Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4
Previous Edition:

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, June 06, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - June 6, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 6 wyH ип- HS 109 ПУЛ ГЫТЛЫГЫ БвЬРАНЫНДАН ЧЫХМАГ МУМКУНДУР Рвспубликамюыи мусгогипли)ииин мфНкрмлон-дирмлмесмнде банк сметами мустасна апами||ата маликдир. Та'минатлы пул-крадит си|асати олма-дан игтисадиЦатда сабитлик |аратмаг, совиал-игтм сади пробламлари Налл атмак, аами||ати душду)у баНрандан яыхармаг га|ри-мумкундур. бу чатин» Нам да мураккаб лросасда А*арба1ман Распубли-касы Милли Банкынын Аграр-Сана|а Банкы |ахын-даи иштирак адир. МусаНибимиа Аграр-Санф Баи-кы идара НаГатинин садри Вафадар РЗАЛВДИР. Тэкч8 Бакы апарылан Jox- ма- Ьа- са. — Базар иунаенбэтлэ. ринэ кечид деврундэ рэЬ. б эр лик    етди]нииз банкын вэзифэси нэдэн ябарэтднр7 — Аграр-СэнаЗе Банкы эн б0JYк ихтисаслашдырыл. мыш девлэт банкыдыр. Бан-кымызын раЗон вэ шэЬэр-лэрдэ 69 идарэ вэ шебэси вар. Бу иеэ республика. !мыздакы бутун девлэт банк ше’бэлэринин 64 фаизини тэшкил едир. Тесэввур един ки, бу илин маЗына ними республиканын халг тэсэр-руфатына верилэн кредит гоЗулушу Залныз бизим банк узрэ 11 милЗард ма-натдыр. Банкымызын табелиЗиндэ олцуту идарэ вэ ше’бэлэр эсасэн Аграр-СэнаЗе Ком-плекси узрэ 20 минэдэк муэссисэ, тэшкилат вэ бир-лиЗин малиЗЗэлэшдирилмэ-си, кредитлэшдирилмэси вэ Ьесаблашмасы ишлэринин апарылмасына хидмэт едир. Бизим банкын хидмэтиндэн раЗонлардакы бутун сосиал саЬэлэр, девлэт идарэ ор-ганлары, елэчэ дэ колхоз-лар. совхозлар. тэсэрруфат. ларарасы девлэт тэшкилат. лары. е’мал муэссисэлэри. агрофирмалар, агрокомби-натлар, кооперативлэр. ича. рэдарлар. кэндли тэсэрру-фатлары. тикинтицподрат тэшкилатлары,    истеЬлак кооперасиЗалары, ассосиа-сиЗалар. кичик муэссисэлэр вэ башгалары кениш исти-фадэ едирлэр. — Инди республикамыз. да нагд пул саЬэсиндэки вэзиЗЗэт олдугча кэркиндир. ФэЬлэ вэ гуллугчулар, кол. хозчулар эмэк Ьагларыны, пенсиЗа вэ муавинэтлэрини вахтында ала бнлМирлэр. Бу да онларын Ьаглы нара. иылыгларына сэбэб олур. Чыхыш Золуну нэдэ керур-сунуз? — Бу МЭСЭЛЭ ЬЭГНГЭТЭН беЗук нараЬатлыг догурур. Тэкчэ бир факты кестэр-мэк кифаЗэтдир ки. респуб-ликада эмэк едэнишлэри, узрэ вахты кечмиш. мэбЛэг 2 милЗард манат, бизим банклар узрэ иеэ бир мил. Зарда Захындыр. Бэ’зи ра-Зонларда вэзиЗЗэт даЬа кэркиндир. Бу да онсуз да му-рэккэб олан ичтимаи.сиЗа. си вэзиЗЗэтдэ. гиЗмэтлэ-рин артмасы, инфлЗасиЗа-нын баш алыб кетмэси шэ-раитиндэ сабитлиЗи позан даЬа бир амилэ чеврилмиш-дир. Нагд пулун кэскин чатыш-мамасынын эсас сэбэблэрин-дэн бири эЬалинин эрзаг вэ халг истеЬлакы маллары-на олан тэлэбатынын едэ. нилмэмэси, сэнаЗе муэссисэ-лэринин вэ тичарэт тэшки. латларынын анбарларындакы Ъазыр мэЬсулларын сатыша верилмэмэсидир.    Чунки банкларда нагд пул баш-лыча олараг тичарэт, раби-тэ. нэглиЗЗат. мэишэт хид. мэти муэссисэлэриндэн, КИ-но.