Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4
Previous Edition:

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, June 10, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - June 10, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ io и|ун iwi-« ил. н* ш Hapahar мевзу НЕФТЭ УМИД БАЕШАГ? Нефтдэв сон мхтлор тез-тез, Ьэм до нараЬатлыгла данышырыг, хеДрияи-зэрэри. ян тез-тез тэрэзнДэ чакнрйк. By да тобнн-дир. Республикамизыв инднкн дуоумунда, нгтисадхДДатымызы ифлич едон беЬраныя кунбэкуи дэриялэшднДн, соснал-нгтисади бодала рын Дахывдашдыгы бнр вахт да «ефто, ПАМбЫРА, ТАХЫЛА, hojAT нксири кн. мн бахыр, бэ’зэя Ьэтта бутун умидлэрнми-зи онлара барла]ырыг. By эвозсяз еЬтиДат-ларын не а истеЬсалы артмаг овэзннэ аза. лыр. Дорруданмы, АзэрбаДчаиыи яефтн тукэннр? Амернкалыларын дэниздэки неф-та ме]ли о демэкдирвш кн, гуруда нефт Ьа- Девлэт реаты, республика Минерал Хаммал ЕЬтиДатлары Комнтасн. нин ахтарыш-планаалма експеднснДасы бнр немрэли тематик дэстасннин ранен, кеоло-кяДа-мяиералокяДа елмлорн намязадя Эли БАДРАМОВДУР. — Эля муэллим, Азэр.    нефт    Датаглары ону езунэ    материаллара гадаган    гоДу* баДчан нефтиннн мнлДард.    чэлб    етмишдир. Ингилаб-    луб. Элдэ етдиДимиз    аеро- ларындан АзэрбаДчана дн-    дан сонра Ленинин тапшы.    фотошокиллэо исэ аз    еДрэ- .»»»« яа<и itvTTTvfi г ап* от-    рыты    илэ о, нефт сэнаДеси-    нил миш Абшеронун    чох борпасы илэ мэшгул    мэЬдуд Ьяссэсини    эЬатэ лэнчн паДы душуб. Сэрвэт-ларямязн    дашыДанлар    Ьеч    нин олиаса    саЬэнин    перспектннн    олмуш. дапа дэгиг дес*п,    едир. п»»« гаДгысына    галыблармы? Рес.    РусиДанын нефт мэЬсулла-    дэ гэрибэ бир вэзиДДотлэ публикамызыя    кеоложи чо-    ры илэ тэ’мин едилмэсиидэ    гаршылашмышыг. Бинэ аеро- Ьэтдэн    еДрэнилмэся    учун    Дахындан иштирак етмишдир.    портунун вэ башга мулки А    Р    “    л    Ш    Элбэттэ, бу заман АзэрбаД* обДектлорин ДерлэшдиДи са- чанын зэнкин Датаглары    Ьэлэрин фотошэкиллэрини ону езунэ Aaha чох чэлб    бизэ вериблэр, Ьэтта он- едирди. 1918-чи илдэ АБШ-    лары дешифрэ етмэДэ дэ дан мэ’зуниДДэтдэн гаДыт-    гоДублар,    амма Абшерон дыгдан сонра Губкин нефт    багларынын эразисинин ае- сэнаДеси шурасынын сэдри    рофотоматериалларыны вер- тэ'Дин едилди. 1922-чи илдэ    мэкдэн гэти имтина едиб. Ленинин сэрэнчамы илэ    лэр. Керунур, бу саЬэлэрдэ Курск магнит аномалиДасы    Ьэрбчилэрин бизэ фаш ет- узрэ хусуси комиссиДанын    мэдиклэри нэ исэ бир сирр сэдри олду. Мараглы бу-    вар. расыдыр ки, Ьеч бир ел ми    — Инанмаг истэДнрнк кн, ады олмаДан Губкинин poh- чох тезлякло Абшерон баг. бэрлик етдиДи Ьэмин комис-    ларгаын,    даЬа дэгнг десок, сиДаДа. керкэмли академик-    Абшерон    оразнсннян бу лэрдэн А. Арханкелски, П.    снррн до    ачылачаг. Л а кин Лазарев. А. Крылов дахил    бу Долла проблемик Ьэллн- идилэр. 1928-чи илдэ о.    