Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, June 09, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - June 9, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г93ЕТИ 9 ИДГН 1992-чи ИЛ. NS 11« \ Видади    Б Е1ШШШМ Ш СеЬбэтэ бэ’зи охучулары-мыза гэрибэ керунэчэк, бэл-кэ дэ гынара сэбэб олачаг бир мэсэлэдэн башламаг ис-TajHpaM. Элимэ гэлэм алды-гым гырх иллик бир деврдэ догулдугум Jep, apcaja чат-дыгым paJoH паггында ири, ja хырда бир niej ¿аздыгым ]адыма кэлмир. Эксэри^эти-миэии ильина Ьопмуш, ганы-на ишлэмиш ифрат * ¿ерли-базлыгдан бачардыгча кэнар олмуш, hap бир ¿азымда бу-тев Азэрба]чана мэхсус проб-лемлэрдэн соЬбэт ачмара, умуми дэрдлэримиздэн да-нышмага чалышмышам. Исте’дадлы адамлар, cajbi-лыб-сечилэн шэхслэр одлар ¿урдунун hap белкэсиндэ, hap гарышында вар. Халгымыз шоЬрэтли огуллар JeTHpMaK сарыдан эн хошбэхт халглар-дан бнридир. Бу хошбэхтлик-дэн Газах pajoHyHyH да па-ibiHa аз flYmMajH6. Башга са-пэлэрлэ оэрабэр, ше’р-сэнэт алэминдэ ¿етирмэлэри чох-дур. Балка дэ ела буна ко-рэдир ки, догулдугум ¿ердэн, оранын Ьунэрвэр адамларын-дан бу кунэчэн сез ачмамы-шам. Ахы чох огуллу вали-дejнлэp гочаланда бэ’зэн ба-хымсыз галырлар, оруллар бир-биринэ умид олуб ата-аналарына евладлыг борчуну ла^гинчэ едэмирлэр. Бу кун ганлы-гадалы му-Ьарибэ шэраитиндэ jamajbi-рыг. Тарих 6oJy мэрЬэмэтн-мизэ сыгыныб 4epajHMH3a ортаг олан, тojлapымыздa, аила шэнликлэримиздэ унва-нымыза курултулу саглыг-лар cвjлэJэн шэрэфсиз гон-туларымызла вурушуруг. Торпагымыза кез дикэн бу мурдарлар на гэдэр рэзил-мишлэр, ган ичэнмишлэр. Хочалыда, Баганыс-А]рымда. ХеИэимлидэ, Агдабанда. Ма-лыбэ)лидэ елэдиклэри вэЬши-ликлэр бэшэр тарихиндэ ко-рунмэмиш кеносиддир. Бела кутлэви гыргын Ьеч ¿ердэ, hen вахт терэдилмэмишдир. Нечэ олуб ки, биз онларын эсл симасыны инди ¿эдак та-нымамышыг? Шejтaн кими узумуза Кулуб, ajaPblMbI3bIH алтыны ешэнлэрэ урэк гыз-дырыб дост демишик. Надир бу кутл^умузэ, корафэЬмли-Jhmh38 сэбэб? Узаг ушаглыг иллэрим Ja-дыма душур:    MaJ aJbiHbiH ахырларында — истилэр душпадушдэ ел jaJлaFa ко-чэрди. Агстафа najbiHbiH ja-шыл вадиси, «Диличан дэ-рэси»    адланан манзэрэли, сых мешали ¿олла даглара уз тутардыг. Ичи эрзаг. ¿атыб-дурачаг, ^¿инэчэклэ долу бэр-бэзэкли арабалар дара бо)у сыраланарды. Ьа]лы-KYjлY    бу кеч карванлары дерд-беш куна, бэ’зэн дэ бир Ьэфтэ1э кедиб мэнзил ба-шыиа чатарды. Ач^алавач, чыл-чылымбыр ермэни ушаг-лары.    ¿охсул гары-гочалар бутун joл 6oJy MapKaja дузу-луб мешэдэн ¿ыгдыглары кыг, озэк, балдырган, чачых гом-ларыны бир парча 4opaJa, ja 6hd каса уна дэ}ишэрдилэр. Ал вер eTMaja, гарын до}дур-мага 0зкэ бир mej олмазды. Фагыра ал тутмагы саваб бн-лэн рэЬмдил, кин-кудурэтсиз нэнэлэримиз, урэ)и}умшаг, xejnpxah аналарымыз онларын Ьалына jaHap, черэклэ бэрабэр ¿аванлыг да верэрди-лэр, торбаларыны, чантала-рыны долдурардылар. 9Jhh-лэринин артыг палтарыны, ушагларынЫн нимдаш flajn-шэклэрини дин ajpbi, дил aj-ры бу фугэралара пешкэш едэрдилэр. JaJ гуртарыб коч арана денэндэ Ьэмин мэнзэ-рэ тэкрарланарды. Узлэри-нэ хош бахылачагына амин гоншулар инди дэ беш-уч ки-лограм картофла, чугундур-ла ¿ол уста чыхар, онлары ¿енэ уна, jaвaнлыFa AajHiuap-дилэр. Мэрд вэ сэхавэтли бабала-рымыз, бир Ьермэтин эвэзи-ни бешгат ©flaMaja ha3bip ата-ларымыз, эми-дajылapымыз да онлара аз чань^ананлыг елэмэздилэр. Ьэрэсинин ез ермэни дост-танышы варды. JaJлaг мевсумундэ к©ч ара-баларыны бу «дост-таныш»-ларын гапыларына сурэрди-лар. JajAar м©всуму учун арандан кэтирдиклари эрзаг мэЬсулларындан кирвэлэрэ naj ¿¿ырардылар. Онлар he4 фикирлэшмэздилэр ки, кир-вэлэрин ипигырыг торэмэлэ-ри. мэ’нэн чурук, кэмфурсэт нэвэ-нэтичэлэри hap mejH тaпдaлajaчaглap, гана суса-jыб дэЬшэтли гыргын сала-чаглар. Улуларымызын ja-дикары Ьалал торпагларымы-за, ¿урд-^уваларымыза шарик чыхачаглар. Гудузлашыб ев-emnjHMH3H виран rojanar, вар. JoxyMyey чaпыб-тaлajaчaг, 03 иблис сималарыны, чиркин хислэтлэрини бир Aaha кос-тэрэчэклэр. Ермэни Ь^лэлэринэ, онларын мэгсэдли меЬрибанлы-гына алдананлар, барышыга бел багла]анлар халгымызын ¿алныз ашагы тэбэгалэрн, нечэ Aejapnap, гара чамаат дejилди, Ьамымыз овсунлан-мышдыг. Алимлэримиз, шайр вэ ¿азычыларымыз, ичти-маи хадимлэримиз yjAypMa «хал г л ар достлугу»на, «мил-лэтлэр гардашлыгы»на гэл-бэн инанмышдылар. Е’тираф едэк ки, биз зиЗалыларын халгын бу садэлевЬ инамын-да апардыгы    козу jy мулу, бош haJ-KyJny тэблигат Ьеч дэ аз рол о]намамышдыр. Душмэнимизин Ьэдсиз фэ~ аллашмасында, гудузлашыб устумузэ ajar алмасында си-¿асэтчил эримизин, Ьокумэт башчыларымызын кунаЬы Aaha 6©jyKAYp. Инди душду-¿умуз бу фэлакэтлэр сон за-манлар MejAaHa чыхмамыш-дыр. Ермэнилэр буна лап чохдан Ьазырлашырдылар. Эл алтындан тэдбирлэр ке-рур, планлы иш апарырды-лар. Ьэлэ алтмышынчы иллэ-рин эввэллэриндэ Гара баг да ганлы Ьадисэлэр терэтмишди-лэр. Бир керпани одда JaH-дырмыш, кэнд муэллимини вэЬшичэсинэ гэтлэ JeTHpMHm-дилар. Онларын гатиллэринэ на чэза верилди? Ьеч бир чидди тэдбир керулмэди — чуз’и чэза ила кифа]этлэниб, мэсэлэнин кекунэ варылма-ды. Душундулэр ки, милли еЬтираслар гызышар, «сар-сылмаз дост луга» хэлэл кэ-лэр. Ермэнистанда исэ ела бу вахтлар милли е11тираслар догрудан да гызышдырылыр, jeниjeтмэлэpдэ биза гаршы нифрэт Ьисси кучлэндирилир, мэтоуат сэЬифэлариндэ гиса-са чагыран Ja3buiap дэрч олунурду. (Ьэмин Ja3i»wap тэкчэ Ермэнистан дахилиндэ jaJb^Mbip, драный hap je-инэ кендэрилирди). «ÉeJyK hi рмэннстан» xYлjacы реал-лашдырылырды. Амма Азэрбэ]чанда там эмин-аманлыг вди. «Гар-дашлыгымыза» бир зэррэ зиjaн вурмага кимин на 11эдди варды?! «Б0JYKлэ-римизин» сэхавэти о дэ-эчэдэ артмышды ки, сэр-эд ра]онларымыздан Ьек-тар-Ьектар торпаглар — }а-рарлы экин са1гэлэри, страте-жи эhэмиJJэт кэсб едэн эра-зилэр бир гонаглыга, кимин-са хэтринэ багышланырды. Ьэмин о торпаглар бу кун душман тэрэфиндэн биза гаршы элверишли Ьучум мев-гелэри, сэрраст атэш негтэ-лэри, jaxшы мушаЬидэ мэн-тэгэлэри олмушдур. Фузули- дз, Зэнкиланда, Товузда. Ла-чында, Губадлыда, KopaнбoJ-да, Кэлбэчэрдэ вэ башга ра-)онларда на гэдэр кунаЬсыз инсан ганы текулмушдур. Экэр Ьэр гарыш торпагымыз башабэла башчыларымыз тэрэфиндэн мугэддэс тутулса]-ды, кимэса, нэjин хатирннэсэ пешкэш eдилмэcэJди. инди душман бу гэдэр ширникмэз- ди, Ьэвэслэниб гэсбкарлыг иддиасына душмэзди. ' Бах ела бунун нэтичэси-дир ки, тэзэ сатгынлар, халгын ганы баЬасына газанмаг иштаЬасына душэнлэр мejдa-на чыхмышдыр. Чидди муКа-рибэ апардыгы мыз заманда. ганымыз су ]еринэ ахыдыл-дыгы бир вахтда бэ’зи пул Ьэрислэри душмэнлэ кизлин-дэ севдэлэшиб нечэ мин тон-ларла бензини вэ кон]ак спиртини хэлвэти joллa сэр-Ьаддэн о уза кечириб jaxшы ги]мэтэ сатмышлар. Бела ифрат меЬтэкирлэр, миллэт ха-инлэри сыраларымыздан тез-ликлэ тэмизлэнмэли, ]ох едилмэлидир! Ьормэтли елоглуларым бу ]азыны axyJa-oxyJa Jэгин фи-кирлэширлэр ки, jyxapыдa де]нпэнларин