Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, February 04, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - February 4, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ 4 •в*АЛ 1W2"“ NS 24 (Эвяалн 1-чл сэЬнфэдэ) олдуру ними, о, ДИН.9 poh. бэрлик едоркон чина]откар-лыгла мубаризэдэ Ьеч бир угур газанмады:    beJhaT, чина]эткарлыг даЬа да арт. ды. ДТК да езунун е'тй-рафыяа кора, онун башчы. лыгы алтында «мувэффэпО-joT алда етмоди». Бунунла бела вз кусаЬи. бэларкядэ кашфи]]*г барадэ фикир )урудэн Вадим Вик. торович часуслура чатанда тез-тез те>злвяяр. Э’ла. Да. им душман ахтармагдан им-тина етдн]ини таятанв ила билдирир. Лап ]ахшы. Эсас. сыз шубЬалэнмокдэн Ьцд-дэтлэнир. Чох козэл. Амма Бакатинин ииди мэтбуат сэ-Ьифэлариндэ сандыг ачыб текста Чзыларда ДТК ча-сусларыны, ¿аляыз онлары. онлардан сава)ы ккмсэни кунаЬкар тутмамасы ела ба-Чгы    часу слугу и.    hap Jep. да душман ахтармаг ними кеЬнэлмиш вэрдишин га* тышыгыдыр. Бу да бела адамларьж «}ени тэфэкку-ру»нун flaJapH. В. Бакатин ДТКльш сад-ри вэзифэсина августун лап ахырыцда. Ja да сен^абрын аввалиндэ калди. Ела сент. |абрдача америкалылара * «илтифат кестэрмак» так-лифи ила Горбачова мактуб кендэрди. Онун езкэ дэрди )ох иди. Куман етмак олар ни, Горбачов бу Ьогганын мэ'на. сыны анламышды. буна керэ да алдыгы мвктуба ез услубуна yjryn бела бир дэркэнар го)ду: «Панкин л э бирликдэ Ьэлл един». Ьэ_ мишэ олдугу ними, МЭС’у-ли^эти башгаларынын 6qJ-нуна го>араг, Jaxacbmbi гы. рага чэкди. Муэммалы дар-кэнар Бакатини Jeлтcияв, сонра Шеварднадзе] а, Козырева. тэзэдэн Лелтсине зэнк вурмага савг етди. Инди пса Вадим Викторович эллэрини овушдура-овушдура «Московски^ но. вости»дан бизэ де]ир: «Бос сиз ела душунурдунуз ки. бу чур мэсэлалари Бакатин так езу Ьэлл едир?» Jox, Jox, о JaJiHb»3 ташэббус гал-дырырды, анчаг иде/а онун иди, мае ал эн и Ьэлл еданлэр вэ чавабдеЬлэр иса тэбии ки. езунун сынагдан чых. мыш тактикасына — кэндху-дадан. ишдэн вэ hap Ьансы мэс’ули]]8тдэн от тащенный архасында кизлэнмэкдэн иба-рэт олан фитнэкар кэндли тактикасына садиг галан Горбачовдан башга ]ухарыда ады ч аки л эн шэхелэрдир. Бакатин де]ир: «Бу па. JH3 мэн мутэхассислэри Ja-ныма чагырдым. Сорушдум ки, орада дэ]эрли бир niej вармы? Чаваб верди л эр ки. xejp. кеЬнэ схем вэ авадан. лыгдыр...» Тутаг ки, лап еладир. Лакин «Московски. je> новости»нин ела Намин сэЬифэсиндэ Баш Кашфи]- Чт Идарэсииин елми-техни-ки болмэлэриндан биринин пешэ мулапибалэринэ кара адыны кизлэдэн эмэкдашы керук на де]ир:    эслиадэ схемки верил мае ина етираз еданлэр вармыш. Ьэмин адамлар «о чур апаратларыи ишланиб Ьазырлаямасы вэ иствфадэси ила машгул олан» мутахассислэр имиш. ДТК сэ|дри Горбачова. ва мурачи-ат етди)и дикар шэхелэрэ мевчуд фикир мухтэлифли. )и барада мэ’лумат вер-мишдими? Мудафиэ Назирли]индэ чалышан. индичэ хатырла-дыгымыз аноним шахе да системин надир олдугуну cejnojHp. О да тэсдиг едир ки, чиЬазлар кеЬнэлиб вэ америкалыларда даЬа Ьэс_ .