театрлардан дахил олур. Ачыначаглы Ьалдыр ки, 1992-чи илин биринчи ру-бундэ кечэн иллэ мугаЗисэ-дэ республикада истеЬлак малларынын истеЬсалы 4,3 милЗард манат, о чумлэдэн эрзаг маллары 1,8 милЗард манат азалмышдыр. АзэрбаЗчан Республика-сы Милли Банкы пул тэ-давулуну низама салмаг вэ зэЬмэткешлэрин вахты кечмиш * эмэк Ьаггынын едэ-нилмэсини сабитлэшдирмэк мэгсэдилэ конкрет иш апа. рыр. Банк ишчилэри пул девриЗЗэсини Захшылашдыр-маг мэгсэдилэ Зерларэ е’зам олунурлар. шэЬэриндэ ламалардан аЗдын олмуш-дур ки, нстеЬсалчыларын анбарларында мухтэлиф сэ-бэблэр узундэн 2 милЗард манатлыг Ьазыр мэЬсул га. лыб вэ мухтэлиф эсассыз сэбэблэрэ керэ тичарэт шэ-бэкэлэринэ верилмир. Ьэ-мин маллар сырасында кондисионер. соЗудучу. хал-ча, трикотаж, ЗеЗинти мэп. суллары, синтетик Jyjyny васитэлэр вэ с. даЬа чох-дур. Бундан элавэ, беЗук чэ-тинликлэ дашыныб кэтири-лэн вэ эЬали учуй сон дэ-рэчэ вачиб олан маллар гэнд, ун, тибб препаратла- Актуал свЬбэт ры, мэишэт чиЬазлары вэ дикэр халг истеЬлакы маллары АзэрбаЗчан дэмирЗолу стансиЗаларында    галыб. МэЬсуллар аЗларла нэзэр-дэ тутулан унванлара чат-дырылмыр. Гэрибэ будур ки, аЗры-аЗры тэшкилат вэ муэссисэлэр онлара мэхсус контеЗнерлэрэ ЗиЗэ ДУРмаг эвэзинэ он мин манатларла чэримэ верирлэр. Мутэхэссислэримиз аш-кар етмишлэр ки, Лэнкэран консерв комбинатында 10 милЗон манатлыг, балыг-консерв заводунда 5 милЗон манатлыг, 3. немрэли чаЗ фабрикиндэ 4 милЗон манатлыг, Худат консерв заводунда 8 милЗон манатлыг. Губа 1 вэ 2 немрэли консерв заводларында му-вафиг олараг 2,7 вэ 3,8 милЗон манатлыг мэЬсуЛ тичарэт шэбэкэлэринэ кен-дэрилмэмишдир. Бэрдэ ти-киш фабрикиндэ иеэ 3 милЗон манатлыг гадын пал-тарлары, ЧэбраЗыл Заг-пен-дир заводунда 1,6 милЗон манатлыг мэЬсул сахла-нылмышдыр. Ачыначаглы Ьалдыр ки, Учар раЗонларарасы топ-дансатыш базасынын вэ раЗон истеЬлак чэмиЗЗэтинин анбарларында март — ап-рел аЗларында алынан уму-ми дэЗэри 15 милЗон манатлыг мухтэлиф эрзаг вэ сэнаЗе мэЬсуллары (чаЗ, шэ-кэр тозу, макарон, аЗагга-бы, костЗум вэ с.) вардыр. Белэ фактлар республика. мызын    Астара, Левлах, За- гатала, Абшерон, Шэки, Товуз,    Агстафа раЗонла- рында    да ашкар едилмиш- дир. Керулмуш ишлэр нэтичэ-синдэ    бутевлукдэ респуб лика узрэ тэкчэ маЗ аЗынын 20 кунлуЗундэ банкын кас-саларына пландан элавэ 300 милЗон манатдан чох элавэ нагд пул дахил ол-мушдур. ГеЗд етмэк лазымдыр ни, нагд пулун чатышмамасы-нын сэбэби Залныз сатыша верилмэЗэн малларла баглы деЗилдир. Бу проблемин Ьэлли башга амилЛэрлэ дэ олагэдардыр. Бунлардан бири эЬалинин пул вэсаит-лэрини эманэтэ чэлб*етмэк-дир. Сон вахтларда апарылан конкрет тэдбирлэр Ьесабына Залныз бизим банк узрэ эЬалидэн 14 милЗон манатдан артыг нагд пул эманэтэ гэбул едилмишдир. Пул гытлыгынын бир сэбэби дэ чари илин февра-лындан удушлу истиграз-ларын сатылмамасыдыр ки, бу да илдэ орта Ьесабла 2 милЗард маната Захын тэшкил едир. Республиканын эманэт банкы АзэрбаЗчан учун 3,5 милЗард манатлыг удушлу истиграз вэ 5 милЗард натлыг сертификатлар зырлаЗыр вэ онларын тышы чари илин 2-чи Ja-рысындан тэшкил едилэчэк-дир. Буидан башга эманэт. лэрин сахланылмасына вэ-тэндашларын марагыны ар-тыомаг вэ мудафиесини тэ -мин етмэк мэгседиле АзэрбаЗчан Республикасынын Милли Банкы вэ Эманэт банкы эманэтлэрин фаиз тарифлэрини телэб едилэ-нэдэк эманэтлэр узрэ 4 фаиздэн 10 фаизэдэк, илдэн 3 илэдэк 8 фаиздэн 15 фаизэдэк, 3 илдэн 5 илэдэк 10 фаиздэн 20 фаизэдэк вэ 5 илдэн Зухары иеэ 25 фаиз My9jj9H едилмэси барэдэ Назирлэр Кабинети-нэ тэклифлэр вермишдир. Бунлар да эЬалинин пул кэлирлэринин хеЗли артма-сыны тэ’мин едэчэк вэ азад пулларын девриЗЗэЗе чэл-бини асанлашдырачаг. • КердуЗумуз тэдбирлэрдэн бири дэ Ьесаблашмаларын нагдсыз апарылмасыдыр. ЭЪалиЗэ мэишэт кондисо-нерлэри, соЗудучулар, теле-визорлар, халчалар. зэр-кэрлик маллары вэ дикэр бу КИМИ JYKC8K гиЗмэтли эшЗаларын нисЗэ сатылмасы, Ьабелэ тичарэтдэн