нэ ДахынлашачаТыгмы? Ахы ССРИ Елмлэр АкадемиДа-    эн гнДмотли хоритоннн еД- сынын Ьэгиги узву, аз сон-    рэннлвюси, он гнДмотли ла- ра исэ академиДанын вит-    ДиЬэ аэ тэшэббуслэр белэ се-президенти сечилди. Губ-    нефт Ьасжлатыны бир литр кин Ьэмин деврдэ академи-    дэ артырмыр. Талышын Данын АзэрбаДчан филиалына    _• Элбэттэ, проблемлэр Ьаисы ишлэр корулуб? Ахы Дадлар бела тезлихло мус* тэгяллнДэ гоаушачагымызы кезлэмнр дилер. — Сэрвэтлэримизин ким-лэр тэрэфиндэн таландыгы-ны мэн да билирэм. Ону да деДнм ки. реснубликамы-зын аДры-аДры рекионлары-нын кеоложи чэЬэтдэн еД-рэнилмесинин зэЬмэти дэ ез алимлэримизин боДнуна душуб. Мэсэлэн. БеДук Гаф-гаэын чэнуб Дамачынын йэ Кичик Гафгазын шэрг Ьис-сэсинин кеоложи хэритэси-нин Ьазырланмасында академик Э. ШыхэлибэДлинин. Дашкэсэн вэ Истису этра-фынын еДрэнилмэсиндэ мэр-hyM академик Мирэли Гаш-гаДын, Нахчыванын ири-мигДаслы хэритэсинин тэр-тиб едилмэсиидэ академик 111. ЭзизбэДовун. кеоложи    хэритэсинин Ьа- зырланмасында вэ чап едил-мэсиндэ Ш. МеЬдиДевин вэ онларын ардычылларынын эвэзсиз    хидмэтлэри вар. Тээссуф ки, чох зэнкин Дер- рэЬбэрлик едирди.    чохдур вэ онлары Ьэлл ет- — Губкннн деДэ билмэ- МЭк учун чох чалышмаг ла-рик, амма бу данылмаз факт, зымдыр. Базар игтисадиД-дыр ки, АзэрбаДчан нефт Датына кечидлэ элагэдар академиДасыдыр. Бу мок. газма ишлэриндэ истифадэ тэбдэн ез мнллэтимнздэн олунан материалларын-гиД- а л т ы    e h ти J а та    матик олан    олан онларла коркэмлн му- мэти бирэ-беш артыб. ГуДу- „ тэжэсснс »9 алнм чыхыв. ларда газма хэрчлэри дэ Абшерон бу зэЬмэтдэн вэ диггэтдэн кэнарда галыб. Абшеронун Дени иримигДас-лы кеоложи хэритэси Ьа-зырланмаДыб вэ бунунла элагэдар олараг ахтарыш ишлэри    зэиф апарылыб. Мэркэз    билирди ки, кеЦ- тез кечуну бурдан сурмэ-лидйр. Бунун башга сэбэ-бини бир аз сонра деДэчэ-Дэм. Икинчи сэбэб исэ «Ду-харыдан    кэлэн»    алнмлэрэ Ьэддэн артыг итаэт кестэр-мэДимиз олуб. Абшеронун мэшЬур нефт мэ'дэнлэри Дерлэшэн эразисинин Д. ГолубДатников тэрэфиндэн 1911 — 1932-чи иллердэ    тэртиб    едилмиш 1:21000 верстлик кеоложи ларда газма хэрчлэри Нэ учун Ьеч олмаса кеоложи буна уДгун олараг чохалыб.' хэрнтэлэр бу алимлэр во Догрудур, .деДирлэр ки, би-мутохэссислэр тэрэфиндэн зим рефт мэпсулларымыз ншлэнмнр, вахташыры тэ- harra харичдэ РусиДанын зэлэнмнрдн?    мэЬсулларындан 20 фанз — Буну AOFpy деДирси- баЬа сатылыр. Лакин нефт низ ки, нефт Ьасилатыны чыхармаг учун она вэсаит артырмаг учун кеоложи дэ хэрчлэнмэлидир. Газа-хэритэлэрин ролу эвэзсиз- нылан валДутанын муэДДэн дир. Ьэр Ьансы елкэнин Ьиссэси нефт вэ газчыхар-Дуксэк инкишаф сэвиДДэси- маДа Денэлдилмэлидир. Баш-нин кестэричилэриндэн бири га Доллар да вар. Ьазырда дэ онун эразисинин кеоложи Абшеронда эксэр гуДулар хэритэсинин дэгиглиДи вэ беДук дэринликдэн нефт вахташыры олмасыдыр. Ири- карбоЬидрокенлэри чыхар-мигДаслы кеоложи хэритэ- маг учун газылыр. Бу да лэрин тэртиби нефт ахта- чохлу хэрч тэлэб едир. Га-рышынын илкин мэрЬэлэси зылан гуДуларын бир гис-Ьесаб олунур. Кеоложи хэ- Ми Дени ашкар едилмиш ритэнин мигДасы нэ гэдэр нефтли-газлы саЬэлэрдэ Дер-беДук, езу нэ гэдэр дэгиг лэшдирилсэ, башга сезлэ, хэритэси индиДэдэк ез эЬэ- олса сонракы ишлэр бир о чох дэрин гуДулар аз дэрин миДДэтини итирмэДиб, тор- гэдэр угурлу вэ сэмэрэли гуДуларла эвэз едилсэ Ьэм паг ортуДу галын олан са- олар. Бундан башга ахта- истеЬсал артар, Ъэм дэ мэЬ-Иэлэрдэ бурахылан хэтала- рыша башлаДан мутэхэссис- сул учуз баша кэлэр. Бун-ра бахмаДараг Денэ дэ ис- лэр хэритэнин тэсдиги илэ дан элавэ, тэ’чили олараг тифадэ учун Дарарлыдыр. дох, билаваситэ ез иши илэ рекионал тэдгигатлар сур'-Лакик бу фикри