Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.17+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, January 28, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.17+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - January 28, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ » j*hbap 1MÍ"“ И>’4~Н!" ТАМАМИЛЭ ИЛК ЬдРБИ АТТАШЕМИЗ Лзюб1|ш Республнкасы ЕА-вын Низами адына Эдэ. 6hJJ«t Инетатутуюр! емэк-даты Асиф    Рустэм ли 50.дэи чох елми-иублнсис. тик мэгалэнин муэллифн. днр.    М. Э. Рэсулзадэнин «АзэрбаЗчан    чум hypHj Jara» вэ Ч. Чаббарлынын «Бу ha-гагэтднр кв..> китаблары овун зэЬмэтн cajacHHAa шпыг узу кармушдур. Онун мэхфи архявлэрдэ. ки навбэти чалышмасынын мэЬсулуну — «Илк Ьэрбн атташемнз» магалэсиии дарч едирик. О. АзэрбаЗчан Ьокумэти рэЬбэрлнЗннэ квндэрмэ)э Ьазырладыгы шифрлэнмнш телеграмын матнини имзала. маздан эввал бир даЬа оху. В: «26 феврал 1919-чу ил. ахфи. Баш назирэ, харичи ишлэр назирииэ. ...Тифлис радиостаясЩа-сы муттафнг девлэтлэрин мнсси|асы тарэфиядан Ьэбс едилмиш ШаумЗан вэ дикар Ьэрбн асирлэрин да)ишди. рнлмэсилэ а л ага дар Ьаш. тэрхавдав Соколовув адыиа (керунур сенатордур) вурул. муш радиотелеграм тутмуш-дур. Телеграм бу сезларлэ гуртарыр: «Бакыда тезликлэ керушэнэдэк!» 26 Бакы комиссарынрн вэ онларын лидери С. Шаум-Занын «куллалэнмэси» хэбэ-риндэн беш а] сонра элдэ олу-нав радиотелеграм эн азы тээччуб догурурду. Подполковник Мэммэд бэЗ (бэ’зи сэнэдлэрдэ Мэммэд Гасым бэ] — А. Р.) Эл^ев телеграмын Бакыда шубЬэ алтына душмэмэси учун ону езу тэк имзаламады. Эввэла, она кврэ ки. Курчустан Республикасынын Ьвкумэти Занында АээрбаЗчанын Ьэрби атташеси вэзифэсинин ич-расы она чэми 10 кун иди ки, тапшырылмышды. Дикэр тэрэфдэн, бу тапшырыг Ьэр-би иавирли]«н Баш Гэрар-каЬы. АээрбаЗчанын Тиф-лисдэки дипломатик нумаЗэн-дэлиЗинин эмрилэ рэсми-лэшдирилмэмишди. Одур ки. Мэммэд бэj мэхфи теле-грамы БакыЗа кондэрмэздэн оввол Азэрба^нын Курт чуставдакы сэфири МаЬам-мэд Лусиф бэЗ Чэфэрова апарды. , * • * Подполковник Мэммэд 6э1 ЬусеЗн бэЛ оглу Эли-¿ев АзэрбаЗчан Республи. касьшын ил к Ьэрби атташеси тэ^ин олуванадэк чэтин вэ мараглы Ьэ)ат Золу кеч-мишди. О, 1882-чи илдэ (бир сыра сан ад л эре эсасэн 1883-чу илдэ) гадим Кэн-чэ шэЬэриндэ зиЗалы аилэ-синдэ дунЗаЗа кез ачмышды. Атасы ЬусеЗн бэЛ ЭлиЗев шэЬэр идарэсиндэ дэфтэрхана мирзэси ишлэмиш, совет деврундэ исэ ]ервлчэн олмуш. 1926-чы илдэ вэфат етмишди. Мэммэд бэЗ илк тзЬсилини Кэнчо шэЬэр сэккизиллик мэктэбиндэ ал. мышды. О. бураны 1898-чи илдэ битирдикдэн сонра мусабигэ Золу илэ Тифлис, дэки £р гурулушу технику-муна дахил олмуш. уч ил-лик тэЬсилнни 1902-чи ил-дэ баша вурараг ]ерелчэн их. тисасына ЗиЗэлэнмишди. Ла-кин Ьэ1ат гаЗнаЗырды вэ орта тэЬсил 20 ^шлы кэнчи гане едэ билмэзди. Одур ки, Мэммэд бэЗ Петербург шэ. Ьэринэ К>ла душур вэ 1902-чи илдэ орадакы Али Ьэрби ТопографиЗа мэктэбинэ дахил олур. ТэЬсил иллэриндэ М. Эли}ев деврунун танын-мыш    топографчы-алими В. В. Витковекинин (1856 — 1924) тэлэбэси олмушдур. О, 1905-чи илдэ Ьэмин мэк-тэбдэ топограф-кеодезчи ихтисасына )и>элэнэрэк Пе; тербург топографии план-лашдырма идарэсинин Ьэрби топографлар корпусуна ишэ кендэрилмишди. При. балтикада, Финланди)ада, Шимали Манчури)ада, Гродно, Волын, Ки}ев губерни-)аларында топографик план- лашдырма ишлэри керэн Мэммэд бэ] топладыгы мате-риаллар эсасында Зени хэ. ритэлэр тэртиб етмишди. М. ЭлЩев 1908-чи илдэ Тифлисе Гафгаз Ьэрби то. пографи)а ше’бэсинэ квндэ-рилир. Аз ваЗстда тэчрубэли топограф-кеодезчи ними та-нынан Мэммэд бэЗ 1913-чу илдэ мэшЬур астроном-кеодезчи П. Н. КремлЗаков-ла бирликдэ кеодези)а акс-педиси)асынын тэркибиндэ безнал хал г сэрЬэд комисси-Засынын сэрэнчамына е’зам олунмуш, Арарат (Агры-даг) дагларындан башлаЗа-раг Иран керфээи саЬиллэ-риндэн Месопотами)а1а гэ-дэр учбучаглар шэбэкэси гурмушду. Тригонометрии мэнтэгэлэр арасындакы сэк-киз мин километрлик чэтин )оллары бэ’зэн пи]ада вэ дэ-вэ карванлары илэ кетмэк лазым кэлирди. О заман учун бэ]ук елми вэ тэчру-би эЬэми^этэ малик олан бу иши eкcпeдиcиJa 1914-чу илдэ баша чатдырды. Тиф-лиеэ. эввэлки иш >еринв га. ¿ыдан Мэммэд бэ1 ЭлиJeв Азэрба^чан Республикасынын 1918-чи нл 28 ма) та-рихли истдалал бэJaннaмэcи-ни бурада гаршылады. За-гафгази)анын • М|устэгил рес. публикалара а}рылмасы муш. тэрэк идарэ вэ муэссисэлэрин сутутуну сур'этлэндирди. Лэгв олунмуш Загафгази)а Ьэрби-топографи)а ше'бэ-синин милли кадрлары эса. сында Азэрба]чан Ьэрби на-зирли)инин Ьэрби топагра-фи)а шэ’бэси )аранды вэ Мэммэд ба) Эли]ев тэшки. латын рэиси тэ’)ин едилди. Кэнч подполковникин тэш. килатчылыг бачарыгы, иш-кузарлыгы. а)дын вэ мэн-тигли мулаЬизэлэри онун потенсиал имканларындан хэбэр верирди вэ бу кефи]-]этлэр Ьэрби назирли)ин )уксэк рутбэли рэЬбэрлэри-нин дипгэтиндан )а|ынма-мышды. Одур ки, Тифлис. дэ Азарба)чан дипломатик нума)эндэли)и 1анында Ьэр би атташелик )арадыларкэн онун рэЬбэрли]инэ М. Эли. )евин намизэдли1и jeкдил-ликлэ бэ)энилди. Ьэрби на. эирли)ин 1919-чу ил 26 март тарихли 147 немрэли эм. риндэ )азылмышды:    «Азэр- ба]чан Республикасынын Курчустан Республнкасы Ьекумэтн ]аиындакы днпло-матнк мжсси|асыяа Ьэрби атташе вэзифэениэ подполковник Мэммэд бэ! Элн]ев тэ’)ин олунур вэ о, умуми эсаслар узрэ Баш ГэраркаЬ рэясинэ табедир». Эмри Аээр&ичан Респуб-ликасыкын Ьэрби назири, артиллери)а кенералы Сэ-мэд бэ] МеЬмандаров вэ )е-ничэ Баш ГЭрарка^ рэиси тэ^ин олунмуш кенерал-ле). 1теиаят Мэммэд ба^ Сулке-)евич имзаламышлар. Ьэрби атташе л и>ин илк двфэ мэЬз Курчустанда ачылмасы*вэ бура}а подполковник М. Эли)евин тэ'1ин олунмасы тэсадуфи де)илди. Мустагил Азэрба)чан Республикасынын Гэрб девлэт-лэри илэ ¿аранмагда олан чохсаЬэли игтисади элагэ-лэри Курчустан —- Гара дэ-низ васитэсилэ Ьэ>ата ке-чирилэчэкди. М. Эли)евин Аээрба)чан Ордусу учун кадр Ьазырлы-гында да хидмэтлэри эвэз-сиздир. О, Ьэрби назирли)э кендэрди)и рапортлардан бириндэ Тифлис шэЬэриндэ Азэрба^чан Ордусу учун Ьэрби тэЛарэчи вэ радисте, леграфчы ихтисаслары узрэ мутэхэссис Ьазырлама. гьт мумкунлу^ундэн вэ бу барэдэ )ерли органларла ра-зылыга кэлди)индэн сэз ачырды. Чох «ечмир ки, Баш ГэраркаЬ рэиси М. Сулке)евичин вэ ротмистр X. Худавердовун имзаладыг-лары мэктубла 19 нэфэр кэнч М .