Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, January 15, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - January 15, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ* 15 1АНВАР 1992-чн ИЛ. № 10 АЗЭРБАЛАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫН НАЗИРЛЭР КАБИНЕТИНДЭ Шчац Республикасы-рлэр Кабинеты рес-публнкада вал]ута фондлары }арадылмасы системнни тэк-миллэшдирмэк во Ьэмин фондлардан эсасэн игтиеа-ди]]атын сабитлэшдирилмэ-си, сосиал-игтисади проблем* ларнн Ьэлл олунмасы, харичи базарда >рэгабэт ra6miHj-¿этинэ малик мэЬсул бурах-магдан етру муэссисэлэрин ве тэшйилатларын истеЬсал структурларыньш инкишаф етдирилмэси вэ кенишлэнди-рилмэси учун истифадэ ет-мэк М9ГС9ДИ илэ «1992-чи илда A39p6aj4aH Республика-сывда BanJyTa фондлары ja-радылмасы Ьаггында» гэрар габул етмишдир. Гарара yJryH олараг вал-Jyia а]ырмалары норматив-лари ашагыдакы асас прин-сиплар узрэ MyeJjBH едилир: BaлJyтa aJыpмaлapы нор* мативлари амтээнин эламэти-на кара муэ^энлатдирилир: ejHH эмтаэ (иш В9 Ja хидмэт) учун ваЬид норматив фэали]-JaT кестэрнр; Вутун вaлjyтa невлэри уз-ра ваЬид норматив MyaJJaH олунур. A3ap6aJsaH Республикасын-да ихрач учун истеЬсал едил-миш мэЬсулларын тэчЬизат-чысы олан муэссисэлэр, бир-ликлер вэ тэшкилатлар мул. khJJbt формаларындан, ида-ра мэнсу<ВДэтиндэн асылы oлмajapaг 1992-чи илда эм-тааларин, ишларин вэ хид-матлэрин ихрачындан элдэ едилан мэдахили MyajJaH едилмиш а]ырма дэрэчэлэ-ринэ yJryH олараг ез валюта фондларына кечирирлэр. AJbipMa .дарэчэлэри эмэ-лиJJaтлapын Ьэ]ата кечирил-мэси методларындан (мустэ-гил шэкилдэ, jaxyA васитэ-чилэрин KOMajH илэ) вэ баг-лашмаларын характериндэн асылы олма)араг бутун эм-тээлэр, ишлэр вэ хидмэтлэр барасиндэ ихрач aMaaajJaT-ларына тэтбиг едилир. Ихрач мэЬсулу тэчЬизат-чыларынын вэ идхал мэЬсу-лу алычыларынын, муэссисэлэрин вэ тэшкилатларын, Ьа-бела харичи муштэрилэрин харичи вал)ута илэ едэди]и вэ харичи вал)ута илэ дашы-ма, сыгорта вэ експедиси)а хэрчлэрини чыхдыгдан сонра галан вэсаит дэмир Joa, дэ-низ, Ьава, автомооил вэ naj HornnJJaTbi муэссисэ вэ тэш-килатларынын, сыгорта вэ експедитор муэссисэ. вэ тэш- килатларынын eaajyTa мэда-хилини тэшкил едир. Муэссисэлэр, нэгли)^ат, сыгорта вэ експедитор тэш-килатлары бу гэрар эсасын* да MyajJaH олунмуш а)ырма нормативлэри узрэ оз валюта фондларыны )аратдыгдан сонра ихрачдан элдэ олунмуш галан вал)ута мэдахи-линин 95 фаизини коммерси-ja мэзеннэси узрэ Ьекмэн республиканын вал)ута фон-дуна вэ 5 фаизини мувафиг jepan ичра ЪакимиДОэти ор-ганларынын вал)ута фондларына сатырлар. Республика муэссисэлэри-нин ихрача мал кендэрилмэ-сини чохалтМага марагыны артырмаг мэгсэди илэ MyaJ-)эн едилсин ки, 1992-чи ил-дэ муэссисэлэр муэ^эн олунмуш ихрач нормаларындан вэ тапшырыгларындан, рес-публикаларарасы мэЬсул кен-дэрилмэси узрэ мугавилэ eh-дэликлэриндэн элавэ харичэ кендэрилэн бутун мэЬсулун мэдахилинин 70 фаизини ез вал]ута фондларына кечирирлэр. BaajyTa вэсаитинин галан Ьиссэси манатла едэнилмэк шэрти илэ KOMMepcnJa мэ-зэннэси узрэ мувафиг олараг 25 фаиз вэ 5 фаиз Ьэч-миндэ республиканын вэ Jep-ли ичра haKHMHjj9TH орган-ларынын валюта фондларына сатылыр. Муэссисэлэрлэ jyxapbi тэшкилатлар, васитэчи муэссисэлэр арасында вал]ута фондларынын ]енидэн белуш-дурулмэси саЬэсиндэ гаршы-лыглы мунасибэтлэр кенул-лулук, мугавилэ эсасында гу-рулур. Эмтээлэрин (ишлэрин, хид-мэтлэрин) ихрачындан элдэ олунан eaajyTa мэдахилинин зэрури Ьиссэсинин MyaJjaH едилмиш нормативлэр узрэ республиканын вал)ута фон-дуна Лерли ичра haKHMHjJa-ти органларынын вал)ута фондларына дэгиг, дузкун вэ вахтында кечирилмэси учун бутун hyryrH вэ мадди мэс'-ули^эт муэссисэлэрин вэ тэшкилатларын узэринэ ду-шур. * ♦ * Назирлэр Кабинетинин гэ-рары илэ Нефтгазмаш кон-сернинин Димитров адына заводу эмэк коллективинин тэклифи илэ Гарадаг машын-rajbipMa заводу адландырыл-мышдыр. * * * Азэрба)чан Республикасы- нын Назирлэр Кабинета колхоз вэ совхозларын эмэк ко л л е кТив л э ринин, Ьабелэ бир сыра ра)онларьш ичра Ьакими]]эти органларынын хаЬишлэрини нэзэрэ алараг ез гэрары илэ ашагыдакы колхоз вэ совхозларын ады-ны дэ)ишмишдир: — Дгдам ра)онунда Ленин адына колхоз Ш. РэЬи-мов адына колхоз, Партийный XXII гурулта)ы адына совхоз «Шайбабалы» совхозу; — Агстафа ра)онунда «Москва» совхозу «Дузгыш-лаг» совхозу, «Искра» совхозу И, Абдуллаев адына совхоз. Парт^анын XXII гурул-та)ы адына совхоз «ГараЬэ-сэнли» совхозу вэ Гара)азы хэзлик Ье1ванлар «совхозу «Гара)азы» совхозу; — Билэсувар ра^нунда «Коммунизм )олу» колхозу кенерал М. Эсэдов адына колхоз. «Окт)абр» колхозу И. Га)ыбов адына колхоз; — Гах ра)онунда Крупска- адына колхоз «Алмалы» колхозу, Киров адына колхоз «Илису» колхозу, 26 Ба кы комиссары адына колхоз «Сарыбаш» колхозу, Ку^ы-шев адына колхоз «Тасма-лы» колхозу, «Укра)на» колхозу «Зэ1эм» колхозу, «Ок-т)абр» колхозу «Гум» колхозу. «Илич ^лу» колхозу «Лэ-кит» колхооу; — Губа ра)онунда совхой-гехникум кенерал М. Эсэдов адына совхоз; — Лэнкэран ра)онунда «Коммунизм» совхозу С. Ьу* се)нов адына совхоз; — Масаллы ра)онунда Парти)анын XXIV гурулта)ы-адына совхоз «Сэрчувар» совхозу, «Правда» колхозу Г. Эмирасланов адына колхоз; — Огуз ра)онунда Калинин адына колхоз «Синчан» колхозу, «Комсомол» колхозу «Хачмаз» колхозу, «28 Апрел» колхозу «Гумлаг» колхозу. «1 МаЛ» колхозу «Ширванлы» колхозу, Ленин адына колхоз «Туран» колхозу. «Руси)а» колхозу «ШаЪдаг» колхозу, «Коммунизм» колхозу «Халхал» колхозу; — Дэвэчи ра)онунда Ленин адына совхоз Низами адына совхоз. Ку)бышев адына совхоз «Шабран» совхозу, «Совет Конституси)асы» совхозу «Азэрба)чан» совхозу адландырылмышдыр. Актуал свЬбат СИМСИ M3A3HMJJ3T милли najAraTAHP Си]аси мэдэниЛэт ичтийаи Ьаднсэ олан cHjacaraH тэ-биэти нлэ шэртлэннр. О езундэ уч унсурун — шуурун, сн1асэтнн вэ мэдэниЛэтан эламэтлэринн бирлэшднрнр. Си1аси мэдэнн|]эт сн]аси шуурла (cHjacH бнлнклэр, кв-рушлэр, тэсэввурлэр, инам вэ с.) вэ адамларын соснал-си1асн фэалнЛэти нлэ сых вэЬдэтдэ олур. Бунунла Ja-нашы CHjacH мэдэняЛэт тэкчэ CHjacH мэнафелэря яэ сн-jacH мунаснбэтлэрн flejw, Ьэм дэ сн)аси ннамы вэ фэал сосиал-ся]ася фэалн))этн езундэ экс етдирнр. Бу мэ на-да CHjacH мэдэянЛэт CHjacH шуура ннсбэтэн даЬа кеннш анла]ышдыр. -ЭДЭБИШТ ТЭДРИСИ: МЕТОДОЛОКИЛА ДЭЛШДИРИЛМЭЛИДИР Снрр де!