башга кео. мэшгул олар, кэШфиДДатын этлэндирилмэли, Дени аш- дузкун истигамэтлэндирил- кар етдиДимиз антиклинал мэсини тэ'мин едэр. О за- гурулушлу структурларда май нэинки нефт Ьасила- локал кеофизики ишлэр ты сабитлэшэр. Ьэтта мэЬ. апарылмалы, бутун Абше-сулдарлыг бирдэн-бирэ хеД- ронда мухтэлиф Ьундурлук-ли артар. Лакин бу мэсэлэ- лэрдэн чэкилмиш аецофо-Дэ дэ вахт чэрчивэсиндэ томатериаллардан истифадэ бахмаг лазымдыр. Кеоложи етмэклэ иримигДаслы кеоло-хэритэлэрин тэртибинэ вэ жи планаалма ишлэринэ дэгиглиДинэ наил олмаг башланмалыдыр. Элдэ едил-сизэ о гэдэр дэ асан кэлмэ- миш мэ’луматлар оператив син. Тэкчэ Абшерон эрази. шэкилдэ, мунтэзэм олараг синин вэ умумиДДэтлэ, рес- кеоложи ахтарышла мэш-публиканын аДры-аДры ре,- рул олан тэшкилатлара ве-кионларынын аерофотошэ- рилмэли, перспектив ишлэ-киллэрини алмаг учун би- р1Ш лаДиЬэ-смета сэнэдлэ-лирсинйз нэ гэдэр ззИмэт ри Ьазырланмалыдыр. ^ал-чэкирик?    ныз бундан сонра респуб- — Виз бнлэн бурда кэ- ликамызда нефт Ьасилаты-рэк елэ бнр чэтннлшс ол- Ны Ьеч олмаса тэлэбатымыз масын. Космик вэ аерофо. сэвиДДэсиндэ артырмаг олар. тошэкнллэрдэн Ьэтта керн-дэ галан кэнд тэсэрруфа. тымызда да кеннш нсти-фадэ олунур. Белэ елмн-техникн вэ тэбин потен с на. ла малнк олан саЬэдэ — логлара шамил едэ бил-мэрэм. Онларын арасында Губкин даИа чох <фэрглэ-ниб». Онун 1912-ми илдэ Хырдалан трапесиДасы узрэ дузэлтдиДи кеоложи хэритэ Д. ГолубДатниковун хэритэси илэ узлашмыр. Чунки Ьэмин хэритэдэ кеоложи сэрЬэдлэр дэгиг верилмэ-Диб. Бу хэритэнин эЬатэ етдиДи саЬэдэ бир сыра Дени антиклинал структур-лары чох сонралар биз ашкар етмишик. — Хэталары керурдуксэ, нэ учун бу гэдэр кеч днлэ кэлмншнк? НиДэ чох вахт Губкннн АзэрбаДчан нефтн-ннн шеЬрэтинэ ортаг чы. харырлар? Ьалбукн бнздэ деднДшюз кнмря, кнфаДэт гэдэр алнм вэ мутэхэссис-лэр олуб вэ вар. — Биз эслиндэ Ьеч вахт сусмамышыг, садэчэ бизэ гулаг асан олмаДыб. Галды ки Губкин э, онун барэсин-дэ бир аз этрафлы даныш-маг истэДирэм. И. Губкин 40 Дашында Петербург Даг. Мэ'дэн Институтуну бити-риб. Беш илдэн сонра Абшеронун гэрб Ьиссэсиндэ планаалма ишлэри апармыш. бу заман рекионун зэнкин — Сязн бнлмнрик, бнз белэ аа'длэрдэн о гэдэр ешнтмнщнк кн.:. — Не олар. бу дэфэ дэ омрунун чохуну республи-камызда нефт истеЬсалыны н^>т сэнаДеснндэ бу нмкана артырмаг вэ ону халгымы-бикаиэлнДнн сэбэбини Ьеч зын мэнафеДинэ истигамэт-чур баша душэ бнлмнрик. ландирмэк ишннэ сэрф едэн — Космик вэ аерофото- ади бир нефтчинин вэ'динэ материаллар вахтлы-вахтын- инанын.. да, Ьэм дэ Дуксэк сэвиДДэдэ    СоЬбэтн    1азлы* Ьазырланыр. Лакин биз он-    уарплггап ларын Ьамысындан истифа-    чавнд    лАСпилад, дэ едэ билмирик- Ьэмин «Халг гэзетн»ннн мухбнря. силатынын перспентння Дохдур? Мутэхэс-сислэрнмнз, элагэдар тэшкклатлар дотру, даямы 70 илдэ Далкыз тустусундэн кор, зэЬэрнядэн хэстэ олдугумуз мэ’дэялэрин мискинлнДи нлэ белэ асаялыгла барышыр. лар? Барышмырларса, нэ фякнрлэшнрлэр? ЬэмсоЬбэтям саЬэнян тэчрубэдн мутэхэс. сиси республика Давлэт мукафаты лау- г Кеол( юкяДа вэ ИЧЛРЭДАРЛАР Jen ягтнсадн шэрантдэ кэнд тэсэрруфатыны дяр-чэдтмэДяя, боллуг Даратма-рыя эк сэрфэля Долларын-дан бяря дэ ячарэдарлыг-дыр. Л акта онун да оз чэ. тивлнхлэря, проблемлэрн вар. Бэ*зя раДонларда экн. нэ Дарарды торпаг саЬэлэ-ри аздыг