Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, March 07, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - March 7, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г93ЕТИ 1 МАРТ 1992-чм ИЛ. Н8 48KYHYH СУ АЛЫ: «Нв ЕТМЭЛИ?» Булудлар сыхлашыр. Ор-дан.бурдан сызан шуалар ашагыда тез-тез )ерини дэ-¿шнэн, нэээрлэри о^надан ишыг адачыглары Japaдыp. Бела бир «коз губбэси» ал-тында «Оаси деЗушлэрин курултусундан гулаглары тутулан халгымыз Хочалы мусибэтиндэн сонра санки гыч олмушдур. Бир кун, ики кун, бир Ьэфтэ... Гычолма ез-езунэ нечмир. ЕЗни вахт-да бир нечэ хэстэликдэн эзиЗЗ©т чэкэн организм чох. му давам кэтирэ    билэр? «Тэ'чили Зардым» Ьэддан артыг кечикмирми?! Хоча. лыда учмуш психоложи бэн-дин ашагы Гарабаг ра^нла-рыны да басмыш сарсынты, ваЬимэ сели чох ше|и *3у3уб апармышдыр. «Гэза-бэрпает. мэ» иши исэ Ьэлэ дэ керул* мэмишдир. Ларанмыш вэзиЗЗотэ гиЗ-мэтвермэ влчулэрини дуруст. лэшдирмэк учун Бакыдан* бахышла Гарабагдан бахы-шы узлэшдирмэк истэ|эн муэллиф бу кунлэрда Аг-дамда олмушдур. Хочалы селинин басыб кечди]и тэх. минэн 300 мин адамын нэ-зэрлэрини Зухарыдакын. дан да соЗугганлы ифадэ етмэк мумкун деЗил. Агдам дакы заваллы Хочалы сор.    »еитлэримнэи    {¡а^м^рдфи^дадыб^рха-    Зйлг^иерур ни. ииперц]а- кэрданлары (чанлы мс идим    Фэлакэтли. ^2Г квчурэ.кв.    1ын саланГмухалифэти    шир-    яын там дагылмамасыны не. озу олан бу сэфиллэр Ьэтта р^ан о биринэ кечурэ ке^ ^КЛ М3^1Э KaTO4WI8. зэра алмамышыг, КеЬнэ дун. классик адаби^атдан бизэ чура Хочалы урваны а    сыгаггтала1анлардыр.    }адан тез узулушуб таоэ дун. таныш олан образлары чрл-    тириб ™»Р“^,Л    gEL    в»    JaJa говушмага чох талес- чада rojyp) учун haJaT чох.    багда Хочадвда ишладнл»    Jeep^ заманыда    маЬз    мишик. Халг карур ни. мус- дан гуртармышдыр. hap han.    кучун сапибннн J    т? олчушду CapaJ    о]ун.    тагиллик }уруигундэ кенар., сы бир ма’чуэаУэ, танры салэр^да тагеирнарла^ы, «. ^а^,дувз ^ыйа. дан гурулач талалара душ. гудрэтинэ онларын зэррэ рь д harwnarf башла]ыб рыны сахламаг чэЬди хал- msmoJh, ондаи гуртулмаг гэдэр дэ инамы галмамыш-    гьшьт чох баЬа баша кэ ^лларыны Ьеч дэ ахырадэк ди£И?аУ»Фг^лМетмиш *аг‘ сы сэЬвимизи а^ыб кечиб? лир. Лаки« бу магамда ан "э“Рэг_на^а““шыаг.агыГа^: диас^а» гэоул етмиш    длапЛэНмшпакы    си1аси    дезулмэзи одур ни, «нэ ет- баг гандалыны ajarbiMbp ?ырышЛааР 'тохдага ва'да ва амалн дидишмалар Хоча. мади?,SES"“ МУРМ9* маЬал rojMar Ьалында ди лынын    h*fi;    азДга?а^Гаш    Ибарабазлыг мураккаб »¿МВЯУЕ    SV-sr:К “SK    sggggj-aás- „s; SuS'JS'.t sSV’-ri'-sí; Агдама дирэнэндэн сонра J^^^.T0^^KaDlbI^bIHb¡ дь1н керур. Лахшы билир аз итки илэ чыхмагла, га. ]ерли адамлар Хочалынын    ^Ки1ТМ9к эбэс-    ки мувэтгэти    мэFлyбиjJэт    заидыгымыз таркхи наили]. дэИтэтли агибэтинин хо. артырыб 6^лт”эк 0Х^,_ онун иггидарсызлыгына дэ. Зотлэри мумкун гэдэр гору, фундан J|xa 17ртара бил- дир^ (Бу^бмта да 1    л^эт етмир Халг баша ду jy6 саХламаг hy дуд лары ара- мирлэр. Вэ д fu_ Y1-mhh исэ 1алньп Азэрба]чанын шуб ки,,ону удуздуран си. сында ахтарылмалыдыр. Си-эмэли иш, гэлэбэни тэ мин исэ Ja-адыз    т    otvHvnvD    Халгын    1асэтин ]ахын вэ узаг, ачыг едэн куч исэ Ьэлэ кврунмур. ^у^о)Да о10ь7™г^пыны ^эрби-мадди мэ'нэви кучутгу’ вэ кизли тэрэфлэри мутлэг Агдамда кутлэ психолоки^а. VHJiaJJjHa алмалыдырлар. гэлэбэ]э истигамэтлэндирэн нэзэрэ алынмальиыр. сы бу кун никбин а дамы    jy    P    „„-..