Эли>евин сэрэнчамына кендэрилир. 1 и)ун 1919-чу ил тарихли бу мэк-тубун мэзмунундан бэлли олур ки, кендэрилэнлэрдэн 10 нэфэр эскэрин радиоте-леграфчы. 9 нэфэр кичик забитин исэ Ьэрби тэДОарэчи пешэсинэ )и1элэнмэси тевси|э едилмишдир. Тифлис Авиа-си)а Мэктэбинин илк аээр-ба]чанлы тэлэбэлэри 1-чи Чаваншир пи)ада ала1ынын подпоручики Эли)ев, прапорщики Гарасаров. З-чу Кэнчэ пи1ада ала1ынын прапорщики Ьэсэнзадэ, 2-чи Бакы пи!ада ала1ынын прапоршиклэри Дадашов, Кэнчинскн. Мустафа)ев вэ 1-чи артиллер^а бригада-сы«дан ШаЬэадэ Гачар иди. Ьэрби атташелик бу кэнчлэри ]емэк, )атаг вэ тэгаудлэ тэ’мин едирди. Уч-а>лыг курслардан сонра тэЬсиллэрини угурла баша вурмуш кэнч Ьэрби тэ^арэ-чилэрин илк групуну Азэр-ба)чанын Тифлисдэки дип- ломатик нума)эндэси Фарис 6eJ Вэкилов вэ Ьэрби атташе Мэммэд 6dJ Элн>ев тэн. тэнэ илэ республиканын милли орду су на ]ола салмыш-лар. Ьэрби назир С. МеЬмандаров бу КЭНЧ T9jJap84H-лэрин бачарыгына вэ шу. чаэтинэ кувэнэрэк 1919-чу ил сент)абрын 14-дэ Азар-ба!чан Ордусунда илк авиа-си]а дэстэсини ]аратмаг Ьаггында эмр верди. Бу эмрдэн бир aj эввэл исэ на. зирли]ин 370 немрэли гэра-ры илэ подпоручик Хан Эф-шар Те1мурчин Орду Али ГэраркаЬынын баш идарэси. не Ьэрби T9jjapo4H ихтиса-сы узрэ ишэ гэбул едил-мишди. Экэр 1916-чы илдэ 16 немрэли «Ил)а Му-рометс» тэЛарэсиндэ Неман угрунда flejyuwapKH бирии-дэ Ьэлак олмуш вэ илк азэрба1чанлы тэ)1арэчи ад. ландырылан поручик Фэр-рух Га)ыбовун Петербург-дакы 3 иллик топчулуг мэк-тэбини битирди)ини вэ ес-линде пилот Jox, артилле-pHja забити олдугуну нэзэ-рэ алсаг илк азэрба)чанлы Ьэрби тэЛарэчи ихтисасы-' на )и)элэнэн Хан Эфшар TeJ-мурчинин олдугуну JarHH едэрик. Орду учун радиотеле. графчы кадрларын Ьазыр. ланмасында да Мэммэд бэ) Эли1евин хидмэтлэри хусу-«силэ бв]укдур. МэЬз милли радиотелеграфчыларын сэ’-)и вэ бачарыгы са>эсиндэ Азэрба)чан Ьекумэтинин AYHja девлэтлэри илэ мун-тэзэм элагэ сахламасы, рес. публикада илк телеграф акентли1инин 1арадылмасы мумкун олмушдур. Ихтисас-лы Ьэрби кадрларын Ьазыр. ланмасында. девлэтчилик эн’эвэлэринкн тэшэккулун-дэ М. Эли)евин диггэтэла-Jht BMdjH унудулмады. Ьэрби назнр С. МеЬмандаровун эмри илэ она полковник Ьэрби рутбэси верилди. Чох тээссуф ки, A3ap6aj-чанын Тифлисдэки Ьэрби атташели1инин фэали1)эти узун сурмэди. Полковник Мэммэд 6aJ ЭлиЗевин 1920-чи ил 26 апрел тарихли 15 немрэли    эмри    сонун- чу олду. Бе)нэлхалг суб-)ектэ    чеврилмиш    мус- тэгил Азэрба1чаи Респуб-ликасыны XI Гызыл Орду Ьиссэлэрн ишгал етдилэр. Тифлисдэки дипломатик ну-маЗэндэлин, Ьэрби атташе-лиЗимиз ез фэалиЗЗэтини да. Зендырды. Мэммэд бэ] Эли. Зевни ]авэри подпоручик Э. Эскэров Тифлисдэн Влади. гафгаза кедэркэн ермэнилэ. рин доносу илэ ма^ын 17-дэ «ЧК» тэрэфиндэн Ьэбс олун. ду. Чох кечмэди ки. XI Гызыл Орду Курчустаны да тутду вэ хусуси ше’бэиин рэиси (со|«ралар АээрбаЗчан «ЧКа^сынын садри) В. А. Панкратовун кестэриши илэ Мэммэд бэЗ Эли)ев Ьэбс едилди. Элэскэр