едир. Бажэн дэ беле раДояларданфр. Тэсадуфн деДил кн, бура-да торпаг гызыла бэрабэр тутулур, онун Ьэр гарышы. нын Ьесабы апарылыр. Тэчрубэли Уэсэрруфатчы Улухан МусаДев колхоздан нчарэДэ котурдуДу Дарым Ьектар* саЬэдэ азы 1,5 тон бяринчн нов тутун элдэ етмэк ннДДэтнндэднр. Орта мэктэбн Деннчэ бнтнрэн гызы Севннч онун эн Дахын кемэкчнсиднр. Диар ячарэчнннн — Элн Локувун анлэснннн нмкан-лары да Дуксэк гнДмэтлэн-дирнлнр. Элн киши, ЬэДат Долдашы вэ ум евлады Ьэр кун сэЬэрдэн-ахшамадэк нча. рэДэ котурдуклэри саЬэдэ чалышырлар. 0 Севннч МусаДева нчарэ. Дэ котурдуДу тутун саЬэ-снндэ. © Элн Локувун аилэси тарлаДа тэлэснр. Фотолар Р. Салманоаундур. «АЗФОйШ*-ДУММ ИМ МАП Республиканца абонент лэри 200 ал к» нлэ элаге Даратмага нмкан верам беД» нэлхалг пеДк рабнтэся элдх етмяшлэр. Ону республика Рабятэ НазярлнД* иээ-дяндэ «Аэфоисат* АзэрбаДчан — АвстрнДа бирка му-эсснсэся тэгднм етмишдир. Назирлик бу мэгсэдлэр учуй хусуси пеДк антеннасынын элдэ едилмэснин вэ гурул-иаСыны инвестяснДалЬш-дырмышдыр. Догрудур. ээаэлчэ Дени телефон рабмтэскидэн Ьеч дэ бутун абоиеятлэр Дох, Далыыэ БПР беДйэлхалг стан-сиДасына гошуланлар мсти-фадэ едэ билэрлэр. ьуилар. эсасэн. назирликлэр аэ баш идарэлэр. муасснсэлэр. ни. формасиДа хндмэтлэри вэ хусуси фмрмалардыр. Зая-нймизчэ. Деии. кеДфяДДэт вэ сур’эт параметрлэряяа кэ-рэ. шэкснз, сэрфэлн. лакни бунунла бирлнкдэ. чох ба* Ьалы хидмэтдэи истифадэ Ьаггынын эдэнилмэскнэ Ьэ-лэлик анчаг онларын вэсая. ти имкаи верир. Лени беДнолхалг оеДл лефон рабитэси    А зарба| чанда телекоммуинкасяДала-рын Деннлэшднршлмасниэ «Аэфонсат»ын нлн твЬфэ сидир. Биркэ муэссясэ моЬз буна Дардым явстэрмэли дир. Ьэм дэ иквестиснДа Ьиссэсяни австралнДалы шэ рикимиз бутуялтклэ ээ узэркнэ кэтурур. Инда биркэ муэссясэ Бакы да Дуз-лук рабятэ системы адла-нан вэ абонента олдугу Ьэр Ьансы Дердэн эдак етмэк им каны верэй радиотелефон рабитэси системинйн Дара узэриндэ ишлэ- дылмасы Дир. Азэрянформ. «НОРД» чох иш керэ билор Республиканын стомато- Ьазлар ишлэниб Назырлаи- логлары вэ онларын МДБ- маг мэрЬэлэсиндэдир. Ьэм дэки Ьэмкарлары тезликлэ тэкчэ тэбабэт учун де- НОНВерСИДаНЫИ ИМКаИЛарЫ-    агплганя!#. АЧ ны лаДигинчэ гиДмэтлэнди- ^ил- Ьабелэ агросэнаДе, рэ билэчэклэр. «НОРД» тэсэрруфатларыны муасир Елм-ИстеЬсал БирлиДиндэ електрон техникасы илэ онларын практикасында сон ЗЭнкинлэшдирмэДи гэрара Ж^3-ач=н6н^. а-ьш,ûРсаЬалэр учун. рилмэси вэ металлокерами-    «НОРД»    Елм-ИстеЬсал ка учун вакуумлу електрон БирлиДинин баш директору собасынын истеЬсальг тэш- тофиг Эзизов мухбиримиз- кил едилмишдир. Бу с а сеЬбвтинлэ лемишдир' бирлиДин мутэхэссислэри лэ сепоэтиндэ демншд р. тэрэфиндэн Ьазырланмыш-    — Бутун буилар бизэ дыр.    истеЬсалын эввэлки Ьэчм- «ВАРАН»ын — мо'чузэ- лэрини горуДуб сахламагда, ли собанын конструкторла- башлычасы исэ Дуксэк их-ры ез електрон чиЬазыны тисаслы мутэхэссислэрин белэ адландырмышлар —- ахынынын гаршысыны ал* МДБ-дэ Ьэлэлик охшары ахынынын Дохдур. бэ’зи параметрлэрн- магда кемэк кестэрир. Бу-нэ керэ о, чининин биши- тун мэ’мулатымыз тэкчэ рилмэси вэ металлокерамика республикада деДил, Ьэм учун мэшЬур    АлманиДа    МДБ-дэ. эсасэн, техни- устЖр. ЗЙЙЯВГ К™ “НЫН сон наилнуэтндир. путерлэшдирилмишдир, ав- Бунунла белэ. бирлиДин томат режимдэ ишлэДир, Дуксэк, мэн Ьэтта деДэрдим. лакин алман електрик со- надир елми вэ техники по* басына нисбэтэн даЬа чох тенсиалына уДгун кэлэн програма маликдир. Мак- мэ’мулат истеЬсал етмэк симум биширмэ температу- бизэ даЬа мараглы вэ даЬа ру — 1200 дэрэчэ — соба- сэрфэли оларды. Биз. мэсэ-да чэми 6 дэгигэ эрзиндэ лэн, дэниз донанмасы уч\н элдэ едилир.    