бизэ на дэхли вар? Чох тээссуф ки, вар! Бу кунлэрдэ ешитд^им, сонра да мэтбуатдан охудугум урэкбуландырычы бир хабар мани барк сарсытды, хэчалэт тэри токдум. Газах paJoнy-нун эразисиндэн Ермэниста-на бир машын ]аначаг кечир-мэк иcтэJэн ики нэфэр сэр-Ьэд хэттиндэ ]ахаланыб мэс’-yлиjjэтэ чэлб едилмишдир. Ел ады батыран, Ьамы]а хэчалэт кэтирэн, кунаЬы Ьеч на ила jyJyлмajaн бела ал-чаг Ьэрэкэтэ сатгынлар тэрэфиндэн бундан эввэл дэ эл атылмышдыр. Курчустан-да jaшajaн aзэpбajчaнлылapa кемэк ады ила 70 тондан артыг бензини ДманисиУэ апа-рыб орада ермэни миллэтчи-лэринэ сатмышлар. Агстафа станс^асында исэ даЬа бир груп со)гунчу тутулмушдур. Тбилиси — Бакы гатарында вахташыры гулдурлуг едэн, курчу сэрнишинлэри силаЬ кучунэ тaлajaн бу дэстанин башчысы вахтилэ Агстафада догулмуш, орада б0JYMYШ ермэнидир. Бали, гэддар душмэнлэри-миз .биза гаршы jaлныз си-^лаЬла, эн муасир Ьэрби техника ила jox, Ьэм дэ с^а-сэтлэ, бичлик вэ Ь^лэ илэ вурушурлар. Вахтилэ «дост-луг» элагэлэри japaтдыглa-ры садэлевЬ, кYтбejин, Ьэр ширин сезэ дэрЬал алданан бэ’зи aзэpбajчaнлылapын эли илэ бизи ез ичэримиздэн пар-чаламага чалышырлар. Кул-лэ, мэрми илэ олдурэ бил-мэдиклэри со]дашларымызы cиjacэтлэ гэтлэ ]етирирлэр. Бунлары фикирлэшмирмн бизим наданлар? Душмана гуллуг кос тэрмэ] ни нечэ бе-]ук лэ]анэт олдугуну дэрк етмирлэрми? XeJp! Онлар учун нэ Вэтэн вар, нэ халг, нэ миллэт. Ьеч валиде]н тэ-эссубу дэ чэкмирлэр. Амма нэ jaxшы ки, белэ-лэри азды. Аглына, фэрасэ-тинэ. Ьунэринэ кувэндиклэ-ркмиз, икидли]и илэ фэхр елэднклэримиз caJa-hecaбa кэлмэздир. Ахы а]ры чур дэ ола билмэз. Газах мапалы Ьэмншэ ез мэрдлэри илэ е1унмушдур. Онун ф!иага Шыхлински кими мудрик кенералы эсрин эввэлнндэ ДYHjaja с ас салмышды. Бу кенералын т^рихэ ]азылмыш эмэллэри бу кун дэ халгы-мыза башучалыгыдыр. Башга бир (Ьэхримнз эфсанэви халг гэпрэманымыз Гачаг Кэрэмин ады ННД11 дэ диллэр эзбэридир. Ьаггында гошул-муш дастанлар, рэва]ётлэр Ьэлэ дэ нэсилдэн-нэслэ кечиб jaшajыp, xeJиp-шэp мэчлис-лэриндэ соЗлэнир. Ьэр довр озунун чэсурла-рыны, мэрд огулларыны ]е-тишдирир. Дунэна гэдэр нэ-зэрэ чарпма]ан, Ьеч нэ илэ фэprлэнмэjэн ела огуллар мeJдaнa чыхыр ки, тэ'рифи бир ела, маЬала сыгмыр, ел-ел, оба-оба долашыр. Бела чэсур огуллардан бири тэкчэ Газахда де]ил, бутун респуб-ликамызда танынмыш Эли Мурадовдур. «Алик» лагэби илэ чагырылан бу икид Ьа-лал суд эммиш огулдур. Эли Мурадовун дэстэсин-дэ чэмлэшмиш Ватэн намусу-ну чанындан эзиз тутан бутун чаванлар да онун озуна тaJ огланлардыр. Ьэр бири а]рылыгда бир горхмаз гэЬ-рэмандыр. Бунлардан башга да jaxшы ад чыхармыш, Газах вэ Агстафа чамаатынын Ьормэт вэ еЬтирамыны газан-мыш нечэ-нечэ кэнчимизин де]уш Ьунэри хусуси тэ’рифэ ла]игдир. Бирлик кэлмэсини биз сон заманлар тез-тез ишла. дирик. Гулаглары аз гала д©jэнэк елэмиш бу созэ эмэл eтмэjэ исэ бир о гэдэр дэ тэлэсмирик. Чох jep-дэ Ьэлэ да аЗры-сечкилик, башыпозуглуг эhвaл-pyhиj-jэcи Ьокм сурур. Халгы ре-кионлара болмэк вэ бундан 03 шэхси мэнaфejи учун фajдaлaнмaг мejли Ьэлэ дэ кучлудур. Эн писи будур ки, Ьэмин хошакалмэз Ьал милли ордумуз арасында да jaJылмышдыp. ГаЬрэ-манлыг ешгинэ душмуш бэ’зи кэнчлэримиз дэстэ-лэрэ бэлунуб, душмэнлэ а]ры-а]рылыгда вурушурлар. Соз jox ки, гэЬраман-лыг ешгинэ душмэк, Ьунэр кестэриб халгын Ьермэти-ни газанмаг мусбэт кejфиj-]этдир. Анчаг чидди муЬа. рибэдэ, мутэшэккил ордусу олан 1ш]лэкэр вэ фэндкир душмэнлэ тэкбашына ву-рушмагла