Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4
Previous Edition:

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, January 31, 1992

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - January 31, 1992, Baku, Azerbaijan щХАЛГ ТЭЗЕТИ 31 JAHBAP 1992-чи ИЛ. NS 22 JEHH    РАЮНЛАРЫ „угурлар езумузден асылыдыр _______  —— -    «aitava    sala    имя-    лаолан    кэлиб    бнздэн    тохум    Fa    чая    та< а ■ II Республикамызын хэритэснндэ Jem ра. Joh адларынын кэруниэснндэн чох вахт кечмэЗнб. Эслнндэ, бу ра]онлар уаун иллэр Азэрба]чаныи чографн эразилэри, нгтисадн м?канлары арасында эзунэмэхсус Jep ту-турду. Анчаг тарихн долаДларьш Ьансыи. дасэ киминсэ шылтаглыгы натнчэсиндэ, Ьеч бир эсаслы сэбэб олмадан дякэр ра-Лонлара : бйфлэшдарнлди. Нэтйчэдэ кэад адамларынын онсуз да башдая ашан сосиал-мэ’нэви проблем лэряни бир аз да чохалт-ды Бела бир иш ез адына га]ыдан Го. бустан (Мэрэзэ) paJoHy эЬалисинин дэ «башына кэлди». Мэрэзэ pajoey алтмышын-чы нллэрнн эввэллэриндэ онсуз да идарэсн чох чэтин олан учсуз-бучагсыз Шамахы ра)онуна бирлэшдирилди. Белэликлэ 30-дан чох кэндин мннлэрлэ саки ни кечилмэз нгтисадн.соснал сэдлэрлэ уэбэуз даЗанма лы олду. Тарихэ «Зенидэнгурма» ады ила дахил олан девр бир сыра бэлалары илэ Занашы халгыи Ьэ]атына бэ’зн уяидверэн ]енилик. лэр дэ кэтнрдн. Гобустан, Хызы, Ьачыга. бул вэ Агстафа ра]онларынын статусу бэр- па о лунду. Кулаббас ГэЬрэманов ихтисасча журна-листдир. Кэнди, дат чамаатынын психоло-киЗасыны, ЬэмЗерлнлэриннн хаснЦЬтинн елэ лардан кэлиб бнздэн тохум истэЗирдалэр. Сорушанда ни. бэс ни]© белэ,    сиздэ ни, мэЬсулдарлыг    бнздэн чох- дур? ЧиЗинлэрини чэкирди-лэр. Демэли, hop uiej кагыз узэриндэдир. Тахылчылыг Ье]вандар-лыгын инкишафы учун база дыр.    Тэсэввур един ни, биз Абшеронун, Шамахы- Тярихдэн сэНифэлэр онларын езлэри гэдэр бнлир. Ра]он гэзети нын Ьачыгабулун тэсэрру- n-s-i&Si'EJi-EWS -дгу Strani башчылытыиадэк чэтин haJaT |олу кечиб. Чаван олса да ишиидэ меЬкэмдир, мэс. лэЬэтчилэри Ьэмишэ атсаггаллар, ДунЗакер-мушлэрднр. Jaxnm олар ки, тэзэ ра)онун чэтин ли клэри, бу куну, нерснективн барэдэ онуи взу данышсын: тыб. — Эллинчи иллэрин орта, ларыны Захшы хатырлаЗы. рам. Инди 1 чохларынын За-нындан е’тинасыз етуб-кеч. диЗи бу Мэрэзэ гэсэбэсиндэ Ьэмишэ гэлэбэлик вардьг, чaл-чaFыpыjды. Евлэр телефон л а щды рыл м ыш ды. мэ-дэняЛэт еви, идман ме]дан-часы, хэстэхана, базар ча. маатын ихтиЗарында иди. Ра)онумуз Шамахы^ илэ бирлэшэндэн сонра елэ бил Ьэр ше] елкунлэшди. Бе]у-]ун дэ бе]ук дэрди олур ахы... Кэндлэрлэ элагэ зэ-ифлэди, ]оллар кечилмэз олду, телефонлар сусду. ЭлЬ гэлэм, дили свз тутан гач-ды Бакы]а, ШамахыЗа, Кэн-чэJэ. Инди тэсэввур едир-синизми, биздэ али тэЬсил. ли агроному, зоотехники, игтисадчыны бармагла са]-маг олар. Бир вахтлар белэ вэзифэлэрдэн етру дава ду-шэрди. Нэ Захшы ки, кеч дэ олса баша душдулэр. ра^нун .мустэгиллиЗини езунэ га]. тардылар. — Тэхминэн ил Зарымдыр Гобустан мустэгнл, сэрбэст ра]он кимн фэалиНэт кос. тэрир. СаЗсыз-Ьесабсыз проб, лемлэр, муппсул ишлэр, перспектив ннЗЗэтлэр Зэгин ки, «баш гашымаг» учун эсл «бэЬанэлэрдир». — Сизи баша душдум. элагэдар эн зэрури сосиал-игтисади тэдбирлэр кору-луб. Инамы, чамаатын е'ти-барыны гajтapмышыг. Лах-шы билирик ки, адамлар даЬа За лай дан, бош-бош вэ’д-лэрдэн доЗублар. Онлара созун дузуну дедик. нэЗэ кучумуз чатьфдыса ону да вэ’д етдик. Елэ республика Али Советинэ депутат сечки-лэри заманы да . фикрими ачыг билдирдим. — Инамын га1тарылмасы Ьэлэ хош кузаран деЗил... — Елэдир. Амма бунсуз эли агдан-гараЗа вурмаг да олмур. Биз сыфырдан баш-ла)ырдыг. Она керэ дэ чид-ди ишлэмэли, бутун гуаве-лэри бирлэшдирмэли идик. Илк тэдбиримиз 1200 ишсизи тэсэрруфата чэлб етмэк олду. ЬэрзЗэ кучу чатаны тапшырдыг. Бэрбад кэнд Золларыны саЬмана салдыг. Ра]он мэркэзи илэ учгар кэндлэр арасында автобус. лар ишлэм©jэ башлады. 