Эскэров 1922-чи илдэ Заздыгы «Азэр-баЗчан фачиэси» мемуарын* да хатырлаЗырды ки, сабиг рэисим полковник М. ЭлиЗев мэнэ % мэслэЬэт кэрурду ки. лазым кэлеэ. кеЬнэ дост-лары вэ )олдашлары хилас етмэк учун Ьэрби хидмэтдэ галым. Иш елэ кэтирди ки, Э. Эскэровун езу достларын кемэЗи илэ 82 кунлук Ьэбс-дэн а зад едилди вэ Азер-баЗчан Халг Ьэрби Дэниз Комиссарлыгында хидмэтэ башлады. О. республикадан кэнарда Ьэбс едилмиш Азэр-баЗчан Ьэрбчилэринин эфвн илэ элагэдар Э. Ь. ГараЗе-внн эмр вермэсинэ наил атду. Бу эмрлэ Курчустанда Ьэбсханаларда Затаи 276 эскэр вэ 32 забит, о чумлэдэн, Мэммэд бэЗ ЭлиЗев азад. лыга чыхды. Мэммэд бэЗ 10 аЗ ©лум Ьенму алтында Затдыгы эзаблы. ишкэнчэли Ьэбс ха на ЬэЗатындан сонра Тифлисдэки мэнзилинэ, Зо-луну кезлэЗэн севимли гызларынын — Тамара вэ ЛеЗланын, аилэсинин. гар-дашы ЧаЬаякирин керушунэ тэлэсирди. Севинчли анларын лэззэтини уроЗинчэ дуЗма. га мачал тапмамыш ону Вату мда АзэрбаЗчан ССР-ин консулу тэ'Зин етдилэр. Лакни консуллуг елэ .Ьамин иллэр лэгв олунду вэ М. ЭлиЗев БакьОа чагырылды. О. АзэрбаЗчдН Ордусу рэЬ-ОэрлиЗинин. шэдеэн Э. Ь. ГараЗевин эмрилэ Баш Гэ-раркаЬын Ьэрби топографи-За шв бзеи рэисинин муави. ни, сонра исэ Зеничэ Зара-дылмыш Ьэрби топографи-За мэктэбинин рэиси кими фэалиЗЗэтэ башлады. 1921 — 1925-чи иллэрдэ Ьэрби то-пографиЗа саЬэсиндэ чалы-шан сабнг Ьэрби атташе елми.педагожи саЬэЗэ даЬа чох меЗл едир, милли му-тэхэссислэрин Ьазырланма-сына урэкдэн чан Зандырыр-ды. 1925-чи илдэ орду дан тэрхис олундугдан сонра Бакы Университетиндэ Ьарри топографиЗа вэ ал и кеоде-зиЗа узрэ муЬазирэлэр оху-муш, Агамалыоглу адына )ер гурулушу техникумунда директор олмуш, сэнаЗе инс-титутунда кеодезиЗа ка-федрасына рэЬбэрлик етмиш, Ьэмин тэЬсил очагында тэд-рис Ьиссэси узрэ проректор ишлэмишднр. Аээрба>1ан дилиндэ илк дэфэ «КеодезиЗа» дэрслиЗини 1928-чи илдэ Мэммэд бэЗ ЭлиЗев Ьа. зырламышды.' Сэмэрэли ел. ми-педагожи фэали33этини нэзэрэ алараг али аттеста-cHja комиссиЗасы 1931-чи илдэ она профессор ады вер-мишдир. М. ЭлиЗевин ики. чилдлик «КеодезиЗа», ики-чилдлик «КеодезиЗа тэч-рубэлэри*. «КеодезиЗа вэ топографик рэемхэтт» вэ башга китаблары мутэхэссис-лэрин фикринчэ бу кун дэ ahaMHjjoTjiH дэрс вэсаитлэ-ри са]ыла билэр. Мэммэд бэЗ тэкчэ Бакыда деЗил. е’зам олундуг>’ Москва, Ленинград. КиЗев. Харков, Тифлис шэЬэрлэриндэ дэ кеодезиЗа, топографиЗа ел_ минин сирлэрини кэнч му-тэхэссислэрэ    еЗрэдирди. Алимин елми-педагожи фэа-лиЗЗэтинин эн raj нар чагын-да бир сыра Ьэмкарлары кими ону да penpeccMja Ьаг. лады. Гара кабус кими шэ.; Ьэри долашан чэллад 6yj-ругчулары 1937-чи илин октЗабрында, сэна/е иж:ти-тутунун аудиториЗасында муЬазирэ охуЗаркэн профессор Мэммэд бэЗ ЭлиЗеви га-марладылар. Эввэлчэ элеЗЬи. нэ эн’энэви иттиЬам ирэли сурдулэр: «тэлэбэлэр apa-сын да антисовет тэблига-тына керэ Ьэбс олунмуш. дур». Бу барэдэ профессор Халфиндэн донос да «алый, ды». Лакин НКВД-ja Ьэр шеЗ мэ’лум иди. Мэммэд 6ajHH гардашы ЧаЬанкир бэЗ ЭлиЗевин кун-дэлиЗиндэн: «21 март 1938. чи ил. Прокурорлугда Тама. paja (Мэммэд бэЗнн гызына — А. Р.) де)нблэр кя, ата-нын иши бурада JoxAyp вэ бнзэ квндэрнлмэЗэчэхдвр. Кечмиш мусават полковин. кя, Ьэрбн атташе, профессор ЭлиЗевя таныЗырыг.