гэлэбэ газанмаг мумкун дejил. Бу, ачыг-ачыгына мэFлyбиjjэтдиp. Иткилэримизин чохлугунун, кэндлэримизи бнр-бир бо-шалтмагымызын башлыча сэбэби ела будур. Ьэрэ ©зу-нэ кувэниб тэкликдэ ад чы-хартмага чан атыр. Мэн бу эЬвалы Газахдаиы до]уш-чулэрин овгатында да дyj-дум. Билмэк лазымдыр ки, ш>учаэти. икидл^и бирка вурушларда, ваЬид коман-данлыг алтында да кэстэр-мэк мумкундур. Таки ча-нында чэсурлуг тэпэри ол-сун! Арзуланан биpлиjин, му-тэшэккилли]ин олмамасы чэмиJjэтдэ чох чидди нара-Ьатлыг догурур^, интизам-сызлыг ]арадыр, Ьэрэ иста-д^и кими давраныр, Ьеч нэдэн чэкинмир. Бела зэ-рэрли эhвaл-pyhиjJэ хусу-силэ кэнчли]и позур. Ьэдди-булуга тэзэ чатмыщ jeни-jeтмэлapин эл.голуну ачыр, там сэрбэстлэшдирир. Бу чур сэрбэстл^ин исэ мэнфи нэтичэлэри мэ’лумдур. Чиб-лэриндэ, чи]инлэриндэ ича-зэсиз силаЬ кэздирэн чаван-лара шэЬэрдэ дэ, ра]он мэркэзлэриндэ дэ чох раст кэлинир. Ьэмин силаЬлар-ла евлэрэ басгынлар еди-лир, эмлак огурланыр, хо-шакэлмэз Ьадисэлэр торэ-дилир. Адамлар евлэрдэ сэксэкэ ичиндэ jaтыб-дy-рурлар. Агстафада озум бела бир сэксэкэли кечэнин ша1шди олдум. Шайр дос-тум Ьэмид Аббасын ата евинин гоншулугунда гэфил автомат шаггылдады, Ьа-мы Ьэ]эчанланды. Евин меЬрибан вэ гонагпэрвэр кэлини Бэсти бачы дэрин тээссуфлэ башыны бyлajыб. бурада куллэ сэслэринин тез-тез ешидилд^ини c©j-лэди. Ресторанларда jejиб_ ичиб козу гызмыш йарын кэнчлэр кечэнин бир вахты кучэлэрэ душуб «мэзэ-лэнмэ]э» бaшлajыpлap. Автомат вэ тапанчалардан Ьа-вaja бош-бошуна куллэлэр ]агдырылыр, онларын ишыл-тылы учушуна гаранлыг-да тамаша едир, кимин кул-лэсинин даЬа JYкcэjэ галх-масы илэ 0jYHYpлэp. Бэ’зэн исэ белэ ’ «мэзэлэнмэлэр» фачиэви 11адисэлэрлэ гурта-рыр. Ичэримиздэ ваЬимэ japaдaн бу азгынлар гану-нун эн агыр чэзасы илэ чэзаландырылмаса, эллэр-дэки силаЬлар бутунлуклэ jыFылыб мудафиэмиз учун иcтифaдэjэ верилмэсэ, Ьэлэ даКа чидди нараЬатлыг-ларын T0pэдилэчэjи кезлэ-• нилир. Мэн ]ери кэлмишкэн, бир шэхси гэнаэтими дэ Ьэм елоглуларыма, Ьэм дэ Ьер. мэтли охучуларымыза ачыг-ламаг иcтэjиpэм. КеЬнэ комму нистлэрин,    парти}а узвлэринин Ьамысына партократ, номенклатура дам-гасы вуруб учдантутма коз-дэн салмаг, лэ’нэтлэмэк сон иллэр дэб душуб. Лахшы. пнсинэ фэрг н^мадан, Ьеч нэJи нэзэрэ алмадан тэч-рубэли, халгымыза хе]ирли адамларымызы    сил-супур етмэк нэ дэрэчэдэ дузкун-дур? Кэрэк унутма]аг ки, башабэла партократларын. номенклатурачыларын арасында Ьэгиги киши ге]рэтли. вичданлы со]дашларымыз да олублар. Онларын кучундэн, тэч-рубэсиндэн мутлэг истифа. дэ етмэк лазымдыр. Вахтилэ болшевиклэр эн jax-шы, мутэрэгги фикирли адамлары синфи душмэн адландырыб jox етдилэр. Габагчыл, ишбилэн мутэ-хэссислэрин кекуну кэсдилэр. Инди болшевизмин о кобуд сэЬви бу вэ ja башга шэкил-дэ тэкрарланса, кадр са. Ьэсиндэ гаршы]а элавэ чэ-тинликлэр чыхар, ишлэри-миз Jeнэ ахса]ар. Элбэттэ, мэн чилдини Дэjишэнлэpи, дунэн парт^а-нын jaFЛы к0кэсини Jejиб, наз-не’мэтини дадыб, Ьэр чур имт^азлардан кен-бол истифадэ едиб шаЬ кими ]ашамыш, бу кун исэ тамам экс мевгедэ дуруб, ©зуну демократ е’лан етмиш фырылдагчылары нэзэрдэ тутмурам. Мэним дедиклэ-рим о шэхслэрдир ки, JYK-сэк вэзифэдэ оланда да, ади гуллуг дaшыJaндa да башгалашма]ыблар. Газахда таныш олдугум Ашагы Эс-кипаралы Нэсиб Мэммэдов да ез эгидэснндэ меЬкэм адамлардандыр. Узун иллэр совхоз директору иш-лэ]иб тэгаудэ чыхмыш Нэсиб киши Ьазырда Jeнэ к©Ь. нэ ишинэ га^ытмышдыр. Душмэн басгыны. заманы бир чохлары ев-еш^ини тэрк едиб ра]он мэркэзинэ гачанда о Ьеч jaнa тэрпэн. мэди. Бутун аилэ узвлэри илэ кэндда галыб силаЬа сарылды. Эввэллэрдэ олдугу кими, ЬамьОа дэJaнэт нумунэси ашылады. Она бахыб кэндин башга ге]рэт-ли сакинлэри дэ кочмэди. лэр. Душмэнин он Jeдди атэш Н0ГТЭСИНДЭН Ьэдэфэ алынсалар да Д0JYШ мевге-лэрини дэ]ишмэдилэр. Ва. hимэjэ душуб гачанлар, кунчдэ-бучагда далдаланан. лар оз горхаглыгларындан утаныб тезликлэ онларын ]анына дондулэр, мудафиэ- *■ ни бир аз да моЬкэмлэт. дилэр. : М'Ра-)онд« эсл агсаггал, тээс-субкешчд кишилэр чохдур. Бархударлы Гурбан Гурба-нов дорд кун душмэн му-Ьасирэсиндэ галыб кэнддэы эн сон анда, Ьамыдан ахыр-да чыхмышдыр. Дагыдыл. мыш jypд-Jyвaлapындaн узаг душуб. аилэлэринэ башга кэндлэрдэ    сыгыначаг ахтаранлар да бошалдылмыш кэндлэрини душмэндэн тэ. мизлэмэк учун Ьэр ше]э Ьазырдырлар. Бизимлэ ко. руш заманы    бирагыздан дедилэр ки, аилэлэримизэ мувэггэти далдаланачаг та-пыб до]ушлэрэ кедэчэ]ик, торпагымызы душмэн тап. дагында ^ма]ачагыг, бизэ силаЬ верин! Бэли, дар кундэ гачыб    кизлэнмэк, озкэ голтугунда далдалан-маг башыпапаглы^а ]араш-мajaн Ьэрэкэтдир. Лакин Газахда белэлэри аз да ол-са вар. Бакыда кизличэ ев алыб аилэлэрини дэрЬал кечурэн чиблэри долу, гej-рэт дамарлары бош фэрари. лэрэ нифрэт етдик. Ахыр    вахтлар    Бакыда сэрЬэд pajoнлapымызын хе]. pиjjэ чэмиjJэтлэpи japa-дылмышдыр. Бу ^онларын шэЬэрдэ jaшajaн сакинлэри Ьэмин чэмиJjэтлэpэ Ьэвэс-лэ узв ]азылараг, догул-дуглары    кэндэ,    eл-oбaJa Ьэр чур мадди japдым к©с-тэрирлэр. Газах    xejpиJJэ    чэмиJjэти дэ тэшкил олундугу аз муд-дэт эрзиндэ чох иш кер-мушдур.    Чэмиjjэтин этра- фында Газах вэ Агстафа ра]онларынын jeтиpмэлэpи — бутун варлыглары илэ eл-oбaja баглы, тэпэрли зи-jaлылap, гejpэтли пешэ адамлары, академик Т. Бун-Jaдoв, шайр Ьэмид Аббас, Аслан Кэмэрли, али мэк-тэб муэллимлэри Г. Талы-бов, И. ГapaJeв, Р. Гасымов, Ь. Нэб^ев, Н. Лагу-бов, С. Ьэсэнов, Р. Бабан-лы вэ дикэр Ьормэтли шэхслэр топлашмышлар. Онлар Ьэмишэ мубаризэнин он хэттиндэдирлэр. Башымыза кэтирилэн мусибэтлэрдэ — дорд илдэн артыг давам едэн Гарабаг савашларын-да керулэн тэдбирлэрин Ьеч бириндэн кэнарда галма-jыблap. Бунларын арасында идарэ вэ муэссисэ башчысы да, ади фэЬлэ дэ, тэ-лэбэ дэ, тэгаудчу дэ, сырави гуллугчу да вэ башга мил-лэтин нума]эндэси дэ вар-дыр. Бир нечэсинин адыны чэкмэjи вачиб Ьесаб еди-рэм:    Л.    Рэфи]ев, В. Дэмир- чи]ев. В. Бajpaмoв, Р. Лу-сифов, О. Ьусе]нов, Д. Та-гы]ев, А. Чэфэров, Е. Шад-лински, Ь. Хаки]ев, Хуршид хала, Б. МеЬралыоглу, А. Путников, Г. Мэммэдов вэ онларча башга л ары. Эзиз вэ моЬтэрэм елоглуларым, мэним сизэ демэк. диггэтинизэ чатдырмаг ис-тэди]им созлэр бу гэдэрдир. Мэрдл^инизэ, мэтанэтини-зэ. киши лэjaгэтинизэ Ьэмишэ инанмышам, фэхр едиб 0jYнмYШэм. Индэн белэ дэ хош сэданызы eшидэчэjи-мэ, ceвинэчэjимэ бир зэррэ шубЬэм joxдyp. иолляр ГОВУШЯНДЯ Сураханы pajony ичра haKHMHjJaTHHHH бинасы гар-шысьгна Ьэр кун чохлу адам топлашыр. Онлар rajHap ногтэлэрэ ]ола ду-шэн овладлары барэдэ мэ’-лумат алмаг чcтэJиpлэp. Ичра haKHMHjJaTHHHH ну-мaJэндэлэpи д0jYШЧYЛэpлэ мунтэзэм элагэ сахла]ыр, он 4o6haJa japAbiw костэ-рилмэсини тэшкил едирлэр. Бу дэфэ биз дэ онлара го-шулуб чэбЬэ хэттинэ ]ол-ландыг... Бу Jepлэpдэ уч aj эввэл олмушдуг. О вахтлар Агдам вэ Тэртэр шэЬэр-лэри илк дэфэ ракет атэш-лэринэ мэ руз галмышды. Лолларда аддымбашы коч карванлары, Ьэрби либас-лы адамларла гаршылаш-мышдыг. Ьэмин кун Хоча-лыдан олан муэллимэнин: «гурбан олум, aj гардаш. им. каныныз варса. кемэк един, бу Jeтимлэpи сакит бир Je-рэ апарым» налэси Ьэлэ дэ гулагымыздан чэкилмэJиб. ...