32 кэндин чэми икисинин cyjy варды. Урэк агрыдан факт-дыр, деЗилми? ЧаЗ Гурбан-чы адланан мэнбэдэн 35 километрлик су * кэмэри чэ-килди. Биз jaлныз борула-ра хэрч гоЗмушуг, галан ишлэрин Ьамысыны ра^н чамааты озу eлэJиб. Ики jepдэ насос стансиЗасы гу-рашдырылмыш, Зедди ¿ер-дэ анбар тикилиб. Лап — Гобустан ЬеЗвандар. лыг, тахылчылыг вэ узум. чу лук pajoHyAyp. Бундан сонра Ьансы саЬэнин кнкн-шафына устунлук вермэк фнкрнндэсняиз? УмумиЦэт-лэ, нгтисадн ]уксэлшшшнз бу саЬэлэрнн Ьансындая да. ha чох асылыдыр? — Ьэрэсинин ез jepn вар. Бизи илк невбэдэ чамаатын, кэнд адамларыньш нечэ фи. кирлэшди]и марагланды-рыр. Онлар езлэри э’ла билирлэр, hoJm экмэк, нечэ бечэрмэк, нэдэн имтина етмэк лазымдыр. Чамаатымыз чан таб кэтнрснн. Лакня буна да бир тэЬэр дознан олар. Бэс соснал вэ нэ’нэвн саЬэлэр? — Ьэмишэ демишик, инди даИа бэркдэн демэк лазымдыр: бутун проблем-лэри кадрлар \)рлл едир Билирснняз, аттестатлы, дип ломлу адамла Jykcw их-тисаслы, сэриштэли кадр арасында /ерлэ-ке] гэдэр фэрг вар. Дерфкк кадр аз-^    ________ дыр, профессионаллар ча- Отэн^ иГ эввэлки илэ    тышмыр. КунаЬкар кимдир? —    взумуз. Сэнэткары, пешэка- ры парта архасында Ьазыр-ламаг лазымдыр. Бнр кэнд мэктэбютдэ мэнэ дедилэр ки, 10 илдэн чох ра)он poti-бэринин, 18 илдэн дэ артыг. умумиЛэтлэ, paJoH мэркэзин-дэн Ьеч бир М. 8. Р9СУЛЗАД9 ХАЛГЫМЫЗЫН АДЫ НАГГЫНДА нисбэтан hop инэкдэн 280 килограм чох суд сагылыб. Бир вахтлар дэб душ-мушду. Биз ДЭ бу «ХЭСТЭ-ликдэн* отушэ билмэдик. Кэнардан чине мал-гара кэ-тирилирди. Созун дузу, ho-мин Ье|ванлар ¿ерли шэраи-тэ чэтин yJryHflamHp. 9зу-муздэ дамазлыг ишини raj-flaja салсаг, чох xejwp ве-рэр. Бунун учун paJoHy му зда имкан вар. Алимлэрнмиздэн чох mej козлэ^ик. Анчаг сон заманлар pajowa кэл. Mfeic, hejeaHAapnapa кемэк етмэк ¿аддан чыхыб. Бизим чамаат дэдэ-бабадан тэрэкэмэ олуб. UlaMaxbiJa бирлэшдирилэн вахт ра]ону-музда 130 мин давар варды. Сонралар бу рэгэм хе]ли «Кенчлик» нэшри]]атын-да Мевсум Эли1евин тэртиб етди]и «Мэммад Эмин Рэ-сулзадэ: Эсримизин ОДаву. шу. Чагдаш Азэрба1чан эдэбиЛаты. Чагдаш АзэрбаЬ чан тарихн» эсэрларини эЬа-тэ едэн кYллиJJaт чапдан чыхмышдыр. Топлунун редак. тору Ариф Ачаловдур. 1990-чы илдэ «Елм» нэшриЛаты. нын чап етди)и М. Э. Рэ-сул задании «Аээрба1чан чумЬуриЛэти» осориндэн сонра бу топлу охучулара лар. Мэн белэ ^занларын «аалары». «Азэрба]чанлы-Jадына салмаг истэ]иром ки, ларын Турки)э}э мурачиэти» Сталнндэн дуз 45 ил эввэл ифадэлэринэ дэ раст кэли-азэрба1чанлы ал им, журна. рик. Он дай бир сэ-лист МэЬэммэд Ата Illah- пифэ сонра иеэ oxyjypyr: cMahHjJo^H HyMaJaHflaHHH узуну кор-MajH6H9p. Амма haMHH адам-лар Ьэфтэ соккиз, мэн дог-гуз фермада, инэклэрин бо-)ур.башындадырлар. Лахшы суд верэн hhoJhh баласына хусуси хидмэт кветэрилир ]емини бол, JepHHH исти елэ-]ирлэр, амма габында бир mej олан ушага rajrbi 1аддан чыхыр. Арабир jyxapH синифлэр-дэ керушлэрим олур, дэрс дэ де}ирэм. Тез-тез инша }аздырырам. Э'лачылара ху- тахтински    1891-чи    илдэ «Наспи» гээетинин сэЬнфэ-лэриндэ «Загафгази1а мусэл-манларыны    нечэ    адлан- дырмалы?» мэгалэсиндэ Ja* зырды ки, «Загафгази]а Ma* Ьэммэдилэринэ ад вермаи MCTdJapoK ахыр эаманларда Гафгазда рус дилиндэ он-лары «татар» адландырмага верил