чох мурэккэб електрон тех- -    .. никасы Дарада билэр, онун Бу кунлэрдэ соба Мос- уЧуц навигасиДа чиЬазлары, кванын апарычы клиника- кэмилэриы тоггушмасы гар-ларында мувэффэгиДДэтлэ шысыны алан вэ кэмилэрн- гынягяан чыхаоылмышдыр мизин еЬтиДачы олан ара сынагдан чыхары. . ы д р лашдырма системлэри ис- Клиникаларын    мутэхэссис-    едэ    билэрик.    6090 лэри Бакы мэ'мулатыны метр дэрииликдэ ишлэмэк Радакси)а]а МеДдан кезлэДирик • И алмаг "—Эрин« ^    '    ^сал^мар^“.^“' днрмишлэр. Буидая эввэл    бу    техника^    ay„Ja «НОРД» ИстеЬсал Бирлн- базарларында тэлэбат вар- ону .валДутаДа Динин башга Дени тибб чи- дыр вэ биз Ьдолары — мэсэлэн, сулу сата билэрик. Лакин бу ««иаияяпын глтпясэс пус- твхниканын истеЬсалы учуй дэрманяарын ултрасэс    элавэ    вэсаит кэрэк- курдучу, електростимулДа- дир; КОнверсиДа муэссисэ- торлар илэ дэ мараглан- нин малиДДэ мэсэлэсинэ мышлар. Бирликдэ Ьэмин мэнфи тэ'сир кестэрмншдир чиЬазларын кутлэви истеЬ- вэ республиканын Дардымы салы тэшкил олунмушдур. олмадан кечинэ билмврик. Бир сыра мараглы чи-    Азэрянформ. Сон вахтлар АзэрбаДчан Трест рэЬбэрлиДн ялэ бир-халгынын кузэраныны Дах- ликдэ 1990-чы клин иДу-шылашдырмаг. кундэлик Чэ- нунда кечмиш шэЬэр им-лэбат маллары истеЬсалыны раиДДэ комитэсинэ рэсми му. артырмаг. еколожи чэЬэт. рачиэт етмишдик. Лакин дэн зэрэрсиз истеЬсалатлар чох тээссуф ки. сэнэдлэр Ьесабына мэишэтдэ ишлэ- аДларла бахылмамыш гал-дилэн зэрурн аваданлыг ды. НэЬаДэт. тэшкилатын бурахылышыны кенншлэн- ады дэДишилди. низамнамэ дирмэк Ьаггында Дуксэк сэ- Денидэн башга унвана виДДэдэ свэчгеЬбэт кедир. «Хэзэр» сэЬмдар чэмиДДэ-мэтбуатда. радио вэ теле- тиннн устунэ Дазылды. Бе-визиДада дискуссиДалар ачы- .лэликла, 7 — 8 аД да кеч-лыр. Бу. тэбин просесдир. ди. Чох чэк-чевирдэн сонра Чунки девлэт белмэси кэз нэзэрдэ тутдугумуз елм-габагындача элэзнДиб, ири истепсалат комплексини сэнаДе муэссисэлэри ЬэДат «АзполикимДа» ады илэ бурулганында ачиэ галыб- рэсмилэшдирэ бил дик. лар. ИгтисадиДДатын кери-    0з идеДаларыны реал- лик кнрдабына Дуварлан- лашдырмаг учуй комплен-масы соснал ЬэДатымыза симизэ мутлэг саЬэ аДрыл-нэзэрэчарпан Даралар ву- МалыДды. Бу истэкдэн сон. рур. Адамларда ннамсыз. ра невбэти «кет-кэл»лэр лыг, кэлэчэДа бэдбин ба- башланды. Сэнэдлэр нчра-хыш формалашмагдадыр.    иДДэ комитэси илэ ме'мар- Бэс вээиДДэтдэн чыхыш    лыг ше'бэси арасында фыр- Долу Дохдурму? Элимизи ланды. эли мизин устунэ гоДуб    КерэчэДимиз ишлэри эт. отурмалыДыгмы? Элбэттэ, рафлы тэсвир етдиДим нвв-Дох. Бутун имкаи вэ васи- бэти мэктубу сэдрнн би-тэлэрдэн сэмэрэли истифа- риичи муавинн Э. Ьэсэнова дэ етмэли. еЬтнДатлары Ьэ. кендэрдим. Эли муэллим рэкэтэ кэтирмэлиДнк. Тэ- эризэдэ бизэ торпаг саЬэ-биидир ки. бу саЬэдэ биз си вэ инзибати бина аДрыл алимлэрин узэринэ беДук    масы барэдэ дэркэнар гоДду. ишлэр душур.    