сас апаратлар вар. Лакин ,Мутэхэосисин фикринчэ, эсас мэсэло бунда де]ил, он-дадыр ки, америкалылар «бу чур апаратлары башга ЧР-лэрдэ MyajJaH етмак мето. дикасыны Japafla билэрлэр». Нэтичэ иса белэдир: «Америкалылар бизим кэшфи]. едай Вадим Викторович бу саЬадэ там авамлыгына бахма]араг базар игтисади]. Чтынын аловлу тэрэфдары-дыр. На оларды ки, кер мани, керум сани мэсэлинэ эмэл едиб, базара догру илк конкрет аддым ата]ды. Сарт базар реаллыглары башга тэрэфдэн. да устуму-за Ьучум чакир. Экар Ба. катинин инавдырдыгы ними биз АБШ-дакы совет сэфирли]ини догрудан да «тэмйзлэмишиксэ», ел ада бу-нун нечэ]а баша кэлди]ини олуб. HahajaT, Бакатинин ез ди-линдэн ешитди]имиз бераэт дэлил-субуту:    «Америкалы- лардан пул иста]ирик, езу* музсэ ]ено ]алан данышы-рыг... Шукур Алл aha ки. бизим бу ]аланларымыза сон го]улачаг...» Чох шукур! Лакин хе]ли суал opraja чы-хыр. Биринчиси, екар бу олар? Бали, амакдашлыг ба-рода бошбогазлыг, «о]уичаг». Чичиковса]агы елу чаны ди-ри авэзияэ иша вермак чэЬ-ди Maha буна де]орлар. Оху-чулар бу барада «Народнаja правда» Ьафтэляк нэшринин 2-чи иемросинда дэрч олун-муш мэгаламдэн да ha этраф-лы мэ’лумат ала бнларлар. Бакатиндэ кефин иста]эн гадар. езу да xejHpxah hhJ- адам ]аландан бела и]ранир-    —. — —- •     - сэ вэ асл Ьэгигэт тэрэфдары- ,]этли бораат мотнвлзри, узур-дырса. ни Ja мисилсиз мази]- лу сэбаблор вар. Амма, nej-]этлэрини нэинки бутун ба-шар евладындан, Ьэтта каш* ДТК-дан олан Санта Клаус Устэлик, узун иллэр Вашингтон да    совет ре'звдеи. ти, сонралар иса ДТК кеш-фи^ат рэисинин муавини ишлзмиш кенералле]тенант Б. Соломатин, мэЬз бу ишин чикини-бикини прези-дентлардан, вазир вэ ака. демиклэрдэн ]ахшы билан бир шахе да тэсдиг едир: америкалылара багышлан-мьпп систем Ьэтта Бакатинин муавини А. Оле]нико-вун деди]и кими Ьэгигэтан «иш габнлиЛэтини итирди-)и» тэгдирдэ бела кеЬнол-мэ]иб. Соломатин «Комсо-молска]а правда»да ]азыр-ды: «СеЬбэт информаси]а кетурулмасинии ]ени методу н дан, бучагачан америкалылара мэ'лум олма]ан надир технолоюфдан кедир». Элбэттэ, иде]адан вэ вэтэн ду]гусундан мэНрум кэслэ-рин бизим Ьарадаса амери-калылары. ¿ахуд алманла-ры габагламагымыза инан-малары ге}ри-мумкундур. Белалэри ]агин буна да инан-мырлар ки, муЬарибэдэн габаг вэ муЬарибэ вахты, ]о’ни исте’фа вермиш пре-зидентимизии езунун биа-бырчы    Ьакими)>этинин со- нунчу илиндэ «казарма со-сиализмй,» адландырдыгы Ьамин вахтларда биз бир сыра муЬум силаЬ невлэ-ринин ]арадылмасында ал-манлары етмушдук. Мэсэ-лэн, онларын на бизим «Т-34» кими танклары, на ЛАК-9. ПЕ-2 кими тэЛаралэри, на «Кат]уша» кими силаплары, иаЬа]эт, на Жуков вэ Ро-коссовски кими саркэрдэ-лари вар иди. Бас, дун]анын Ьансы ¿ериндэ бела эскэр ]етишмишди? МуЬарибадэн сонра биз !шдрокен бомба-сынын ]арадылмасы, космоса чыхыш кими Ьеч да хырда олма]ан мэсэлэлэрдэ вэ нэ-Ьа^эТ, кашфи]]атын ишиндэ америкалылары габагламыш. дыг:    такчэ бир Бле]к вэ онун Ьэбсханадан гачмасы нэ]э десан дэ]эр! )апг информаси)асы алмаг техникамыз барада билик газаначаглар». Бакатинин Ьэди^эсинин ги^мэти белэдир! Ьэлэ бу да Ьамысы де-}ил. Кенерал Соломатин ]азыр. «Такчэ бу галыр ки. кэш-фи]]ат вэ экскэшфиЛатын пюхеи Ье]'этинин, харичи акентлэрин си]аЬысыны аме-рикалылара верэк вэ кос ми к кэшфи ] ]аты    да]андыраг ». Эслиндэ муэ]]эн дэрэчадэ бу иши да керублэр. Америка сэфирли|и учуй ТИКИН-ти материаллары Финлан-дофдан вэ башга елкалэрдэн кэтирилирди, апаратлар да маЬз Ьэмин елкэлэрдэ бизим учун ишлэ]энлэрин эли илэ гурашдырылырды. ШубЬэ-сиз ки, тикинти узрэ бутун сэнэдлэр сахланылыб. Америкалылар Ьэр панелин, Ьэр мисмарын тикинти]э Ьарадан иэлди]ини билирлэр. Елэ аноним мутахэссис дэ де]ир кн. инди онларын хусуси кэшфи]]атыны бу адамлары тапмаг кими чох мараглы бир иш кезлэ)ир. Ьэмин чанлы адамлары ки, «хош мэрамлы амэл» наминэ са-дэчэ гурбан вермишик. Натта ЬэдиЛадэ «гэрибэ Ьеч нэ» кермэ]эн журналист А. Карсев дэ Иэр Ьал-да марагланыб: бас Америка тэрэфи шефа бизим Вашингтондакы сэфирли]и-мизин