„.-„iai. ьпп    Vpkaha си!аси    хэтт сахла-    * Биз исэ Иэлэ <нэ етмэли?» ешитмэк истэшср. Элавэ    умил бэспэ1иб не’    нылмагла онун    думанлан-    эвэзинэ «кимдир мугэссир?» едэк ки, бу оИвал-руадэ дэн    мыш шууруну бомбардман суалына чаваб ахтарырыг. далга-далга вэ сурэтлэ Хэ. чш«эн,^хаин душ ДУР    Си}аси атэш нег. Тапачагымыз дузкун чавабы зэрэ догру етурулур.    сэт верэн т р <р д \ у тэлэри сусдурулмалыдыр. нэ гэдэр ачы олса да. гэбул Лэ'нэтэ кэлмиш чгнэ ет-    ^тсирсиз    «Ja би » ¿    JeKaH9 B0    c„jac„    етмэл^ик Чавабсызлыг исэ аГа^ыСызГ тохунуб кечир: сХин сон^Ьади^Т Ли. истигамат WHja дагылмыш саЬв чаваб гадар таЬлукали. йышыбНДИМ?вГаб3учунЯаа^ «ыш Гт^иГр^/к^:    "керчак^Лри    назора    /    Т.Кнр    АТДЫНОТЛУ. ОГУЛЛУ ГЫЗЛЫ ОЛАСЫНЫЗ ОНЛАР J АР АЛ Ы ЛАРЫ КУЛЛЭЛвАИРДИЛЭР ФАЧИЭНИН ШАЬИДЛЭРИНИН ДЕДИКЛЭРИНДЭН Бу кун Бакыда jarBH елэ бир хэстэхана тапылмаз ки, Хочалыньж ]аралы, ши. кэст сакинлэриндэн орада олмасын. Республика хэстэ-ханасында онларча белэ Хочалы сакини вар. Bypaja кэлэн адамларьш дэгиг са. jfcjHbi My9jj0M3mAHpMOK чэ-тиндир: демэк олар ки, hap кун JeHH-jeHH донмуш, Jaipa-ланмыш хочалылар кэтири. л^р. Хэстэхана чарпа]ы. ларында узананларла    да. нышмаг сон дэрэчэ чэтин-дир: бир нечэ кунун ичиндэ hap uiejBHH итирмиш    hap бир хочалынын дэрди    бо_ }укдур, эзаб-эзи^эти    агла. сыгмаздыр, бэдбэxтлиJинин Ьэдди_Ьудуду JoxAyp. Гырх |ашлы Хэзанкул Чэ-фэрова* де^ир: . — Б^з чохдан билирдик ки, ермэнилэр Хочалы^а Ьучум едэчэклэр, амма ha-мин ахшам эввэлкилэрдэн Ъёч нэ илэ фэрглэнмирди. Аилэликлэ 1еримизэ тэзэчэ узанмышдыг ки, квзлэнил-мэдэн топ атэшлэри курла-ды. взумузу итирдик. Лап кезумун .габагындадыр: го. Ьумумуз евэ кириб гышгыр--ды ки, ермэнилэр кэлир. Сояракы Ьадисэлэр елэ бил дэЬшэтли jyxyflyp... Мэн анчаг ушаглары кетуруб евдэн чыхмага мачал тап. дым. Аеропортун jaxынлы-гындакы евлэр артыг jaHbip. ды. Елэ э1нимиздэ оланымыз. ла naja тулландыг, ону кечиб диоэчэн cyjyH ичиндэ мешэ^э уз тутдуг. Мир^ари Халилова кез ja. шы ичиндэ AejHp: д»..-д^ -.м-дц гяь-гзд ме^э тэрэф    гачырдылар.    лу    кезлэри чох ше^ де] р    р.пмяНиляоин лап* аддьгмба-    туруб апарыблар. Архамыэда    аЯ^-’арын    билиад^и со]уг.    амым кэзиб Japaлылapы■' Салман    киши    а*гынын влумгабагы    гышгьгрыг    гызындыра оилмэд Jи    клгпПаПягшклапини зиое1иш    агрысына    бахма]араг    да- сэслэри, ]аралыларын инил    даН    гыч олмуш уч керпэси    ^нсэп0э^0^рын ИС9^шэ.    нышыр: тилэри ешидилирди. Да]аныб    Ьэлэ дэ сэдагэтин кезлэри    кКуЧэлэриндэ    ме^ид-    — Фачиэдэн бир нечэ    кун онлары галдырмаг мумкутн    гарШЫСЬ1НдадЫр...    лэри    неча басыб кечдиклз.'    эввэл ермэнилэр дэфэлэрлэ д€]илди. куллэ ]    ,    Аббасовун    де    рини кводук...    *    бизэ хабар вермишднлар адамлары бичирди. Лубанмаг Сулейман Аббас    Р    '    хочалы сакинлэри. ки, шэЬэри тутачаглар. та- влум демэк иди. чаныньг са-    диклэриндэНд^ ^    сэ_    нин бнр гисми илэ Нахчы.    лэб едирдилэр ки.    биз ораны ламат галанлары хилзс ет    д.    .»ми» кянлиня кэлиб чых    тэок едэк Нечэ    вахт иди мэк лазым иди... ДэЬшэтдэн    ^эрьД^    ер-    дыг, бурада сыгьшачаг таш!    