* Бела иши али мэЬкэмэ jox, НКВД Ьэлл едир». Асиф РУСТЭМЛИ, Низами адына ЭдэбнЗЗат Ииститутунун елми иш. чиси. ^ АзэрбаЗчан Демократах Республикасынын илк Ьэрби атташеси Мэммэд бэЗ ЭлиЗ**-^ортада). НАХЧЫВАН ХЭБЭРЛЭРИ ИРАН КОНСУЛЛУГУ АЧЫЛАЧАГДЫР Иран Ислам Республикасынын АзэрбаЗчан Респуб-ликасындакы дипломатик иумаЗэндэлиЗкнин эмэкдаш-лары — нумаЗэндэлиЗин би-ринчи< катиби МеЬди Аббас ПаЗдар. икинчи катиби Jy-сиф Корди вэ Бакыда даи-ми фэалиЗЗэт кестэрэн Иран китаблары сэркисинин директору Сэмэд Бэшэри Нахчы-ваида олмушлар.    , Нахчыван Мухтар Рео-публикасы Али Мэчлисинин сэдри ЬеЗдэр .ЭлиЗев онлары гэбул етмкшдир. СэЬбэт замены гонаглар демншлэр ки, Нахчыван эЬалисинин сон вахтлар чэкдиЗи чэтинлик. лэри И рам да билир вэ Ара-зын бу таЗындакы гардаш-лара Ьэр чур кемэк етмэЗэ Ьазырдырлар. Асландуз-дэн кечэн автомобил Золу-Вачиб    м нун тезликлэ ачылмасы, Иран эразисиндэн кечмэк-лэ Нахчываны Азэрба)ча. нын галан Ьиссэси илэ бирлэшдирэн дэмир Золу. иун, Ьабелэ електрик хэтти. нин вэ газ кэмэринин чэ-килмэси лузуму ге}д едилмишдир. СеЬбэт заманы Нахчы-ванда Иран Ислам Респуб-ликасы вэ Тэбриздэ Нахчыван Мухтар Республнкасы консуллугларынын Зарадыл. масы Ьапгында разылыг элдэ олу»мушдур. Бу мэсэлэ-ни Захын вахтларда дипломатик Золла Ьэлл етмэк нэ-зэрдэ тутулмушдур. ГАРДАШЛЫГ 1 АР ДЫМЫ Сон бир Ьэфтэ эрзиндэ Иран Ислам Республика-с ындан Нахчывана Зардым магсэди илэ мин тон нар-тоф кендэрилмишдир. Бу мэЬсулун ахырымчы Ьиссэ- сини Иран Гьгрмьгзы АЗ пара ЧэмиЗЗэгинда нумаЗэндэла ри чатдырмьпплар. Онлар 4 ири електрик кенератсру. 500 бухары да кэтирмиш. даЬа 500 бухары кендэрэ. чэклэрини вэ'д етмишлэр. Иран Гырмызы А3па(!>а ЧэмиЗЗэти сэдринин сэлаЬиЗ-Зэтли нумаЗэндэси ЭЬмэд РэфиЗев демищдир ки, биз гардашларымызын сыхынты чэкмэлэрннэ биканэ тала билмэрик. НэЗэ еЬтиЗачыныз олдугуну еЗрэниб сизэ Земе лазыми Зардым кветэрэчэ- *лк Нахчыван Мухтар Рес. публикасы Али Мэчлисинин рэЬбэрлиЗи Зардым учун иранлы достлара тэшэккур етмищдир. (Азэрияформ бу хэбэрлэ-ри Нахчыван Мухтар Рес-публихасы Али Мэчлиси мэтбуат мэркэзинин мэ*. луматлары эсасында Ьазыр лам ышдьгр). СН-БН-ЕН-нн РЭ’Л СОРГУСУ JEHH Ф8НН: ИСЛАМШYHACJIЫГ Милли мустагиллиЗэ дог-ру аддымлар атдыгымыз бир заманда али мактэбдэ вч-тимаи-фэлеэфи фэнлэрин, о чумлэдэн исламшунаслы-гын тадрисн вэ тадгиги хусуси актуаллыг -кэсб едир. Бун дан втру исэ Ьэр шеЗдэм эввэл, Зуксэк тэфэккур, милли мэнлик шууру. сэриигга илэ Ьазырланмыш дэрс прог-рамы, дэрслик вэ Зуксэк их-тисаслы милли кадрлар ла-зымдвр. Республикамызда белэ кадрлар кифаЗэт гэдэр олмаса да, Ьэр Ьалда вар. Бес бу истигамэтдэ нэ иш керулур? Чалышдыгымыз кафедра бир нечэ ил эввэл «елми-атеизгммн тарихи вэ но-зэриЗЗэсн» адланырды. Заман ын. ЬэЗатын талэби илэ кафедра «фэлеэфэ тарихи вэ диногу наслы». тэдрис едилен фэнн исэ «Динин, ^азадфикирлиЗки тарихи вэ нэзэриЗЗэсн» адландырыл-ды. Амма Ьэм