бинасындакы Америка хусуси гургуларынын ]ери-ни ачыгламагы Ьеч олмаса вэ’д едибми? Бакатин чаваб верир:    «Страусс ге)д етди ки, совет тэрафинин бу хош мэрамлы тэдбири биз америкалыларын у зарина Ьеч бир еЬдэлик го]мур». Элбэттэ, сизин башыныза Ьа-ва кэлибеэ, бизим нэ таг. сиримиз? Бас Бакатин Страусс вэ Бе]керлэ мэЬрэм сеЬ-батлэриндэ- на учун севдэ-лэшма]а]ди? Ахы, бизим базар игтисади))атындан Ьеч нэ анламадыгымызы взто-тэнгид руЬунда е’тиоаф бил мак истэрдик. Ьеч шуб-Ьэ Joxflyp ки, бизим бинанын тэмизланмэси езумузэ олдуг-ча баЬа отуруб. Бакатин иса бу чур« тэмизлэнмани америкалылара пешкэш вериб. Нэлэ устэлик 300 мил]он долларлыг чек дэ элавэ едиб — онларын ]ени сэфирли]и-нин бинасынын дэ]эри бу гэ-дардир. Бах бу чур адам-ларын рэЬбарли]и илэ биз базара догру инамла аддым-ла]ырыг. «JeHH тэфэккур» бу чур' нэтичэлэрэ кэти-риб чыхарыр. Шахта бабанын вэ онун пэрэстишкарларынын бэЬанэ* лэри, узурлу сэбэблэри вармы? Вар. Озу дэ нечэси бир-дэн. Биринчисини онун му* авини ДТК-нын Гар гызы А. Оле]ников чох кезэл ифа-дэ едиб: «ТэЬлукэсизлик хид-мэти умид едир ки, амери-калы Ьэмкарларымыз «езлэ-> рини эсл чентлмен кими апа-рачаг» вэ оз Вашингтон сир-лэрини бизэ верэчэклэр». Биз артыг билирик ки, бу умид чентлмен вэ сэфеЬ ан-ла]ышларыны е]нилэшдирэн гэрибэ тэсэввурэ эсасланыр. А. Карсев ез дэлиллэрини 6gJyk инамла ифадэ едир: «Бакатин америкалы Ьэмкар-ларыны корэксиз хэрчлэрдэн гуртарараг вэ е]ни заманда, ез хош мэрамыны бутун дун-jaja кестэрэрэк садэчэ реализм вэ саглам практисизм нума]иш етдирмишдир». Америкалылары кэрэксиз хэрчлэрдэн нечэ хилас ет-мэк кн1Ии реализм вэ прак-тисизмин нэ олдугуну тэк-рарламаг фикримиз ]охдур. Амма Бакатинин ез мисилсиз аличэнаблыгыны бутун AYHjaja нума]иш етдирмэк истэ]инэ муэллифин инамы илэ Ьэгигэт арасында у]гун-сузлуг вар. Бакатин Ьэр иши кизличэ, мэхфи, кип ертул-м\’ш гапы архасында керуб. Америкалылара «илтифат» кестэрма]имиз ]алныз ики Ьэфтэдэн сонра. гэрибэ тэса-дуф нэтичэсиндэ мэ’лум фи]]атын рэиси J. Примаков-дан да кизлэтмэ]э чэпд едир-ди. Ахы Примаков академик-дир. Буну ги]мэтлэндирма]и бачарарды. Икинчиси, америкалыларын бизэ Ьеч вахт «]алан демэдиклэринэ», инди вэ сонра да «]алан де-мэ]эчэклэринэ» субут вармы? Бир нечэ кундэн сонра Бакатин езуну тэмизэ чы-хармаг учун JeHH бэ1анатла чыхыш етди. Бу дэфэ «Ja-лан»дан халис Горбачовса]а-гы и]рэнди]ини вэ буллур кими партократ Ьэгигэтпа-рэстли]ини даЬа хатырлат-мырды. Эвэзиндэ езуну та-мизэ чыхармаг учун эввэллэр се]лэдиклэрини вэ Ьавадар-ларынын дедиклэрини бир apaja топлады: «Америкалылар бинада гурашдырылмыш чипазлардан хэбэрдар иди-лэр... Бу техника амэлли-башлы кеЬнэлиб... 0лу, кеЬ-нэлмиш схемлэрдир...» ДаЬа сонра «Америкалылара эн башлычасыны чат-дырдыг, амакдашлыг барада бошбогазлыгы Jox, эмэкдаш-лыга Ьазырлыгымызы. иш-дэ е’тибарымызы нума]иш етдирэн конкрет аддым ат-дыг. Экар онлар бизэ инан-салар инди бу бинанын ис-тисмары илэ баглы мэ’на-сыз мэерэфлэрдэн чанлары-ны гуртарарлар». JeHa да догма халгын гисмэтиндэн кэсилиб америкалылара ча-ланан rajFbi. Амма анлашыл-маз суаллар гуртармаг бил-мир. Биринчиси, naja керэ «экар инансалар»? Ахы онлар артыг «Ьэр ше]и билирлэр». Икинчиси, акэр Ьэр ше-]и билирлэреэ, HHja Страусс haAHjJaja керэ бела севинди вэ Ье]рэтлэнди? Учунчусу. экар Ьэр ше] кеЬнэлиб, да-гылыб вэ ]арарсыздырса, на учун haflHjja кизличэ тэгдим едилди, дикэр тэрэфдэн иса даЬа бунун hbJh naflHjJa ол-ду? Бела бир Ьэрэкэти Ьан-сы агылла амакдашлыг учун