ки, ХочальОа вертолет    уч- аглыны итирмиш адамлар    шэПэрин    ,этРаф^^^ь*пмр    бычачьим и за умил едирдик-    мурду. Фикирлэширдик    ки, Пара кадди гачырдылар    мэни сил^лы    бундш/ авваГЛсиТ и“э    ке& бизимР тале^мизи Чохлары. о чумлэдан да май    дДдук ки ермэ.    бйзэ    хабар вермишдилэр ки,    душунэн вармы? Керэсэн би. бу ганлы гыргында саламат Д .    ' вахтлаода шэ- бу кэнд 1араглыларын адин- зимлэ марагланан олачагмы. галмыш гоЬумларымызы ме.    »илэр ]ахын вахтларда шэ    о^ка    ^    Илк    д€МЭК олар ки. Ьеч бир    jap- шэдэ ахтарма!а башладыг.    Р ?ахын онлар Хочалы]а    аташ    сэслэрини ешитдик...    дым алмамышыг. Ьэлэ ус- Индирдэк билмирэм ушаг-    шама тхын онлар а    ^    Адамларын чоху елумчул    талик гадынлары.    ушаглары рым Нарадады билмирэм кедэн бутун ^ры кас. адд^ ^ ^    >1Х'|ЛЯ'Ы.    Ва гочалары шэЬардэн чы. Агдама чатыблар    jox...    Д • р ”    ки бутун Гыса вурушма башланды. хармага имкан олаида би- Нахчывани;; кэвди 1ахьшлы. лэн дсчиэь: адар ^ у У    манеэни кечиб Аг- эи дилэ тутурдулар. Вэ-д гында адамлара ]енидэн    кимлэр    Душмэнд^^    ■    ы    дама -Укедэн ^ла чь|ха бил.    едирдилэр ки, тезликлэ    Эс. атэш ачмага баюладылар. Д ‘ Амма зиреЬли дик, амма знреЬли транс- кэраны элэ кечирмэк вэ Хо-Мэнимлэ олан адамларьш    ‘    нын    габагында    биз    порт]ор габагымызы кэсди. чалыньгн муЬасирэсини ^ар- бир нечэси )араланыб ,    Душмэнэ тоз1иг Долама .{олларла ондан узаг. маг мэгсэдилэ эмэли)]ат Зыхылды. Саг «галанлар    ачиз к&к. Мшмэю тэз^иг « ¿иртэйэр ]оЛа чых- апарылачагдыр. Бу да эмэ. дэн мешэнин ичэриларинэ ^^0р^л0шэиз^Дн чь1ха дЫг Бурада ]енэ дэ зиреЬ. лиjjaт... Бизи ниJэ алдадыр-гачдылар. Адамларьш бе|ук ^а^ларын; шэ ^РД а    транспор^орларын атэш дылар, нэ учун ушаглары. бир групундан чзми он бир    ^ ^да|иэчилэриНин Ьэдэфинэ чеврилдик. Бу мыз Ьэлак олду. бунун учун нэфэр саламат галыб. Со.    этЛшк олду Саг    дэфэ    онлар пус^гуда кизлэн.    ним чаваб верэчэк?.. ]угдан донмамаг учун ча- ^0р7а^т” тэдда дэ мэн ми шд ил эр. А]агымдан ja- Вахт кэлэчэк тарих Ьэр лышырдыг ки, мумкун гэ.    галанлар» о 'чум д    дчэкил.    раландым. взуну бизэ ]е.    ше)э <ги)мэт взрэчэк. Теэи- дэр чох Ьэрэкэт едэк. Тэг-    .Р>    -дРр 1Э„    арасьш.    тирмиш , агдамлыларын ке-    кечи вар: бу да биздан-асы. рибэн беш кун coJyглa,    дик ам^ма 1ту . р 1    тэЬэр    )ахамы-    лыдыр. Иллэр етачэй,    Ьегр влумлэ здбэ)ахада взуму-    да ^«4?*    ”ы    вдтаю билДик/    дафТ адамлар Хочальшы. зуякулэри тапмага ^ллан- ю милли взуну    Ьэь^лэр    '    56    ]аШлы    Хо.    бу АзэрбаУчан Хатыныны дыг. Бу э^аб-эз^]этэ Ьамы    « Р    Д 14Я<ПЯ?Ь1Л    ЬасЬиз    чалы сакини Салман Аб-    кэдэрлэ, урэк агрысы илэ М- дезэ билмэди Бизимлэ ики    оф    ,    р ’    шэЬэ.р«н    басовун шахта вурмуш    да салачаглар, Малыбэ.)