Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
Godaddyseal image
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,265 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

Search All United States newspapers

Research your ancestors and family tree, historical events, famous people and so much more!

Browse U.S. Newspaper Archives

googlemap

Select the state you are looking for from the map or the list below

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - June 12, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ и тът н» m v. Ичмалчынын rejfwapn ИНКИ Л ИССАЛАГЫ ОДМЛМИ ИСТЕ’ФА Де)ирлэр ни, инкилис hap Ьансы бир гэбулдан, ич-ласдан кедэндэ. JaxyA иш-дэн aJpылaндa стулу нума-)ишкаранэ сурэтдэ итэлэ-мир,    видалашаркэн чох учадан данышмыр. гапыны чырпмадан KeTMaJa чалышыр ки, диггэти чэлб етмасин. Буна инкилисса)агы кетмэк де)ирлэр. Ьэмин адат бэ’-зилэринин хошуна кэлир, бэ’зилэрини исэ эсэбилэш-дирир. Шэхсэн мэнэ галса. Ьэдэр Jepa вахт алма-маг. ге)ри-сэмими узрхаЬ-лыгы ®динлэмэ)э мэчбур етмэмэк даЬа ¿ахшыдыр. Экэр бириси иетмэлидирсэ. roj чыхыб кетсин. нечэ де-¡эрлар. кедэни еахламага ehTHjaM Joxдyp. Ланин Ьамымызын таны-дыгы бэднам инкилис ба-ронессасы, BejyK Британка Лордлар палатасы сэдринин муавини. нечэ де)эрлэр, тамизганлы инкилис ханы-мы Керола)н Кокс ез хал-гынын Ьэмишэ фэхр етди)и вэ сэдагэтлэ эмэл етди)и нэ-чиб милли эн’энэлэрэ, ке-рунур, арха чевирир. Бу эн’энэлэр мэнэ китабдан oxyJy6 0jpaH9H бир адам ними де)ил, Инкилтэрэдэ оларкэн шэхсэн керуб Ja-гин етди)имэ эсасэн мэ’-лумдур. Виз леди Коксун тэЬрик-чилик Ьэрэкэтлэри барэдэ дэфэлэрлэ Ja3Mbinibir. О, тэкчэ леди вэ . баронесса де)ил, haM дэ рэсми шэхс — Лордлар палатасы сэдринин муавини олмасына 6axMaJapar, Азэрба)чан Рес-публикасынын девлэт сэр-Ьэдини кизли шэкилдэ дэфэлэрлэ позмуш, Ьекумэ-тимиздэн виза вэ разылыг алмадан ачыг-ашкар фит-нэкар мэгсэдлэрлэ Гараба-гын даглыг Ьиссэсинэ кэл-миш, бу заман ичтимаи тэшкилатын — «Андре) Сахаров фонду»нун мандатын-дан бир пэрдэ ними исти. фадэ етмишдир. О. «ер-мэни халгынын 6ejyK дос-ту» ними бэднам «Даглыг Гарабаг Республикасы» пар-ламентинин биринчи сес-с^Оасында «фэхри гонаг» сифэти илэ иштирак етмишдир. Бэлкэ дэ бу сэбэблэрэ корэ МДБ СилаЬлы Гуввэ-лэринин баш команданы маршал J. Шапошников ле-дини Москвада гэбул ет-миш вэ Гарабагын проблем. лэрини онунла музакирэ етмишдир. Лакин Вашин-гтонда баронессанын оху даша дэ]мишдир. О, Америка конгреси Ьелсинки KOMHCCHjacbiHbiH ичласында ханым J. Боннер илэ бир-ликдэ A3ap6aj4aH элejhинэ гэтнамэ гэбул етдирмэ)э чэЬд кестэрсэ дэ, бу бэд HHjj9T баш тутмамышдыр. Лакин чох кечмэмиш леди Кокс Боннда ксчирилэн мэтбуат конфранеында «Га-pa6aF депутаты» 3. Бала-jan илэ бирликдэ чыхыш едэрэк Ханкэндидэ вэзи)-jaTH эн дэЬшэтли ифадэ-лэрлэ тэсвир еднб демиш-дир ки, opa да черэк вэ суд ¿охдур, бутун куну ракет вэ топ атэшИ ачылыр. Бир анлыга тэсэввур един ки, A3ap6aj4aHbiH рэЬ-бэрлэриндэн бири Инкилтэ-рэдэн виза алмадан Дублин васитэсилэ Олстерэ кэлиб вэ орада Ирландца халг ордусунун узвлэри илэ керушуб. Тэсэввур етмэк бела чэтиндир! Башы Ьа-валы баронесса исэ бун-дан да пис эмэллэрн езунэ рэва билир:    hap дэфэ вэтэнинэ га)ыданда, Jaxyд АБШ-а кедэндэ ез чыхышларында, ja да мэтбу-атда ашкар факхлары тэЬ. риф едир, Даглыг Гарабаг-да B93HjjaT Ьаггында гэс-дэн jaлaн мэ’лумат Jajbip, AYHja H4THMaHjjdTHHHH фик-рини аздырыр, белкэдэ бу_ тун си]аси вэ- Ьэрби шэ-раити тамамилэ экс мэз-мунда гэлэмэ верир. Бу «тэмэннасыз» адам-ларын — Jeлeнa Боннер вэ Галина CTapoBOjToea кими «ханым»ларын вэ онлардан кери галма)ан чэнаб А. HyjKHHHH HHja белэ Ьэрэкэт етдиклэри haMbiJa а)дын-дыр. в Анчаг Гарабаг Ьаг-гында вичдансызчасына ja- лан данышмагы езунэ рэва керэн инкилис ледиси. нин бу «си)асэт»дэн нэ мэнфээт кудду)уну hen чур баша душэ бил мирам. Ис-тэмэздим ки, ону совет-лэрдэнгалма с^асилэшмиш ханымларла муга)исэ едим — белэлери ез ермэни ме-сенатларынын хошуна кэл-син fleja Гарабаг мевзу-сундан елэ мэЬарэтлэ суи. истифадэ едиблэр ки, hap uieja наил олублар. Анчаг индики ¿енидэнгурма деврун дэ — даими ehTHja4, бош пиштахталар, гытлыг вэ JyKcaK ги)мэтлэр шэ-раитиндэ он лары MyaJjaH дэрэчэдэ баша душмэк олар. Кокс исэ инкилис ледиси-дир, баронессадыр, Инкил-тэрэ демократи)асынын вэ эдэб-эрканынын эн мугэд-дэс ¿ериндэ — Лордлар па-латасында сэдр дэ олмаса, сэдр муавинидир. Бэс HHja о да ермэнилэрин сахта ah-зарына белэ jepcH3 рэЬм-диллик кестэрир вэ Гарабагын aзэpбaJчaнлы эЬали-синин чэкд^и бэлалары вэ эзаб.эзиЛэтлэри инадла кермэк истэмир, онлара гэддар мунасибэт бэслэ)ир? Бу шэраитдэ баронессанын сон Ьэрэкэтлэри чох шубЬэли керунур:    инди, Даглыг Гарабаг ермэни гулдур бирлэшмэлэри тэрэ-финдэн эслиндэ тамамилэ ишгал едилди]и, a3ap6aj-чанлы эЬали исэ догма jep-лэриндэн говулдугу (бутун бунлар леди)э шубЬэсиз ки, мэ’лумдур), ханым Кокс инкилиccajaFЫ, ¿э’ни вида-лашмадан арадан чыха би. лэчэJи бир вахтда (ахы, о, cnJacH мэгсэдинэ наил олмушдур) утаныб-гызарма-дан Азэрба]чанын Москва-дакы сэлаЬи])этли нума)эн-дэл^инэ кэлиб... xejpnjja-чилик тэклифи етмишдир: бу дэфэ «Бе)нэлхалг Христиан Ьэмрэ^л^и» тэшки-латы адындан билдирмиш-дир ки, Даглыг Гарабагын aзэpбaJчaнлы эЬалисинэ Ьуманитар ¿ардым кестэр-мэк арзусундадыр?! Буна эн ¿уксэк hэjacызлыг дэрэ-чэсинэ чатан ри)акарлыгдан вэ абырсызлыгдан башга нэ ад вермэк олар?! Cэлahиjjэтли нума)эндэ-л^имиздэ BpHTaHHja чен-тлмeнлиJи кестэрэрэк баро-нессаны гапыдан говмамыш-лар, анчаг гэти шэкилдэ билдирмишлэр ки, о, Гарабаг мунагишэсиндэ тэЬрикчи фэaлиjjэтлэ мэшгулдур. Бу сахта Ьуманист фэaлиjjэтин ифша едилмэси елэ бир рус-Baj4bWbiFa сэбэб олмушдур ки, ертэси кун «AHflpej Сахаров фонду» Америка ше’-бэсинин рэ!1бэрл^и Гарабаг мунагишэсиндэ Коксун ермэнипэрэст Meerejn илэ Ьеч бир элагэси олмадыгы-ны, «Ьэм фондун, Ьэм дэ бejнэлxaлг христиан hato-pэ’jлиjи тэшкилатынын мев_ rejHHa yjryH кэлмэд^ини» билдирмишдир. Бундан башга,- гэрара алынмышдыр ки, A3ap6aj4aHfla «Ьуманитар japAbiM кестэрилмэси тэд-бирлэриндэ леди Кокс ин-дэн белэ иштирак етмэсин». Бу ики ил эрзиндэ Бон нерин тапшырыгы илэ Кокс Леревандан тэ'лимат алараг ачьпг-ашкар aHTHa3ap6aj4aH мэгсэдлэрм илэ кизли шэкилдэ дэфэлэрлэ Ханкэн-AHj3 учуб кэлэндэ. сонра исэ бутун ду^ада yjflyp-ма мэ’луматлар jajaHAa бэс сиз Ьарада идиниз. hep. мэтли чэнаблар? Башга бир чэЬэт дэ мараг догурур: керэсэн леди Коксун «пионер баш дэстэ рэЬбэри» олан ханым Боннер бу барэдэ нэ фикирдэдир? Нэ-hajaT, бу бэднам фитнэ-карын командасында бо-шалан Jepn ким тутачаг-дыр? Лэгин ки, эвэзедичи дэ вардыр. Ола билсин ки, о Ьэтта Франса Милли Мэчлисинин депутатларын-дан биридир. Мэнэ ^cajAbi, Сахаров фондунун бу Ьуманитар jap-дымындан тамам имтина едэрдим. 