конкрет аддым адландырмаг Ьат, девлат сирлэрини сов гат кими па]ла]анларын мэЬ: кэмэ]а верилмасини талоб еданлэр ез сесларини учал-дырлар. Гаиун гаршысында Ьамынын барабэр олдугуну хатырладан И. Сичка «Ком-сомолска}а превда»да ]азыр: «Экар ади эмэли]]ат ищчиси бу чур «хош мэрамлы эмэл »а-гол го]са]ды, системин иш га-били]]этиии итириб-итирмама-синин фэргинэ вармадан ону дарЬал Ьэбс едор ва девлат с№>ринн фаш етди]и учун «Вэтэнэ хэ]анэт» маддеси-лэ «елли-а]аглы апарарды-лар». «Аргументы и факты» хабар верир ки. бу ]ахын-ларда, ела Бакатинин вах-тында онун идарэсиндэн Москвадакы Гарб резидент-ликлэринэ дайр 40 оператив мушапидэ ва учот иши ]оха чыхыб ва демэли. бу ишлэ-рин да океанын о та]ына апа-рылдыгыны куман етмэ]э эсасымыэ вар. ДаЬа бир «хош мэрамлы эмэл»? Ьэмин иш-лэрин итмэси факты узрэ хндмэти тэЬгигат апарылмыш вэ бу Ьарокэт сатгынлыг вэ вэтэнэ хэ]анэт кими ги]мэт-лэндирилмишдир. «Аргументы и факты» 1а-зырды: «Невбэдэ Бакатинин Америка сэфирли]и узрэ ма-териаллары етурмэси барадэ ишиА тэЬгигаты дурур». Бир Ьэфтэдэн сонра Ьэмин «Аргументы и факты» хэбэр верди ки, Рус^анын баш прокурору В. Степанков билдир-мншдир: «Хидмэти тэЬгигат апармаг учун Руси]а Феде- В ТэЬлукэсизлик Акентли-з рэсми мэктуб кендэр-мишэм». Кимсэ бу эЬвалаты чох-мэчЬуллу тэнлик адланды-рыб. Эслиндэ «мэчЬуллар» паны бурада? Типик ]енидэн-гурмачылардан олан Бака-тий корур ки, онун зирэк Ьэмта]лары Гэрбэ ]арынмаг-да хе]ли габага кедиблэр, эвэ-зиндэ мукафатлар, медаллар, фэхри адлар башларындан текулур. Бирииэ Ьэтта «1991-чи илин эн ¿ахшы алманы» ады верилиб. Бэс Бакатин нэ газаныб? Де]эсэн ахы Гэрб-дэ ону Ьеч танымырлар да. Ачыгдан адамы агламаг ту- Т ИлаЬи, бизим кезэл, бэд-бэхт Ватэнимизин Ьансы кэс-лэрин элина душду1уну ез кезунлэ кермак 1аман дэп- шэтди1и««1вир ВУШИН. Москва ваЬарв. («Правда» гааатввдав). Бакы малиЦэ-инновасща ширкэти Телефон: 92-98-41. ^ g УНИВЕРСАЛ «вэтаи» ЭМТЭЭ-ФОНД БИРЖАСЫ АКСИОНЕР ШЭМИНЭТИ («HAMA-Y ТУЛПАН» БИРЖАСЫНЫН ХМ8ФН) Броквряар иу реума диим|1мм пЛуяря «ашпа-|ыр. Курсу бмтмрвндви соира мв аумпара брокер мшив мок hyryry ворок сокодяор •• швЬадатнамо воркяочок. Б рокер пик — ТО* во кому гввоик ей-ди етмак ммканы опшн пашадмр. Курспара гвбуяда моЬдудкЦот |ождур1 TohCNfi Наггы - 700 мамвтдыр. Мошгополор mi-чи кя фоярвяыи 1У-ДМ > док ашакыдакы унмядо кочкркяокок: Сомод Бурауи кукоси, 12. Зовитпор вок. Топефоилар: У2-1Б-*4, *2-71-12. МУЭЛЛИМ ва Т8Л8Б8Л8РИН НЕСАБАТЫ НАХЧЫВАН (куабшрк- ■издав).    Нахчыван    орта ихтисас мусиги мэктэбиимн халг чалгы алатлари шеба-синим муаллим вэ тала, бэлэринин    Ьесабат    кон- сертлэри Ьэмишэ óejyx мд-рага сэбэб олур. Бу KJH* лэрдэ фортепиано ше баси. НИИ муаллим лэри    тэлаба- лэр гаршысында бела оир ионсертла чыхыш етмишлэр. Муаллимлэрдэи Земфира Баба]ева. Ра’наЧафаром. Товуз Эли]ева, Севил Гасымова вэ башгалары дуи-ja вэ Азэрба1чан -классик- лэринин веврлврини Ифа вт. мишлвр. Мувллимлврии чы-хышы дйнлэ]ичилара хош та’сир багышламыщдьц). длиага Засинзад Ф Д (OBJEKTHB ЭЬВАЛАТЛАРЫН СШЕКТИВ ЛОЗ УМУ) 1. УЛДУЗЛАР Д9НИЗДЭ БАТЫР 1990-чы илин 1а]ында Ши-мал Бузлу океанынын саЬил-Ларина вэ адаларына дер-дунчу еэферимин ики магсэ-ди варды. Биринчиси, кездэн. кенулдэн узаг Соловетск адаларына баш чакмэк, Совет haióiMHjJantHHH илк иллэрин-дэ бурада кутлави суратдэ тэтлэ 1етирилэн мусаватчы-лар Ьаггында мухтэсэр дэ олса мэ’лумат топламаг. икинчиси, аввэлки еэфэрлэ* римдэ таныш олдугум. Ьэр бири Ьаггында а)рыча очерк ва бутунлукдэ китаб ¿азды-гым Ьэм]ерлилэримлэ бир дэ керушуб онларын B93Hjja-тини е]рэнмэк иди. B83HjJaT елэ Кэтирди ки, езумдэн асылы олма]араг 1оллар Ьачаланды, ннадлы ах-тарышларымын тале гисмэти мани бир чох мараглы шах-сиЛатларлэ. йбрэтли эЬвалат-ларла узлашдирди. Адэтимэ yJryH олараг онларын Ьеч бирииэ лаге1д га л ма дым. Арханкелск вила]этинэ сэ-фэрэ Ьазырлашдыгым кун-лэрдэ «Заман» хабарлар програмында Аг дэнизин са-Ьиллэриидэ баш вермиш га-фил фалакат Ьаггында су-жет кестардилэр. Kyja на-мэ’лум сэбэблар узундэн чохлу дэяиз улдузу талеф олмуш, амансыз лэпэлэр онлары вуруб саЬилэ чыхар* мышды. Баханда адамын урэ-]и агры]ырды, телевизи]а шарЬчисинин дедиклари иса о гадар да инандырычы де-¿нлди. Ьамии ахшам мавя ек-ранда kopayJym о фачяадан барк га]гыландым, душундум ки, шямала кедярэм, сэбэби-ни е]рэяэрам. Лакин орада га]гыларым артды, аз гала Ьамии эпвалат 1адымдан чых-ды. Бу иса о гадар да чох чокмэди. Соловетск адаларындан Ар-хаякелска га]ыдандан сонра гаэетлардэ даянз улдузлары-иык кутлави гырылмасы ба-рэсиндэ бир-бирнни такзиб едоя ирили-хырдалы чохлу 1азьг кердум. Токча Арханкелск телевнзя]асы ва вила-Jar радиосу де]кл, поморла-рьш езлари да JaMaH тэшви-шо душмушдулор ва hap Jep-да бу барада даньппырды-лар. Де/ярдилар ки. бизям эсас гидажыэ балыг маЬсул-ларыдыр. Керунур. онлары да дэнизлэрдэ зэЬэрла]иблэр. Инди бизим Ьалымыз нечэ олачаг? Ьаглы сезэ на де]эсэн? Уму ми наразылыгын сэбэблэри иса даЬа дэринлэрэ ке-дирди... 2. ШИМАЛ ПОЛИГОНУ * 2 Влэ эЬвалатлар вэ сирлэр вар ки. заман кечдикчэ усту ачылыр вэ кениш кутлэ бун-дан хабар тутур. Бу мэ’нада Hoeaja Земл]а адасында баш верэн Ьэгигэтлэри чох аз адам билирди. Инди чохла-рына мэ’лумдур ки, бу ада-нын га]алыглардан ибарэт чох 6eJyK эразисиндэ девлат эЬэми]]атли полигон 1ерлэ-шир вэ орада эн дэЬшэтли силаЬ — атом бомбасы сынагдан чыхарылыр. Советлэр елкэсиндэ ики бела полигон мевчуддур. Эввэлинчиси, елкэнин чэ-нубунда, Урал дагларынын этэ)индэ, Семипалатинск pajo-нунда ]ерлэшир. Чэнуб поли-гонунун багланмасы учун кениш кампанца дпарылдыгы-на керэ сез кэзир ки, орада-кы аваданлыг вэ bej’aT Арктика архипелагына кечурулэ-чэкдир. Он да Hoeaja Земл]а адасы Советлэр елкэсиндэ нувэ силаЬынын сынагы учуй jexaHa полигон олачаг. Бела бир иде1анын ирэли сурул-мэси даЬа чох шималлылары тэшвишэ салмышдыр. Бу да тэбиидир. Ахы по-морларын JamajHm мэскэн-лэри Hoeaja Земл]а архипелаги ила ЬамсарЬэд ра]онда ¿ерлэшир. Буна кера Архан-келекда, HapJaH-Марда, Мур-маиекда, Сыктывкарда кут-лэви айтинува Ьэрэкаты куч-лаимишдир. Мон шималда оларкаи бу Ьэракат да ha 6е-JyK вус’эт ал мышды. Гэзет-лэр барышдырычы вэ тас-кинедичи ]азыларла ¿ерли сакинлэрин башыны гатмага чаЬд кестэрсэлар дэ. чох вахт эсас HCTaja наил ола бил ми р-дилэр. Чунки бир чох факт-лар кез габагында иди, ху-сусила дэниз улдузларынын кутлави жэЬвини Ьеч бир да-лилла Tai де]илди. иин caí ла]анлар; лоб едир. рир. нувэ иа Бунун гати етмак мумкун ей даирэси-табиэти кор-чаваб та-ьр кечи-глары aAeJhH-апарырдылар )’сярн яда Ьэрби команданлыг ^ун а]ынын сонларында халг депутатла-рындан вэ ]ерли Ь^кими]]эт органларынын нума]эндэлэ-риндэн ибарэт бир групу шимал полигонуна да-ват етди. Журналистлэр дэ илк дэфэ иди ки, полигона баш чэкирдилар- Сонра «Правда Севера» гэзети редакс^асын-да бу еэфэрин нэтичэлэри илэ баглы брифинг кечирил-ди. Шимал полигону раисн-нин муавини контр-адмирал Владимир Выскребентсевлэ бирликдэ техника елмлэри докторлары В. В. Чугунов вэ А. М. Матушсико, атом енер-жиси узрэ умуми мэ’лумат мэркэзинин рэиси, ССРИ Девлат мукафаты лауреаты Г. А. Кауров журналистлэрэ мэ’лумат вердилэр. Шималлы гэлэм достла-рым мани дэ Ьэмин брифинга дэ’вэт етмишдилэр. СеЬбэт о гадар мараглы иди ки, Ьэмин анларда бу барадэ нэ иса бир ше] гарала]ачагым Ьаггында фикирлэшмирдим. Лакин хе]ли вахтдыр ки. орадакы етэри г^длэрим мэ-нэ раЬатлыг вермир. Ьэмин эЬвалатла баглы ачы вэ иб рэтли бир хатирэ дэ вар. Ьэр икиси арасында чох дэрин бир учурум керунур. Ьисс еднрэм ки, бу барадэ сеЬбэт етмэ]ин вахты ]етишмишдир. ДаЬа дэгиг десэк. бизэ гада-ган олунмуш «девлат эЬэми]-}этли Ьэрби сиррин* 25 ил-лик муддэти чохдан етмуш-ДУР- 3. ЧЭТИН ТЭ’ЛИМЛЭР Эсас мевзудан узаглаш-мадан сиза данышачагым бу эЬвалат 1954-чу илин ]азында башла]ыб па]ызын-«да баша чатса да, ачысы, дэрди, меЬиэти бизи — Ьэмин деврун эскэрлэрини Ьеч вахт тэрк етмэди. Шэх-сэн мэн индинин езунда дэ кечэлар тез-тез ]еримин ичиндэ диксинир, угултудан. нэрилтидаи гулагларымы тутур, кезлэрим енуидэ пе]-да олан нэЬэнк кебэлэквари чэЬэннэм аловунун кезга-машдырычы ишыгындан, онун амансыз дагыдычы гув-вэсиндэн кизлэнэ бил мирам. Гырх илэ ]ахын мани тэ*. гиб едай гарабасмалар эбэс де]ил. Бизим нэсил ушаг-лыгдаи сарсынтылара мэ’-руэ галыб. Мэшэггэтли му. Ьарибэ иллэринин агры-ачы-сы. сонра да «со]уг муЬари-бэ»нин амансыз бэлалары... 50-чи иллэрин орталарында езумуз эскэр олдуг, Ьэрби тэ лимлэрдэ иштирак етдик. Бу да зеЬнимиздэ. бе]нимиз-дэ силинмэз излэр го]ду. Сарсынтылар иеэ Ьэддэн чох олйу.    „ _тт. КИЧИК БИР АРАДЫШ: Америка Ьэрбчнлэрн 1945-чи ил августун в.да Jaпoни-]анын Хиросима, Ьэмин а]ыи 9-да ясэ Нагасаки шэЬэрн-нэ атом бомбасы атмагла 500 мин яэфэрэ гадар нисаны мэЬв етдилэр. Аз сон. ра, 1946-чы н«тин декабр а]ында ССРИ.дэ атом сн-.«аЬы ] ара дылды. 1949-чу илин августуида илк атом бомбасы партладылды. 1954-чу илин н1унунда елкэдэ илк атом електрик станси]асы иша душду. Сонралар нсэ... Атом бомбасындан зэрэр чэкмиш Хиросима шэЬэри-нин сакини Акихиро Така-шинин дедиклари:    «Хироси ма шэЬари узэриндэ атом бомбасы партла]анда маним он дерд ]ашым варды. Шэ-Ьэримизи дэЬшэтли бир гуввэ ила дагыдан Ьэмин куну вэ сааты мэн 1ахшы хатырла]ырам. Мэнимлэ бир синифда оху]ан элли ушаг Ьэмин атом аловунда. ]аныо кул олду. Мэн иса бир ме -чузэ нэтичэсиндэ саг гал. дым. Ладымдадыр. ]аимыш палтарда аловдан зэбанэ чэкскн кучэлэрла кечиб ке-дирдиМ}. гаршыма иса гара келкэлэрэ бэнзэ]эн адамлар чыхырды. Онда манэ елэ кэ-лирди ни, артыг дун]анын ахьгрыдыр. Анламадыгым бир ше] варды, нечэ олуб ки, мэн саг галмышам... Ивди май тефтез синиф ]олдашларымы ]ада салы-рам. Душунурэм ки, онларын чанлары агрыса да, эзаб-лары чох чэкмэди. Буна керэ да Ьэрдэн езумэ суал верирэм: мэн нэ учун ]аша-]ырам? Маним элларимий вэ а]агларымын дырнйглары ^аралмышдыр. В учу дум иса дахилэн сызылда]ыр, Ьэрдэн дэ аглыма бела бир фикир кэлир: нэ учун эзаб чэки-рэм, балка ]ашамагдаш ал чакмэк даЬа ]ахшцдыр? Сонра да бела гати нэ гичэ]э кэлирэм ки, мутлэг ]ашамаг лазымдыр. Мэн Ьэлак олан. ларын аЬ-налэсини сизлэ-рэ, балка дэ сонракы наела ]етирмали]эм. Бали, май онларын аглашмаларыны, атом аловунда ]ананларын сас. лэрини ]ашатмалы]ам...» Бу, эсримизин эн ачы фа-чиэси иди. Ону инсанлар те-рэтмишди. Агыллы, шууряу инсанлар, бир-биринэ гэним кэсилэн о та]лы-бу та]лы азгын Ьэрбчилэр. Ьэмин ил-лэрдэ бизи атом фэлакэтин-дэн хилас етмак, ]ахуд го-рунмаг учун чох чэтин тэ’-лимлэрэ мэ’руз го]урдулар. Атом бомбасынын нэтичэлэри