Амма Денэ дэ Ьансыса оурок. Чэтин вэ азтадылан халг ратын бармагы хеДирхаЬ нстеЬлакы маллары бурах- мэгсэдэ пэл вурду. Мэни Ду-маг — республика Елмлэр харылардан кимннсэ *«ада-АкадемнДасынын Полимер мы» саныё «интрига гурба-Ма те риал лары Институтун- ны» елэдилэр. Сонра о даны алнм достларымла вахткы биринчи катко Е. бирликдэ СумгаДытдакы ИсмаДылова (инди шэНэр «Домнатэ’мир* трести нэз- ичра ЬакимиДДэтинин баш* “     ‘    уз    тут    дум.    Ке- ишлэр мусаЬи- маг тэшэббусумуз дэ мэЬз бимин ¿рэДяндэи олду. Сэ-бу зэрурэтдэн догмушду. нэдлэр икинчи катибэ йен- дэрилди. Деврэ бурадача га панды. ПартнДа рэЬбэр-лиДяиэ мурачиэтим свдр Р. ЕминбэДлинин    хошуна кэлмэмишди. Белэликлэ. перспективинэ беДук умид бэслэдиДнм елм-нстеЬсалат комплексинэ бина вэ саЬэ алмаг дан элими бирдэфэ-лик уздум. Буну нечэ баша душэк ки, * Москвада. РДазанда. Павлодарда. Дэержинскдэ. Владимирдэ «АзполикямДа»-ны таныДыр. элагэ сахлаДыр-лар. СумгаДытда исэ Дада салмырлар? Губадлыда. Ко-ранбоДда. Тэртэрдэ филиал, ларымыз ишлэднДи Ьалда. СумгаДытда ниДэ торпаг са-Ьэси аДрылмыр? 0зу дэ о тэшкилата ки, девлэт дэн бир гэпик дэ ссуда кетур-мур. Сэмэрэсиэ. дмггэтдэнкэ нар кечнрдиДиМиз вахтда аллаЬ билир нэ гэдэр карбид. «ПВА» Дапышгаиы. шэффаф лак, элиф, галан. тереДа сэнаДеси учуй суи'и дэри. пеноплен. тикиити учун дикэр учуз вэ кеД-фиДДэтли маллар истеЬсал едэ билэрдик. Бутуи бун-лары шэЬэр рэЬбэрлиДинэ мурачиэтлэримдэ хатырлат-мышдым... ДаЬа нэ Дааым? Умидими узмэмишэм. Алим достларымла гиДмэтли халг истеЬ. лакы маллары нстеЬсалы учун меДдан кезлэДирик. Вагяф Ч9ФЭРОВ, «АэполнвямДа» Жнм.Ис-теЬсалат яреэндеятн, яямДа ри —щр PAAHACHJA. БУ БАРЭДЭ НЭ БИЛИРИК7 Зямаи ТлНсип Епм ХАЛГЫН 4OFPA0HJACbI КЕИИШ вЛРЭНИЛМЭЛИДИР ЧографиДаны вэ хусуси- лы еДрэнилмэси ил\ лэ АзэрбаДчан халгынын Да- дыр. Ону да деДим шаДыб Даратдыгы эразилэ. рафиДаДа рин тэкраролунмаз тэбиэ- ними тин и, сэрвэтлэрини еДрэн мэДин бу кунумуз вэ кэлэ- эдэбиДДат чэДимиз учун нэ дэрэчэдэ елмлэрлэ эЬэмиДДэтли олдугу ЬамыДа лардан мэ’лумдур. Мустэгиллик эл- кэтирмэклэ дэ едэн, эразисиндэ муЬа рибэ кедэн АзэрбаДчанын эрази дахилиндэ вэ ез соДкеклэрини дэрк ет. мухтэлиф формаларынын юграфиДасыньш да узэринэ беДук Дук душур. Халгын чографиДасынын илэ баглы. чанлы » тэбиэтинэ. чаДлары- васитэДэ. чографи дилдэ зиси 113,9 мин кв._ км-дэн ки, чог- на, келлэрннэ. дэнизинэ, десэк, конкрет ориДентирэ Ьиссэ-Ьиссэ езкэлэрэ вери* гуру тэсвир елми тарихи абидэлэринэ вэ тэ- чеврилмишдир. Ьэмин хэри- лэрэк 86,6 мин кв. км-э ен. кеЬнэлмиш сэрруфатына беДук зиДан тэнин тэ’сири алтында он- дирилмишдир. Озу дэ ермэ-вуран лаДиЬэлэрин («Худа- лар Ьэмишэ гоншу эрази * нилэр бу торпаглары хэри-—    -    ~    кез    дикмиш    вэ    Ьэ-    тэлэри дэДишдирмэклэ би^- плар. У: эразилэрин тарихини, дэн алмышлар. “    Мс зун муддэт Тэлэри " олан СумгаДытын чографи'шэраитини этрафлы Бакыда вэ Москвада хэри- бахмаг фикирдир. Бу елм тарих, вэ башга    гопум    фэрин», «ПоДлу» су бэндлэ-    лэринэ зэрэрли истеЬсал са-    мин элэри олан СумгаДытын _ .    _ тэдрис олунур.    Хэзэрин саЬилиндэ салын-    еДрэнмишлэр. 0зу дэ буну    тэлэрлэ элагэдар ишлэр Ахы халгын тарихи муэДДэн    масы) вэ тэклифлэрин Ьа-    тэкчэ аДры-аДры мутэхэссис-    ермэнилэрин элнндэ олмуш- онун    зырланмасына Дол вернрлэр.    