лидэ, ушагы олан бир гадьгн вар-    Р    6\пунмуш кучэлэрин-    а]агыны кэcмэjэ мэчбур    КэркичаЬанда, Гарадаглыда ды. Голумузун ^^ндэчэ    кечмэли отдуг Бу дэЬ. олублар. Онун аилэси вэ тэг-, оланлары, дагыдылмыш. кечинди... Бешинчи к\н са. дмI кеч^^®дУ '    рибэн )етмиш нэфэр Хочалы |андырылмыш, ]ер узундэн ламат галан мэнимлэ гарда- ^' * билмирэм . Кучэлэр- сакини уч кун мешэдэ галыб, силинмиш дикэр Aзэpбajчaн шым иди. Икиликдэ Агдама дэ ^дынларьш, ушагларьш, Агдама кэлиб чыхмага чэЬд кэндлэрини хатырладыгла- -СабдГЖеваный уч дТ1£ЪышГ1лм^ « «й ЯГ »К Азар-и^мТ3».. AYHjaJa ушаг кэлмишди, Бутун h эким л эр вэ тнбб иш-ч ил эри оевинирдилэр. ha-мы бир-бирини тэбрик едир. aHaJa кул дэстэлэри #лэ кез. а|дынлыгы верирднлэр. Евэ бурахыланда naraja коллек-тивин адындан ушаг араба, сы 6arbuiLiaJbi6, — а]агы са]алы олсун,- — дедилэр. Бу керпэ Губа ра)онунун )е-ни догум евинин илк «евла. ды* иди. Владимировна кэндинин сакини Арзу Кэ. 6aJ6aJoea нсэ евэ учунчу ушагы — икинчи оглу илэ га]ыдырды. 130 чарпа]ылыг догум евиндэ аналара вэ ушаглара муасир тибб хидмэти учун hap чур шэраит ]арадыл мышдыр. Онун тикинтиси уч мил|он маната баша кэл. мишдир. Комплекс эсас корпусдан вэ japAbWHbi би-налардан ибарэтдир. Бурада гадын мэслэЬэтханасы, до. гум, реанимаси1а, кинеколо. KHja, фнзиотерапи]а ше’бэ лэри HuuiajHp. Лени cahnjja очагы ушаг догулан заман оксикен чатышмадыгда не. тифада едилэн уч харичи апаратла вэ ултрасэс апа ратлары илэ тэч!шз олуи. мушдур. Аналар а|рыча сто. матоложи кабинетин хид мэтиндэн истифадэ едэ билэр-лэр Ьэр ралатада душха. на, дахили телефон вэ радио хэтти    вар дыр. Догум е ви ни* баш Некими Фатмаха. ным Султанова flejHp: — Ра^нумузда JeHH до гулан керпэлэрин елум фаи. зи чохдур. Бунун башлыча сэбэби инди^дэк ишлэмэ. 1имиз учун лаэыми шэраи-тин олмамасы иди. ДаЬа бэНанамиз ]охдур. Ьэр mej езумуадэн асылыдыр. ушаг елумунун гаршысыны алмаг да, аналара хидмэтин сэ-BHjjacH дэ. PajOH мэркэзи хэстэхана сынын баш Ьэкимй Акиф Ахундов сеЬбэтэ гошулур: — Лери кэлмишкэн де!им сагламлыгы ушаглыгдан го. румаг лазымдыр вэ бунун rajrbicbma илк невбэдэ вали-де^нлэрин взлэри. бутун ичтимаи^эт галмалыдкр. Сон вахтлар ушагларын довшандодаг. ону рта 6ejHH-нин Лыртыгы, ган групу хэс. тэликлэри илэ догулмасы Наллары артмышдыр. Она керэ ки, ган гоЬумлугу олан шохслэр арасьгнда никаН- ^ Хэстэхана щи умуми кврунушу: муасир ааадаи. лыгла тэчЬиз олунмуш чэрраЬ«Лэ отагы; Jem догул. муш ушаглар;    h эким л эр мэшвэрэтлэпшрлэр. Фото Ч. Ибадовуидур. U1VAV. * V р М Г лар чохдур. PajoHyH эЬали. тэ’минатлы аналары суд. Лакин чага сэслэри узун синин 52,8 фаизи    гадын-    эт мэЬсуллары    илэ тэ'мин ет-    муддэт гулагымыздан кет. дыр. DKcapHjJaTH дэ    ншлэ.    мэкдэн 6oJyH    гачырырлар.    мир. Бу сэслэр халгымызын }ир. Лакин онларын    omoJm.    Ушаглар учун    суд мэтбахи    caj артымындан хэоэр ве- нин муЬафизоси илэ эла-    лэнк тйкилир,    бу мэтбэхдэн    рир. Ьэр сэс бир огул, бир гэдар аз иш керулмур. Элэл. етру алдыгымыз аваданлыг гыздыр. hap аилэнин огул. хусус кэнд тэсэрруфатында. ики илдэн чохдур истифа- лул'ызлы керэк пэмишэ. Совхозлар чохушаглы вэ дэсиз галыб.    Вариз    9СЭДОВ, судэмэр корпэси олан аз- Догум евини тэрк едирик. «Халг гэзети»нии мухоири. ЛЕОНИД КРАВЧУКУН РЭ'Ж Дунэн Укра1на Президен- дналарыны Иеч вахт гэбул зымдыр. Ермэнистан дэгиг ти Л. Кравчук К^евэ рэс- етмэмиш вэ белэ Ьесаб едир демэлидир ки. Гарабаг Азэр-ми керушэ кэлмиш Турки]э ки. Даглыг Гарабаг Азэрба1- ба]чанын эразисидир. МДЬ харичи ишлэр назири Ь. Че- чанын aJpылмaз Ииссэсидир. вз гошунларыны бу ики рес тини тэбул едэркэн демиш- Нормал данышыглара башла- публикадан чыхармалыдыр. дир:    маг учун Даглыг Гарабаг Лалныз де]илэн шэртлэр |е* «Гарабаг проблеми бара- узрэ хусуси идарэ комитэси ^л^рИЛД"ивЯилиюс^Галы синдэ Укpajнaнын медгeJи ]арадылаз4адэк мевчуд ол- ]олла Ьэлл етмэк мумкуи-белэдир: Укра]на эрази ид- муш вэзи)]этэ га]ытмаг ла- дур*. (Азэрннформ). ШУШАНЫН МУДАФИЭСИНЭ КЕДИРЛЭР Дэвэчи ра!