0зу дэ чалышар-дым ки. имтина инкилис-cajaFbi олмасын. А. ШЭРИФОВ, Азэринформ. РЭСМИ ХЭБЭР A39p6aj4aH Республикасы Назирлэр Кабинети респуб-ликада пул fleepHjjacHHH jax-шылашдырмаг саЬэсиндэ эла-вэ тэдбирлэр 1тггында гэ-рар гэбул етмишдир. Тичарэт шэбэкэсиндэ мал-тарын кредитлэ сатышыны •сенишлэндирмэк мэгсэди 4Лэ A3ap6aj4aH Республи-<асы Тичарэт Haзиpлиjинэ зэ Азэриттифага тапшы-рылмышдыр ки, 10 кун муд-цэтиндэ: девлэт вэ кооператив пэ-ракэндэ тичарэт муэссисэ-1эри тэрэфиндэн вэтэндаш-iapa узун муддэт ишлэди-1эн малларын кредитлэ са-гышы гajдacы Ьаггында |ени тэ'лимат haзыpлajыб \3ap6aj4aH Республикасы -{азирлэр Кабинетинин тэс. 1ИГИНЭ версинлэр; кредитлэ сатышы гадали олунмуш малларын 6«ja-1ысыны тэсдиг етсинлэр; республикада иагд пулун <атышмамасы нэтичэсиндэ змэк Ьаггы узрэ вахты <ечмиш борчун фэЬлэ вэ 'уллугчуларын разылыгы 1лэ муэссисэ вэ тэшкилат. тар тэрэфиндэн республика-тын эманэт банкларында эманэтэ    кечирилмиш умуми мэблэгини муштэрилэрдэн бутун банкларын тутдуг-лары фаизлэр Ьесабына 10 фаиз артырмаг нэзэрдэ ту-тулмушдур. ЭЬалинин артыг нагд пулларынын эманэт банкла-рына го]улмасында онларын мадди марагыны артырмаг мэгсэди    илэ республика Эманэт    Банкынын идарэ- лэриндэ эманэтлэрин бутун невлэрн    узрэ фаиз дэрэчэ- лэри артырылмыш вэ 1992-чи ил ^унун 1-дэн аша-гыдакы    мигдарда мYэjjэн едилмишдир: «Тэлэб едилэнэдэк» эма-нэтлэр учун — 10 фаиз. «Тэгдим едэнэ» эманэт-лэр учун — 10 фаиз. Муддэтли эманэтлэр учун: 1 — 3 ил — 15 фаиз. 3 — 5 ил — 20 фаиз. 5 илдэн 1ухары — 25 фаиз. Aзэpбajчaн Республикасы Милли Банкына тапшы-рылмышдыр ки. бунуила элагэдар республика Эманэт Банкынын кредит еИт^ат-ларындан истифадэ учун фаиз дэрэчэлэрнни муэ]. 1энлэшдири:ин:БЕЛНЭЛХАЛГ АКАДЕМИ1А1А СЕЧИЛМИШДИР Aзэpбajчaн Техники ^ниве рситетинин    «Автоматика вэ робот- техникасы систем-лэри» кафедрасынын муди-ри, техника елмлэри доктору, профессор ’' Елбрус Чэфэров Загафгази1а алимлэри ара-сында илк дэфэ олараг jeк-дилликлэ Бejнэлxaлг Техно-ложи Кибернетика Академ»-]асынын мухбир узву сечил-мишдир. Бу елми дэрэчэнин верилмэси 11аггында диплом Ьэм1ерлимизэ бeJнэлxaлг ака-дем^анын онун езунун дэ иштирак етд^н иллик jыFын-чагында тэгдим олунмушдур. Керкэмли Aзэpбajчaн али-ми jYкcэк ада техноложи кибернетика илэ баглы проб-лемлэрин ишлэнмэсиндэ фэ-ал иштиракына, Ьабелэ сэмэ-рэли елми-педагожн фэaлиj-Зэтинэ керэ лajиг керулмуш-дур. Алимин Ьэмин пробле-мин эhэмиjjэтинэ вэ практики фaJдacынa Ьэср eтдиJи бир сыра эсэрлэр елкэмиздэ вэ харичдэ нэшр олунмушдур.СИЛАЬ МУСАДИРЭ ЕДИЛМИШДИР Республиканын Ьэр jepин-дэ ганунсуз сахланан силаЬ-ларын мусадирэ олунмасына дайр эмэлиjjaт-axтapыш тэд-бирлэри давам едир. Агдаш Pajoн Дахили Ишлэр Ше’бэ-синин рэиси, респуолтутанын халг депутаты, милис подполковники ЧаЬанкир hYcejнoв Азэринформун мухбиринэ билдирмишдир ки^. сон Ьэф-тэ эрзиндэ ше’бэнин эмэк-дашлары тэрэфиндэн уч автомат, минoмjoт, «Макаров» тапанчасы, бир нечэ мин эдэд дeJYш сурсаты, беш эдэд ов туфэнки вэ бир эдэд кичик чаплы туфэнк, идман тапанчасы вэ ики эдэд «Черемуха-10» маркалы кимja дэсти мусадирэ едилмишдир. Азэринформ. Руси ja Мудафиэ Назир л^инин эмринэ эсасэн Азэр ба ¿чан эразнсиядэки Снталча] araacHja волну ез бааасыны «тер* етмишдир*. Ия. ди бу базанын ¿ериндэ ¿алныз ¿андырылиыш казарм ал ар, дагыдылмыш аваданлыглар галмышдыр. Иннячя IW* мупзрибэсжндэ совет эскэрлэри керн чэкнлэркэн мэЬз белэ еднрдялэр:    душ    мэйл    эрэ    Ьеч    нэ    галмасын    Aeja... © Учушу ндарэетмэ пулту дагыдылмышдыр.    „ ____ © Даядырылмыш биналар.    Фото    X.    Эскэроаундур.    