муэссисэ вэ тэшкилатлара хырда топдансатыш rajflacu Ьагда кетур-roj едирик. Бизчэ рес-публикада пул девриЗЗвси-нин Захшылашдырылмасын-да эввэлки иллэрдэ олдугу кими колхозларда эмэЗин едэнилмэсинин натурал гаЗ-дада апарылмасы сэмэрэли олар. Бутун бунларын мус-бэт Ьэлли шубЬэсиз пул гытлыгынын арадан гал-дырылмасына гисмэн тэ -сир едэр. — Сизчэ, республикамыз-да банкларын мустэгиллиЗи вэ кечмиш Иттифагдан aj-т-п« КУКЛА ТЕАТ9Ы ДвВЛвТ ТШАТРЫНА ЧЕВРИЛМИШДИР ГАХ. 5 «1ун (Азврииформ). АзэрбаЗчан Назирлэр Ьа. бинетинин гэрары вэ республика мэдениЗЗет    нази- эннин эмри иле Гах Халг [{укла Театрына Девлэт Театры статусу верилмиш-дир. Бу кунлэрде исте'дад-лы коллективин ЬэЗатында даЬа бир фэрэЬли Ьаднсэ баш вермишдир: она шэЬэр мэдэниЗЗэт евинде    кениш бир отаг аЗрылмышдыр. 20 илдэн чохдур ки. бу надир Зарадычылыг кол-лективи диЗарын беЗумэк-олан нэслинин естетик тэрбиЗэсиндэ фэал    ишти рак едир. Онун репертуа-рыида халг нагылларынын мотивлэри, АзербаЗчан ушаг эдэбиЗЗатынын классиклэри вэ муасир муаллифлэринин эсэрлэри, даглыг диЗарда ЗашаЗан дикэр халгларын вэ етник групларын халг ЗарадычЫлыгыиын попул-Зар нумунэлэри узрэ тама-шалар вардыр. Гах Кукла Театрынын тамашалары илэ тэкчэ Гах вэ гоншу раЗон вэ шэЬэрлэринин деЗил, Ьэм дэ АзэрбаЗчанын дикэр белкэлэринин, гоншу Кур-чустанын, Орта АсиЗа рес публикаларынын кэнч тама-шачылары да Захындан та-ныш олмушлар. Онун кол-лективи дэфэлэрлэ халг За-радычылыгы фестиваллары нын лауреаты олмушдур Сечичи, АБШ да сана бахыр... Экер Аэерда РеОДб.    Sr сеч- “н бирнечэсибизим редак! Инстятутуяун витсе-презн. президентинин ликасы    „-------- .. кил эри олмасаЗды,    Бакы- ныи кучэлэриндэ бу гэдэр эчнэбинин долашмасына тээччублэнэрдик. Ахы са. баЬкы    сечки тэкчэ нами. зэдлэрин Jox. мушаЬидечи-лэрин вэ гонагларын чохлу-гуна керэ да бизим учун рекорд саЗыла билэр. Онларын    беЗук бир групу Америка Бирлэшмиш Штат-ларындан кэлиб.    Вахты февтэ    вермир, шаЬэрла. адамларла таныш олур Редакси}ада кер/ш он- cHjaJa да тэшриф кэтир-мишди. Адларыны садала-саг, дунЗанын бир намрэ-ли елкасинин бизим чогра-фи мэканча кичик мэмлэ-кэтимизэ олан геЗри-ади денти Маргарет Томпсон. Ьэмин тэшкилатын ше ба му. дирлари вэ мэс’ул эмэкдаш-лары Мери Колин. Кетрин ДикеЗ, Алек ПоЗтевинт, АБШ деьлэт катиблиЗинин нума- Jaндэcи Чин Бурголт. БеЗ-нэлхалг стратежи тэдги-гатлар мэркэзинин Лахын Шэрг белмэсинин башчысы Ширин Ьантер (азэрбаЗчан-лыдыр). БМВ хусуси шир-кэтлэринин президента Али Бозгурт, Том Карол. Гонаглары гаршыдакы президент сечкилэринин мэтбуатда экс олунмасы, гэ-зетимизин бу саЬэдэки иши. намизэдлэрэ мунасибэти-миз марагландырырды. 3. РУФ ЭТОГЛУ. Фото Ч. Ибадоаундур. ПРЕЗИДЕНТ ЛИК НАГГЫНДА НЗ БИЛИРИК? ФРАНСА 1958-чи илин Зазында Франса Элч^заирдэки Ьади-сэлэрлэ элагэдар ез тарихи-нин чэтин девруну ЗашаЗыр-ды. Чыхыш Золу ахтаран , Милли Мэчлис кенерал Шарл де Голлу девлэт вэ Ьекумэт башчысы тэ’Зин едэрэк она февгэл’адэ сэлаЬиЗЗэтлэр вер-дн. Белэликлэ. 1958-чи ил иЗунун 2-дэ Франса бешинчи республика деврунэ гэдэм гоЗду. Сон дэрэчэ гыса муд-дэтдэ — чэми уч Ьэфтэ Эр-зиндэ Ьазырланан Зени конс-титусиЗа президента парла-ментин разылыгы олмадан баш назири вэ онун кабине-тини тэ'Зин етмэк Ьугугу вер- Д Валери Жискар д'ЕстЗен: ______________ .    - Кечид деврлэри зама- индэ Ьэлэ дэ кечмиш ССРИ ^ с^асн ЬакимиЛэтин баш верэн просеслэрэ кучлу тэ* кая вермэк имканына малик олмасы зэруридир, президент режими иеэ мэЬз буну етмэ]э имкан верир. Виз 50-чн иллэрин ахырында Фран-сада буна охшар бир шеЗи кечмишик. Ьэмин вахт биз-дэ парламент режими вар иди вэ о, Элчэзаирин мус-тэмлэкэ Ьалындан чыхмасы илэ баглы Заранмыш проб-лемлэри Ьэлл едэ билмирди. 1958-чи илдэ кенерал де Гол-лун президент режими гур-масы елкэмизэ ез тарнхинин бу хусуси мурэккэб деврун-дэн кечмэЗэ имкан вердн. Бешинчи республиканын конститусиЗасына уЗгун олараг, елкэдэ президент ман-датынын муддэти Зедди ил-дир. Девлэт башчысыны ел-кэнин бутун эЬалиси сечир. Харичдэ ЗашаЗан Франса вэ-тэн дашларына 1976-ч рылмасы кредит-пес аб л а шм а ишлэриидэ нэ кими даЗишик-ликлэрэ сэбэб олмушдур? — Ачыг демэк лазымдыр ки, эввеллэр банк системи-нин дэ кечмиш мэркэзэ та-бе олмасы республиканын мэнафеЗинэ уЗгун мустэгил, ишкузар вэ Зарадычы банк сиЗасэти апармага имкан вермирди. Догрудур. Ьа-зырда биз мэркэзлэ бир-дэфэлик узулушмэмишик. кредит-Ьесаблашма 8индэ Ьэлэ дэ кечм [евлэт Банкынын аЗры-аЗ-ры норматив сэнэдлэриндэн истифадэ едирик. Лакин республикада милли банкын тэшкили бизэ имкан вериб ки, банк сиЗасэтиндэ мустэгил гэрарлар гэбул едэк. Ьэлэлик милли пул ваЬи-димиз олмадыгына керэ биз РусиЗанын мэркэзи бан-кындан нагд пул алырыг. Бу ил республикаЗа 2 милЗард манатдан артыг пул кэтирилиб ки, бу да умуми тэлэбатымызын гисмэн едэ-нилмэсинэ кемэк етмишдир. Дикэр тэрэфдэн республи. камызын тарихиндэ илк дэ-фэ олараг бутун банк ше-бэлэринэ тевсиЗэ едилмишдир ки, халг тэсэрруфаты ишлэриидэ Ьеч бир фасилэЗэ Зол вермэмэк мэгсэдилэ кредит лимати вэ ресур-сундан асылы олмаЗа-  хидмэт, бу муддэаны тэсбит едэн 68-чи маддэск нэзэрдэ тутур кн. президентин актларыны баш назир вэ назирлэр имзала-Зыр. белэликлэ дэ буилар учун ез узэрлэринэ мэс'улиЗ-Зет кетурурлэр. Муасир Франса девлэтинин эн мурэккэб мэсэлэлэриндэн Т^ири сэлаЬиЗЗэтлэрин президент илэ баш назир арасын-да белушдурулмэсидир. Тэч- маддэсинэ керэ. респуб- ]«и кла •шбинетин узвлари- дэн чи    -    -    — лика президента парламентин сессиЗалары замены Ьекумэ-тин вэ Ja Ьэр ики палатанын биркэ тэклифи илэ девлэт ЬакимнЗЗэти органларынын фэалиЗЗэтинэ аид Ьэр Ьансы ганун лаЗиЬэсини реферунду-ма чыхара билэр. Президент елкэння хвричн сиЗасэтянэ рэЬбэрлнкдэ шэк-си3 HMTMjfl3a маликдир: сэ-фнрлэри T9*JHH едир. мугави- яи таЧин едио    лэт башчысын^н Президент вето Ьугугуна мэс'улиЦзтинэ чалб едилма-вэ ганунверичилик тэшэббу- Си Ьаггында мэсэлэ паР^ сунэ маликдир. мэсэлэн. онун мент депутатларынын ^Д» разылыгы олмадан штатла- биринин тэлэби илэ галды-рын сэрЬэдлэринин дэзишди- рыла билэр. рилмэси Ьаггында ганун ла- «(ШститусиЗаЗа керэ^ пр^ ЗиЬэлэри тэгдим едилэ бил- зидент парламентин мэз. О. парламентин ceccnja-ларыны чагырыр вэ багла-Jup... КонститусиЗада белэ Зазылмышдыр. лакин практи- дэнкэнар сессиЗасыны чагыр-маг, ону бурахмаг вэ 1ени умумн сечкилэр тэ’Зин етмэк, парламентин гэбул етдиЗи га-ини тэсдиг вэ гэбул етмэк учун Ьэр икиси-нин разылыгы кэрэкдир. Бир сыра Ьалларда гэрарлар Назирлэр Шурасынын ичласла-рында музакирэ олунмалы-дыр. . Н{ ср^и^тГзррирчохкивахтЬачмУлн-    ззтоькгпж:»    егтаадр в««    ^ гашыр, формал    олараг    гэрар    даны^гларда^ишти^н адир    »в^иур-    баш    на-    дир.    Вуиунла    ]анашьг    дев- "р.7уту“нРЭлхал^даны-    зирн ва онун тевси^и    ила    лат башчысыиыи габул еднл- шыглар барэдэ она мэ’лумат кабинетин ба^им^в^рин верилир.    