Мэсэлэн, бириси ез саЬэсиндэ гуру оту вэ Ja кевшэнлиЛи Лан_ дырдыгда алов ЛаЛылыб башгасыяын эмлакыны Лан. дырарса. Лахуд бириси ез торпагыны суваранда башгасыяын саЬэсини су басар-са. бунун мугабилищэ за. рердидэЛэ Ьеч бир эвэз ве. рил мир. Мусэлман гаиунве. ричялиЛи бу Ьаллар учун Ьеч бир чэза тадбири нэзэр- дэ тутмур, Лалныз бнр мэс лэЬэтлэ кифаЛэтлэнир: «Му. сэлманын гэсдэн ез гоншу. сука зиЛан вурмасы. онун торпагыны cyja гэрг етмэ. Лэ вэ онун экннлэрини Лан-дырмага чалышмасы Jacar-Дыр». Лухарыда * щэрЬ олунан торпаг саЬиблиЛи системнн. дэ ики чэЬэт габа рыт шэ. килдо нэзэрэ чарпыр: тор. пат узэриндэ девлэт Ьугу-гунун хусуси шэхенн Ьугу.-гундан ус тун олмасы вэ сэр. вэтнн, о чумлэдэн, торпагын бнр элдэ топланмасынын га. дагая едил меси: буна ва риелях Ьаггында гаауяла нэ-зарэт цднлнр. Бэ’зи ясдамшуяасларын бнлдярднЛннэ керэ, бу ганун кэнд тэсэрруфаты саЬэлэри-ни о гэдэр кнчялднр кн. Ьэмин саЬэлэрдэя истифадэ сэмэрэсиз одур. Лахян бу чэтянлян коояератавлэшдир-мэ Лолу нлэ арадан галды. рыла бмлэр. « 9. 39РХ9РОВ, . АзэрбаЛчан Ресяублииаеы Елмлэр A Иэрэнин оз    арш ■ГОЛУМУЗ ЬАЛАНАДЫР?.: Уч ил эввэл Бакы Автомо-бил Лоллары Чэкилиши Ис-теЬсалат БирлнЛинэ Руси-Ланын Коростен шэЬэриндэ-ки Лол машынлары заводун. дай «шад» хэбэр кэлди: сизэ асфалтбасан машын кен-дэририк. Бу, эвээсиэ машын иди, эзилмиш, дагылмыш асфалт ертуЛу кетуруб би-ширир, тэзэдэн Леринэ ба. сырды. ДаЬа кэнар дан асфалт кэтирмэЛэ еЬтиЛач гал. мыоды. Белэ бир машыны ишлэтмэЛэ бирлиЛин «гуд-рэта» чатачагдымы? Суалын чавабы тапылмадыгына керэ дэ Ьеч но де]э билмэди- . ]ашьш иеэ дэмир Лолу илэ хеЛли мэсафэ гэт елэЛиб яаЬэЛэт, бир кун БакыЛа кэ-либ чыхды. Ону керэн кими бирликдэ елэ бил Лухудаи аЛылдылар вэ дэрЬал эл-ajara дущдулэр: «Кимэ ла-зымдыр бу машын? Инди ону нэ едэк?» Ишлэтмэк, Лол чэкмэк эвэзинэ, кизлэт. мэЛэ Лер ахтардылар. Вэ тапдылар. Машыны Бакы шэЬэриндэки 234 немрали Лол идарэсинин адына Ла-зыб езуну Гобустан гэсэбэ-синдэки (Дуванны) 27 нем. роли Лол истисмары ндарэ-синэ етурдулэр. Орада хеЛли сахладыгдан сонра КэнчэЛэ. 2 нем роли Лол ис. тасмары саЬэсинэ кендэр-дилэр Кэнчэдэ машыны ке-турмэк истэмэсэлэр дэ Jy-харыдан тэ’кид етдилэр. Бу вахт Кэнчэ Лолчэкэнлэри Rha яшлэтдилэр:    машыны зага, 6 яемрэли Лол нстис. мары и да рос инин сэрэнча-мына кендэрдилэр Ьэм Jy-харыныи сеэуяу jepo сал. мадылар, Ьэм дэ машыны башдан ел эдил эр. Газах да да машыны кетурмэн исто-мадилэр. лакни бирликдэн вояк едиб дедилэр ки. Ьэ-лэлик гал с ын, тезликлэ керн кэггиречэЛик. Ледди кун Газах дэмир Лол стаясиЛа-сын да платформада галаядан сонда бирликдэн тэзэ кес. тэрнш кэлди: экэр оя кун эрзнидэ машыны бошалтма- саныз чэримэ веречаксиниз. Онда идарэнин коллектеви мэчбур олуб кран , тапды, 700 манат пул хэрчлэди, машыны платформадан ду-шуруб ез ЬэЛэтинэ кэтирди. Асфалтбасан машын езу-нун бир иллик «сэЛаЬэтани» белэ баша чатдырды. Эсли-нэ галса бирлик вэ бэ’зи Лолчэкэнлэр чеп алтында дэЛирман тик дил эр:    Лол чэ- киб-чэкмэмэк мэнтигини устун тут ду лар. Ьэр шеЛдэн эввэл она керэ ки, машы-нын 457 мин манат гиЛмэти вар. устэлик дэ изи итирмэк 2ЧУИ нэ гэдэр хэрч чэкилиб. амысы мэкэр Лердэн Лыгы-лыб? Кечэн гьни машын дэмир Лолунда элдан-элэ кечэн-дэ кезэ кэлэн Ьиссэларкни, рйзИнлэринк, гаЛышларыны секублэр. аятафризнни бо. шалдыб Лерина су дол ду руб, лар, о да донуб муЬэрркки дагылыб. Машын асфалт басанда бирдэфэЛэ сэккиз тон пропан кшлэ дир, она керэ дэ газ дашыЛан машын олмадан Ьеч бир иш керэ билмэз. Анчаг аллаЬ билир. газ дашыЛан машын Ьарада галыб? Нэ нараЬат олан вар, нэ хеЛрини душуиэн. Машын Лол чэкмэк эвээииэ 1990-4W илин гышыкдан Га-захда в нем роли Лол ндарэ. синии ЬэЛэтИндэ чуруЛуб кэ-дир. ЛазыЛа бурада негтэ roj-маг оларды. Анчаг твеаду-фэн ешитдим кя. ЛаЛда Бакы нын    кучэлэриндэ асфалт с алан    еЛнялэ белэ бир машыны    сындырыблар. Гэри, бэ шубЬэ мэни буруду: бэл. кэ Бакынын кучвлэряядэ кердуЛумуз вэ салдыры ас фал та ЬеЛран олдугумуз машын ними Газах дакы машынын да ишлэмося бизэ сэрфэли де-Лця. Ахы машын ишлэсо са-га^ола хэрчлэмэк истэдиЛи. мнз пулу Ьарадак чыхара-рыг?    Онда душуиуреэн: биз Ьансы Лолу чэкнркк вэ чэкдиЛимиз Лол hajan Baaeh4 ‘ «Халг тетя»т ГАЗАХ PAJOHY. ;