лэр Дох, бутун эЬали, мэк-    дур. Ьеч узага ^ кетмэДэк:    ___________ ___ _________ ____г_1нын Бутун бунларын гаршысы- тэбли, тэлэбэ бирликдэ Москва да кы    «1^ртографи. мякла ohvh чогг>а(Ьи1асынын    тэ’сири алтында формала-    ны алмаг учун кэнч кадр-    етмишлэр. Бу кун узэрин-    Да» ИстеЬсалат БирлиДинин “ шыр    -    лара Азарба^чанын тэбиэ-    дэ Даглыг Гарабагыи хэ-    баш директору J. Toiroija*. ИндиДэ    гэдэр орта    умум-    ти, еколожи вэзиДДэти. эЬа-    ритэси чэкилмиш кеДнэклэр    дыр. тэЬсил мэктэблэриндэ    Азэр-    лиси. шэЬэрлэри вэ тэсэр-    кеДмиш ермэни гулдурлар    Лемэли чографи хэрм- ...    баДчанын чографиДасы чэ-    руфатынын Дерлэшдирилмэ.    Гарабагыи чографи шэраи-    тэ.тэпдэн ермэнинин мутэ. тэдриси вэтэнпэрвэрлик ан-    ми Дарым ил кечмиш ССРИ-    си Ьаггында комплекс чог-    тини, дагларыны, Долларыны    хэсс{,си дэ гуядуру да куч- лаДышынын тэркиб Ьиссэ-    нин физики вэ нгтисади    рафи биликлэр верилмэси    биздэн Дахшы билирлэр.    л сила^ ’ киин истифадэ чох вачнбдир.    Тарихи-чотрафи    бахым-    вэ    «дарлэр. Бу кун халгымызын апар-    дан «БеДук АзэрбаДчан хэ-    * Бунун    нати-    дыгы влум-дирим мубари-    ритэси» бнздэ олмалы иди.    Кечмиш ССРИ-нин «гол* сидир. Онун йки характе. чографйДа курсларынын «гол-рик хусусиДДэти нэзэрэ алый- тугунда» пэракэндэ Ьалда малыдыр:    вэтэнпэрвэрлик    еДрэнилирди. руЬунда, тэблигат тэ’сири вэ    чэсидир ки, бутун саЬэлэр    зэсиидэ АзэрбаДчан чогра- Парчаланмьпп АзэрбаДчаны- тугалты» ел ми-конструктив функсиДа-    узрэ милли кадрларымызын    ‘ лары. ИндиДэ гэдэр бизим    АзэрбаДчан Ьаггында чогра. Дериднлэн уч-    фи биликлэринин сэтЬилн- {иДасына бнканэлиДин мэн- мызын хэритэси инди)э гэ- аДрылыб мустэгил АзэрбаД-и тэ’снри кез габагында- дэр Дохдур вэ бу барэдэ ceh- чан дввлэтимнзин чографи-дыр. Ермэнилэрин хэстэ бэт апармаг да Дасаг едилиб. Дасыиа Дан алмагыи вэ ону мэЬсулу олан Белэ сэЬлэнкарлыг Ьэми- тэблиг етмэДин вахты чох-еколожя «БеДук Ермэиистан хэри- шэ олдугу ними инди дэ дан чатмышдыр. шуурумуза    _ суз-оучагсыз вэтэнимиз (кеч- Ди вэ системсизлиДн игти- тэхэДДулунун миш ССРИ) анлаДышындаи сади, соснал вэ еколожи «БеДук Epi кичик. лакин гартала бэн. проблем лэрин Ьэллиндэ чид- тэси» исэ эсрлэр боДу бу мубаризэмизэ, милли бир- зэДэн АзэрбаДчан чографи ди угурсузлуглара кэти- халгын анлаДышына кечмэлиДик. риб чыхарыр. Али тэЬсилли тэрбиДэсинэ дэриндэн дэрк едил- мутэхэссислэр кэлэчэк иш валид ястигамэтдэ ишлэри- Илк^ АзэрбаДчан Демокра Онун ^меси исэ бу мэканын этраф- Дерлэрнндэ. -АзэрбаДчанын ни милли бярлиДинэ, лиДимизэ агыр зэрбэлэр ву. хидмэт етмиш, рур. MJ гурмагда кучлу эДани тик Р^спубликасынын apa- т. ьэсэнов, БДУ-нун япгясадн на соснах чографйДа яафедра-сынын муджря. Атом енержнсяндэн нстор чаланма муддэтинэ, Ьэм дэ халг тэсэрруфатынын мух- беДук ионлашма еиержисинэ тэлиф саЬэлэриндэ. истэр- маликдир. биоложн тсиклэ сэ дэ Ьэрбя мэгсэдлэр учун асаялыгла дахил олур. ин-истжЬалэ олунмасы нэти. сан вэ ЬеДван организмлэ-чэсиндэ этраф муЬятэ 35 риндэн кэнарлашма сур*. кимДээя елементян ики эти чох зэифдар. Белэ Дуздэн чох изотопу тулла- кн, бу ^э Да дикэр усулла ныр. Бу. иэотоплар Дарым- чанлы организма дахил ол. ларчаланма муддэтинэ аэ муш радиоактив сезиумун чанлы органнзмлэрэ тэ’си- 8 фаизинин организмдэн ркнэ керэ эсасэн уч група кэнарлашмасы учун 135 кун, белунур:    Биринчи група стронсиум учун исэ 500 Дарымпарчаланма муддэти кундэн 110 ила гэдэр вахт 0.1 саииДэдэн бир кунэдэк лазымдыр. олан елементлэр дахил ли р.    