та Зин вДиР- Эслиндэ и    э , Конститу’сиЗанын 15-чи    парламент    фор- маддэсиндэ деЗилир:    «Рес-    мадашдырылан Ьекумэти ¿ал- публкка президенти силаЬлы    ныз тэсдиг едир. Бундан эла- гуввэлэрин башчысыдыр. О. милли мудафиэнин али шу-раларында вэ комитэлэрин-дэ сэдрлик едир*. Девлэт. башчысы елкэнин нувэ по-тенсиалындан истифадэ саЬэ-синдэ мустэсна Ьугуглара маликдир. • Франса Республикасынын тэ’сисатлары, миллэтин ис-тиглалиЗЗэти, эразинин бу-тевлуЗу, ЗахуД елкэнин беЗ- азирлэр Шурасы Ьеку-мэтин бутун узвлэринин 3®-канэ кениш ичласыдыр ки. бурада кабинетин коллекиал ихтиЗарына верилэн месэлэ-лэр музакирэ едилир вэ му-вафиг гэрарлар гэбул олу-нур. Президентин гэрарлары учун парламент гаршысында сиЗаси мэс’улиЗЗэти Назирлэр Шурасы дашыЗыр вэ ичла-сын езундэ баш назирин вэ назирлэрин иштиракына Ьу- миш ганун лаЗиЬэлэрини тэк-рар бахылмаг учун парламента гаЗтармаг Ьугугу (ЗУ-бандырма ветосу) вар. Ичра ЬакимнЗЗэти саЬэсин-¡""девлэт башчысы hctoahJh д., президент баш назирн тгГ- вахт Некумэтн бураха бил- Jw едир ва. онун ны гэбул едир. баш назирин e»v- SSJsSTbJssrys* SSST BSTBBffi гуги муш ми бахылы тэ тэзЗиг кестэрмэЗэ гадир-дир. Ьэм дэ демэк лазымдыр кн. бу ез тэ’сирини кестэрир. Бир сезлэ. президент баш назирлэ мэслэЬэтлэшмэдэн ез вэзифэлэрини JepHHa Зе- чаЬатлэн гэбул олун- нэлхалг еЬдэликлэри Зеринэ __ _    .    -    n««vn    wc- гэмотаоын тэсдиги ки- Зетнрмэси чидди тэЬлукэ ал- тирэ билмэз. Д^РУ^Р'М^ИСН ахыты    Т^СДИГЙ    тмипя галпыгпа вэ девлэт тэсна Ьалларда о. Ьекумэтнн Мишел Лесаж, Парис Му -чы ил- гаЗясэли Ьугугшунаслыг Инс-титутунун директору: — Ьугугн девлэтдэ мух* тэлнф haKHMHjJaT органларынын сэдаЬиЗЗэтлэркни максимум аЗдыялыгла иуэЦэн етмэк лазымдыр. Й.евлэт башчысынын эн ум сэлаЬиЗЗэтлэриндэн бири баш назирин тэ'Зин едилмэсидир. Ьэм дэ бу за-ман Ьеч бир мэслэЬэтлэшмэ. музакирэ апарылмыр — пре par    кестэрилмиш    хидмэт,    I    пГн^^е’тибаоэн республика    зидент тэ Jhh едир вэ о, Озу- -    гапбяплаЪа    мэЬду- Зеринэ Зетирилмиш    ишлэрэ    ^зидеГти    сечкилэриндэ иш-    нун бу имтиЗазында Ьугуги    тдафЛ®Рв    *э    W кеоэ    дахил олан    сэнэдлэр    |    п^зиде^та    сечкилэр ^еоил-    чэЬэтдэн тамамилэ азаддыр. EJhh заманда тэ Зин еди-лэн баш назир езу исте’фа вермэсэ, ону вЗзифэдэн кенар етмэк олмаз. Конституси-За бу барэдэ Ьеч бир шубЬа- тыида галдыгда вэ девлэт haKHMHjJaT органларынын нормал феалиЗЗэти даЗандыг-да президент вэзиЗЗэтнн тэ-лэб етдиЗи тэдбирлэри ке-рур. Ьэмин тэдоирлэрэ ки-мннсэ тэрэфиндэн ичазэ верил мэси, кнминсэ бунлары бэЗэнмэси нэзэрдэ тутулмур. Президент бу мэсэлэдэ Залныз баш назир, палаталарын сэдрлэри вэ конститусиЗа шурасы нлэ мэслэЬэтлэшмэ-лидир вэ онларын рэ’Зи он-дан отру мэчбури деЗилдир. Белэ вэзиЗЗэтдэ президентин тэсна Ьалларда гэбул етдиЗи гэрары тэкмил- Девлэт пабелэ гез сэдрлизм алтында Назирлэр Кабинетюян ичла-сыны чагыра бвлэр. МэЬкэмэ ЬакимнЗЗэти саЬэ-синдэ президентин конститусиЗа мэЬкэмэсинин узвлэри. Девлэт Шурасы узвлэринин дерддэ бирини, кассасиЗа мэпкэмэсинин узвлэрини, баш лш,,пипмэк учун керн гаЗта- прокурору вэ онун муавини- «•- нГ/эТин етмэк hvryry вар. чип ртмэклэ давам едиреэ Эн м\хтэлиф истигамэ президентин табе одмагдан лэрдэ ®^иУН Премдинт ^ fianira 1олу Юхдур.    