эн вкинчя гириэтли ho- башламышлар. Бу )енили- “■ ~ --------- )и Ьеч бир чэЬэтдэн Japap- лы сармат олмаз. Чунки За. гафгази]а турку илэ мэркэзи гуоерииЗаларьш татары арасында дил, адэт, эхлаг е'ти-барилэ бо)ук фэрг вардыр: Загафгази]а МэЬэммади-лоринин данышдыты дил оаманлы. сэлчуг. азэрба]чан. баш диалектлэринэ бе- ди]]эдир. М. Э. Рэсулэадэ* вин елми, CHjac«, эдэби ирсинин чох аз Ьиссэсини охучуларымыза чатдыра билди)имизи нэзэрэ алсаг, бу куллииатын но гэдэр nij. мэтли олдугуну асанлыгла дэрк едэрик. Китабда Азэр-ба)чан халгынын тарихн, мэ- баглы «PycHja истиласынын хе]ри бу олду ки. азэрба1чанлылар озлэрини ичтимаи бир ву. чуд, хусуси ■ Ma’HOBHjjoT то-хумларьты AauiHjaH бнр 40MWjj3T, jo’HH руслардан aj. ры бир миллэг олдуглары-ны Ьисс eTMoJo башлады лар». О даЬа соира ]азыр ки. «аээрба)чанлыларын... инкя-шафа мергли олдугларыны кестэрмэк учун бу кафи де)илмн ки. илк турк драматургу азэрбаринлы илк турк бэстэкары азэрба]ч1Ж. лы, PycHja турклэри арасында илк гэзет 1*радычы. сы азэрба1чаялы, мэзЬэб узлашмадыгыны илк ола. par ортадан галдыран Jena дани га]наглары илэ баглы лы... баш диалектлэринэ ое-    элифба    ис- олдугча ги>мэтли мулаЬизэ- лунэн турк групуиа мэнсуб.    илк    душунэн    азэр- лэр топланыб. Бир тарихчи ними мэн охучулары М. Э. Рэсулзадэнин халгымызын ады, ja’HH «азэрба!чанлылар» етноними барэсиндэ фик!ф-лори илэ таныш етмок ис-тэрдим. эердэ ислам динини етди)имизэ керэ узун бизи турклэри гор. Бу ^И1 гэбул заманлар садэчэ ола- ики илэ эввэлки cobhJJ9J9 Бу ’иши инди а*1ры-а!ры им-¡par «мусэлман» адланды-чатмаг фикриндэ!ик.    канлы адамлар оз (ЭДунла-1 рырдылар. XIX эср»1 эввэл. Галды узумчулуМ cap- ^    С|Гй)«ГГр«Й- “V" ва аЛК°ГО™ аР0 чата„ы ела)нрш< пpSffi|^кд]н 'сТнр. чГр «1 уздэнираг гэрарла Ьаким дур. Загафгази]а Ьеч дэ фарс де]иллэр. ьу халглар    дил е'тнбарилэ бир-бирлэриндэн фэрглэнир-лэр: туркчэ вэ фарсча та-мамилэ    башга-башгадыр. Загафгазика мусэлманлары-ны азэрба|чанлы, онларын дилиня нсэ A3op6aj4aH дали адландырмаг, дузкуи олар-ды. Тээссуфло rejA етмэк ла-эымдыр ки, М. Э. Рэсулзадэнин эонхин елми ирси ejpa-нилмоди]и, эсэрлэри бир rajfla олараг харичдо чап ба]чаялы, HahajaT. ислам алэмиидэ илк дэфэ чумЬу-риЦэт е'лан едэн дэ азэр-ба{чаялылардыр. ДаЬа сонра о, азэрба]-чанлыларын чар Ьекумэти тэрэфиндэн opAyJa чагы. рылмамасындан    шика Jot едэрэк jaaHp ки. «азэроа]-чаялылар» PycHja истиласы эаманында оскэрлик erMojo мвчбур    олмадыгларындан, эскэрликдэн тамамилэ Moh-рум галмышдылар». Тарихдэн jaxmH мэ’лум- отуз илди тахыл экирди, —„—,    .    .    4——------ . анчаг мэЬсулун узун кор-    азалды.    Саглыг олсун, бир.    суси тэгауд тэ^ин етмишик. мурду. Ун далынча Ьарала-ра кетмирдилэр... Отэн ил адамбашына 1 тондан артыг тахыл болмушук. Бу, о    х<)Шлуру    ва    алкоголизми ара чамааты"8 «a^aiIбир «5«Ф    ^    Ш    асрин^и. ке(нд9рмисэн. Шамахыдан    п1оспе1??ивли саУ-    едан. кезуиу горхудан ча. \т «ХГ*    у^ГТиун ^^^ I««» онилликларинда баш тинликлэри гисмэн ападан ики^и japucH вэ XX эсрин мэсэлэ Ьапында фикирлэри галдырырыг. Ьэлэ чэнилэси эваадлэриндэ, Jo'hh Азэр- бизэ мэ'лум де]илди. Бу ирс ]олларымьгз, тикилэси бина- ^/чанда • капиталист ис- чап едилдикчэ Мэммад Эмин лаоымыз салынасы керпулэ- теЬсал усулунун инкишафы. Рэсулзаддагш халгымызын ”    ' буржуа чэмиJJoTiiHHH тэшэк- ады    w к^л а1рыланда чэми 14 мин Ьек-тар саЬэмиз варды. Отэн ил иеэ 19.200 heicrapa тохум сэпмишик. Ади Ьэгигэтдир ки. тахылчылыг фираванлыгдыр. Hnja биз Ьэр чур имканы-мыз ола-ола УкpaJнaдaн, ^Га-захыстандан тахыл кэтир-moahJkk? Рэгэмлэрин ШИ-ширдилмэсиндэи, 1аландан гачмалы)ыг. Бэрэкэтлэ ojyn олмаз. 