Бу дэфэ башга бир мэн* зэрэ илэ растлашдыг. Инди узу шэргэ кедэн коч карванлары корунмурду. Тэртэр-дэ hajaT ез мэчрасына душ-мэкдэ иди. Гыз-кэлини 4HJ-ниндэ сэЬэнк булаг башын-дан raj ы дан кордук. Бу Ta’jHH олунмуш башчысы Сэрдар Ьэмидовдан алдыг: «Эслиндэ динч зЬали арасында инамсызлыг JapaH-.мышды. Тэртэрдэ чыхан Je-кана гэзетин багланмасы ]ерли чамаат арасында бе- ЧЭБЬЭ ХЭТТИНЭ Е'ЗАМИНЭ Jepfla А. Думанын созлэри истэр-истэмэз ¿ада душду: «Лалныз Тэртэри кормэ-J эн л эр Исвечрэни тэ’риф-лэJэ билэр...». Нэ едэсэн, бунлар ¿алныз озумузэ ашыладыгымыз Бомантик Ьисслэрдир. Му-арибэнин излэри илэ Ьэр аддымда гаршылашмаг мумкундур. БaтaлJoн командири Форман ГyлиJeв бизи опера-тив гэраркаЬадэк M^^ajH-эт етди. ГэраркаЬ ичра Ьа-KHMHjJdTHHHH бинасында Jep-лэшир. Илк мэ’луматы да ичра haKHMHjjaTHHHH тэзэчэ ¿ук тэшвишэ сэбэб олмуш* ду. Аз гала блокада BaaHjJa-тиндэ олан Тэртэри сакин-лэр елэ о вахтдан тэрк ет-MoJa башламышдылар. Лакин бу чох сурмэди. Ле-нинаван кэндиндэ Jyea сал-мЫш гулдурларын икид д0JYШЧYЛэpимиз тэрэфиндэн ла]игинчэ чэзаландырылма-сы Тэртэр чамаатында ©з гуввэлэринэ инам ¿арадыб. Инди эсас диггэт Aojym интизамынын меЬкэмлэнди-рнлмэсинэ ¿онэлдилиб». CejHAHM.iH кэндиндэ до-¿ушэн Сураханы конуллу- лэриндэн Сабир Имамэли-¿ев вэ ФэрЬад Бахшь^евин дилиндэн исэ бу созлэри ешитдик:    «Сон дэрэчэ агыр шэраитдэ ДвJYШYpYK. Си-лаЬ. сурсат чатышмыр. ^х-шы ки, Гарабаг чэбЬэсин-дэки угурсузлуг бизи руЬ дYШKYHЛYJYHэ дучар едэ билмэди. Ьамымыз бу тор-пагын мaJacындaн ¿огрул-мушуг. ИлЬам Садыгов, Мубариз АллаЬверд^ев. Ьи-да]эт Элиjeв, Нусрэт Бэjлэ-ров, №0аз Эл^ев тэкчэ чэбЬэдэ ¿ох. тэсэрруфат иш-лэриндэ дэ Тэртэр чамааты-на бачардыглары кoмэJи эсиркэмирлэр». Инсан Ьэмишэ тэсэлли ахтарыр. Биз дэ бу сэфэр-дэн бир тэсэлли илэ. умид-лэ гaJытдыг. Ьеч олмаса Тэртэрдэн. Агдамдан, Азэр-ба]чанын шэргинэ коч ахы-ны кормэдик Бэрдэдэки двpдJoлa бу дэфэ «¿о.^ры-чы* дeмэjэ дилимиз кэл. мэди. Санки бутун ¿оллар бурада говушурду. Рафиг САЛМАНОВ. Етуд ДЭМИРАРАЧЫН К0ЛКЭСИНДЭ ДУШУНЧЭЛЭР Дэмирагачын    ал-гыр- мызы, nahpajH ¿арпаглары елэ бил Сэттар фырчасы илэ сыгалланмышдыр. Мэ Ьэббэтлэ бир-биринэ сарма, шыб rajHar олунмуш бу. дагларын Ьэрэси бир фигура 69H3djHp. Инсан, марал гуш, кенгуру, илан... Кунун истисиндэн торпаг «од ту туб». Коз ишлэдикчэ дал галанан бурку тэндири ха-тырладыр... Агачын чэти-ри алтында исэ сэрин меЬ эсир. Будаглар 1эрпэнир, Japna^ap xышылдaJыp. Ку-нэшин зэррин гыгылчымла ры Ьэрдэн ¿арпагларын ара. сындан - козлэрими гамаш дырыр. Халлы ^сэпэнэк дэмирагачын башына до-ланмагдан ¿орулмур. Jap-паглар арасында вызылда JaH ары ики шивин чарпаз-лашдыгы ¿ердэн дамчыла нан шиpэJэ хортумуну сан-чыб сусур. Чырчырама исэ фасилэ билмир, . елэ hej чы рылдаЗыр. Ьэм Ьикмэтдир. Ьэм мо -чузэ... Тэбиэтдэ Ьэр чанлы озунэмэхсус давраныр. Бу агачын ¿ашыны билэн Jox-дур.    Нечэ нэсил ¿ола са- лыб. Кимлэр колкэсиндэ aJnaHH6! Биз дэ Ьачанса, киминсэ ¿адына Aym94ajHK-ми?    Ьансы эмэлимизлэ, ишимизлэ, кeJфиJJэтимизлэ хатырланачагыг? Дэмирагачын    будагларындакы мэ- Ьэббэт, сэдагэт Ьансымыз-да вар? Ьансымыз арытэк ишкузар олмушуг? Гарыш-галара бахын! Арала рында низам-интизама диггэт ¿ети рин.    Бири ирэлидз. галаны ардынча ejHH ногтэдэн, ej-ни сур’этлэ кедир. Ьисс олунмурлар, сэслэрн дэ чых-мыр. Амма кетурдуклэри ¿ук езлэриндэн иридир. Бутун гышы азугэлэри бэс едэр. Истэр арылар, истэр-сэ гарышгалар бош-бекар кэзмэзлэр, овдан элибош га]ыданы jyeaja бурахмаз лар. Лашамаг шириндир. hajaT кезэлдир... Инсан да AyHjaja бир дэфэ кэлир. Ишимизэ. эмэлимизэ нэзарэт едэк. Вар икэн ¡ox OAMajar. Jox икэн вар олмаг барэдэ ду игунэк. И. ЭМЭНУЛЛАДО. CsHaje: бвЬрандан чыхыш ]опу АН9НКДАРЛЫГ ЛОЗУЛУБ ТЭКЧЭ ВЭ'ДЛЭ ИШ АШМЫР Бакы Асбестсемент вэ Керамика Мэ’мулатлары Ком-бинатынын истеЬсал структуру о гэдэр дэ кеииш де!ил. Бурада эсасэн шифер, узлук вэ дешэмэ тава плнтэлэри, керамика вэ санитари1а-тикннти мэ’мулатлары Ьазырла-ныр. Бу мэЬсулларын Ьамысына тэлэбат бе]укдур. Анчаг комбинат узрэ 1Э01-чн нлнн тапшырыгына эмэл олунмамышдыр. Бу нлнн бирннчн рубунун ¿екунлары да гэнаэтбэхш дejил.    __ Комбннатда оларкэн Ьазыркы мурэккэб шэраитдэ иэЬсулдарлыгын артырылмасы учун елэ чнддя дэнуш ¿а-раначагына тэ’мннат вернлмэсэ дэ, лап ¿ахын кунлэрдэ ишчнлэрин эмэк Ьагларынын а]да 3500    4000 маната чатдырылачагы барэдэ ширин вэ’длэр ешитдик. — Мэ’лум кэркинликлэ элагэдар биздэ дэ вэзиJJэт ¿ахшы    — комбинатын план-игтисад шо бэсинин рэ-иси Рафиг Гафаров мараг-ландыгымыз мэсэлэлэр барэдэ мэ’лумат вepмэJи ди-ректорун костэриши илэ ез узэринэ котурду. — Билир-СИННЗМИ, ЭН бojYK чэтинлик нормал иш шэраитинин ¿ара-дылмамасыдыр. Анчаг бу тэкчэ рэЬбэрликдэн асылы дejил. Планын кэсирдэ гал-масынын башлыча сэбэби республикалар арасында иг-тисади элагэлэрин позулма-сыдыр. Сехлэрдэ техники сэ-виJJэнии ашагы олмасы, иш-чи гуввэсинин чатышмазлы-гы, устэлик дэ кадр сэриштэ-сизл^и мэЬсулдарлыгы ашагы салан амиллэрдэндир. Шифер комбинатын эсас мэЬсулу caJылыp. Техники-игтисади костэричилэр сыра-сында ады биринчи ¿азылан бу мэЬсул тэбэгэлэринэ корэ фэрглэнир вэ онун истеЬсал ы комбината Ьеч дэ Ьсанлыгла баша кэлмир. Хам-мал, эсасэн, Рус^адан, Ук-paJнaдaн, Газахыстандан, бир дэ республикамызын aJpы-aj-ры ра]он вэ шэЬэрлэриндэн алыныр. PycиJaдaн кэтирилэн семент Гарадага нисбэ-тэн чох учуз, Ьэм дэ сэрфэ-лидир. Тээссуф ки, комбинат эн чох бу хаммалла тэч-Ьизатда чэтинлик чэкир. Ке-чэн ил муэссисэ 113.625 тон эвэзинэ 76.051 тон семент алмышдыр. Бунун да нэтичэ-синдэ истеЬлакчьОа нэзэрдэ тутулдугундан 34 mhhJoh эдэд аз шифер кендэрилмиш-дир. Узлук тава плитэлэриндэ истифадэ олунан синк окси-дннэ. каолинэ. керамика пит-ментлэринэ гэнаэт олунса да кил, кварслы гум. сода нэзэрдэ тутулдугундан чох иш-лэдилмиш, шифер, дешэмэ тава плнтэлэри истеЬсалын-да хам мал исрафчылыгына ¿ол верилмишдир. Керамика мэ’мулатлары пазырлыгын-да сиркон вэ нефелин кон-сентратынын азлыгы ке!фн1-¿этэ мэнфи тэ’сир костэр-мишдир. Хаммалын чатыш-мадыгы. газын, електрик енержисинин ги1мэтлэринин хе1ли артдыгы индики вахтда гэнаэтчилл^ин нечэ хе-¿ирли олдугуну комбинат рэН-бэрлэри ¿эгин ки. билиэмнш де!иллэр. Боп^анмалар да муэсси-сэни кери чэкир. Сон 3—4 илдэ белэ Ьаллара даЬа чох ¿ол верилмишдир. BэзиJJэт елэ кэтириб ки. индики чэтин вахтда Ьэр кэс озуну вэ аилэсини гытлыг, боЬран мэнкэнэсиндэн хилас eтмэJэ чалышыр вэ бунун учун бутун мумкун васитэ-лэрэ эл атыр. Эмэк габил^-¿этли адамларын Ьамысы иш-лэмэк иcтэJиp. Белэ олдугу Ьалда комбинатдакы кадр ахычылыгы адамда тээччуб догурур. Чэми 1000 нэфэрэ гэдэр ишчиси олан муэссисэ-дэн тэкчэ кечэн ил 177 нэфэр кетмишдир. Бу илнн биринчи рубундэ дэ комбинат-ла худа!1афизлэшэнлэр чохдур. Сэбэби мэ’лумдур — эмэк Ьаггынын азлыгы. Механики тэ’мир, узлук тава плнтэлэри, метлах сехлэрин-дэ чалышанлар даЬа аз эмэк Ьаггы алырлар. 