зифэлэрини мувэффэгиЗЗэтлэ Ьугуги чэЬэтдэн Ьиндис- 1ернна    н    д^алэ тан ппезиденти ашагы пала- башчысы Занында эслиндэ таны бураха билэр, лакин ганунверичилик вэ ичра ор- hYryr ваш S керэ там едэнилсин. Башга Зенилик будур ки: банкымызын ше'бэлэри гар-шылыглы мугавилэ эсасын-да кузэштли кредит вермэк имканы газаныблар. КерундуЗу кими, респуб-ликамызда нагд пул саЬэ. синдэ Заранмыш кэркинли. Jh арадан галдырмаг, пул тэдавулуну сабитлэшдирмэк вэ тэсэрруфат тэшкилатла-рында кредит-Ьесаблашмэ ишлэрини эсаслы шэкилдэ ]ахшылашдырмаг учун канлар вар. СеЬбэти Зазды: Вагиф СЭМЭДОВ. тиран етмэЗэ ичазэ верил мишднр. Соргулар кестэрш? ки, ди франсызларын беЗук сэриЗЗэти президент мандаты-нын бешиллик муддэтинэ ки, низк им. «АЗаРБиЧАН Ч/иЫ: ДУШ, БУ КУН Вв.. Лэнкэран шэЬэр ичра Ьа-кямиЗЗэтн башчысыиыи муавини Е. Мэммэдов: «Халг гэзети»нин 1992-чи ил 21 март саЗында бу баш-лыгла дэрч олунмуш мэгалэ-дэки фактлар тамамилэ дог-РУДУР РаЗонумузун эсас иг-тисади саЬэлэриндэн бирини тэшкил едэн чаЗчылыгын ин-кишафына индиЗэдэк муна-сибэт кунун тэлэблэри сэви)-Зэсиндэ олмамышдыр. Иллэр-лэ республика тэшкилатлары бу муЬуу саЬэЗэ лазыми гаЗ-гы кестермэмнш, Зерли тэсэрруфат органлары да Залныз план хатиринэ ишлэмиш-лэр. Лэнкэран ЧаЗчылыг ИстеЬ-салат БирлиЗи шурасынын кчласында «АзэрбаЗчан ча-Зы: дунэн, бу кун вэ...* сэр-левЬэли Зазы тэсэрруфат рэЬ-бэрлэринин вэ мутэхэссислэ-рин иштиракы илэ кениш музакирэ едилмишдир. Музакирэ заманы конкрет ишэ кечмэ]ин Золлары барэдэ даЬа чидди данышылмышдыр. Илк невбэдэ илдэн-иле кор-тэбии артырылан планын имкан вэ шэраитэ уЗгунлашды-рылмасы гэрара алыныб. 1990-чы илдэ раЗонда 16.300 тон чаЗ Зарпагы истеЬсал едилдиЗи Ьалда 1991-чн илде бу рэгэм 12.630 тон олмушдур. Бу ил нее 11.200 тон ча} Зарпагы Зыгылмасы план- лашдырылыб. Мэгсэдимиз Зарпагларын учдантутма Jw-гылмасынын гаршьгсыны ал-маг, мэЬсулун кеЗфиЗЗэтини Зуксэлтмэкдир. ЧаЗ Зарпагынын сатыш гиЗмэткнин артырылмасы, Экс-сада олунан шитил учун кеЗФ^З” Зэтли тохум экилмишдир. Су-варма проблеминэ дэ диггэт артырылмышдыр. Бу мэгсэд-лэ элавэ каналлар газылмыш-дыр. Суварма вэ бечэрмэдэ истифадэ олунан кэнд тэсэрруфаты машынлары тэ мир едилиб старта Ьазырланмыш-дыр. РаЗон чаЗбечэрэнлэринин бир эсас фикрини дэ нэзэрэ чатдырмаг истэрдик. Аме-риканын «Макс-Кресс* шир-кэти Лэнкэранын Ьеч бир му-эссисэси илэ бирбаша мугавилэ багламамышдыр. «Лэн-кэранчаЗ* биркэ муэссисэси устунлук верирлэр. Франса-нын индики президенти Ф. Миттеран телевизиЗа илэ му-саЬибэсиндэ демишдир: «Мэн дэ Ьесаб едирэм ки, 14 ил лап чохдур*. Лакин бу Ьеч дэ о демэк деЗилдир ки, Миттеран ез сэлаЬиЗЗэт муддэти гуртаранадэн, Зэ’ни 1995-чи илэдэк вэзифэдэн кетмэк ниЗ-Зэтиндэдир. Умумэн АБШ президенти-нэ нисбэтэн Франса президентинин сэлаЬиЗЗэтлэрн ке-нишдир. Бу езуну онда кестэрир ни, ичра ЬакимиЗЗэти-ни Франса президенти илэ Занашы Ьекумэти тэшкил едэн баш назир вэ назирлэр Ja Зол вермир. Лакин бешинчи республиканын практнка-сы тамамилэ башга Золла кетмишдир: президент эмэк-дашлыг етмэк истэмэдиЗи баш назирэ «кенуллу олараг* исте’фа BepMdjH «тэклиф етмэЗэ* башламыщдыр.    каИымЬ    ряип Президент Ьекумэтин баш- Ьакимэ едир. фактики олараг Ьэм Ьекумэ-ти, Ьэм дэ милли мэчлиси эвэз етмэк Ьугугу верир. Франса президенти, девлэт хеЗанэти Ьалларындан башга. ез вэзифэлэрини Зеринэ Зетирэркэн етдиЗи Ьэрэ-кэтлэрэ керэ мэс’улиЗЗэт да-шымыр. ИттиЬам Залныз Ьэр ики палатанын гэрарлары эсасында ирэли сурулэ билэр. Президента э да лэт мэЬкэмэсинин али палатасы му- TYPKHJ9 TypKHja Республикасы га-рышыг идарэ формасы олан девлэтднр. Бурада Ьэм пре-зидентли, Ьэм дэ парламент-ли республиканын унсурлэри говушур. Республика президенти девлэт механнзминдэ устун мевге тутур. О, девлэтин башчысыдыр. KOHCTHiycHjaja эсасэн республиканын вэ дент Шурасы, кэензлик Шурасы вэ Девлэт Нэзарэта Шурасы Зарадыл-мышдыр. 