он дахили ишлэр ше’бэсиндэн невбэти »дэстэ Гарабага ]ола душур-ду. Доггуз нэфэр идилэр: милис капитан л ары Е]нул. ла Надиров, Исраил Мэммэ-дов, ЭлисаЬиб Чаббаров, милис баш ле^енанты Сэба. Ьэддин Мэммэдов. сырави милис ишчилэри Мубариз Абы1ев. Паша Чэфэров, Ьачыага Эли]ев, Афиг ©мэров вэ Агасэф АллаЬверди. |ев. Митинг кечирилди. Ше’-бе рэиси милис подполковники Элибала Ьусе]нов, ра-]он кэнчлэр тэшкилаты-нын рэЬбэри Елдар Мурадов, Азэрба}чан Халг Чэб. йэси. ра]он ше’бэсинин сэд-ри Миркамил hycejнoв вэ башгалары Шушанын му-дафиэеннэ кедэн икидлэрэ хе)ир-дуа вердилэр. Ра1он ичра НакимиПэти башчы. сынын муавини Фузули Ьа-чы1ев деди: — Дахили ишлэр ше’бэ-синин эмэкдашлары Гарабаг. да дэфэлэрлэ олублар. Елэ бу дэстэдэн Паша Чэфэров икинчи дэфэдир тор. пагымызын ермэни гулд>'р-ларындан тэмизлэнмэсиндэ нштирак етмэ]э ^лланыр. Ра)ойо,музун эйалиси дарда олан гардаш вэ бачылары-«а комэ]ини эсиркэмир. Инди]эдэк , Гарабага халг Зардымы вэ милли мудафиэ фондларына 200 мин маната ]ахьгн пул кечурулмушдуг Агдамдакы гэраркаЬа 300 мин манат нагд пул, 200 мин манатлыгдан чох эрзаг, тибб лэвазиматы, исти ке. Зим * кендэрилмишдир. Бу кунлэрда СиЗэзэн шэЬэрин-дэн бирбаша де)уш сэнкэр. лэринэ 3€™иш мин манат. лыг зэрури Зардым чатды-рылмышдыр. Фузули ра. Зонунун чамаатына да эл тутмуш, отуз мин манат-лыг эрзаг мэНсуллары ]ол. . ламышьгг. ЕЛМИМИЗ МУСТЭГИЛ ОЛМАЛЫДЫР Республика халг тэИсили назири, профессор Р. ФеЗ* зуллаЗев «Халг гэзети*нин 1991-чи ил 18 декабр нем-рэсиндэ бу кун АзэрбаЗчан-да кедэн бвЗук ичтимаи-сиЗа-си просеслэрин умуми мэн-зэрэси вэ маИиЗЗати бахы-мындан сон дэрэчэ муЬум бир мэсэлэ галдырмышды вэ арадан ики аЗ>дан артыг кеч-сэ дэ Ьэмин мэсэлэ вз реал Ьэллини талмамыш, Иэт-та елэ бил ки, артыг у нуду л-маг узрэдир. Бела бир иэ-зиЗЗэт дэ, тэбии ки, нараИат-лыг вэ никаранчылыг Зара-дыр. СеЬбэт АзэрбаЗчан Аттес-тасиЗа Комитэсинин Зарадыл-масы зэруриЗЗэтиндэн кедир вэ елэ билирэм ки, мустэгил-лиЗимиз, беЗнэлхалг нуфузу-муз вэ елмимизин инкишаф вэ Иугуги статуса ма«шк ола билмэси учун чох б©3ук эЬэ-миЗЗэтли бу мэсэлэнин Иэл-ли, Ьэм дэ }уксэк сэриштэли мусбэт Ьэлли елм саИэсин-дэ чалышыб-чалышмамасын. дан асылы олмаЗааг Ьамымы-зы душундурмэлидир. Мустэгиллик угрунда му-баризэ эслиндэ халгын вз варлыгыны субут етмэк угрунда мубаризэдир вэ Зал-ныз сиЗаси. игтисади мустэ-гилликдэн, Иэрби озунумуда-фиэ бачарыгындан ибарэт деЗил, бу вачиб чэИэтлэрлэ бэрабэр. еЗни заманда, елм вэ мэдэниЗЗэтин милли-бдшэ-ри езунумудафиэси вэ езу-нутэсдиги муЬумдур. Лэ’ни белэ бир Ьэгигэти демэк ис-тэ]ирэм ки, елмин вэ мэдэ-ниЗЗэтнн, о чумледэн адэбиЗ-Затын инкишафы угрунда -му-баризэ вэ фэаЛиЗЗэт халгын вз мустэгиллиЗи угрунда му-баризэсинин, фэалиЗЗэтииин тэркиб Ъиссэсидир. Бу бахымдан тээссуф еди-рэм ки, за'манын актуал вэ-тэндаш тэлэблэриндэн до-ган тэшэббус елми вэ эдэби ичтимаиЗЗэт тэрэфиндэн ла-* ^инчэ гаршыланмады. уздур, мэтбуатда бир сыра