ил ки, мевчуд 9fla6HjJaTH дэрсликлэримиз-дэн ихтисас муэллимлэрими-зин чоху наразыдыр. Сэбэ-би алимлэрин, мутэхэссис-лэрин. му®ЛЛИМЛ9Рин вэ ва‘ лиде]нлэрин бир гисминэ aj-дындырса да, эксэри))эт ha-мии дэрсликлэрин дэрЬал дэ)ишдирилмэсини тэлэб едир. Лени дэрслик japaTMar, онун нэшри исэ чох да садэ мэсэлэ де)ил. Илк невбэдэ aJpH-ajpbi си-нифлэрдэ эдэбиЛатдан нэ)и вэ нечэ eJpaTMaK суалына чаваб верэн програм сэнэди Ьазырланмалыдыр. Белэ бир прог^мын )арадылмасы алим вэ мутэхэссисларими. зин еЬдэсинэ душур. Онлар ичтнмаи-си)аси чэрэ)анларын «дурулмасыны» кезлэ)ирлэр ки. эдэби])аты невбэти дэфэ Нансы «...измин» MeerejHH-дэн балаларымыза тэгдим ет-синлэр. Орта мэктэблэримиз-дэ тэдрис иши исэ ез ахары илэ кедир. 9Aa6HjJaT фэнни 1986-чы илдэ чап олунмуш, 1991-чи ил август ги1амын-дан сонра гисмэн дэ)ишик-лик эсасында гуввэдэ олан кеЬнэ програмла кечилир. Ьэ-мин програмда верилэн нэ-зэри истигамэт вэ бу исти-гамэтэ у]гун мэзмун Иазыр-кы тэлэблэрэ чаваб вермир. Чунки орада эдэби^ат JaxHH кечмишин тэфэккур тэрзинэ yJryH олараг идеоложи си л ah, васитэ кими сэчи))элэндири-лир. Мэ'лум мэсэлэдир ки, бутун тарихи деврлэр учун мэг-бул cajHnanar Japыдычылыг методу тапмаг ге]ри-мумкун-дур. Сосиализм реализми дэ 1990-чы иллэрин aflaoHjJaTH- нын тэЬлил ме^арына чеври-лэ билмэз. Демэли, мевчуд програмда совет эдэбиПаты узрэ мевзуларын эксэри))эти бу кун ез девруну кечирди-)индэн онларла видалашма-лы)ыг. Совет деврундэки Иэр бир бэдии эсэрин сосиализм реализми методуна у)гунлаш-дырылараг сун’и пафосла тэЪлил олунмасы инди артыг кулунч сэслэнир. Бунунла белэ сеЪбэт 70 илдэн артыг бир девр эрзиндэ )аранан бутун эсэрлэрдэн имтина ет-мэкдэн кетмир. Узун иллэр эдэбиПатымы-зын програм вэ дэрсликлэри-ни )азанлара кеЬнэ фикирлэ-риндэн эл чэкмэк о гэдэр дэ асан де)ил. Бир сыра эсэр-лэри програмда сахламаг чэИ-ди ону кестэрди ки, бу саИэ-дэки ^ шуур суверенлик .вэ мустэгиллик арзула]ан хал-гымызьш шуурундан кери га-лыр. Лахшы ки, Иэлледичи аддымы 1енэ дэ эдэбиПат му-эллимлэри атдылар. Онлар кеЬнэ тэфэккур© эсасланан мевзулардан имтина етдилэр. Нэтичэдэ эдэби))ат програ-мына }ени дэ)ишикликлэр едилди. Лакин Ьэмин дэ)и-шикликлэрин фэлсэфи эсасы кестэрилмэди. О чумлэдэн, сосиализм реализми 1арады-чылыг методунун елми-мэн-тиги тэИлили верилмэди. Методист алимлэримизин бир фикри илэ ге)д-шэртсиз шэрикик ки, методолок^а проблемлэрини илк невбэдэ филологлар муэ))энлэшдир-мэлидирлэр. ЭдэбиJjaт тарих. чилэринин фикирлэри исэ Иэ. лэлик барышдырычы сэчи))э дашы)ыр. Онлар нэтичэ е’ти-барилэ Ьэр бир сэнэткарын эввэлки га)дада е)рэдилмэси-нэ вэ бу заман онларын Ja- CHjacH MdAdHHjjdT адамларын cocnan-cHjacH фэалк)-JaTHHHH hajaTa кечирилмэси-нин MyajJaH усулу, Ьэм дэ НЭТИЧЭСИ КИМИ C94Hjj3a9HMp. Бу просесдэ бизи эЬатэ едэн кврчэклик дэ]ишдирилир, муэ^эн сэрвэтлэр Japaдылыp, инсанын езу инкишаф едир вэ тэкмиллэшир. CHjacH мэ- радычылыгынын зидди])этли д0ниJjэт инсанын сосиал-си чэЬэтлэринин ачыг-ашкар | jaci! фэаллыгынын caeHjjacH ^эстэрилмэсинэ тэрэфдар олурлар. Белэ чыхьф ки, эдэ-би)]ат кимлэринсэ дуз вэ сзЪв эмэллэрини eJpэтмэк учун имиш. Бу )ол тэфтиш joлy-дур. Тэфтишчиликсэ горхулу усулдур. KepYHДYJY кими, кечид деврунун проблемлэрини эв-вэлдэн керэ билмэмишик. Ус-тэлик бир ил дэ кечикмишик вэ индики кундэ дэ эдэбиЛатдан орта мэктэб курсуну хал-гын милли шуурунун умуми мэнзэрэсинэ ]ахынлашдыр-маг вэ милли шууру эдэби-естетик чэбЬэлэрдэн инкишаф етдирмэк учун консеп-си)амыз ¿охдур. Бу да Jeни )араначаг эдэбиJJaт дэрслик-лэринин истифадэ]э верилэ-чэк куну биздэн узаглашды-рыр Бу кун эдэби просеслэрин инкишафы сэнэткарларымы-зы чидди шэкилдэ душундур-ду) у кими орта мэктэбдэ эдэ-биЛат тэдриси Ъамыны бир о гэдэр нараЬат едир. Кез лэмэ мевге]и тутмаг, ичти-маи-си)аси чэpэjaнлapын са битлэшэчэjини душунмэк невбэти сэ!1в ола билэр. Она керэ дэ бутун эдэби, ичти май, педагожи гуввэлэри сэ-фэрбэрли]э алмаг, эдэб^]а-тын тэдриси илэ баглы би зи нараЬат едэн фикирлэрин музакирэсини кечириб ]екун-лашдырмаг, эдэбиЛатын орта мэктэбдэ нечэ тэдрнс олу начагыны гэрарлашдырмаг лазымдыр. Энвэр ИМАНОВ,* педагожи елмлэр намизэди БАЛЛЫ ЬЕСАБАТ ВЕРИР Кечид деврундэ республика мыз да парламентнн гэбул eTflHjH ганун вэ гэрарларын ЬаТата кечирилмэсини сур’-этлэндирмэк мэгсэдилэ paJOH ичра haKHMHjjdTH башчыла-рына 6eJyK canahHjjdT вэ сэрбэстлик верилмишдир. Лакин мувафиг эсаснамэдэ баш-чыларын Jepnn нума)эндэли орган гаршысында Mac’yaHj-Jara дэ нэзэрдэ тутулур. Ич-ра haKHMHjJaTM башчысы илдэ бир дэфэ paJOH Советинэ мэ’рузэ тэгдим етмэлидир. Агсу pajoH Советинин бу кунлэрдэ кечирилмиш сесси-)асында ичра ha ки ми J J этинин башчысы Сэрдар Мэммэдовун Ьесабаты динлэнилди. Мэ’ру-зэчи ра]онда сабитли)ин тэ'-мин олунмасыны вэ нормал эмэк аЬэнкинин сахланмасы-ны етэн илин башлыча на-HAHjjaTH кими депутатларын иэээринэ чатдырды. Ичра тэшкилатынын фэали))этин-дэки угурлара аид конкрет мисаллар к эти рил ди. Сосиал об)ектлэр тикилмэ-синэ кеннш ме)дан верил-мкшднр. Лени мэктэблэрин, ушаг багчаларынын, cahHjJa очагларынын буневрэси го-]улмуш, муаснр базар ^<ом- плексинин, мэсчидин тикин-тисинэ башланмыш, хе)ли joa салынмышдыр. PajoH мэркэ-зиндэ канализаси)а системи JapaAbUibip. Тээссуф ки, ин-шаат материаллары чатыш-мазлыгы, рекионларарасы элагэлэрин позулмасы ишлэрин сур’этинэ мане олур. Агсу шэЬэриндэ мэнзил проб-лемини Ьэлл етмэк учун етэн муддэтдэ )аша)ыш биналары истифадэ]э верилмиш, 140 сакинэ торпаг cahacn ajpwa-мышдыр. 150 аилэнин арзу-су jaxHH вахтларда jepHHa je-тирилэчэк. Ланачаг, мадди ehTHjaTaap гытлыгы. дикэр чэтинликлэр шэраитиндэ кэнд адамлары девлэтэ мэЬсул сатышына дайр мугавилэ е!1дэликлэринэ эмэл етмишлэр. Лакин уму-мн беЬрандан ирэли кэлэн имкансызлыг адамлара онларын зэЬмФгинэ aajHr ку. за ран JapaTMara мане олмуш-дур. hop JepAa олдугу кими, бурада да гытлыгдан. 6aha-лыгдан 33HjJaT чэкирлэр. Ич- малыдыр. Тнчарэт, тэдарук вэ хидмэт тэшкилатларындан да бу тэлэб олунур. О, езу-нун вэ дикэр ичра органла-ры рэЬбэрлэринин фэaлиJ-)этинэ тэнгиди rHjMaT верди невбэти илин вачиб вэзифэлэ-риндэн данышды. TejA едилди ки, бутун саЬэлэрдэ ирэ-лилэ]ишин тэ'минаты олан инти зама вэ rajAa-гануна эмэл олунмасы учун лазыми тэдбирлэр керулэчэк Сесси1ада pajoH Советинэ сонунчу сеч кил эр заманы верилмиш сечичи тапшырыг ларынын jepHHa 1етирилмэси дэ нэзэрдэн кечирилди. Кес-тэрилди ки, гэбул олунмуш 26 муЬум тапшырыуын бир чохунун hajaTa кечирилмэси нэ башланмышдыр. Тикинти, абадлыг вэ хидмэт тэшкилат- вэ миг)асыны, cocиaл-дэjиш-диричи вэ japaдычы фэaлиJ-}этдэ иштиракынын дэрэчэ-сини шэртлэндирир. Шэх«0-jэтин с^аси мэдэниJjэтинин cэвиJjэcи онун ичтимаи шу-' урунун jeткинлик cэвиjjэcи-нин парлаг кестэричисидир. Cиjacи мэдэниjJэтин эса-сыны ичтимаи инкишаф