4EXO-CJIOBAKHJA Президенти бэрабэр Ьугуг-лу ики палатадан — Халг палатасы вэ Миллэтлэр па-латасындан ибарэт Федерал мэчлис Kai ЧСФР президентш гасындан ииарэт члис (парламент) сеч»«). Карл if Шварте еиберг, ;ФР президентш дэфтэрха* миллэтин 6ирли]ннин ВЭ бв- ивеыиыи рэЬв^и: ^ и1т га узвлэрини дэ тэЧин едир. О. буну «баш назирин тэклифи илэ едир*. Лакин эслиндэ президент «баш назирин тэклифини гэбул етмир*. онун формал тэклифлэри илэ чох аз Ьесаблашараг баш назирэ Ьекумэтин тэркибини диктэ едир. Президентин парламентлэ ЬИНДИСТАН Бу елкэдэ президента — онун Jauibi 35-дэн аз олма-малыдыр — парламентин вэ штатларын ганунверичилик мэчлислэринин узвлэриндэн ибарэт сечкичилэр коллеки-jacu сечир. Ьиндистан Ьугуг-шунасларынын фикринчэ. лунмэзлиЗинин тэчэссуму-дур, она ганунверичилик, ичра вэ мэЬкэмэ ЬакнмиЗЗэти саЬэсиидэ кениш сэлаЬиЗЗэтлэр верилмяшдир. Президенти парламент — БеЗук Миллэт Мэчлиси 1ед-ди ял муддэтинэ сечир. EJhh шэхе икинчи дэфэ президент сечилэ билмэз. Девлэт башчысы вэзифэсинэ 40 Jaina чатмыш. али тэЬсилли, бутун мулки вэ сиЗаси Ьугуглара малик ТуркнЗэ вэтэнда-шы сечилэ билэр. у му м халг сечкялэри эн энэ-ся олмамышдыр на чэтнн нн, Зарансын. ЧСФР нкн халгыя федерасиЗасыдыр, Ьэм да чехлэр cajna словаклардан ■ни дэфэ чохдур- Бирбаша сечкилэр она сэбэб оларды ни, елкэдэ президент Ьэмн* шэ чех сечнлэрди. Бу мэсэлэ оарламентдэ даЬа угурла Ьэлл едилир. ЧСФР президентинин эн муЬум дахили cnjacai вэзи-фэлэринэ федерал мэчлисин баш назирин башга узвлэ- iSiSSrS SSmx-Vä gssswsras iaSs » — ---—    -    - мент гаршысында мэс улиЗ- презндент^парл^^^^^ аляГа илэ сечилмир суалынын ча- практика- агротехники нормаларын ашагы салынмасы. хидмэт кеЗфиЗЗэтинин вэ фэЬлэлэрин мадди марагынын Зуксэлдил- мэси учун дэ конкрет тэд-  в _ бирлэр муэЗЗэнлэшдирилиб.    республика Кэнд Тэсэрруфа- Бунунла Занашы Зыгым тех-    ты вэ Эрзаг НазирлиЗи тэрэ- нолокиЗасынын, агротехники    финдэн раЗон тэшкилатлары ишлэрин дузкун вэ аЬэнкдар    илэ разылашдырылмадан Ja- тэшкнлнндэн етру тэсэрру-    радылмышдыр. РаЗон мутэ- фат башчыларынын, мутэ-    хэссислэринин Ьесабламала- хэссислэрин мэс'улиЗЗэти ар-тьгрылмышдыр. Онлара бир вэзифэ олараг тапшырылыб ки, агротехники чэЬэтдэн там Ьазыр олмаЗ ан саЬэлэрдэ экин апарылмасына, стандарта yJryH кэлмэЗэн шитил-лэрлэ плантаси]а салынмасы-на гэти Зол вермэсинлэр. Бу ил 190 пектар саЬэдэ бэрпа ишлэри нэзэрдэ туту-лур. 1992—1998-чи иллэрдэ иеэ 1.322 Ьектар чаЗ планта-си!асы эсаслы бэрпа олуна-чагдыр. СаЬэлэрдэ Ьаэыр-лыг ишлэри керулур. Тэлэб рына керэ, Ьэмин ширкзт истеЬсалчыларла — совхоз-ларла вэ 4aJ фабриклэри илэ мугавилэ баг ласа даЬа фаЗ- далы олар. Шура ичласында мэЬсул-дарлыгы артырмаг, кеЗфиЗЗэ-ти Зуксэлтмэк. ишин аЬэнкдар тэшкилиндэ Ьэлли зэру-ри олан бир сыра чари мэсэ-лэлэр барэдэ дэ конкрет тэклифлэр верилмишднр. Тэд-бирлэрин пэЗата кечирил^э-синэ мунтэзэм нэзарэт еди-лэчэк. Зэт дашымыр. Бешинчи республиканын сиЗаси системиндэ президен-тин Зерини MyajJaH етмэк учун конститусиЗанын маддэсинин Ьэлледичи эЬэ-миЗЗэти вар. Ьэмин маддэ президенти «милли нстнгла-диЗЗэтяя, эрази бутевлуЗу-яуя, беЗиэлхалг мугавилэлэрэ вэ сазишлэрэ эмэл едилмэси-ния тэ’минатчысы* е’лан