1991-чи илдэ hop Дуруб дешумузэ доКэк ки. ?олуна6г^аббилмиш    jaxbiH вахтларда бутун кэнд. пектардан    15 сентнер та- олар. Ра)онун japaHMacbi. лэримиз су илэ тэ мин олу- *ыл kotvi Aaha догрусу, бэрпасы илэ начаг. хыл котурмушук. 30 — 35 сентнер дэн тoплajaн paJoH- кэлирли. перспективли Ьэнин «атасыны JaHAbrpAbi». Вахтилэ 40 мин тон узум верэн paJoH бу ил куч-бэла илэ 8 мин тон мэЬсул Jhf. ды. Лутосла8и]адан шитил алыб плантаси]аларда бэрпа ишлэри KopMojn планлаш-дьгрмышыг. Инди hoMHH олкадэки BSfeHjjoT, шитилин xej.4H баЬалашмасы истэди1и. мизин реаллашмасына Ьэ-лэлик мане олур. Амма ата-лар демиш. чыхма]ан чана умид чохдур. — Иианмырыг, бу ачлы. римиз. савадландырыласы ушагымыз чохдур. Эсас одур ки. биз бу чэтин. лакин ишыглы 1ола гэдэм басмы-шыг. Угурлу олуб-олмамасы езумуздэн асылыдыр. СеЬбэти 1азды: Акиф ЧАББАРЛЫ, «Халг гэзети»ннн мухбирн. _ тапмасы, Руси)а вэ Авропа imoaohhJJothhkh тэ'-енри алтында республикада jeHH ДОВр MaAOHHjJOTHHHH инкишафы вэ бутун бу иг-тисади-ичтимаи. chJech вэ мэдэни амиллэрин узэриндэ азэрба1чанлыларын    бир миллэт ними формалашмасы просесиндэ халгымызын ними муЬум мэсэлэ Ьаггында мэвге)и ашкара чыхыр. Топлунун тэртибчнеи Мевсум Эли]ев«н 1аздыгы кириш мэгалэсиндэн мэ'лум олур ки. Ьэлэ 1914-чу илдэ Моммэд Эмин Рэсулэадэ «Дирилик» журналынын сэ-ЬкКфолэриндэ «Милли дирй-лик» сэрловЬоли баш мэга-лэлэрдэ «мусэлман». «турк» адында да бир JemuiHK баш «татар» ними мухтэлиф Сон иллэрин иткилэри АТА ЮЛУНА ДИКИЛЭН К03Л8Р ШЭРГИН ВЭ ГЭРВИН «ез jAaMPbi Алты а]дыр бу евдэ ачы бнр гэЬэр долашыр. Ана бу гэЬэри уда-уда балаларына ата ¿охлугуну бирчэ ан да олса унутдурмага чалышыр. Амма Ьеч бири бу нткн нлэ разылашмаг истэмир. Илкини иеэ овундурмаг мум-кун де!ил. Алты а)дыр «Атам нэ вахт кэлэчэк?» соргусуна чаваб ала билмир. hej оз-озу илэ данышыр. Ьеч кэс инанмазды ки. уч jaimibi Илкин бир кун езундэн нагыл гурашдыра-чаг. Озу дэ буну елэ Maha-рэтлэ дузуб-гошачаг ки. ha-мыны heJp9TA8 rojanar. Де-J040K ки, бэс билмирсиниз, HiiibiFbi rapa див огурла]ыб, атам да кедиб диви олдуруб ишыгы алыб кэтирсин. ...Илкин бу нагылы hop кун данышыр. hop дэфэ дэ бир аз артырыр. Сорушанда ки, Илкин, нагылын нэ вахт битэчэк? ¿ejap hen вахт, маним нагылым узундур... Аилэлэринэ уз вермиш кэ-дэри «ширин-ширин» нагыл-лашдыран бу ушага ата ит-кисини унутдурмагмы олар?.. Старшина Акиф Экбэров Бе]лэган pajOH Девлэт Авто-мобил Муфэттишл^ивдэ иш-лэ]ирди. Кечэн илин авгус-тунда Кэлбэчэр 1а1лагында ермэни гулдурлары илэ rejpn. бэрабэр flejyiuflo гэИрэманча-сына Ьэлак олуб. Беш ушагы галыб. BejyjyHYH он бир, khhhJhhhh бир |ашы вар. Акиф'ин кичик гардашы Асиф бу иткинин агырлыгын-дан данышыр: — Ьамымызын rajFbicbiHa галарды. ГоЬумчанлы, дост-чанлы, аилэчанлы иди. Гар-даш иткиси Ьамымызы jaH-дырыр. Ушаглары иеэ Ьеч дозмур. Он л ары чох севир-ди. Елэ бил мэЬэббэтинин Ьамысыны бирдэн онлара ве-риб кетмэк HCTajnpflH. Ушаг-лара бу гэдэр Mehp салдыгы-ны ирад тутанда де]эрди: «Олум-итим дунТасыды, бил-мэк олмаз. Сэн аллаЬ инчи-мэ]ин». Акиф ушагларынын ад ку* нунэ эввэлчэдэн Иазырлыг керэрмиш. Худмани мэчлис дузэлдэрмиш. Бе]ук гызы Кулнарэнин дедиклэриндэн: — Бу ил атамын 40 ja-шы тамам олур. Онсуз ад кунуну нечэ кечирэчэ1ик?.. Амма Илкин flejHp ки, о hap кун евимизэ баш чэкир. Биз ]атандан сонра... Бу ушаг инамынын Ьэлэ дэрк елэ1э билмэдиТимиз ha-гигэт олдугуна инана-инана бизэ елэ кэлир ки, Акиф учун Ьэлэ дэ 1991-чи илин