Азэринформ. СэрЬэддэ езбашыналыгдыр A3ap6aj4aHfla СэрЬэд Го-шунлары Комитэсинин лэгв олунмасына 6axMaJapar онун гоншу елкэлэрлэ девлэт Ьудудларынын горунмасы JeH9 дэ кечмиш ССРИ-нин Ьэрбчилэри тэрэфиндэн Ьэ-jaTa кечирилир. Оилар да индики гармагарышыглыг-дан истифадэ едэрэк ез-башыналыглара Joл верир. чина]эт Ьадисэлэри терэ-дирлэр. Иран Ислам Республикасы илэ сэр11эдлэр-дэ B93Hjj3T кетдикчэ кэр-кинлэшир. Бу илин jaHBap а1ында Чэлилабад pajOHy эразисиндэки девлэт сэр-Ьэдлэри дагыдылдыгдан сонра Лардымлыда да бир нечэ jepA9 белэ Ьадисэ баш вермишдир. 0зу дэ сэрЬэд-лэр мэЬз ону гopyJaнлap тэрэфиндэн дагыдылыр. СэрЬэд гopyjyчyлapынын дагыдылмасы илэ элагэдар Ьэрби Ьиссэлэрин рэЬбэр-ли]инэ,    республика,    тэш- килатларына дэфэлэрлэ мэ'-лумат    верил^йэсинэ    бах- мajapaг Ьеч нэ Д9jишмэ-мишдир.    Элачсыз галан }ерли эЬали сэрЬэдлэри езу горумалы олур. Бу мэг-сэдлэ Лардымлыда ичра haкимиjjэти башчысынын кестэриши илэ сэрЬэдин горунмасы учун кенуллулэр-дэн ибарэт дэстэлэр тэшкил едилмишдир. Ьэмин дэстэлэр полис ишчилэри илэ бирликдэ мYэjJэн тэдбирлэр кер-сэлэр дэ, даглыг вэ мешэ-лик шэраитиндэ сэрЬэдин позулмасынын гаршысыны там алмаг мумкун олма-мышдыр. Лардымлы pajoн прокурору, эдлиJjэ мушавири Низами Aлыкишиjeв Jaзыp: эн дэЬшэтлиси будур ки, адамлар мал-гараны, мух. тэлиф мэишэт amJanapHHH елэ сэрЬэдчилэрин кезлэ-ри гаршысында бу TajAaH о Taja кечирирлэр. Онлар бунун гаршысыны алмаг эвэ. зинэ васитэчи ролуну oj-диггат: ФИТНвКАРЛЫГ Hajb^iap. Бу барэдэ истэ-нилэн гэдэр факт вардыр. Илин эввэлиндэн бэри сэр-Ьэди позмаг устундэ 30-дан чох адам тутулуб сахлан-мыш вэ онларын Ьамысы барэдэ инзибати чэза тэд. бирлэри керулмушдур. СэрЬэд гошунларынын эскэрлэри вэ забитлэри о гэдэр Ьарынламышлар ки. кунун кунорта чагы Jepли сакинлэрэ гаршы reJpH-ra- нуни Ьэрекэтлэре Jai ве-рирлэр. Онлар сэрЬэд зо-лагындан кэнарда мал-гара отаран вэтэндашларын hej-ванларыкы силаЬ кучунэ jHrapar ез эразилэринэ апарыр, кери гaJтapылмa-сы учун адамлардан пул ис-TajHp. рэдд чавабы алдыг-да flejyó тэЬгир едирлэо. СэрЬэдчилэрин Ьугуга эидд Ьэрэкэтлэри барэдэ 2013 немрэли Ьэрби Ьиссэнин команд и рннэ бу ил 2 март, в апрел. 13 апрел, 24 апрел, 5 MaJ тарихли рэсми мэк-тублара мэЬэл ^¿улмамыш. Ьеч бир тэ'сирли *т»ДбиР haJaTa кечирилмэмишдир. Ачыначаглыдыр ки. реслуб. лика прокурорлугунун га-бели1индэ олан Лэнкэран Ьэрби прокурорлугу да белэ 4HHajdTKap Ьаллара кез JyMyp. Чэзасыз Ьэрэкэтлэркн мэнтиги нэтичэси кими, нэ-ЬaJэт. фачиэ баш вермишдир. Majын 31-дэ pajoнyн Алчабулаг кэндииин саки, ни. 1980-чи илдэ анадан олмуш Асэф Бэдиров сэрЬэд хэттиндэн 47 метр аралыда ^ун отараркэн кунорта вахты, тэхминэн саат би-рин japыcындa сэрЬэдчилэр тэрэфиндэн автомат силаЬ. дан атэш ачылмасы нэтичэсиндэ гарын наЬ^эсийдэн агыр хэсарэт алмыш/ Ьэ-кимлэрин чидди сэ^ияэ бахма]араг ики кузГдэн сонра Лэнкэран шэЬэр хэс-тэханасында кечинмишдир Ьэмин факт узрэ Aээpбaj-чан Республикасы Чю^эт Мэчэллэсини» 95-чи мад. дэси илэ чт^эт иши гал-дырылмышдыр. Телмаи ЭЛИ1ЕВ. «Халг гэзети»кян мухбири. ИГТИСАДИ ЩРЗТИМИЗН НЕЧ9 АРТЫРМАЛЫ? Сивилизас^алы девлэт. лэрин тэчрубэси кестэрир ки. эзэлдэн хусуси тэсэр-руфатчылыга, азад саЬиб-карлыг вэ рэгабэтэ эсасланан базар игтиcaдиJjaты эн сэ-мэрэли тэсэрруфатчылыг методу дур. Торпагын, муэссисэ вэ тэшкилатларын девлэтсизлэшдирилмэси вэ езлэшдирилмэси, ичарэ, кооператив, кичик муэссисэ, сэЬмдар чэмиjjэти, ас-cocиacиja, хусуси фермер вэ кэндли тэсэрруфатлары, дикэр мулкиЦэт формала-рынын инкишаф етдирил-мэси, азад рэгабэт нэтичэсиндэ мэЬсул боллугу Ja-радылмасы, мaлиjjэ-кpeдит вэ пул ислаЬаты апарыл-масы вэ сонра г^мэтлэрин сэрбэстлэшдирилмэси базар игтиcaдиjjaтынa кeчмэjин эсас шэртлэридир. Ьэмин шэртлэрэ мэнтиги арды-чыллыгла pиajэт едилмэ-лидир. Мустэгил девлэтин мус-тэгил игтисади с^асэти вэ ез шэраитинэ yjFyн ишлэ-ниб Ьазырланмыш базар игтисади jjaты модели олмалы-дыр. Буна керэ дэ Азэр-ба!