иеэ Хиросима вэ Нагасаки партла]ышлары тимсалын-да тэЬлил олунурду. Биз онда БелоруоОанын Гродно вила]этиндэ хидмэт едирдик. Исти ]аз кунлэрин-дэн бириндэ Неман ча]ынын саЬилиндэ ]ерлэшэн галын кукнар мешэсиндэки душэр-кэ]э кечдук. Ьалымыз о гэ-дэр дэ хош олмады, чунки чох агыр тэ’лим кечмэ]э баш-ладылар. Дедилэр ки, сиз курсантсыныз, бир нечэ а]дан сонра командир олачагсыныз. Кэрэк Ьэр ше]и «э’ла» билэ-синиз. Ким1эви-бактериоложи си-лаЬларын мэнимсэнилмэсинэ, зэЬэрлэнмиш саЬэдэ, атом бомбасы партла]ачагы Ьалда давраныш га]даларына 1и]э-лэнмэк учун бизи сэЬэрдэя ахшама гэдэр мешэлэрин арасында, батаглыгларда, тозлу ]олларда говуб элдэн салыр-дылар. Башымыза мэчбури эле]Ьгаз тахдырыр, э]нимизэ ортук-халат ке]дирнр. кез-гамашдырычы тустулэр вэ зэЬэрли маддэлэр бурахыл-мыш хусуси золаглардаи кеч-мэ]э мэчбур едирдилэр. Бе-лэ агыр тэ’лимлэрдэн соира эввэлчэ Неманын илыг сула-рында палтарларымызы ]у* дуртдурур. сонра да Ьамама апарырдылар. Тэкчэ вучуду-музу де]ил. бутун ]арагымы-зы пак елэмэ]э чалышырдыг. ЧЗонра да Ьэр ше] дозиметр-лэ ]охлаиырды. Лакин белэ чэтин тэ’лимин нэ илэ эла-гэдар олдугуну мэхфи сах ла]ырдылар. Биз езумуз да бунун фэргинэ вармыр. пэ-мин а]лар эрзиндэ нечэ бе-]ук бир тэЬлукэ1о ма’руз га-лачагымызы дэрк етмирдик. Сур’этлэндирялмиш сарт тэ -лимлэр иса арасы кэсмлмэ-дэн да вам еднрдя.    у РУША ДИПЛОМАТЫ ГАРАБАР МУНАГИШЭСИ ЬАГГЫНДА ИИСИР ЖУРНАЛЫНЫН ЧАЕ ЫРЫШЫ Мисир паJтахтынын «Эл-ЭЬрам эл-игтисади» Ьэфтэ-лик журналы езунун дунэн-ки немрасиндэ Мустэгил Дев-лэтлэр Бирли]инии па]тахт-л а рьш да мумкун гадар тез Мисирин тичарат мэркэзлэ-рини ачмага чагырыр. Мэгалэнин муэллифи бу ]ахынларда Мисир нума]эн-дэ Ье]’этинин алты кечмиш совет республикасына сафари заманы бу истигаматдэ элдэ етди]и разылашмалары алгышламагла JaHauibi хэ-бэрдарлыг едиб кестэрир ки. Ьэмин планларын haJaTa ке-чирилмэсини башга вахта сахламаг багышланмаз оларды. Муэллифин ]аздыгына керэ, Ьазырда Мисирин МдБ-дэ коммерси]^ мэр-кэзлэринин вэ тичарэт нума-]эндэликлэринин ачылмасы барэдэ тэклифлэр музакира олунмаг учун парламент ко-мисси]аларына кендэрил-мншдир. KepyHflyJy ними, парламент комисс^асы Мисир эн’энэлэринэ садиг гала-раг гэрарлар чыхармага, онлары тэсдиг eTMoJa вэ тев-си|элар eepMaJa TaaacMaJa-чэкдир. АЛВЕР8 МвРв ЕДАМ Мисирли haким Чанал Эб-дул-Ьалим елкэдэ наркотик маддэ алверчилэринин ачыг е’дам едилмэсинэ чагырмыш-дыр. «Ичипшн гаэетт» хабар верир ки, бунунла ал ага дар jajflbiru бэ]анатда о, кеста-рир ки. белэ чэза тэдбири наркотик маддалэрии лэгви проблеми ]олунда атылан дузкун аддым олачаг дыр. Мисирин haKHMHjJar орган-лары вэ адалэт кешикчилэри бу тэклифи Ьэлэ музакира едирлэр. Чамал Эбдул-Ьэлим иса артыг бир нэфэр чаваны эн JyiccaK чэза Ja мэЬкум ет-мншдир. Лерли матбуатын верди]и хабара кера. соя вахтлар Мисир кетдикча даЬа чох Ча-нуб-Шэрги AchJb ва Орта Шорт елкэлэриидэя Америка вэ Aaponaja наркотик мад-дэлэрин кечирилдн1и Marra-raja чеврнлнр. Мисирин азуи-дэ дэ xeJaH наркотик маддэлэр галыр. «Ичипшн гаэетт» хэбэр верир кн. базар куну полис наркотик маддэ алверчяскня Ьэбс едэркан ондаи ики имлограм Ьероин иусадирэ олуимушдур. Авропада ТэЬлукэсизлик вэ эмэкдашлыг мэсэлэлэринэ дайр харичи ишлэр назир-лэри шурасынын Прагада ке-чирилмиш ичдасында Рус»да нума]эндэ Ье]’эти башчысы-нын муавини ^УРИЛ бин РИТА - СОТА-ныи мухбири илэ мусаЬибасиндэ демишдир: «Бирлик девлэт-лэри. о чумлэдаи Ермэнис. тан вэ Азэрба]чан Авро. па да ТэЬлукэсизлик вэ эмэн-дашлыг