августудур. Думанлы, чис-кинли бир даг 11авасыдыр. Акиф душмэнлэ ганлы до-, ]ушлэрдэдир... Кэлбэчэр JaJлaглapынын кезэл чагы иди. Батмагда олан кунэшин бир топа ишыгы Кэнкэрли дэрэсинэ душ-мушду. Суру дэрэнии синэ-синэ 1аТылыб ширин-ширин отлаТырды. Милис ишчилэ-ри кунэвэрдэ да]аныб coh-бэт елэ]ирдилэр. Ев-ешиклэ-риндэн, ehTHja4 ларын дан да-нышырдылар. Баш ле]теяаит Эдалэт Ис-ма1ыловун дедиклэриндэн: — Ьамымыз ев Y4Y» Д»- рыхырдыг. Амма Акифин сез-сейбэти елэ балаларьО-ды. Кичи)инин бир jaшынa аз галмышды. Елэ hej дejиp-ди ки, га]ыдан кими Ьамы-нызы JыFыб бир шад]аналыг гурачагам ки, лап то] кими. Ьэм Чинарэнин ]ашыны, Ьэм дэ саламат га]ытмагымызы ге]д елэ]эрик. 12 август 1991-чи ил. Са-ат 18.20 дэгигэ. Акиф бир ]олдашы илэ невбэни дэ]иш-мэ]э кедир. Кедэндэ де]ир ки, чобан Дэдэш суруну бир аз узаглашдырыб. Ушагы да 1аньшдадыр. Козунуз устун-дэ олсун. Аз кечмир далба-дал уч куллэ сэси ешидир-лэр. Бу. парол иди. Демэк душмэн басгын елэ]иб. — Машына долушдуг. — Эдалэт хатырла]ыр, — суру-чумуз Ариф машыны сур’эт-лэ сурурду. Гаршымыза би-ринчи Акиф чыхды. Чобан Дэдэшэ кемэ1э кедирмиш. Дедим ки, о тэрэф сакит-ликдир, Ьучум бураданды... Онлар ]едди иэфэрди! Чэми уч автоматлары варды. Басгынчылар иеэ 60 нэфэр-дэн чох иди. Ьамысы да му-асир типли автомат вэ пу-лем]отларла силаИлы. Ариф гэфлэтэн машыны суруб узаглашыр. Куман едирлэр ки, Ариф онлары го-]уб кетди, артыг саг галмаг умиди ¿охдур. — Тапанча илэ сэс салыр-дыг ки, елэ билсинлэр чохуг. Амма онлар бизи а]дын ке-рурдулэр. Шэртимиз бу иди ки, ахырынчы куллэни озу-музэ сахла]аг. Ьеч ким эсир душмэмэли иди. Бирдэн машын кетди]и кими дэ га^ытды. Демэ, Ариф гоншу оба]а кемэк кэ-тирмэк учун кедибмиш. Ор-дан Идрис Гурбанов уч авто-матла кэлмишди. О 1гамы-дан тэчрубэли олдугу учун до]ушэ рэЬбэрли]и дэ ез узэ-ринэ котурур. Де]уш кетдикчэ шиддэт-лэнирди. Бир даш да олса ¿ох иди ки, архасына сыгы-ныб долу кими ]аган куллэ-лэрдэн горуна билэсэн. Ьеч кимин саг галмага умиди ]ох иди. Бэлкэ дэ она керэ Ид-рисин биринчи эмри белэ олду: сон куллэни душмэнэ ат-ма]ын' Акифин бир козу елэ ч<£ бан Дэдэшдэ имиш. 10—15 ¿араглынын она тэрэф кет-ди]ини коруб Ьа] салыр. Рев-шэн Намазэли]ев, Элизамин БабаЗев, Елчин БаЗрамов онлары куллэЗэ басыр. Чох чэ-тинликлэ дэ олса чобаны вэ ушагы горуЗа билирлэр. Чобан Дэдэш бэрэни ашыб го-Зунлары дэрэЗэ токур. — Бирдэн ит зинкилтисн ешитдик. Демэли, эмэлли-башлы муЬасирэдэЗмишик. Чадырларымыза од вурмуш-дулар. Ики дэстэЗэ болун- дук. Идрис, Акиф вэ мэн архаЗа сурундук. ДоЗушун гызгын чагында мэним авто-матым сырадан чыхды. Артыг тапанчадан атырдым. Идрис онлардан биринн вурду. Бундан бир аз сонра Акифин сэсини ешитдик: Мэни вурду лар!.. — Куллэни устумузэ елэ чилэЗирдилэр ки, беш аддым лыгда Акифэ тэрэф сурунэ билмирдик, — Идрис хатыр-лаЗыр. — Амма доза билмэ-дим. Елэ биринчи чэЬдимдэ мэни вурдулар. Хе]ли тэрпэ-нэ билмэдим. Куллэ сол би-лэЗимдэн — саатын устундэн дэ]иб овчумдан чыхмышды. ...Кун чохдан батса да ах-шам гаранлыгы душмурду. Азгынлашмыш душмэн артыг муЬасирэни даралдыр-ды. Думай кэлмэсэЗди... Эдалэт' доЗушун сон аны ны белэ хатырлаЗыр: — Лолдашларымдан аралы душмушдум Кор Думай Кэнкэрли дэрэсинэ чокмушду. Лараглыларын мэнэ тэрэф кэлдиЗини керэндэ тапанча-ны синэмэ свЗкэЗиб узу устэ ]ерэ узандым. Бирчэ куллэм галмышды. Бармагым тэтик-дэ иди... Амма думай ону ]ахшы кизлэдэ билди. 15—20 метр- «Ланвар пассионлары»нда говушду •• ^ im 'Шт верди. «Турк» адланмагы- • мыз 20-чи иллэр вэ ЗО.