чанын зэнкин хаммал вэ материалларыны, элвериш-ли тэбии-иглим шэраитини вэ кучлу игтисади потен-сиалыны нэзэрэ алараг мил. ли игтисади консепс^а иш-лэниб Ьазырланмалыдыр. Ьэмин консепс^ада базар мунасибэтлэринэ кечидин мэрЬэлэлэри вэ ардычыл-Лыгла. hэjaтa кечирилэчэк тэдбирлэр комплекси MYэj-jэнлэшдиpилмэлидиp. Анчаг чох тээссуф ки, базар игтиcaдиjJaтынa тэлэм_тэ-лэсик кечирик. Республикада базар - игтисади jjaтынa кечид Ьеч 1ердэ аналогу oлмajaн ачыначаглы нэти-чэлэр вермишдир. Гejд етмэл^ик ки, муэссисэ. бирлик вэ тэшкилат-лар там тэсэрруфат Ьесабына вэ eзYHYмaлиjjэлэш-диpмэJэ кечмиш. тэсэрруфат Ьесабынын биринчи вэ икинчи моделлэрини сынаг-дан чыхармышлар. Биринчи модел мэнфээтин норматив белкусунэ, икинчи модел исэ тэсэрруфат Ьесаб-лы кэлирин норматив белкусунэ * эсасланыр. Ьэр ики моделин тэтбигиндэ 1ухары идарэетмэ органлары мэнфээтин (кэлирин) белкусу узэриндэ нэзарэти сахла-Jыp. Бу да муэссисэнин мус-тэгиллиjини xeJли мэЬдуд-лашдырыр. Там тэсэрруфат Ьесабы вэ eзYHYмaлиjjэлэш-дирмэ шэраитиндэ ипи^эн муэссисэлэрэ )ухарыдан тэсдиг олунан кестэричи-лэрин cajы максимум азал-дылыб, онлара ез мэЬсул-ларынын 30 фаизэ гэдэ-рини мугавилэ г^мэтлэри илэ сатмаг Ьугугу вери-либ. Муэссисэлэрин там тэсэрруфат Ьесабына вэ eзYИYмaлиjjэлэшдиpмэJэ кеч-мэси мYлкиjjэтин девлэтсизлэшдирилмэси вэ езлэш-дирилмэсинин бэсит форма-сы адланыр. Там тэсэрруфат Ьесабынын бутун имканларындан истифадэ етдикдэн сонра онун даЬа мукэмг ал модели Ьесаб * едилэн *. <арэ му-насибэтлэри инкишаф етди. ридир. Ичарэ шэраитиндэ манфээтдэн ичарэ Ьаггы (истеЬсал фондларынын там бэрпасына вэ эсаслы тэ’ми-рэ ajыpмaл^p). банк фаизи Ьэчминдэ aJыpмaлap, девлэт вэ jepли будчэлэрэ ajup-малар вэ с. едэнилир. Нэти-чэдэ Ьесаби мэнфээт алы-ныр. Ьесаби мэнфээтдэн исэ едэнилмиш чэримэлэри чыхдыгдан сонра тэсэрруфат Ьесабы мэнфээт галыр. Муэссисэнин сэрэнчамында сахланылан тэсэрруфат Ьесабы мэнфээтдэн игти-сади стимуллашдырма фонд-лары:    ваЬид истеЬсалат вэ сосиал инкишаф фонду, мадди мукафатландыр-ма фонду вэ ehTHjaT фонду 1арадылыр. Arpap-coHaje комплекси муэссисэ вэ тэшкилатлары-нын сэрэнчамында сахла-нылан мэнфээтин najbi 1988-чи илдэки 49 фаиз-дэн 1991-чи илдэ 61 фаизэ галхмыш, мэнфээтдэн едэнч-лэрин хусуси чэкиси исэ эксинэ, 30 фаиздэн 17 фаизэ енмишдир. Бу рэгэм ичарэ мунасибэтлэри шэраитиндэ HIlL39j9H муэссисэ, бирлик вэ тэшкилатын мус-тэгилл^инин xejли кениш-лэндирилмэсинэ ajaHH су-бутдур. Ичарэ мунасибэтлэри инкишаф етдикчэ коллектив мулш^эт формалашыр вэ ичарэ муддэти гуртардыг-дан сонра эмэк коллективи Ьэмин эмлакы алмаг Ьугугу газаныр. Бу негте1и-нэ-зэрдэн H4apaja кичик ез-лэшдирмэ, • jaxyfl езлэш-дирмэнин еЬмал режими де-jилиp. 1988-чи илдэн бaшлaja-раг кэнд тэсэрруфатында, ичтимаи иашэдэ, мэишэт хидмэтиндэ вэ jYHKYЛ сэна-Jefl9 ичарэ мунасибэтлэри тэтбиг едилир. езунуидарэ эсасында кичик муэссисэ-лэр japaдылыp. Белэ муэссисэлэрин истеЬсал-тэ-сэрруфат фэaлиjjэтинин нэтичэлэри угурлудур. Девлэтсизлэшдирмэ вэ ез-лэшдирмэ заманы муэссисэлэрин ajpbi-ajpbi вэтэн-дашлара сатылмасында чох еЬти]атлы олмаг лазымдыр. Иш елэ гурулмалыдыр ки, эЬали арасында тэбэгэлэш-мэ олмасын, Ьамынын мул. KHjjaTd саЬиб олмаг имка-ны ]арансын. Зэннимизчэ, муэссисэлэрэ реал rnjMdT ^улараг эмэк коллективинэ сонрадан ону алмаг Ьугугу илэ H4apdjd верилмэси вэ муэссисэнин дэ}эринии Ьис. сэ-Ьиссэ узун муддэтэ едэ-нилмэси M9rcaÄ9yjryHÄyp. Муэссисэ тэкчэ ез ишчилэ-ринэ де}ил, елэ кэнар вэ-тэндашлара да акси}алар сата билэр. Экэр муэссисэнин умуми дэ}эринин 50 фаиздэн чоху акси}алар васитэсилэ сатыларса, онда муэссисэ аксионер чэми]. jdTHHa чеврилэр. Акси}а муэссисэ эмлакынын Mydj-}эн Ьиссэсинэ саЬиб олмаг Ьугугуну тэсдиг едэн сэнэд-дир. СаЬибкарларын Ьэр бири муэссисэдэ элдэ едил-миш кэлирдэн акси}анын мэблэгинэ yjryH олараг Ьагг-дивидент алыр. Эмэк кол-лективинин узву олма}ан аксионерлэр билаваситэ истеЬсал просесиндэ де}ил. анчаг муэссисэнин кэлрчэк фэали}}эти вэ кэлирин бе-лушдурулмэси мэсэлэлэринэ Ьэср олунмуш умуми jbl— гынчагларда иштирак еднр-лэр. Республикада ассосиаси-ja. шяркэт. тичарэт еви вэ дюсэр саЬибкар 49MHjj9T-лэринин са]ы артыр, игти- сади}}ат билаваситэ девлэтин нэзарэтиндэн чыхыр. Бутун бунлар меЬтэкирли}э. а}ры-а}ры шэхслэрин вар-ланмасына элверишли шэ-раит }арадыр. Зэннимизчэ, илк невбэдэ хырда вэ орта Ьэчмли му. эссисэлэр езлэшдирилмэли, онларын MYэJJэн муддэт эрзиндэ эввэлки истеЬсалат профили сахланмалы. Ьабе. лэ саЬибкарлара истеЬсал етд^и мэЬсулун 50 фаизэ гэдэрини мугавилэ ги}-мэтлэри илэ сатмаг Ьугугу верилмэлидир. Ири сэна}е муэссисэлэри вэ об}ектлэри, муЬум халг тэсэрруфаты пропорси}алары Ьэмишэ девлэтин нэзарэти алтында ол-малы вэ бу функси}алары Ьэ}ата кечирмэк учун мува-фиг девлэт органлары сах-ланылмалыдыр. Инкишаф етмиш елкэлэрдэ дэ белэ-дир. (бартер) севдэлэшмэлэрин-дэн истифадэ едирлэр. Ьэм дэ ихрач олунан мэЬсуллар ичэрисиндэ хаммал устун-лук тэшкил едир. Мэсэлэн, 1991-чи илдэ 16 мин тон маЬлыч бартер 1олу илэ харичи елкэяэрэ сатылмыш вэ эвэзиндэ эрзаг мэЬсул лары алынмышдыр. Бу нэинки республика вал. 1ута дахил олмасынын гаршысыны алыр. Ьэм дэ бе-JyK HTKHja сэбэб олур. Уму-мииэтлэ, Азэрба}чан башга елкэлэрлэ эмтээ муба-дилэси нэтичэсиндэ 1991-чи илдэ 3 мил}ард доллар, чари илин 3 а]ы эрзиндэ 38 мил}он доллар итирмнш-дир. Бартер эмэли}}атла-ры }ахшы олар ки. сон мэЬсуллар узрэ апарылсын. ИстеЬлак базарынын эн зэрури малларла боллаш дырылмасы учун биринчи Маним фикримча Базар игтисади}}аты шэраитиндэ халг тэсэрруфа-тынын, хусусилэ онун апа-рычы саЬэси олан сэна}е-нин структурунун тэкмил-лэшдирилмэси, сон мэЬсул истсЬсалынын кенишлэнди-рилмэси, хаммалдан вэ истеЬсалат туллантыларындан комплекс истифадэ олун-масы олдугча вачибдир. МэЬз бу истигамэтдэ еЬти-1атлары Ьэрэкэтэ кэтириб игтисади}}атымызын сабит. ли}ини вэ инкишафьшы тэ’-мин едэ билэрик. Кечмиш Иттифагын мэг-сэдЛенлу мустэмлэкичилик с^асэти нэтичэсиндэ узун иллэр Азэрба}чан Респуб-ликасынын иг.тисади}}аты эсасэн хаммал истигамэтин. дэ инкишаф етмишдир. Бу да бизэ чох бе}ук зи1ан вур-мушдур. Ле}инти мэЬсуллары сэ-на}есиндэ . илдэ мин тонлар-ла мухтэлиф ги}мэтли тул-лантылар эмэлэ кэлир. Онлардан гидалы ¿ем. ¿е}ин-ти вэ техники тэ^инатлы мэЬсуллар Ьазырланыр. Туллантыларын муэ}]эн Ьис- сэси исэ тэкрар истифадэ олунмадан су ¿а, Ьава}а вэ торпара атылыр. Бунун да нэтичэсиндэ этраф муЬит чирклэнир. Азтуллантылы вэ туллантысыз технолоки-¿анын тэтбиги илэ .