га-нунларыны дэриндэн бил-мэк, сосиал керчэкл^ин Ьа-дисэ вэ просеслэринэ елми чэЬэтдэн эсасландырылмыш ги)мэт вермэк, бутун зэЬ-мэткешлэрин сосиал-с^аси тэчрубэсинин мэнимсэнил-мэсинэ тэлэбат, cиjacи ба-хышларын, тэсэввурлэрин вэ идeJaлapын вэ!1дэти, чэ-миjjэтин ирэли cYpдYJY 11у-гуг вэ вэзифэлэрэ, онун фэaлиjjэт нормаларына jиJэ-лэнмэк, Ьэмчинин умумхалг мэнaфejинин дэрк олунмасы тэшкил едир. ШэxcиjJэтин с^аси мэ-дэни! }этинин jeткинлиjини шэртлэндирэн амиллэр сы-расында ичтимaи-cиjacи фэ-аллыг апарьгчы Jep тутур. Белэ фэаллыгы узэ чыха-ран ичтимаи-си)аси фэaлиj-1этдэ девлэтин cиJacэтини, халгын арзуларыны шуурлу вэ кенуллу сурэтдэ hэjaтa кечирмэ)и ез узэринэ ке-турэн душунчэли, идejaлы вэтэндаш формалашыр. , Дэ-рин с^аси душунчэ тэрзи инсанын характерини MYэJ-jэнлэшдиpиp вэ ону сосиал-милли japaдычылыгa истига-мэтдэндирир. Ьэлл етд^и-миз вэ eдэчэjимиз эн муЬум мурэккэб сосиал проблемлэр, ичтимаи-си)аси шэраитин сагламлашдырылмасы xejли дэрэчедэ адамларын ичти-маи-с^аси фэаллыгы илэ баглыдйр. Ичтимаигси}аси фэали^-Jэтэ фэал чэлб олунан ада-мын сосиал даирэси кениш-лэнир, с^аси мэдэниjjэти )еткинлэшир. Инди чaмнjjэт узвлэринин cиjacэт марагы-нын кучлэнмэси, ичтимаи-си)аси мэсэлэлэрин Ьэллинэ мэгсэ^енлу мудахилэси, pэhбэpлиjин вэ парламентнн гэбул етдиклэрн гэрарлара ез мунасибэтинн билдирмэси, шубЬэсиз, онларын сц)аси мэ дани jj этинин jYKCэлмэcи-нин ифадэсидир. Лакин елэ мурэккэб ичтимаи мэсэлэ-лэр вар ки, онун дузкун си-jacи ]олларла Ьэллинэ му-насибэт Ьамыда ejни cэвиj-]эдэ олмур. CиJacэтэ кутлэ-ви марагын артмасы Ьэлэ с^асэтин cyбjeкти мэЬз ез коклу м0нaфeJини дэриндэн дэрк едэн кутлэлэрдир. Де-мэли. о си)асэт реал дыр ки, Ьэр шejдэн эввэл, зэпмэт-кешлэрин игтисади мэнафе-лэринй нэзэрэ алыр вэ уму-милэшдирир. Ичтимаи тэчрубэ сгбут едир ки, тарихи инкишафын муэПэн мэрЬэлэлэриндэ бу вэ ja дикэр елкэдэ кутлэлэ-рин си}аси фэаллыгындан ja милли тэрэгг^э наил олма-га, ja да с^аси Ьакими))э-тэ чан атмага сэ^ кестэрэн гуввэлэр мeJдaнa чыхыр. Бу реаллыг индики бэ’зи суверен республикаларын, о чумлэдэн Aзэpбajчaнын ну-мунэсиндэ ajдын нэзэрэ чар-пыр. Ьазыркы мурэккэб вэ тэ-латумлу ичтимaи-cиJacи шэ-раит далгасында «миллэт-севэрликлэ» пэрдэлэниб нэ-)ин баЬасына олурса-олсун паким^1эти элэ кечирмэк ни^этиндэ оланлар эЬали-нин онлара Jaxын Ьиссэсин-дэн вэ cиJacи мэдэниJjэти ашагы олан адамлардан «мэ-Ьарэтлэ» истифадэ едир, фурсэт душэн кими Ьэр чур васитэлэрлэ ичтимаи-с^аси вэзиjjэти кэскинлэшдирмэ-]э чалышырлар. 0з ниjjэтлэ-рини Ьэ)ата кечирмэк истэ-jэн Ьэмин гуввэлэр эсасы oлмaJaн п^иэлэрдэн тут-муш гэрэзли тэблигата гэдэр Ьэр п^э эл атырлар. Халгымызын тaлeJYKЛY проблем л эрлэ, илк невбэдэ исэ Гарабагын даглыг Ьиссэси илэ элагэдар чидди вэз^)эт-лэ узлэшд^и бир вахтда эсл си}асэтчилэрк «исте’дадлы» си]асэтбазлардан фэрглэн-дирмэк чэтиндир. Ьалбуки бунлары сезун Ьэгиги мэ’на-сында танымаг олдугча ва- лэти угрунда Ьэр чур чэтин-ли}э Ae3MaJa гадир олан шэхслэр Ьеч вахт «миллэт, миллэт» Aejo cajacH шуар-базлыг вэ ибарэлэрлэ пэрдэ-лэнмир, эксинэ, чалышдыгы коллективдэ. аилэдэ. ичтимаи jepлэpдэ, Ьэтта кучэдэ белэ саглам эмали иши илэ халгына фaJдa верир, эн башлычасы милли rejpaTHH «эдаилэринэ чеврилир — арабагын даглыг Ьиссэсин-дэ вэ Ермэнистанла