чу иллэрин биринчи Зарысын-да артыг у му ми шэкил ал-мышды. Лакин Ьэмин етно-ним русча «TjypKH». азэр. баЗчанча нсэ садэчэ олараг «турк» 3*зылдыгына коре, рус дилиндэ аоэрбанлыла- Си. Ана до л у турклэриндэн ргли олдуглары козэ чар. пырды, АзэрбаЗчан дилиндэ иеэ козэ чарпмырды. Анчаг 1935-чи илдэ И. Ст-лин Кремлдэ АзэрбаЗчан нума>эндэлэрини гэбул едэр-кэн агроном КремлЗева)а вердиЗи «Сиз АзэрбаЗчан дилини билирсинизми?» су-алындан сонра мэтбуат сэ-Ьифэлэриндэ истэр «турк». истэрсэ «TjypoK» адларынын эвэзинэ «азербаЗджан-тсы», вэ «азэрбаЗчанлы» иш-лэнилди вэ аз бир заманда нэинки советлэр ел коси, бутун дунЗа мэтбуатында «аЗэрбаЗчаялы» е»гноними гэбул едилди. Бу Иадисэдэн 55 илдэн чох кечсэ дэ Зенэ аЗры-аЗры гэлэм саЬиблэри бу дэЗишмэнин Сталин тэрэфиндэн едалмэсинэ исти-надэн онун aneJhHH9 чыхыр. вермиш Рус — Иран муЬа-рибэлэрн (1805 — 1812, 1828 — 1828). истэрсэ дэ ЗХ.- VS*-3p- Крым муЬарибэси (1853— 1856) кедишиндо Гафгазда-кы рус гошунларьвна эн чох кемэк едэн азэрба]чанлы-лардан ибарэт «сувари мусэлман ала )л ары» олмушду. Буна бахма)араг XIX эсрин сонларында чар Ьокумэ-ти азэрбаЗчанлылары рус ордусу сыраларына чагыр-магдан имтина етди. Бунун да нэтичэсиндэ XX эсрин ермэни — азэрбаЗчанлы тог-гушмаларында азэрбаЗчан-лыларьж забитлэри тэк-тэк иди, чэркэзи эскэрлэри нсэ Ьеч Jox иди. Она керэ Дэ М. Э. Рэсулэадэ бир дапа бу мэсэлэЗэ гаЗыдыр, «АзэрбаЗчан халгы», «аэврбаЗчая. лыдар» ифадэлэрини ншлэ-«1918-чи 4 кЗунда Батумда о за- адларла танынмыш бу хал. гы «азэрбаЗчанлы» кими геЗд едирди. Биз М. Э. Рэ-сулзадэнин топлуЗа дахил едилмиш hop уч эсэринин мэтнинн диггетлэ нэвэрдэн кечирдик вэ М. ЭлиЗевш* тамамилэ Ьаглы оддугуна ннандыг. Мэсэлэ чох муЬум ОЛДУ Гуна кара М. Э. Расул.    Ji3b|    ки задании халгымызын ады    „к/»™«    r»t Ьштында фккярлэрнни тысяча да олса охучулара чат? дырмаг истэр дик. 1920-чи илдэ М.' Э. Рэсулэадэ Л а. Ьычда кизлэнан вахт гэлэмэ алдыгы «ЭсримНэин Сн)а. вушу» эсэринии бир ЧОХ С9-Ьифэлэринде дэфэлэрло хал. гымызын адыны «азэрбаЗ-чанлылар» кими вермиш-дир. Мэсэлэн. Ьэмин эсэрин «АзэрбаЗчан Тураида» адланан кичик бир башлыгын. да муэллифин: «АзэрбаЗчан. лыларын езлэрини таны. ил _____ . манкы Османлы Ьенумэтн нумаЗэндэлэри илэ бир my-гавилз имзалаяды вэ бу мугавилэЗэ керэ турк ордусу азэрбаЗчанлы гардашла-рынын кемэ)ннэ кэлди вэ 1918-чи илин сетЗабрывда бирлэшмиш гуввэлэр Бакы-ны гэсбкар эллэрДзн хилас етдилэр» Э. СУМБАТЗАДЭ, академик. 1 Ташапш шщши) ЭласаЬбат Сунбатзадэ «у rejAnpa редахсаМа •лтиуидэя бнр кча кун анвал кандаршпкдя. Ист»]нрдн хм, /юарын 31-дэ - М. Э. Рэсулэадавнн шди олдугу кун даря «¡луясун. Анна тале онун езунэ Ьэмяя кукэ гэдэр Зашамаг нмкаяы вер. мэдн. Бу куя мврЬум академкхяк арзусуку Зерииэ Зетярдяк. Т9РЭГГИ, JOXCA ФИТН9 - ФЭСАД АзэрбаЗчан бэстэкары Аряф МнрзэЗев Шэрг вэ Гэрб мусигисини орнжннал услубда бирлэшднрмэЗэ, j е’чазкар сэнэт нумунэлэрн Заратмага мувэффэг. олмуш-дур. Мугам вэ Гэрбн Авро-па полифоннк муснгисиннн | синтетик    нмпровнзаси J асы лиЗиндэн кечиб кедэн он бир I бэстэкара Ьэм Шэргдэ, Ьэм ермэнидэн Ьеч бири Эдалэти | дэ Гэрбдэ шеЬрэт газаидыр-кермэди. Эдалэт эввэл Акифи ах-тарыр. Tana билмир. Куман enajHp ки, ону Идрис апа-рыб. Лолдашлары нсэ бу вахт башларыны тутуб езлэрини данлаЗырдылар. Елэ билирдилэр Золдашларыны кнров кетурублэр. Эдалэт кечэ саат бирдэ кэлиб чыхыр. БашлаЗырлар Акифи йхтармага. Саат учдэ мышдыр. Онун «И. С. Ба-хын хатирэеннэ орган сим*. фоииЗасы» эсэря шов иглимин вэ ики довруи — Шэрг нн-тибаЬы вэ барокко зэманэ-синнн импровязэ еннте-знвдэн Заранмышдыр. Мэш-hyp Москва органчы-сы Александр Фнсе]ски-ннн ифасында вала Зазыл-мыш бу эсер дунЗанын эн при мусиги иэшриЗатлары. тапырлар. Демэ о, деЗуш са-1 нын (ДБШ, АлмашЗа, Фраи китлэшэн кими сон кучунэ гэдэр сурунубмуш. Она керэ дэ нэ Идрис, кэ дэ Эдалэт ону тапа билмэ]и6. ...