мэсэлэлэринэ дайр мушавирэ]э дахил олмагла Ьелсиики просесинин бутун «Ьдэликлэркни ез узэринэ кетурмуш, инсан Ьут>тла. рынын вэ демократичный горун маеы    саЬэсиндэ мев- чуд механизмлэри вэ га]да. лары тэтбиг етмэ]э Ьазыр олдугларыиы билдирмишлэр. Белэликлэ. Даглыг Гара-багда индики вэзиЛэт даЬа Леревакын вэ Бакынын да-хили иши са]ыла билмэз». Дипломат изаЬ етмиш-дир ки, Еллсинки просесинин иштиракчысы олан елкэлэр ез си}асэт»ждэ белэ бир эсас тэлэби рэЬбэр тутурлар: Инсан Ьугуглары суверен Д®в. лэтлэрин дахили ищлэринэ гарышмамаг принсипиндэн устундур. Л. Дер]абин де. мншдир: «Бу о демэкдир ки, Авропада ТэЬлукэсизлик вэ эмэкдашлыг мэсэлэлэринэ дайр бутун девлэтлар бу вэ Ч дикэр елкэдэ демократи]а вэ инсан Ьугуглары кобуд суратдэ позулдугда ез нара-Ьатлыгыны бнддирмэк. ме. тэбор мэ’лумат верилмаси-нн тэлэб етмак, мунагишали вази]]этл9рин ара дан гал. дырылмасында вэ нисан Ьу. гугларыны мудафиэ меха-иизмлэринин тэтбигнндэ тэ-кид етмак Ьугугуна малик-дирлэр. Мэсэлэн. кэркинлик ра]оиларына фактлары а]-дынлашдырмаг учун нума-]андэлик, мэ’рузэчилэр вэ 1а мушаЬидэчилэр нума]эн-дали]и. хе]ирхаЬ хидмэтлэр нума]эндэли]и кеидэрилэ билар ва и. а.*. Дипломат демишдир: Ру-си!а бела Ьесаб едир ки. Ьэмин нума]экдаликлэр ма-неэснз кендэрилмэлиднр. вэллар белэ принсип гуввадв иди: мувафиг девлэтлэрин разылыгы нлэ. J. Дер]абин демишдир: «Биз она тэроф-дарыг ки, Авропада тэЬлу-кэсизлик вэ эмэкдашлыг мэсэлэлэринэ дайр мушавя-рэнин    нума]андэликлэри инсан Ьугугларьшын чох кобуд сурэтдэ позулдугу ел-кэларэ автоматик кендэрил^ сии. Даглыг гарабагда де. 1уш эмэли]]аты елэ бу чур псЬунтудур». О хусуснлэ rejfl етмишдир ки, ]анварын 30-дан. J9*hh Ерменистая вэ, Азэрба]чан Авропада тэЬ-лукэсизлик вэ амакдашлыг мэсэлэлэринэ дайр мушави-реЧ гошулдуглары кундэн Га раба р мунагишэси Ьел. синки просесинин ишти-пакчысы олан елколэр учун дараЬа^ыг мевзусу олмуш вэ башга бир Me’Jap и00® ”• мишдир. Буна керэ лэ фант- ларын а]дынлашдырылмасы учуй Ьамии paJOHa иума. Чндэлнк кеидэрилмэси масэ-лэси ганунау]рун мэсэладир. Бу мэсэлэни БританиЧ HY-ма]эндэ heJ’an«n»H башчы. сы галдырмышдыр. «Прага мушавирэсинин гэмрла-пында Чзылмьпцдыр: Март-дв експертлэр сэвн]]эсиндэ ачылачаг Ьелсиики меру— щуиэ тапшырылсыи ки, сулЬу горумаг учун Авропада ТэЬлукэсизлик вэ эмэкдашлыг мэсэлэлэринэ дайр мушавяре гуввэ лэринин Ч-оадылмасы мэсэлесини ej-рэнсин. Бу тевсиЧ тэсдиг едилеэ, Даглыг Гарабагда муиагиша мэсалэсиндэ та-мамнла тэтбиг олуна билэр. Ьэмин мэсэлэ Умумавропа просесииэ гошулмуш МДБ девлэтлэриндэ вези]Чтин ejранилмэсинин, умуми кон-текстиндэ музакире едил-мишдир». KAMWJA кемэк ЕДИЛЭЧЭК ми ги]мэтя 30 мил]он HjeHa-дан (тагрибэи 231 мин доллар) ибарэтдир ва о, Газа-олан Ьу нанята р ]ардымы Ру- хыстан, Гыргылыстан, Та-си1анын Узаг шарг pajoaaa- чикястан, Туркмэнистан вэ J    ^    еэбокистви учун иэзэрдэ ту- JanowHja лап бу ]ахынлар; да Токиоиун е’лан етди]и 6,5 мил]ард и Jena мэблэгиндэ рына хусуси мер! кестэрмэ-дэн МДБ-ни» бутун елкэла-ринэ барабэр шэкялда вер-малвдир. Бу. Ьамчинин Токиоиун МДБ алкал э-ряяэ 6.5 inuJa¡M «Jena мэблэгиндэ фавгэл ада Jap-дым кестэрмэк барада бу Ja-хынларда е’лая етдя]и -плана да аяддир. Фэагэл ада ]ардымыя илк дэстиния уму- тулмушдур. Ьамии февгэл’ ада Чрдымдан бутевлукдэ PycH4Ja вэ хусуснлэ онун Узаг Шарг ра]онларыяа ду-. шан Ьиссэсинин нэ гадар олдугу, Токиоиун кечмиш совет республикаларыиа бу Чрдымдан вэ гэдэр кендэр-MajH планлашдырдыгы Ьэлэ-лмк мэ’лум де]илдир. ;
RealCheck