Ьэмсэр-Ьэд ра)оиларда башына мин бир фэлакэт кэтирилэн Ьэм-]ерлилэримизэ кемэ)э кедэн мэрд огул вэ гызларымыз кими. Бир сезлэ, мухтэлнф трнбуналардан денэ-денэ халг, Вэтэн, миллэт демэклэ «CHjacH хал» газанмага ca’j кестэрэнлэрлэ халгына «са-китча» хндмат едэнлэрн фэрглэндирмэ1ин езу 6eJ?K габн ли J j этднр, эслнндэ исэ милли лэ|агэтдир. Адамларын с^аси мэдэ-HHjjaTHHHH ¿уксэлдилмэсиндэ дузкун си]аси информаси)а хусуси эЬэми))этэ маликдир. ¿HjacH информаси)а фэали)-J3T просесиндэ шэxcиJJэтин дузкун истигамэтлэндирил-мэсинэ. шуурлу. саглам Ьэ-рэкэтинэ имкан )арадыр. Тээссуф ки, бэ зэн кутлэви ин-формаси)а васитэлэри республиканын H4THMaH-CHjacH haJaTHHa дайр вачиб мэсэлэ-лэрэ мунасибэтдэ Ja лэнк Ьэ-рэкэт едир, Ja да o6JeKTHB B93HjJaTH дузкун г^мэтлэн-дирмэк эвэзинэ икимэ'налы, сэтиралты мулаЬизэлэрлэ шэхси вэ груп мэнaфeJини^ ифадэчиси кими чыхыш едир-лэр. Бэ’зи гэзетлэр емоси-онал еЬтираслары гызышды-ран материаллар вэ мэ’лу-матларла «охучу даирэсини» кенишлэндирмэ1э чалышырлар. Бнр сыра гэлэм саЬиб-лэрн республикамызын haja-тындакы эн кичик негсанла-ры кердуклэри Ьалда, угур-ларымызы охучулара чатдыр-мага, Ьэгигэти халга билдир-Maja нэдэнсэ ehTHjaT едир-лэр. Шэхси вэ груп мэнафе-JH архасында «кизлэнэн» «миллэтсевэнлэр» ез мэна-фелэрини мухтэлиф ¿оллар-ла милли мэнафе кими гэлэ- Вахтында дузкун си)аси информаси)анын олмамасы бэ’зи афсэтбазларын эл-гол ачмасына имкан верир. Елэ кетурэк Азэрба)чанын ез мустэгилли)ини бэрпа етмэ-сини, Гарабагын даглыг Ьис-сэсиндэ вэ республикамызын Ермэнистанла ЬэмсэрЬэд ра-)онларында баш верэн Ьади-сэлэри. Белэ с^асэтбазлар MYCTэгиллиjимиз вэ Гарабаг Ьадисэлэри барэдэ эсасы ол-маТан фикирлэр се)лэ)Ьр. адамларын гаршыдурмасына сэ’) кестэрирлэр. Онлар Ьу-гуг муЬафизэ органларынын, езуну мудафиэ дэстэлэринин фэдакар дeJYшчYЛэpинин фэaлиJJэтинэ шубЬэ илэ Ja-нашыр, кутлэнин диггэтини эсас проблемлэрдэн jaJын-дырмаг и^ирлэр. Бу. тэса-дуфи де)ил. Республикамыз-да психоложи иглимин саглам олмасы онларын фэал^-Jэт даирэсини мэпдудлашды-рыр вэ н^)этлэринин Ьэ)ата кечмэсинэ мане олур. Бу вэ Ja дикэр коллективдэ. «Jy-хары даирэлэрдэ» вэзифэ элдэ етмэк наминэ халгынын тaлeJYKЛY мэсэлэлэринэ тэ-мэнналы мевгедэн мунасибэт милли нанкорлугдан башга бир шeJ дeJилдиp. 0з халгынын чэтинликлэри, сарсын-тылары узэриндэ хошбэхтли-Jэ чан атмаг эн азы милли ге)рэт Ьиссини итирмэкдир. Елэлэри дэ вар ки, узун иллэр тутдугу вэ ла1иг ол-мадыгы вэзифэ мевге1индэн, тэсадуфэн элдэ eтдиJи мэ-нэви имканлардан истифадэ едэрэк «езумузунку» дeJил дeJэ исте’дадлы, гaбилиJJэт-ли, зэЬмэткеш адамларын мэ'нэви Ьаггыны даныр. онларын инкишафы гаршысы-на сипэр чэкир. Ьамымыз бир-биримизи- oиpлиjэ чагы-рырыг. Лакин наданла душунчэли. тэкэббурлу илэ аличэнаб, cэвиJJэли илэ кут-бе)ин бирлэшэ билмэв. Эл-бэттэ. идеалымыз тaлeJYклY милли мэсэлэлэрин Ьэллиндэ бирл^э наил олмагдыр. Лакин шэхси иддиалар. мэЬэл-лэ мэнaфejя бизи бу мэсэлэдэ дэ бирликдэн узаглашдырыр. Душман гоншумуз милли психолок^амыза хас олан бу вахта тэсадуф едир. MyajJaH мэ’нада кизли HrTHcaflHjJa-тын тэзаЬур формаларындан олан букунку «алверчилик игтисади J ja^ »    адамларын, хусусэн кэнчлэрин кэлэчэJэ никбин умидлэрини итирир, онларда милли шэрэф. милли гурур Ьиссинин форма-лашдырылмасына