БеЗлэганда Акифин адына кучэ гоЗулуб. Евинин За* рымчыг галмыш тикинтиси апарылыр. Ьамы онун Ьунэ-риндэн. геЗрэтиндэн данышыр. Кун-кундэн нагылла-шыр. эфсанэлэшир. Амма бутун бунлгшдан Илкин хэбэрсиздир. Дун]анын Захшы-Заманыны Ьэлэ баша душмэЗэн бачысы Чинарэнин ата Золуна дикилэн дупдуру кезлэринэ баха-баха атасы 11аггында нагыл данышыр. Битиб-тукбнмэЗэв, кундэн кунэ эфсанэлэшэн бир емур Ьаггында улви бир нагыл... АЗагыны Зерэ бэрк бас Илкин бала, тэпэрли беЗу! Атан торпагымызын азадлы-гы угрунда гурбан кетди. Онун деЗушдуЗу даглардан ¿агы аЗагы кэсилэчэк. Он да сэн дэ Кэнкэрли дэрэсинэ зи-Зарэтэ кедэреэн. О ганлы де-3ушун шаЬиди олмуш Зерлэ-рэ. Бэлкэ дэ бу нагылын онда бйтэчэк... Фнрудян Р9СУЛОВ, ВаЬяд ИМАНОВ. »«Халг гэзетр»ннн мухбир-лэрн. са, ИталиЗа, 1апояиЗа) ката логларыиа салынмышдыр. Москвада ЗашаЗан бэстэ-кар иатэмля Занвар куййэ-риндэ Бакыда олмуш, онун ]еин эсэри — БэхтнЗар Ва-Ьабзадэннн сезлэрннэ хор, орган, солист, охучу вэ оркестр учун «Данвар пасснон-лары» (мэрсяЗэлэри) кои-серватори]аяыи консерт сало-нуяда сэслэнмжшднр. Эсэри днрнжор Далчыи Адыко-зэловун рэЬбэлиЗи алтында АзэрбаЗчан Девлэт симфо-ник оркестри, Девлэт хор ка-пелласы вэ мэшЬур ханэядэ Агахан АбдуллаЗев, каман-чачалаи Эдалэт Вэзиров ифа етмкшлэр. Бэстэкарлф елэ Ьэмин эрэ-фэдэ корушдук. — Москвада ганлы 20 Занвар Ьадисэлэриндэн хэ-бэр тутанда сарсылдым, — де)э о кунлэри хатырлады, — дэЬшэтли чинаЗэти зеЬ-ним. эглим Ьеч чур кэсдирэ бнлмирдн. Бу. азадлыг угрунда мубаризэЗэ 1^лхмыш халгын сэсинин батырылмасы иди. СэЬэриси Москвада АзэрбаЗчанын даими нумй-ЗэндэлиЗинин бинасы гаршы-сына е'тираз митингинэ топ-лашдыг. Бах онда Ьшфизэм-дэ Ьансыса бир матэм мело-диЗасы сэслэнмэЗэ башлады. Уч-дерд кун эрзиндэ кэлэчэк эсэрин ескизлэрини Ьа-зырладым. Ганлы Ьадисэлэ-ри даЬа дэриндэн дуЗмаг. Ьисс етмэк учун БакыЗа кэл-мэли ндим. ...ШэЬэримизи Ьеч вахт белэ кэдэрли, матэмлн кер-мэмишдим. Халг дэЬшэтли фэлакэтэ дучар олмушду. ШэЬидлэр хиЗабанында кер-дуклэрим сезэ кэлмир. Мэзарлардан биринин За‘ ньгада эЗлэшмиш ананын сеЬ-бэти санки ичэрими аловлан-дырды. ХиЗабана иеэ инсан ахыны кэлирди. Уму ми дэрд халгы бирлэшдирмишди. МэЬз онда сез вердим ки, шэЬидлэрин хатирэеннэ мусиги бэстэлэЗэчэЗэм. — Пассяон жанрында бяэ-дэ внднЗэдэк Ьеч бнр эсэр ЗазылмаЗыб? — Бу бир нов бизим мэр-сиЗэлэрин Авропа формасы-дыр. Пассион — алманларын дани муснгисиннн эн'энэви милли жанрыдыр. Белэ сэЬ-нэлэшдармэлэр Ьэлэ эсрин орталарында килеэлэрдэ, меЗданларда халг кутлэлэри-нин иштиракы илэ нумаЗиш етдирилирда. Дикэр тэрэфдэн у шаг л ы-гым Лэнкэраида. ГубаДа. Бакыда кечяб. О вахтлар ди-ни мэрасимлэрдэ ешнтдаЗим агы ларын бе- Сон иллэрин тэчрубэси кестэрир ки. бэшэри инкишафын умуми истигамэти ке-ниш, Ьэртэрэфли. Ьэгиги демократии чэ. миЗЗэтэ дотру тушланыб. Лашадыгымыз вэ артыг сона чатмагда олан XX эердэ чэ-pojaH еден Ьадисэлэрин мэгзи до буну кестэрир. Мараглыдыр ки, АзэрбаЗчанын милли мустэгиллиЗи идеЗасыны ирэли сурэнлэр бу глобал умумбэшэри истигамэти вахтын. да кермуш, бутун ичтимаи-сиЗаси вэ эмэ-ли фэалиЗЗэтлэриндэ ону эсас кетурмуш-лэр. АзэрбаЗчанда илк демократии чум-hypHjJaT дэ бу зэминдэ Зарадылмышдыр. Ланин демократии тэфэккур вэ ЬэЗат тэрзи заман-заман узун эерлэрин мутлэ-rHjJeT идарэ-усулу вэ душунчэ тэрзи илэ гаршытаршыЗа дурмалы, елум-дирим