мэктуолар, мэгалэлэр дэрч о л уйду, лакин бунлар галды-рылан мэсэлэнин муЪумлу^у мугабилиндэ чох аздыр. Ьэр* кай нэзэрэ алсаг ки, муса-Инбадэ деЗилдиЗи кими, елми фэалиЗЗэтлэ мэшгул олан ишчилэрин 70 фаиздэн чоху али мэктэблэрдэ чалышыр, онда нэ \’ЧУН елэ Ьэмин али мэктэблэрдэ, онларын елми шураларында, мудафиэ шу-раларында АзэрбаЗчан Ат-тестасиЗа Комитэсинин За-радылмасы илэ баглы, Иэм дэ ичтимаиЗЗэтин нумаЗэндэ-лэрини дэ’вэт етмэклэ елми конфранслар, мушавирэлэр, «дэЗирми стол»лар кечирил-мир вэ эмэли тэклифлэр ве-рилмир? Елэчэ дэ елми тэд-гигат институтлары, елм-ис-теЬсалат муэссисэлэри. бир-ликлэри вэ с. Эмэли тэклифлэр дедикдэ май эсас ики чэНэти нэзэрдэ туту рам: тэшкнлати тэклифлэр вэ тэ’сис едилэчэк ко-митэннн нэзэри консепсуал эсас л ары. Буиеврэдэн Ьэр нкИ чэЬэтэ хусуси фикир вермэк лазымдыр ки, Азэр-ба)чан Аттестастча Комитэси елмин инкишафы учун мунбнт шэраит фарада бил-син, Залныз тэнзимлэЗичи вэ элагэлэндирнчн Зох, еЗни заманда да тэ’минеднчи органа чеврилсин вэ бутун республика мигЗасыида мустэгил девлэтин шэртсиз-геЗдсиз ну-фуза малик Ьугугн субЗектн олсун. ИндиЗэ гэдэр бутун ДИС-сертасиЗаларын тэсдиги. алимлик дэрэчэлэринин вэ елми адларын верилмэси кечмиш ССРИ узрэ Москва-да мэркэзлэшмишди вэ АзэрбаЗчан елминин, хусусэн ич-тимаи елмлэримизин инки-шафында езуну кестэрэн дис-ЬармониЗанын, пэракэндэли-Зин, сэриштэсизлиЗин. мэИ-дудиЗЗэтин' эсас, сэбэблэрин-дэн бири дэ елэ бунунла эла-гэдар иди. Мисал учун. АзррбаЗчан эдэбиЗЗаты тарихи илэ баглы Иэр Ьансы бир днссерта-сиЗа мудафиэ олунурдуса, онун авторефераты рус ди-линдэ нэшр еднлмэли (бир ара исэ бутун диссертасиЗа рус дилинэ чеврилмэли, * За да рус дилнндэ Зазылмалы иди!), кулли мигдарда эн мухтэлиф бурократик вэ та-мамилэ эИэмиЗЗэтсиз сэнэд-лэрлэ. стенограмларла, рэ’З-лэрлэ (бунлар да рус дилинэ чеврилмэли иди!) бэрабэр, MocKBaja кендэрилмэли вэ орада ССРИ Назирлэр Совети Занында Али Аттес-таси]а КомиссиЗасы тэрэфин-дэн тэсдиг едилмэлиЗди. Элбэттэ, АзэрбаЗчан эдэбиЗЗаты узрэ, деЗэк ки, Э. Багдадинин—Иэлэ езумузун Захшы таныЗыб е|рэнмэди. ]имиз XVI эср АзэрбаЗчан шаиринин Зарадычылыгы har-гында, Захуд АзэрбаЗчан ро-мантизминин озунэмэхсуслу-гуна дайр Зазылмыш диссер-TacHjaja Ьэгиги вэ Ьэртэрэф-ли rnjM9T вермэк \чун, Залныз шэргшунас, Захуд нэзэ-риЗЗэчи алим олмаг кифаЗэт де]ил, АзэрбаЗчан эдэбиЗЗаты илэ- дэ мэшгул олмаг, онун мэхсуси проблемлэринэ бэ-лэд олмаг ‘лазымдыр. мэн Ьэлэ АзэрбаЗчан дилини бил-мэк зэрурэтини демирэм. Буна керэ дэ АзэрбаЗчан эдэбиЗЗаты. тарихи, сэнэти илэ. умумиЗЗэтлэ, ичтимаи фикримизлэ баглы ашагы сэ-внЗЗэли диссертасиЗалар илэ эсл елми арашдырма вэ тэ-фэккур бэЬрэлэри арасында, демэк олар ки, фэрг rojyfl-мурду, эксинэ, чох заман мэЬз тэсадуфи диссертасиЗалар, «чэлд» вэ «имканлы» иддиачылар даЪа тез тэсдиг олунур, дипломларынькалыр-дылар. Белэ Иалларда кемэ-Зэ чатан «елми* васитэлэр исэ бунлар иди: таныш тап-маг, гонагльгглар, банКетлэр вермэк, Али Аттестата Ко-миссиЗасыньш узвунун евинэ «аЗаг ачмаг», Бакыдан «по-сылкалар* кондэрмэк вэ с. Белэ бир «елми фэалиЗЗэт* ади, -кундэлик, чари мэсэлэ-Зэ чеврилмишди. Чунки кор-pyncHja, рушвэтхорлуг совет идарэлэринэ, о чумлэдэн Мэркэзэ эсаслы сурэхдэ си-раЗэт етдиЗи кими, Али Аттестата КомиссиЗасында да е’тибарлы кучэ малик иди. Дикэр