кучлу зэр-бэ ендирир. Базарда алвер, кучэдэ алвер, елмдэ алвер, Ьэтта ¿олдашлыг вэ достлуг мунасибэтлэриндэ алвер! — Бах. бу сезун Ьэгнгн мэ’на-сында фачиэднр. » **•/ ' Тэчрубэ кестэрнр ки, зэЬ-мэткешлэрин шуурлу фэаллыгы, CHjacH MaAaHHjjdTHHHH артмасы, бир тэрэфдэн онларын cocnan-cHjacH вэ елми HH(^opMacHjaja jHjaAeHMaja дахили тэлэбатында, дикор тэрэфдэн исэ тэчруби ичтимаи фэaлиjJeтдэ мэгсэд)внлу, кениш вэ 1<арадычы иштира-кында езуну кестэрнр. Сонунчу зэЬмэткешлэрин ичти-MaH-cHjacH фэaлиJJ этинин. башга сезлэ, cnjacH мэдэ-HHjjdTHHHH даЬа ]уксэк дэрэ-чэси ними чыхыш еди ЭЬалидэ CHjacH тэфэкку-рун формалашдырылмасын-да, ичтимаи Ьадисэ вэ просес лэри CHjacH чэЬэтдэн дузкун тэЬлил едиб ги1мэтлэндир-мэкдэ тэ’лим вэ Tap6Hjo хусуси ahaMHjJata маликдир CHjacH Tap6Hja ишннин сэ-мэрэси CHjacH идeJaлapын, тэсэввурлэрин, биликлэрин мутэшэккил. MЭГCЭДJвHЛY, ардычыл шэкилдэ кутлэлэ-рин шууруна чатдырылма сын да ифадэ олунур, адамларын сосиал-си]асн тэчрубэсинин зэнкинлэшмэсиндэ, онларда MyajJaH cHjacn эги-дэнин формалашмасында езу ну кестэрнр CnjacH MaABHHjJaTHH JyK сэлдилмэси зepypилиJи бу просесэ фэал тэ сир кестэ- Еэн форма ве васитэлэрин эр ан тэкмиллэшдирилмэси-ни тэлэб едир. CHjacn тэр-6hJohhh нэтичэлэри белэ бир чэЬэти TdCflHMajHp ки, бу ишдэ CHjacH .мэдэниЛэтин JYKCЭЛДИЛMЭCИ мэгсэдилэ Ьэ-jaTa кечирилэн тэдбирлэрдэн даЬа чох, Ьэмин тэдбирлэрин TapÓHjaBH вэ практик-си^аси /д pa haKHMHjjoTHHHH башчысы ли^оргаНынын вэ ичра Ьаки iCw«9tuvMfi> лпж analiЛ^ПКХ KVH-    .#   — »„..««AonLtuua* ларынын ]арытмаз фэалиJjэ- кутлэви cHjacH мэ дэни J j этин тн учбатындан бэ’зи тапшы- формалашмасы демэк де)ил-рыгларын ичрасы лэнки1ир. J дар Депутатлар кэлэн ил со-сиал-мэдэни саЬэнин инкиша-фына диггэт вэ raJrbiHbi ар-тырмагы pajoHyH нума)эндэ- билдирди ки, адамлары кун дэлик чэтинликлэрдэн гур-тармаг, онларын зэрури тэлэ-батыны кифajэт гэдэр едэ-мэк бир немрэли вэзифэ ол- MHjjdTHHHH тэ’хирэсалынмаз вэзифэси Ьесаб етдилэр. Т. АДДЫНОГЛУ, ^ «Халг гэзетн»ннн мухбири. CujacdT ичтимаи Ьадисэ-дир. MoMHjJaTflo jamajaH адамларла умуми фэaлиJJэт-дэ олан елэ бир шэхс тапмаг чэтиндир ки, о, бу ичтимаи Ьадисэдэн кэнарда га л сын. Башга сезлэ десэк, дыр ки, JyKCdK CHjacn мэдэ-HHjjoTd маликдир, башга сез-дэ десэк, ичтимаи haJatAa баш верэн Ьадисэлэри реал, об!ектив душунчэ тэрзи илэ тэЬднд едир, умумилэшди-рир вэ ^мэтлэидиркр, чэ-MHjjaTHH CHjacn мэнзэрэсн-ии дуруст баша душур, нч-тимаи-сиj аси просеслэрин ке- дцптпм ВЭ УМУМИ MejXHHH елми-си]асн тэфэккур сузкэ-чиндэя зэкалы шэкилдэ ке-чирир, бир сезлэ, CHjacH реаллыг лары нззэрэ алыр вэ халгы угурлу кэлэчэ]э исти-гамэтлэндирмэк мэдэииЛэти-■э малик олур. Оиасэтбаэ-лар исэ реал Ьэ|атда баш верэн ичтимаи-cHjacH просеслэ-рэ ja бидэрэкдэи, гэрэзли шэкилдэ, ja Jtm eauijja ча-тышмаздыгыядан ]аиашыр, Ьадисэлэрэ шэхси вэ ja груп мэнафеjH бахымыщдан пи* дарма дон ке1дирир, саглам душунчэли адамларын апаллы фикирлэрини, хал-гыя xejpiraa атылаи угурлу аддымдары суб)ектив вэ тэ-мэяналы мевгедэн гн]мэт-лэнднрнрлэр. Белэлэринин cnjacH MahHjJoTH эслнндэ эх-лаги рэзалэтдир. Ьэгиги милли дэ]эрлэри. Jykcok cnjacH мэдэни^эти ез душунчэсин-дэ вэ эмэли фэалн]]этиидэ тэчэссум етдирмэк мэ'нэви лэ]агэтдир. Тэчрубедэ денэ-денэ тэс-диг олунуб, hojaT исэ субут едиб ки, халгыны севэн.