кафедранын. Ьем дэ тэдрис едилэн фэн-нии ады республикамызын милли, эрази вэ дикэр спе. сифик хусуснЗЗэтлэринэ уЗ-гун кэлмэдиЗивдэн онун ма-ЬнЗЗэтинн квклу сурэтдэ деЗяшмэЗя герара алдыг. Бу мэгсэдлэ мухтэлиф ун-ваылара, е чумлэдэн Санкт-Петербург Дэвлэт У ниве р-снеетннэ мурачиэт етдик. Орада мэшЬур шэргшунас-исламшуяас И. J. Крачковски хусуси асламшунаслыг нэк. тэби Заратмыщдыр. Универ-ситетлэрин шэргшунаслыг факултэлери учун тввсиЗэ олунан «Исламшунаслыг» курсу нун    програмларыны алдыг. Ондан вэ дикэр му-вафиг програмлардан За-радычы шэкилдэ истифадэ едэрэк республикамызын али мэктэблэриндэ «Исламшунаслыг» фаннинин тадри-си учун милли прогр&м Ьа-зырладыг. Ьэмин програмда ашагыдакы мевзуларын тэдриси нэзэрдэ тутулмушдур:    исламшунаслыгын та рихи вэ нэзэриЗЗэсинин предмет и, ислам сосиал-ичтимаи Ьадисэдир. Мэ’нэви мэдэ-ниЗЗэт системиндэ исда-мын Зери вэ ролу, исламын меЗдана кэлди)и коикрет та- Кшэраит, онун Азэр-нда ЗаЗылмасы, ислам фэлсэфэсинин эСЬс истига-мэтлэри, АзэрбаЗчанда мэ’нэви мэданнЗЗэт тарихиндэ азадфикирлиЗин Зери вэ ролу, чамиЗЗэтдэ дини эгида вэ вичдан азадлыгы пробле-ми вэ с. Ьэр бир мевзу му-вафиг програмлара бвлун-мушдур. Мэсэлэн, дврдунчу мевзу]а ислам дининин меЗдана кэлмэсинин конкрет шгпгмаи-тарихя шэраити вэ онун идеЗа мэнбэлэри, МэЬэммэд пеКамбэр ислам дииянж банисядир, ислам те’лиминкн, аЗинчилиЗянин хусусиЗЗэтлэри, Гур’ан. еЬ-иамлар, Ьадисэлэр. шэрнэт кими мэсэлэлэр дахил едил. мишдир. Лери кэлмишкэн. бэ’зи таклифлэр ирэли сурмэк ис-тэрдим. Эввэла, М. Э. Рэ-сулзадэ адына Бакы Дэвлэт Мккверсигетин|дэ фэалиЗЗэтэ башла|эн фэлеэфэ ше’бэси-ни а)рыча факултэЗэ чевир-мак олар. Икинчиси, университет нездиндэ али мэк-тадлэрарасы шэргшунаслыг кафедрасы Зарадыла билэр. Уч^шчусу, республикамызда умумтэЬсил вэ орта ихтисас али мэктэблэриндэ исламшунаслыг фаннинин тэдрис едилмэси барэдэ душунмэк лазымдыр. Бунлар .учуй лазыми им-кан вэ шэраит дэ вардыр. Шэкндэ БДУлун филиалы тэшкил олунуб. Республикамызын, о чумлэдэн универ-ситетин взунун Лахын вэ Орта Шэрглэ, хусусилэ Турков, Иран, Пакистан вэ дикэр ислам дэвлэт л эри илэ элагэлэри меЬкэмлэнир. Эн башлычасы, «Дини агидэ азадлыгы вэ дини тэшкилат. лар ЬагНмнда» ганун лаЗи-Ьэси Ьазырланыб. Бурада тэЬсил системимиздэ исламшунаслыгын тэдриси дэ наоэКГгЖнов, М. Э. Рэсулзадэ адына Бакы Дэвлэт У ниве ренте-тиния фэлеэфэ тарихи вэ диншунасдыг кафедрасы-иын профессору, фэлеэфэ елмлэри доктору.ЭЛЧЭЗАИРДЭ ЬЭБСЛЭР АссошиеЗтед Пресс Акент-лиЗинин мухбири Элчэзаир паЗтахтындан хэбэр вермиш-дир ки, Элчэзаирдэ Ислам Гуртулуш ЧэбЬэсинин ли-дерлэринин вэ тэрэфдарла-рьгнын Ьэбси давам едир. Базар куну Ислам Гуртулуш ЧэбЬэсинин бурада |а-Зылмыш бэЗанатында деЗи-лир ки, чэбЬэнин рэЬбэр-лиЗинэ вэ онун фэалларына гаршы Зенэддилмиш бу Ьу-чумдан эсас мэгсэд халгы вэ ордуну элкэдэ вэтэндаш муЬарибэсинэ чэлб етмэк-дир. Франса телевизиЗасы хэбэр вермишдир ки, Элчэ-заирдэки вэзиЗЗэт заЬирэн сакит кэруисэ дэ, дахилэн шиддэтли . мубаризэ кедир. Бу, эн эввэл, Ислам Гуртулуш ЧэбЬэсинин рэЬбэр-лиЗиндэки вэзиЗ>этэ аиддир. Бун дан элавэ, Милли Азад-лыг ЧэбЬэси ПартиЗасы Мэр-кэзи Комитэсинин паЗтахт-да кечирилэн пленумунда елкэнин Зени лидери МэЬэммэд Будиафын тэрэфдарлары вэ элеЗЬдарлары арасында парчалаима кедэчэЗи еЬти-мал олунур.    ' Франсанын ТФ-1 програ-мынын апарычысы Элчэза-ирдэки Ьэбслэр барэдэ хэ-бэри шэрЬ едэрэк демиоадир ки, кэрунур, ЬакимиЗЗэт ор-ганлары Ислам Гуртулуш ЧэбЬэсини «бога билэчэк-лэр^. Лакин бундан сонра нэ олачагы мэ’лум деЗилдир. Олкэдэ гануни Золла Ьаки-миЗЗэтэ кэлэ билэчэк нуфуз-лу вэ мутэшэнкил бир си->аси гуввэ Зохдур. «Антенн-2» телевизиЗа програмы хэбэр вермишдир ки, базар куну Элчэоаирии Али Дэвлэт Шурасы эсас мэгсэди ишеизликлэ мубари-зэдэи ибар^т олан игтисади вслаЬатлар програмы Ьазыр-ландыгыны е’лан етмишдир. Америкамын Си-Ен-Бн телевизиЗа ширкэтинкн си. фариош илэ Москва тэдги-гат мэркэзинин Занварын орталарында аплрдыгы ич-тимаи pa’J соргусунун мэ’-луматы тэсдиг едир ки. РусиЗа Президенти Борис Лелтсинин пэивэтэнлэри арасында нуфузу кэскин сурэтдэ азалыр. Pa'j соргусунун ЗаЗылмыш Зекунлары-на керэ, русиЗалыларын Залныз 19 фаизи ез ичра Ьа. кимиЗЗэти башчысыньш фэалиЗЗэтини «Захшы», 3 фаизи исэ «э’ла» ги)мэтлэн дирир. Рэ’Зи сорушуланла. рьгн 47 фаизи Лелтсинин ишине «ортабаб», 21 фаизи исэ «пис» гиЗмэт вермишдир. Си-Ен-Ен телевизиЗа ширкэтннин фикринчэ. «Ру. сиЗа Презвдентинин бу дэ-рэчэ нуфуздан душмэси кечмиш ССРИ-нин бу эн беЗук республикасынын игтисади вэзиЗЗэтинин пислэшмэси илэ изаЬ олунур». Си-Ен-Ен ге]д едир ки. Борис Лелтсинин нуфуздан душдуЗу бир заманда кечмиш ССРИ Президенти Михаил Горбачовун сиЗаси мев-гелэри меЬкэмлэнир. Мэсэлэн. рэ’З соргусунун мэ’лу-матына керэ. русиЗалыларын 47 фаизи мэпз Горбачову ез президенти кермэк истэ-Зир, 30 фаизи исэ экс фи. кирдэ олдугуну билдирир. УкраЗнада тэдгигатын иш-тиракчыларынын 43 фаизи кечмиш Совет презвдентинин гаЗытмасына тэрэфдар олдугуну билдирмишдир. Газахыстанда исэ рэ’Зк со- рушуланларын 53 фаизи Горбачовун президентлиЗи-нэ тэрэфдар чыхмышдыр. Бу заман pa'J со{и*усунда иштирак едэн газахларын Залныз 17 фаизи бу фэрзиЗ-Зэнин вз\т*у белэ рэдд етмишдир. Кечмиш Совет Иттифа-гынын эн беЗук ре с публика л ары олан PycHja, УкраЗна вэ Газахыстанда кечирил-миш ичтимаи pa’j соргу-сунда тегр»к5эн 3 мин адам иштирак етмишдир. Pa'j соргусунун Зекунлары Ьзмчи. иин тэсдиг едир ки, адам-лар Зени дэвлэт чеврили. ши ола билэчэЗини истисна ет. мирлэр. ТелевизиЗа шир. кэти билдирир ки, Ьадисэ-лэрин белэ инкишафьшдан дапа чох тэшвиш эсасэн рус-лар арасындадыр. Рэ’Зи сорушулан русиЗалыларын 39 фаизи белэ куман етди-Зини билдирмишдир ки. эн ]ахын вахтларда rnJaM баш вера билэр. РусиЗа, УкраЗна вэ Газа. хыстан сакинлэринин эксэ-pajara чари илдэ онларын haJaT шэраитинин Захшы-лаша билэчэЗи барэдэ бэд-бин фикирдадирлэр. РусиЗалыларын 79 фаизи де-мишдир ки, 1992-чи ил онлар учун икинчи дунЗа му-Ьарибэсиндэн бэри эн агыр ил олачагдыр. УкраЗнада рэ’З сорту су ишткракчыла. рынын 83 фаизи демишдир ни. бу ил онларын ЬэЗат шэраити даЬа да пислэшэ-чэкдир. Газахыстанда