тэрэфдэн исэ бэ-зэн кэнардан елэ сэриштэли редактофлар, тэрчумзчилэр чэлб едилирди ки (варлыга нэ дарльиг?!). онлар эслиндэ рус дилиндэ JeHH автореферат Зазырдылар вэ о авторе-фератлар зэиф диссертасиЗа-лары ифадэ етмирди, тамам башга бир Зазы олурду. Али АттестасиЗа КомиссиЗасы исэ белэ бир «елми фикси-Заны* ганунилэшдирир. ону тэсдиг едирди. Мэркэзи Али Аттестата КомисснЗасынын Ьакимн-мут-лэглиЗиндэн дотай икинчи ej-бэчэр бир чэЬэти, нэ гэдэр дэ агыр олса, rejA етмэк не-тэЗирэм:    елм саЬэсиидэ мэл’ун милли шэхеи-гэрэз-лик кет-кедэ езуну даЬа артыг дэрэчэдэ бурузэ верир-ди. Москванын елми данрэ-лэряидэ мнллнЗЗэтчэ ермэни олан бир чох вэзИфэли шэхе-лэр Али АттестасиЗа Комис-сиЗасыяын сэлаЬиЗЗэтлн уза-лэри иди вэ умумнМэтлэ, Ьэ-мяи комиссиЗада совет ермэни лоббисииии тэ’еяри чох кучлу иди. Хусусэн Азэрба|-чаи тарнхинин обЗектив тэд-гигн вэ тэЬлили гаршысында бетой сэдлэрдэн бири мэЬз о комнсснЗанын фэалиЗЗэтнн-дэ ачыг-ашкар нэзэрэ чар-пырды. БэхтиЗар ВаЬабзадэ-нин дэ rejfl етдиЗи кими, керкэмли тарихчи алимимиз Фэридэ Мэммэдованын «Гаф-газ АлбаниЗасынын сиЗаси тарихи вэ тарихи чографиЗа-сы» мовзусунда Заздыгы вэ мутэхэссислэр тэрэфиндэн Зуксэк гизмэтлэндирилэн док-торлуг диссертасиЗасынын агибэти, елэ билирэм ки, Ьэр rnejH aJaHH деЗир: диссертасиЗасынын тэсдиги комиссиЗада иллэрлэ сурундурулду вэ ССРИ дагылана гэдэр дэ о, тэсдиг едилмэди. НэЬа)эт, учунчу муЬум бир чэЬэти гысача rejfl етмэк ис-тэЗирэм:    Али АттестасиЗа КомиссиЗасы Ьаким мустэм-лэкэчи идеолоки)аны била-васитэ ЬэЗата тэтбиг едэн ин-зибати орган иди. Елэ пэ-мин тарих елмини, Захуд эдэ-биЗЗатшуиаслыгы котурэк вэ садэчэ ола par автореферат. ларыи каталогларыны нэзэр-дэн кечирэк: мисал учун, сои ^лли илдэ бу вэ Ja дикэр дэрэчэдэ 26 Бакы комисса-рындан бэЬс едэн вэ бир-бирини тэкрарлаЗан. Ъеч бир Зени сез демэЗэн нэ гэдэр мути диссертасиЗалар 1азыл-мышдыр. Бунун мугабилиндэ Зенэ дэ, мисал учун, АзэрбаЗчан тарнхинин чох муЬум, парлаг довру олан Сэ-фэвилэр довлэтиндэн нэ гэдэр диссертасиЗа Зазылмыш-дыр? Бирннчи Ьалда онлара намизэдлик вэ докторлуг диссертасиЗасы, икинчи Ьалда нсэ бармагла саЗылачаг дэрэчэдэ аз. Нэ учун? Чунки бирннчи ЬалдЬ меЗдана чыхан диссер-тасиЗаларын бвЗук эксэриЗЗэ-ти системин вэ онун Ьаким цдеолокиЗасынын вачиб етдиЗи кундэлик тэлэбат мэ’-луматы олдугу учун, Али АттестасиЗа КомиссиЗасы тэ рэфиндэн демэк олар ки, Ьэ-мишэ сур’этлэ вэ геЗд-шэрт-сиз тэсдиг олунурду. Зэни елми конЗунтуранын мэгбул лугу (Ьэтта муЪумлуЗу!) рэс-мэн ширниклэндирилирди. Икинчи Ьалда Зазылан диссертасиЗалар исэ ачыг-ашкар кин-кудурэтлэ гаршыланыр. эн Захшы вэзнЗЗэтдэ исэ тамам бир мэчЬуллугла уз-узэ даЗанырды. Лахуд АзэрбаЗчан поезиЗа-сында колхоз ЬэЗатынын тэс-вириндэн тутмуш Сов.ИКП МК-нын малдарль-гын инкишаф етдирилмэси Ьа г гында гэбул елэднЗи гэрарын нэср-дэ бэдии ин’икасыначан ел-ми-естетик мэтлэбэ нэинки дэхли олмаЗан, она зидд олан диссертасиЗалар Зазылыр вэ Али АттестасиЗа КомиссиЗасы тэрэфиндэн сур этлэ тэсдиг едилирди. бунун мугабилиндэ исэ, Эзиз Мирэ*шэдо-вун МэЬэммэд Ьадинин 3*‘ радычылыгына Ьэср олунмуш диссертасиЗасы «миллэтчи шаирдэн» бэЬс етдиЗинэ кора лэгв едилирди. ЕЗни вахтда системин Ьэм терэмэси. Ьэм дэ муЬафизэ-чиси олдугу учуй, Али Ат- тестасиЗа Ко мисси )асы rejp«-елмили}ин