едир. Президент конститусиЗанын Ьэ]ата кечирилмэсинэ нэзарэт едкр вэ девлэт haja-тынын бутун проблемлэрин-дэ али арбитр саЗылыр. Голл-чулугун Ьугуги доктринасы-на керэ. президентин Ьаки-mhJbth халгдан кэлир, халг тэрэфиндэн умуми сечкилэр васнтэси илэ девлэт башчы- халанараг, парламента мэхсус ганун ja- сус радычылыгы фэалиЗЗэтинэ там нэзарэт едир. МубаЬисэ-ли Ьалларда президент гану-ну тэкрар музакирэЗэ гаЗта-ра билэр, За да мэсэлэни конститусиЗа шурасына вера билэр, Jaxyfl гануну референдума чыхара билэр. Сои тэд-бир кими президент (баш назир вэ палаталарын сэдрлэри илэ мэслэЬэтлэшмэлэрдэн сонра) Милли Мэчлиси оу- вабында мевчуд нын тэрэфдарлары кестэрир-лэр ки. бирбаша сечкилэр Ьэр беш илдэн бир елками бнтэрэф олмалыдыр. TypKHja девлэтин дэ витсе-президент вэзифэси Jox дур. Президент хэстэлэнднкдэ, ха-ричи е'замиЗЗэтдэ олдугда. Президент baJaTa кечирди Зи сэлаЬиЗЗэтлэр учун сиДа-си мэс’ули]3эт дашымыр. Га-нунда хусуси олараг нэзэрдэ тутуланлардан башга. баш васнтэси ИЛЭ ДОВЛЭ! «аш-.»-   —,    Am«    пшЬя. сына е тибар едилмишдир. ража билэр Ирезидентнн ез Ьэрзкзтлзрш дэн учуй Ьеч бир орган гаршы-сында сиЗаси мэс’улиЗЗэт да- шымамасы, онун фэалиЗЗэти узэриндэ нэзаратин олмама-сы принсипи дэ бурадан ирэли кэлир. КонститусиЗанын (Эвиэяи гэзетииизии 4 иЗун тарихли немрэснидэ). ры олмасы эсас котурулмэк лэ гурулур. Формал олараг президент парламентлэ мэк-тублар кендэрмэклэ элагэ сахлаЗыр; Ьэмин мэктублар музакирэ едилмир. Парламентин гэбул етдиЗи ганУн_ ?Л.-=Г    feffi'ajsr'ssc SraiSSiiiimw!"? 5е«Гм»Е»в“ эюго Ьмларда олан президенти бирбаша «аланапат. эксэр палланя* сечкцлэр    илэ    сечма)» еЬтиЗач вармы? М. Дуа, ДеЬлн Уииверси-тииин профессору: — Девлэт башчысы сечил-мэсяиии мевчуд яриитииасы хеЗли дэрэчэдэ оиунла гэдардыр ни, Ьицдистаяыи мустэгил доилэт кими мои-чудлугуяуи лап эввэляидэи онун баш назири вэзифэсиии иутлалэр арасында сои дэ* В а мэшЬур олая Ч. НеЬру, Ганди кими иориэмли дви-лэт хадямлэри тутмушлар. КонститусиЗа эсас кетуру-ч чэкяи- лэреэ. президентин Ьугугла-ры чохдур. Девлэт башчысы елкэнин силаЬлы гуввэлэри-нин али баш ко ман даны дыр. Али МэЬкэмэнян узвлэрини, баш прокурору, штатларын губернаторларыны, елкэнин баш назири ни вэ онун тевси- немалы вэ парламентин пар- ри чагырылмасы, ти!а тэклифинэ мунасибэтдэ кафатларынын верил мэси. мугавилэлэрин нэзэрдэн ке- вэ тэсдиги аид- чирилмэси дир. Девлэт башчысы елкэнин силаЬлы гуввэлэринин али баш команданыдыр. ЧСФР-ин девлэт ганунверичилиЗин-дэ президентин тутдугу вэзифэдэн керн чагырылмасы кестэрилмэмишдир. Бир нечэ кэлмэ дэ президент дэфтэрханасы барэдэ. Дэфтэрхана. дахили, 6ejHW-халг .мэдэни. игтисади вэ узвлэри учун кучлу диричи амилдир. 1958-чи ил конститусиЗасына коре девлэт башчысынын ганунверичилик фэализ-Зэтиндэ парламенте из кечин-мэк имканы да верилир. Мэ-|]аиын 1Ь ¡^иНрвУаГудГ-таГ наТр    ^сан hyryr- «и. “даяэнДт^даг едилир1! лары, hyryr. мэтбуат вэ ин-Президент мустэсна Ьаллар- формасиЗа бел: да Вэтэнэ хэЗанэтэ керэ вах- ибарэтднр. Ьэрби дэфтэрха-тындан эввэл ез вэзифэсин- на да вар. Ахырха иса буму г*Ц етмаи нстэрдпк.^ Зэнижмаз«, да. еамарзм Камы сыны оЗрэнмэк, диггэтлэ тэЬ-да «у аиэлн -аагелард» тэЬ-лжл еднлмалмдмр. Оида аз Д«“« лашдмрмарш. Ьаннм «Ьажмми^ат    *ЕМ галлыомагаи реал мерспамтммларм а]дыи олмагдыр. Раул ГЭДИМОВ, республиканын эмэкдар елм хадями, профессор, Роишэи AFAJEB, сэлэн, коиститусиз ;
RealCheck