¿е}инти мэЬсуллары сэна}есинин туллантыларындан хэмир ма-¿асы, ча} консентраты. екс-тракт, бо}а}ычы маддэлэр, фермент вэ витамин препа-ратлары, зулаллар вэ онларча башга ¿ени мэЬсуллар Ьа-зырламаг мумкундур. Ьесабламалар кестэрир ни. сэна}енин гурулушунун истеЬлак базарынын тэлэ. батына у}гунлашдырылма-сы, зэнкин хаммал вэ ма-териалларын сон мэЬсул Ьэддинэ чатдырылмасы, истеЬсалат туллантыларынын тэкрар е’малы Ьесабына республикада истеЬсал олунан милли кэлирин Ьэчми. ни хе}ли артырмаг олар. ЭЬ^линин эрзаг вэ ге)ри-эрзаг- мэЬсуллары илэ тэ-минатыны ¿ахшылашдыр-маг мэгсэдилэ ширкэтлэр. ассосиаси}алар. коммерси}а конторлары вэ девлэт муэс-гясалэои эмтээ мубадилэси невбэдэ мевчуд ¿ункул вэ ¿е}ннти мэЬсуллары сэна]е. си муэссисэлэрини муасир техника вэ технолоки}а эсасында ¿енидэн гурмаг, ава. данлыглары модернлэшдир-мэк кэрэкдир. Инди республика сэна}есиндэ эсас истеЬсал фондларынын ¿а-рыдан чоху ашынма}а мэ’> руз галмыш, учдэ бир Ьис-сэси амортизаси}а муддэти-ни артыг баша вурмуш вэ истисмар учун ¿арарлы Ьал. да де}ил. Мевчуд мали}}э чэтин-ли]и шэраитиндэ муасир техника вэ тiexнa^oкиJaJa эсасланан сэна}е муэссисэ-лэринин кенишлэндирилмэ-си, муштэрэк муэссисэлэрин тикилмэси, мевчуд аваданлыгларын модернлэш-дирилмэси мэгсэдилэ харичи ннвестиси}анын респуб. лика}а ахыны сон дэрэчэ зэруридир. Харичи капита-лын Ьэр Ьансы бир елкэ}э ахыныны тэ’мин едэн хуоу. си тэсэрруфатчылыг форма-сы са}ылан сэрбэст игтисади зоналар ¿арадылмасы-на чидди фикир верилмэлидир. Кэмчинин иш елэ тэшкил едилмэлидир ки, харичи ишкузар адамлар бе-1ук Ьэвэслэ муштэрэк му. эссисэлэр тиксинлэр. нэти-чэдэ элавэ иш ¿ерлэрн ачылсын. харичи капиталын ресиубликамыза ахыны куч. лэнсин вэ вал}ута газанмаг имканы артсын. Базар игтнсдди}}атына кечидлэ элагэдар муэссисэ, бирлик вэ тэшкилатларын девлэт будчэси илэ гаршы. лыглы мунасибэтини саЬмана салмаг мустэсна эЬэми})этэ маликдир. Мали}}э-будчэ мунасибэтлэри эсасэн верки-едэмэ васитэсилэ тэнзимлэ-нир. Индики веркиедэмэ системиндэ муэЛэн гусур-лар вар. Базар мунасибэтлэри шэраитиндэ муэссисэ вэ тэш-килатларын девлэт будчэси илэ гаршылыглы мунасибэт системиннн принсип. чэ ¿енидэн гурулмасы. верки ннтизамыныы меЬкэм-лэндирилАоси вэ веркинин ишлэк рехаиизминня олмасы вачибдир. Казырда муэссисэ илэ девлэт будчэси арасында мали])э мунасибэтлэ- ри узунмуддэтли игтисади нормативлэр узрэ мэнфээтдэн едэнчлэр эсасында гурулур. Бу, нмкан верир ки, муэссисэ ез дахили eh-ти}ачларыны мали}}элэш-дирмэк учун вэсаит а}ыр-сын. #• 40MHjJaTHH cHjacH. игтисади вэ сосиал cwJac9THH3 yjryH олараг будчэ едэнч-лэри тутулмасынын форма вэ усуллары дэ}ишилир, Ьэмишэ мали}}э си}асэти девлэт будчэсинэ вэсаитин мунтэзэм сурэтдэ дахил ол-масыны тэ'мин eTMaJe ¿енэл-дилир. Будчэ едэнчлэринии эсас невлэри бунлардыр:    дев- pHjja веркиси. истеЬсал фондларына керэ harr, эмэк ресурсларына керэ harr, MyaJjaH едилмиш сабит нормативлэр узрэ мэнфээтдэн а}ырмалар. Деври}}э веркисинин Ьэч-ми мэЬсулун истеЬсалы вэ реаллашдырылмасындан. бу-рахылан мэмулатын KeJ-i>Hjj3THHA9H, Ьабелэ топдан-сатыш вэ пэракэндэ еатыш ги}мэтлэринин caBHjjacHH-дэн асылыдыр. AeepHjJa веркиси эсасэн jejHHTfl мэЬсуллары    caHajecH мал- ларына го}улур. Мэсэлэн. 1990-чы илдэ кечмиш Ит-тифаг узрэ AOBpHjj9 веркиси 121.9 ми.