1991-чи илдэ комбинат ишчилэринин орта а1лыг эмэк Ьаггы 432 манат олмушдур. Бу илин эввэл индэн маашлар 2 дэфэ артырылмыш, ¿ахын кунлэрдэ исэ 3500 —4000 маната чатдырылачагы нэзэрдэ тутулмушдур. — Бунун учун муэссисэ-ннн Ьэр чур имканы вар, — де1э Р. Гафаров нараЬат Ьалда диллэнди: — Шиферин ги¿мэти азы 20 дэфэ баЬа-лашмышдыр. Белэдэ мэЬсу-ла сэрф олунан эмэк дэ ¿ук-сэк ^¿мэтлэндирилмэлидир. Тээссуф ки, фэЬлэлэрэ га!гы костэрмэли олан мэс ул иш-чилэрин бэ’зилэри нэдэнсэ еЬпОат едирлэр. Онлар индики мустэгиллик шэраитиндэ ишчняэрин истеЬсалатын там Ьугуглу саЬиби олдугуну уиудурлар. ИстеЬсалатда ишлэрин га1-^¿а душмэси сосиал мэсэ-лэлэрин Ьэлли илэ MYЭJjЭH дэрэчэдэ баглыдыр. Бу саЬэ-дэ комбннатда бэ’зи ишлэр керулмушдур. Ишчилэр учун 90 мэнзилли ¿аша1ыш еви тикилир. Элавэ 50 мэнзилли бир евин дэ иншасына баш-ланачагдыр. Бу мэгсэдлэ Ьэ-лэлик 3 мил1он манат пул aJpылмышдыp. Ленидэнгур-ма ишлэринэ кифа1эт гэдэр вэсант хэрчлэнир. Техноло-жн хэтлэрин тэзэлэнмэси нэ-тнчэсиндэ инди истеЬсал олунан шифер ке]фн^этн илэ фэрглэнир. Анчаг Ьэлэ бу саЬэдэ корулэси ишлэр чох- дур. Автомат гургуларын низамланмасы, атмосфера ву-рулан зи1анын азалдылмасы учун сэмэрэли усуллар тэт-оиг олунмалыдыр. AJpH-aJ-ры сехлэр узрэ 1991-чи илдэ haeaja 1206 тон тоз бура-хылмышдыр. Шифер сехиндэ шинеклэр та’мир едилмэли. дешэмэ тава сехиндэ пускур-мэ-гурутма гуллэлэринин сэ-ринкешлэри дэ1ишдирилмэли-дир. Эксэр муэссисэлэрдэ олдугу кими, бу комбннатда да Ьазырланан мэЬсуллар идарэ вэ тэшкилатлара, ча маата пулу Ьесаба ко-чурмэклэ вэ нагд сатылыр. Бу саЬэдэ комбинатын. нечэ де1эрлэр. ез эли, ез башы-дыр. Сатыш да узагда ¿ох. елэ муэссисэнин озундэ тэшкил олунур. Ьэр кун сатыш учун aJpbuiMbiui MeJflaHflaH нечэ-нечэ вагон, машын ¿ук-лэниб мухтэлиф истигамэт-лэрэ уз тутур. Тэбиидир ки. индики базар шэраитиндэ истеЬсалатда гapшы¿a чыхан проблемлэр бура учун дэ ха-рактерикдир. ИстеЬсал аз-дырса, сатыш да лэнк^ир. БаЬалыгына 6axMaJapar шиферин алычылары чох ол-са да. комбннатда истеЬсал олунан дикэр малларын, мэ-сэлэн, дешэмэ тава плитэлэ-ринин MyajJaH гисми анбар-ларда ¿атыб галыр. — HnJa белэ мэ’мулатла-рын ^¿мэтини ашагы салыб сатмырсыныз? Ахы сабаЬ устунузэ гaJыдaндa 3HjaHa душэчэксиниз. Суала Р. Гафаров белэ ча-ваб верди: — Комбинатымыз инЬи-сарчы муэссисэдир. Ги1мэт-лэр дэ мувафиг баш идарэ-лэр тэрэфиндэн рэсмилэшди-рилир. Галды ки, мэЬсулу-музун кери гa¿тapылмacынa, нэ кечэн ил, нэ дэ бу илин отэн 3 ajbiHAa белэ* Ьалла растлашмамышыг. Керамика мэ’мулатларынын rHjM9TH-нин ¿ухары олмасы исэ он-дан истифадэ олунан хаммалын баЬалашмасы илэ элагэ дар дыр. Эввэл ки иллэрэ нисбэтэн инди PycHjaflaH алынан газын пОмэти чох ба-Ьадыр. Устэлик, 28 фаизлик верки дэ элавэ олунур. Муэссисэни кэзэркэн раст-лашдыгымыз фактлар, алды-гымыз чаваблар белэдир. Анчаг суаллар даЬа чох иди. Тээссуф етдик ки. комбинатын    директору Умуд Мэликовун бизимлэ , соЬбэт eTMdJa вахты олмады. Joxca истеЬсалат просеснндэ-ки кериликлэри, бэ’зи сехлэ-рин багланма сэбэблэрини муэссисэ1э билаваситэ чаваб-деЬ олан биринчи шэхсдэн ©¿рэнэр. Ьеч олмаса вэ’длэри биринчи шэхсин дилиндэн ешидэрдик. ЗаЬид КАЗЫМОВ. «Халг гэзетя*нин мухбири. ;