^мил- лам милли душунчэ]э, дэрин били]э малик Ьэр бир адам мустэгил республикаларда, о чумлэдэн Азэрба]чанда кедэн jeHH просеслэри зэкалы шэкилдэ кетур-roj едиб дузкун нэтичэ чыхарыр. Онлар ]ахшы билирлэр ки, гаршы-да дуран башлыча вэзифэ кэлэчэ]имнзэ умид верэн букунку мустэгиллн]имизи Ьэр вэЬчлэ ropyJy6 сахламагдыр. Бунун учун исэ илк невбэдэ бир-биримизэ бадалаг вур-магдан, «haaocMHjJar угрунда мубаризедэн» ал чэкмэли]ик. Реаллыга, им-канларымыза вэ мевчуд ола-на шубЬэ илэ ]аиашмагы тэблиг етмэк милли noJaroT шуурунун, милли гурур Ьиссинин формалашдырылмасы-на хэ]анэтдир. Мылли-cHjacH мэнлик шуурунун тэшэккулунэ чидди энкэл терэдэн амиллэрдэн бири ]ерличилик Ьиссидир. Мэнсуб олдугу зонанын, ра-]онун адамларыны тэ’рифлэ-Joh. интеллектуал савиЛэлэ-ри ашагы олса да онлары «алн душунчэ саЬиби» кими гэлэмэ, верэн адамлар аз де-Jkji. Белэлэри башга ]ердэн олан лэ]агэтли, саябаллы вэ халгына фа]да верэн зи]алы- кими лары фурсэт душэн ]ерли-]ерсиз MyaJjaH бэЬанэ-лэрлэ кездэн салмага чалы-.> ®*r шырлар. Бу, cnjacH moawhJ- тэдркчаи joxa ]этлэ бир apaji cbimaJaH Ьэ-рэкэтдир. Ьэмишэкиндэн даЬа мэЬарэт лэ истифадэ едир. Элбэттэ, Ьамынын догулду-ру JepH, мэнсуб олдугу pajo-ну тэбии инсани Ьисслэрлэ ceBMaJa мэ’нэви Ьаггы вар-дыр. Лакин кеннш мэ’нада вэтэннэрвэрляк, мкллэтсе-в эр лик шууру ннлли мэ’иэ-вн]]атымызьш «вичдан сэси» олмвлыдыр. Унутма]аг кн, халгын мэ’нэви тале]нвэ мэ -яэвя]]ат гытлыгы кучлу зэр-бэ ендирир. Лери кэлмншкэн ге]д едэк ки, «rajrunap бол л угу» илэ ]уклэнэн, ичтимаи-чнОаси сарсынтылар кечирэн халгы-мызы cy6JeKTHB сэбэблэр даЬа чох нараЬат едир.’ Бакы-да, онун этрафындакы Jama-jHfli ]ерлэриндэ, бир сыра кэнд ра]онларында алверчи-ли]ин TyrJaH етмоси, сэла-ЬиНэтли тэшкилатларын- вэ органларын бу тэЬлукэли милли бэла]а гаршы tothJJot-лэ мубаризэ апармамасы сосиал кэркинли]и артырыр. Лерличилик Ьнссиндэ аз горхулу олма]ан кутлэви алверчилик психолоки]асы сезун эсл мэ’насында «милли душ-мэнэ» чеврилир. Улударымызын, мудрнклэ-римязнн бкзэ мнрас rojyo кетди]и кезутохлуг, Ьалал-ли сэрвэтан чыхмасы тээссуф ки, ммлли мустэгиллик Чуруиувун бэргэрвр олдугу Мухтэлиф тэдбирлэрин сири алтында адамларын шу-урлулуг сэвийэсиндэ баш ве- к рэн дэ]ишикликлэри THjMaT- ^ лэндирэркэн онларын рэ J-лэрини, эЬвал-руЬи]]эсини билик вэ керушлэрини, ина мыны вэ фэали]]эт ]енумуиу нэзэрэ алмаг вачибдир. Си JacH T9p6Hja просесиндэ дин-лэ]ичилэрин идракы — си-JacH марагын дан jajbiHMar кезлэнилэн сэмэрэли нэтичэ-дэн мэЬрум олмага кэтяриб чыхарар. CHjacn M3A9HHjj9T уалумбэ-шэри вэ милли мевгелэрин дузкун элагэлэндирилмэсини. ичтимаи Ьадисэлэри CHjacH чэЬэтдэн дуруст ги]метлэн дирмэк габили]]этини, дун)а елкэлэринин сосиал вэ си ja-си инкишаф мэнзэрэснки об-JeKTHB сурэтдэ баша душмэк вэ бундан сэмэрэли, мэгсэд-]енлу нэтичэ чыхармаг бача-рыгыны ифадэ едир. Сосиал просеслэри с^аси бахымдаи дэриндэн дэрк етмэк бу ве ja дикэр шэхсин CHjacn сэ- Ктэли]инин, ичтимаи й»». в дузкун вэ принсицнт. ал мевге]иин экс етдирнр» Бир сезлэ. Myajjm мэ'над^ милли сэрвэт олан JyKcaK ем» JacH мэдэшфэт милли лв|а-гэтин формалашмасыны тэг. мин едэн амнллэрдэидир. t \ Мэчнд ЭФЭНДИ^ЕВ; ш фэдсэфэ елмяэри швикзэди? досеит ;
RealCheck