^ард манат олмуш. онун 50.9 мил]ард манаты вэ ¿ахуд 42 фанзи тэкчэ JejHHTH мэЬсуллары caHaJecH малларынын па1ы-на душмушдур. Халг истеЬ-лакы маллары истеЬсал едэн муэссисэлэрэ Ьугуг вери-лир ки, езундэн эввэлки ил илэ муга}исэдэ артыг истеЬсал етди}и мэЬсул узрэ AeepHjja веркисинин 30 фаизэ гэдэрини ез сэрэнчамында сахласын. Сэ^едэ эмэк ресурсларына керэ harr нормативи орта Ьесабла илдэ си}аЬы узрэ ишлэ1эилэрин Ьэр нэ-Фэринэ 300 манат, идарэетмэ апараты ишчилэринин Ьэр нэфэринэ 600 манат Ьэчминдэ. эсас истеЬсал фондлары вэ нормаллашды-рылан деври j Ja вэсаитлэ-ринин орта иллик AaJapH-нин 8 фаизи Ьэчминдэ му-эЛэн едилиб. Тэбиидир ки. бу чур игтисади тэ’сир ме-ханизминин тэтбиги эмэк коллективинин истеЬсал кучлэриндэн вэ иш вахтын-дан даЬа сэмэрэли истифадэ олунмасында Mac’yflHjJa-тини вэ марагыны ahaMHjjdT-ли дэрэчэдэ артырыр МэЬсул истеЬсалы Ьэч-минин кэскин шэкилдэ аша-гы душмэси. топдансатыш вэ пэракэндэ тичарэт шэ-бэкэлэриндэ мал девриJJэси-нин азалмасы, Ьабелэ ассосиа-си]а, ауксион вэ биржалар системиндэ девлэт будчэсинэ веркилэрин вахтлы-вахтында. дузкун кечирил-мэмэси нэтичэсиндэ дев. лэт банный да мэдахилин мигдары азалмагдадыр. Ьэм-чинин кооператив вэ До-mhcJoh магазалары. ичти. маи-иашэ муэссисэлэри вэ тичарэт кешклэри кассала-ра кундэлик мэдахил кечир-мирлэр. Белэлнклэ. эмэк Ьаггы. тэгауд. пенен ja вэ муавинэтлэр вермэк учуй девлэт банкында нагд пул чатышмыр. Бу барэдэ гэти тэдбирлэр керулмэли. дев-ч лэт верки HHcneiccHjacH ишчилэри нэзарэти кучлэн- гаршы мубаризедэ прии-сип нал олмалыдырлар. ИстеЬлак базарында мал гытлыгы вэ эманэт банкын. да эманэтлэрин сахлан-масына вэтэндашларын ма-рагынын зэифлэмэси илэ элагэдар олараг Ьазырда республика эЬалисиндэ 5 мил}ард маната гэдэр нагд пул сахланылыр. Лери кэл-мишкэн ге}д етмэли}ик ки. базар игтисад^]аты шэраитиндэ харичи елкэлэрдэ эманэт банкында сахланылан эманэтлэрэ верилэн фаиз тарифи (сахланылма муддэтиндэн асылы олараг) 25 — 30 фаиз олдугу Ьал. да. бизнм республикада бу рэгэм 4 — 1*2 фаиз муэ)-j эн едилиб. ИнфОас^анын сур'этлэ артмасы. пОмэтлэрин либе* раллашдырылмасы. меЬтэ-кирли)ин кучлэнмэси ИстеЬлак базарында чох ачыначаглы Bd3Hjj9T ¿аратмыш-дыр. Эн зэрури ИстеЬлак малларынын пОмэти 20 — 30 дэфэ ¿уксэлмиш. фэЬ-лэ вэ гуллугчуларын мэва-чиби исэ чэми 2.8 дэфэ артырылмышдыр. Кечмиш ССРИ вэ индики Мустэгил Девлэтлэр Бирли]и рес-публикалары ичэрисиндэ эн аз эмэк Ьаггы биздэдир. Сэрт базар игтисади))аты ганунларынын тэлэблэринэ дузкун риа)эт едилмэмэси бир груп варлынын Ьэд-дэн зи)адэ варланмасына. дикэр груп эпалииин исэ эксинэ. касыблашмасына сэбэб олмушдур. Ьазырда республика эЬалисинии 80 фаизиндэн чоху ¿охсуллуг Ьэддиндэ JamajHp. Девлэт магазаларында мэЬсул тапылмадыгыиа керэ эЬали эрзаг малларынын 70 фаизини колхоз базар-ларындан. ге1ри-эрзаг мал. тарынын исэ 50 фаизини коммерси)а вэ komhcJoh ма-газаларындан вэ «гара ба зардан» алыр. Аилэ будчэ-синин 90 фаизи ¿алныз эрзаг малларьгаа сэрф едилир. ЭЬалинин кэлирлэри-нин индекелэшдирилмэси дэ мэЬз бу зэрурэтдэн ирэли кэлир. Кэлирлэрин индекс-лэшдярилмэси, бнзим фик. римизчэ. аилэнин минимум истеЬлак будчэсини нэзэрэ ал малы.    фэЬлэ вэ гуллуг чуларын Ьэр нэфэринэ aj-лыг эмэк Ьаггы эн азы 3.500 манат MyaJJaH едилмэлидир. Нормал базар игтисади)- * ¿атынын формалашдырыл-масы бизнесмен, маркетинг, менечер вэ с. ихтисаслары узрэ бачарыглы. савадлы кадр Ьазырлыгыид&н чох асылыдыр. Базар игтисади ¿¿атома кечидлэ элагэдар республиканын ¿уксэк ихтисаслы кадрлара тэлэбатыны план, лы шэкилдэ едамэк мэгсэдилэ Ком мерси Ja Институту. Маркетинг Елми-Тэдги гат Мэркэзи ¿аратмаг зэ-рурэти ме)дана чыхыр. ьутун бу де)нлэнлэр су-бут едир ки, республикада ¿аранмыш дэрин сосиал-игтисади беЬрандан )ека-нэ чыхыш )олу ear лам, тэн-зимлэнэн базар ягтисади)-¿аты формалашдырмаг вэ игтисади гудрэтимизи hap васятэ илэ артырмаг дан нба-рэтдир.    .Алычая АББАСОВ, ■гтрсад елмлэри лоятору, ;