Стронсиум эсасэн сумук. Этраф муЬитэ тулланан ра- сезиум исэ эзэлэ тохумала-диоактив елементлэрдэн тех- рында топланараг органяз. мни эн Дуз гырхы Ьэмин мин дахнли шуаланма мэк-Групу тэшкил едир. Бу изо- бэДннэ чеврилкр. топлар демэк олар ки, чан- Иисан органиэмшэ радиолы органнзмлэр учуй тэЬ- актив стронснумун 50 — лукэсиздир.    73 фая эм битки мэишэли Дарымпарчаланма муддэти эрзаг маЬсуллары:    черэк бир куидэн бнр aja кнмн вэ черэк мэ Мулаты, кар-олан радиоактив еле мент, тоф, мухтэлиф тэрэвэз лэр икинчи група дахкл- мэЬсуллары. сезиум исэ дир. Бу иэотоплардая ики. суд на суд мэ‘муллты. эт сн — Дод вэ бариум нисан васитэсилэ (90 фанз), Ьэм. вэ ЬеДван организмлэри чинян черэк вэ черэк ме’-учун тэЬлукэлндир:    бирин.    мулаты, тэрэвэз мэЬсулда- чися галханабэнзэр вэ здэ. ры яле дахил олур. и к ни ч ней ясэ сумук тоху-    Инсанын эрзаг во ЬеДваяын маларында тооланыр.    ,Дем расяонуну тэшкил еден муЬум кэнд тэсэрруфаты бит-Учуячу групу ^рымпар.    радЙйстЕ строи- чаланма муддэти бир аДдан С1|уМ м сезнуму тэ’Днн етмэк чох олан иэотоплар эмэлэ магсэднле институту му зда кэтирир. Бу група Дарым. ^    мараглы тэдгигат парчалаима муддэти 28 ял яцш апарылмышдыр. Бу тэч-вэ 30 мл олан строиснум рубэлэр экянчнляк ивстнту-вэ сезиум дахилдяр. МэЬз туяун Абшерон тэчрубе бабу ики изотоп бир чох ра. засында экилэя apea, бут да. даоложя газа Ьал ларын да coja аэ яохуд уаэриидэ. Ас-эсас доза эмэлэ кэтярен тара раДояуяуя «Гырмызы еле мент Ьесаб еднхнр.    АзэрбаДчан» колхоаунуя чаД Радиоактив стронсиум на плантясяДасыяда мечярял-сезиум чанлы организм дэр мишдяр. учун даЬа тэЬлукэляднр. Тэдшгатдая алынан нэти-Бу онуяла нзаЬ едиляр кя. чэлэр кестэрир кн. лахлалы он лар Ьэм беДук Дарымпар. бнткялэр дэяля бяткялэрэ нисбэтэн 1,5—5 дэфэ чох стронсиум вэ 2.4 дэфэ чох сезиум топлаДыр. Бнр гэДда олараг биткииия векетатив органы кенератив оргаиына нисбэтэн 3—9 дэфэ чох ра-дноактив елемент топлаДыр. 0н чох радиоактив стронсиум вэ сезкум чаД Дарпагыи-да. соДа вэ нохудун кулэшян-дэ. эн аз ясэ бугда вэ арпа дэниидэ муэДДэн едилмишдир. Башга сезлэ. чаД Дарпагы бугда дэнннэ нисбэтэн 2^— 33 дэфэ чох стронсиум вэ сезиум топлвДыр. Бундам башга, биз 1987-чя илдэн бэри РусиДадан. У к ра Дна дан. БелорускДадая вэ харичи девлэт лэрдэн рас-публикамыза к эти рил эи, няс-бэтэн учуз гиДмэтэ сатылан эрзаг моЬсулларыяда, хусу-сэи картофда, эт мрЬсулла-рында вэ алмада радиоактив сезиум вэ стронснумун миг-дарыны да муэДДэнлэшдмр-мншик Картоф аэ алмада бу елементлэраи миг дары Дерли шэрантдэ * Детишдирилмиш иумуиэлэрлэ мугаДмсэдэ 4— 5 дэфэ чох олмушдур. Бу факт ому кестэрир км. республика Да кэтнрилэн эрзаг мэЬсулларыяа радиоложи иэ-зарэт Дохдур аэ Да чох зэиф-дмр. Бу яэзарэтяи тезликлэ куяуы тэлэблэри сэвиДДэсииэ галдырылмасы чох аачябдар. •Дери кэлмишкэн геДд едэк кя, бэзэк эшДасы кнми нети-фадэ олунан мирааринмн бэ -эм иеалэри радноахтнвдир Она керэ да онларын кээдм-рилмэем мэгсэдэуДгун деДял. тишаш кулалшжв, АаэрбаДчая Кшм-Тадгягат Имстятутуяуя __ _____ _иииси, бяо: яяДа едвяврм иамязэжя. ;
RealCheck