му. бернээси апармалы олмушдур. Бу вуруш жди дэ давам едир. Ьэгиги демсикратиЗанын илкин шэртлэ-рнндэн бири мэтбуат азаддыгыдыр, чэ-MHjjoTfla фикир мухтэлифлиЗжэ. ишкузар тэнгидэ саглам, гэрозеиз мунасибэтдир. Ьэмин Ke*|>H3J«T дэ бирдэн-бирэ ¿аранмыр. Бунун учун дэ тарихи тэчрубоЗэ ehTHjan дуЗулур. шэраит тэлэб олунур. Бу ба-хымдан мэтбуат тарихимиздэ ибрэтамиз сэЬнфэлэр аз деЗил. Бу кун анадан олма-сынын 108 или тамам олан М. 9. Рэсул-заденин «Иршад» гээетинин илк немрэ-лэриндэн бнтжнлэ лэоч олунмуш «Мевчи-би-Ье Ьэли проблемлэрэ тохунулур, «фикирлэрин тог-гушмасьждан нифаг, фасад» салмаг учун деЗил. «Ьэгнгэт». сэадэт вэ тэрэгти» jo-луна чыхмаг, «мнллэтин тэрэггисн учун» ястяфадэ етмэк зэрурэти ге)д олэт Шярмэммэд hYCEJ ». МОВЧИБИ - ЬЕЛРЭТ Бу бэндами Зухарыда Заз-дыгым унван илэ сэрлевЬэ-лэндирмэЗим «Иршад» гэзе-тинин интишарында ешитда-]им мухтэлиф фикирлэрдэн нашиднр. Ьэнуз (Ьэлэ) «Ир. шад» гэзети алэми интиба’э (нэшрэ) гэдэм басмамыш шэЬэрдэ бэ’зи эчаиб вэ гэ-риб (тээччублу) фикирлэр девран едирдилэр ки. Kyja «Иршад» зуЬур едареэ шэ-Ьэри.мнзэ нифаг. икитнрэлик душэчэкдир. Ьэмин фикир саЬиблэрн ез сэЬалэрини буна мэбниЗя (эсасон) — ис-бат едирдилэр ки. бир Зерда. бир шэЬэрдэ ики гээет олур. са, бир мэмлэкэтдэ Ьекм. дари-мутлэг олдугу кими шнгаг (икитнрэлик) вэ нифаг бируз едэчэкдар. Нэ кесиф тэсэввур. иэ хим (ваЬимэли) фикир! Гээетэяия мутоэддуд (чохса1лы) ол-магынданмы нифаг чы-xap?t. Дог руду р. гээетлэр ара-сында Ьэр бир вахт Ьэр мэрсиЗэлэр JYK тэ'еярини Зарадычылыгы^ , —-    - MY6ahlica( МЫН JeT^H^K ^epwa hHC^    днлэ „убариза олур. етдим. Бу эсэрдэ 1эроин вэ i «    ^    1Я. Щарпш квз    Гры    хаичар ва тапаича да- AaaptejKM шэ>шдлэрииэ а 1    0J1MaJbl6- eycawmeJiL. демэк истэмишэм.    эфнар (фикир тоггушмасы) В. 93ИЗАГАОГЛУ. 1 мубаряэеЗи-тэсэввурдэн ибарэт дир вэ бу тоггушма вэ вурушма гэбиЬ (чиркни) ол-ма)ыб бэлкэ эи кезэл вэ мустэЬсэн (хошакэлэн) му-бариээ тэригидар. Мусади-меЗи-эфкардан баригеЗи-Ьэ-гигэт (пэгигэт шимшэЗи) ЧЫ-хартмышлар! Гээетэиин те’-дадына (саЗына) сэдд rojHH эшхаслар (шэхелэр) ja кэрек гэзетэни мэнфээтдэн хали билсинлэр вэ Заиикн ¿етмиш мин мусэлман эЬаляси олан бир шэЬэрдэ ики деЗил. он-ларча гээетэ яэшрииэ Ьим-мет елэсянлэр. Эчэба, иэ учун кэрек гээет чох олдугча нифаг артсыя, бэр*экс (эксяяэ) олараг гэ-эетэлэр вэ рузиамэлэрин чохлугу Ьосби (сэбэби) илэ иттяфаг. иттиЬад артыб, ин-caHHjjdT, barraeHjJoT, мадэ-HHjjor тэрэггя етмэлвднр. Буна интибаты (нэшр етмэк имканы) олан миллэтлэрин Ьалы шаЬиди-ашкардыр. ШэЬэримиздэ бир гээетэ гундан «Иршад»ын зуЬуру мэтлуби-тэбии (тэбии истэ-нилэн) олмазмы? • Фикримгчэ thajBT» илэ «Иршад» сутунларында Зек дакэрннэ интигад (тэнгид) бэидлэри Зазылыр нсэ Ьэ-ркфлэр будур нифаг эламэт-, лэри — де]э чыгырачаглар. Лакин xejp! Бу тэкгидлэр Ьэркиз Зарамаз, эдавэтэн-киэ олмаЗыб. бэлкэ Ьэгигэти меЗдана чыхармаг учун бнр асан Joa. бир мустэгим баш Золдур. EJ «ЬэЗат»чылар! Вэли «Иршад»чы! Ьэр кэсдэ иэ негсан, нэ ej6 вар иеэ. она ajna фаш едан, таинки о е]б^ дэн. о негсандан тэмиз ол-суилар. Миллэтин еЬтиЗачлары-яы. дэрдлэрини нэзэри-тэигиддэн кечириб она а]на олун! Тэнгиддан эл чэкмэ-Зиниз. Чунки тэнгнденз Ьеч бир сэнэт. Ьеч .бнр миллэт тэрэпги етмэмиш-дар. Кестэрин ки. фикир-лэрЬн тоЛушмасындан ни- Иэшр едилэркэя миллэт». -фаг. фэсад деЗил. Ьэгнгэт, мизэ «ЬэЗат» багышлаяды. сэадэт вэ тэрэгги чыхар! М. 9. Р9СУЛЗАДЭ, «Иршад», 9 Занвар 1906. д1*1%>ф « МЧВ/Ш* «Г    м ■ Il I    li «Ьэ!ат» оландан сонра «Ир-шаА* (дотру Зол кветэрон) лазымеЗи-мэдэняЗЗэт олду. » ;
RealCheck