исэ рэ’З соргусунда иштирак едэнлэрин 69 фаизи бу фи-кирдэдир. МУДИРЛЭРИ ИШДЭН .HHJ0 ЧЫХАРТДЫЛАР БаЬалыг, гытлыг, ачлыг бу адаиларын Ьеч Задыиа душмур. Варлы олдугларыяы да кизлэтмирлэр. Уюаила-ры: Краснодар вилаЗэта, «Аркадн» фнрмасы... нын иэЬсудлары — муаенр дэблн аЗаггабылар^дэрк ма мулатлары, ке|имлэр чохлу кэдир кэтирир. Аувсмомлар-дан, тнчврэт севдэлэпмэлэрг «чаи сонра дэбдэбэли башвет-лэр кечнрмэк ади Ьалдыр. Москваяын эзундэи белэ бу зиЗафэтлэрэ мусигнчнлэр дэ’вэт олунур. ...Санкт-петербурглу гадыньш бинэсиб талеЗишш даЬа бир куну аЗылтма мэнтэгэсиждэ башланыр. Дезулмэз ЬэЗат шэраити тэбмэпш зэрнф мэхлугяарыны чох тез оэдбннлашдирнр. By иши *•    * сыблыгыя эзабыны чаныядан чыхармаг учуй ме]ляяи арат- шушэениэ саланлардан бнридшр.__ ...Белэчэ, кими кефдэн кчир, ЯД Ж© (Ш экил л эр РИТА-мыи фотохроижиасыидшадыр). Бу кунлэрдэ Газахыстан паЗтахтынын бир сыра эр-заг магазаларынын коллек-тивлэри сэЬар ишэ кэлэр-кэн мудирлэрини кабинет-лзриндэ кэрмэдилэр. Тича-рэтдэ лазыми гаЗда Заратмаг учун Алма-Ата ШэЬэр Ич-раиЗЗэ Комитэсиндэ тэшкил олунмуш февгэл’адэ комис-сиЗанын гэрары илэ Ьэмин мудирлэр бир кун эввэл ишдэн азад едилмишдилэр. Бир сыра директорлар вэ мудирлэр исэ 1,5 — 2,5 мни манат чэримэ олун-мушлар Мэсэлэ бурасындадыр ки. Занварын 6-дан е’тибарэн республикада гиЗмэтлэрин сэрбэстлэшдирилмэсини Ал. л|а-Атанын бир чох е’мал муэссисэлэри вэ магазалары инЬисарчы амирлик тэтбиг едилмэсинэ рэсми нчазэ кими гиЗмэглэндирмишлэр. Нэтичэдэ эрзаг мэЬсуллары-нын энсэриБэтинин гиЗмэ. ти квзлэнилдиЗинин эксинэ олараг 3 — 4 дэфэ деЗил. 10 — 15 дэфэ вэ да На чох баЬалашмышдыр. Бу исэ нэинки мал дев^жЦэсинин азалмасына. Ьэм дэ мадла-рын алычылар тэрэфиндэн кутлэви шэкилдэ боЗкот едилмэси нэтичэсиндэ мэЬ-сулларын хараб олмасына. «инЬисарчы л арын» ганун-суз Ьэрэкэтлэривдэн шэ-Ьэр сакинлэринин Ьэдсиз наразылыгына кэтириб чы-хармышдыр. Одур ки, Ал. ма-Атанын ЬакимиЗЗэт орган, лары истеЬлак база рында хошакэлмэз вэзиЗЗэта ДУ-зэлтмэк учуй тэ’чили сурэт- дэ сэрт инзибати тэдбирлэр Kep.MaJa мэчбур олмушлар. Верки инспексиЗасы эрзаг мэЬсулларынын реал дэ. Зэриндэн элавэ алычылар. дан гопарылмьпи бутун пуллары муэссисэлэрйн вэ магазаларьж Ьесабларын-дан силиб шэЬэр сакинлэринин сосиал мудафиэсинэ )енэлдир. Верки инспежги-]асы иишилэри демншлэр ки , чэримэ олунмуш кол. лективлэрин Ьеч бири Ьэлэ-лик буна е'тираз етмэмиш. дир. Белэликлэ, там эсасла демэк олар ки. Газахыстан паЗтахтында ги)мэтлэрин артырылмасы мэсэлэсивдэ азгынлыг шуурлу сурэтдэ Зол верилмиш типик егоиэм тэзаЬурудур. Онуи гаршы. сыны Залныз эсл базар му-насибэтлэринин тэ’сирли шэкилдэ тэтбнги Ьесабына алмаг мумкундур. Бу муна сибэтлэр исэ эрзаг мэЬсулларынын алтернатив ис. теЬсалчылары вэ сатычылары тэрэфиндэн рэгабэтэ эсас-ланмалыдыр. JepH кэлмишкэн деЗэк ки, Алма-Атада Ьэмин просес башланмыш дыр. Тичарэт саЬэлэринин тэхминэн 10 фанзини сов-хозлара, колхозлара вэ е'мал «гуэссясэлэринэ, вермэк гэ. papa алынмышдыр. Онлар ез мэЬсулларыны васи-тэчилэр олмадам сатачаг-лар. Н5Я Í ;
RealCheck