иикишафына совг едир. Задан вэ тэЬриф учун муйбит шэраит Зарадырды. Буна керэ дэ Сэмэд Вургуи- дан бэЬс едэн диссертасиЗа-да Ьеч мэтлэбэ дэхли олма-дан «ЬусеЗн Чавид хырда буржуа миллэтчилиЗи* ифша олунурду’, «Молла Нэсрэд-дин* эдэби мэктэбиндэн бэЬс едэн диссертасиЗа да мутлэг «ФуЗузат» гаты буржуа иде-олокнЗасы» амансыз тэн-гид атэшинэ ту ту лурду, «Нина» мэтбээсиннн фэалиЗЗэ-тиндэн бэЬс едэн диссерта-сиЗада исэ АзэрбаЗчан Демократии Республикасынын «ганлы чинаЗэтлэри*. «аз-гын мусаватчыларын* эмэл-лэри лэ’нэтлэнирди. Летмиш илдэ елм саЬэсин-дэ Али АттестасиЗа Комис-сиЗасыныи фэалиЗЗэти илэ баглы о гэдэр негатив, е]-бэчэр, антиелми фактлар, нумунэлэр, Ьадисэлэр боллу-гуна маликик ки, бу кун бизэ дэрс олмасы учун кифа-Зэтдир. Халг мустэгшллиЗиня элЗ(э едиреэ, мадди сэрвэт-лэраиия там сэлаЬиЗЗэтлн са-Ьяба олмаг эзмнидэдиреэ, е]ш дэрэчэдэ мэ’нэвн дэ|эр-лэрин — елми гуручулугу-нун да га)гысыяа галмалы, вз елмит дэЗэрлэндирмэЗи, елми яажля11этит тэсдиг ет-мэЗи, елми графомаилыгыя, сэряштэсизлаЗни вэ мэЬдуд-лугуи гаршысыны аляагы бачариалыдыр. Бу шэрофля,. вачиб вэтэядаш ишяяи АзэрбаЗчан АттестасиЗа Комитэси оз узэринэ котурмэлидир. АзэрбаЗчанын там мустэгиллик элдэ етмэси онун дунЗа олкэлэри арасында вз Зерини алмасы вэ Ьэмин ел-• кэлэрлэ еЗни ЬуЬуглу тэрэф-мугабил кими. бутун саЬэлэр-дэ вэ тэбии ки. елми саЬэдэ да эмэкдашлыг едэ билмэси демэкдир. Артыг тэлэбэ му-бадилэлэри башланмышдыр. бир сыра Зуксэк ихтисаслы алимлэримиз мухтэлиф Тур-киЗэ университетлэриндэ дэрс демэк учун дэ’вэт олуимуш-лар. Кэяч алимлэримиз Ал-маниЗа, Инкнлтэре. АБШ кими олкэлэрдэ елми тэчру-бэ кечирдэр. Бутун бунлар. шубЬэсиз, артыг дэречэдэ инкишаф едэчэк Буша К*рэ Д» ||чаи АттестасиЗа Ко ме’Зар л ары Залныз ксчмаш ССРИ-дэ тэтбиг олунмуш елми тэскифатла Зох, даЬа чох Авропаяыи, Америкаяын инкишаф етмиш олкэлэришш беЗнэлхалг елми стаи&ртла-ры илэ муэЗЗэнлэшдирмэли-дир. Бутун бунлар учун бизим елми имканларымыз вэ кадр-ларымыз вар вэ онлары сэ-фэрбэрлиЗэ алмаг, онлардан сэмэрэли истифадэ етмэк лазымдыр. Чох кумаи ки. бу кун елми дэрэчэлэрин, адларын верилмэсиндэ ислаЬат-лара, Ьэтта кардинал нслаЬат. лара еЬтиЗач вар. диссерта-сиЗаларын мовзусунда, пэч-мкндэ, формасында чидди тэсЬиЬлэр апармаг лазымдыр. Лакин бутун бу тэ’хи-рэсалынмаз мэсэлэлэр сэриштэли вэ системли шэ-килдэ Залныз АзэрбаЗчан АттестасиЗа Комитэси Зара-дылдыгдан вэ сэлаЬнЗЗэтлэр I элдэ етдикдэн сонра мум-кундур. Бу сэлаЬиЗЗэтлэри ким вермэлядир? Лэгин ки. девлэтин али ганунверкчи-лик органы. Еле исэ, бу ишэ башламагын вахты артыг ке-чнр. Бес АзэрбаЗчан АттестасиЗа Комитэсинин озу нечэ орган олмалыдыр? Сечки-ли орган? «1охса девлэт органы? Бутун бу ва бир чох дикэр принсипиал суаллар ез Ьэллими кезлэЗир. Мэн АзэрбаЗчан Иншаат МуЬэндислэрн Институту-нун ректору Б. Сэрдаровун белэ бир фикрк илэ шарикам ки. «АзэрбаЗчан АттестасиЗа Комитэсинин струк-турунун, вэзифэ вэ Ьугугла-рынын лаЗиЬэсини чап едиб умумхалг музакирэсинэ вермэк лазымдыр* («Халг жге-зети». 25 Занвар 1992). Мэсэлэ Ьэмиц лаЗиЬэнии те хи-рэ салынмадая Ьазырланма. сындадыр. Тезликлэ буна на ил олмалы|ыг ки, Азэр. баЗчан АттестасиЗа Комитэсинин тимсалыида дунЗа мигЗасыида АэорбаЗчаи ел. )шнин тэоссуйутту ЧЭИМЭЗН бачарая бир гуруи фвалиЗ-1аТЭваШЛ*:“Я ЕЛЧИН Г и ;
RealCheck