Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.17+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, December 24, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.17+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 24, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ ^ Дв»А» wi-чи ил. м> ш ш2 МУСТЭГИЛ Д6ВЛЭТЛЭРИН БАШЧЫЛАРЫ МУШАВИРдСИНИН ПРОТОКОЛУ Разылыга келен |уксак тарефлер мустегил дввлет-лар БиpлиJl|l japaдылмacы Ьаггында сазишдэ ве Алма-Ата бе]аниамэсинде тес-бит едилмиш муддеа]а — Ьерби-стратежх меканы уму-ми комаиданлыг алтыида сахламаг ве нувэ силаЬына ваЬид неэарет барэде муд-дэа]а эсаслакараг аша- гыдакылар барэде разылаш-мышлар; СилаЬлы Гуввелэрии ис-лаЬаты иэсалэси Ьэлл олу-нанадэк СилаЬлы Г'уввэлерэ комаиданлыг маршал J. И. тапшырыл- Шапошникова сын. Бу месэлэ баресиндэ тэк-лифлер 1991-чи ил декабрын 30-дэк девлэт башчылары* нын музакирэсине верилсин. мустэгил девлдтлэр бирли]и девлэт БАШЧЫЛАРЫ ШУРАСЫНЫН г о Р А Р Ы Бирлик иштиракчысы олан девлэтлэр Мустэгил Девлэт-•лэр Бирли]и JapaAbLTMacbi Ьаггында сазишин 12-чи мад-дэсинэ эсасланараг. hep Д0ВЛЭТИН ДМТ Низам-намеси узрэ еЬдэликлэри Je-ринэ JeTHpMdK вэ бу тэшки-латын ишиндэ там Ьугуглу узв ними иштирак етмэк hhJ-JaTHHH эсас кетурэрэк, Беларус Республикасынын, ССРИ-нин ве YKpajHaHMH ВМТ-нин илкии узву олдуг-ларыны нэзердэ тутараг, Беларус Республикасынын вэ Укра]нанын суверен мустэгил девлэтлэр кими БмТ-дэ 63 иштиракыны давам ет-дирдиклэриндэн разы гал-дыгларыны билдирэрэк. 63 халгларынын вэ бутун бeJнэлxaлг бирли]ин xeJpHHe БМТ Низамнамэси эсасында 6ejHaaxaar сулЬун вэ тэЬлу-кэcизлиJин меЬкэмлэнмеси-нэ кемэк етмэк эзминдэ ола-раг, гэрара алмышлар: 1. Бирли)ин девлэтлери ССРИ-нин ВМТ-дэ yзвлyjy-ну, о чумлэдэн ТзЬлукэсиз-лик Шурасында вэ дикэр бе]нэлхалг тэшкилатларда даими y3BayJyny PycиJaнын давам етдирмэсинэ тэрэфдар-дырлар. 2. Беларус Республикасы, РСФСР, VKpajHa биpлиJин дикэр девлэтлэринин ВМТ-дэ вэ дикэр бeJнэлxaлг тэшкилатларда там Ьугуглу узвлу-Jy мэсэлэлэринин Ьэллиндэ онлара japдым кестэрэчек-лэр. 1991-чи ил декабрын 21-дэ Алма-Ата шэЬэриндэ Азэрба1чан, Беларус, газах, гыргыз, ермэни, молдав, ез-бэк, рус. тачик, туркмэн вэ YKpajHa диллэриндэ бир нус-хэдэ тэртиб едилмишдир.. Мэтнлэрин Ьамысы ejHH гув* вэjэ маликдир. Нусхэнин эсли Беларус Республикасы Ьекумэтинин архивиндэ сах-ланылыр. Беларус Ьекумэти бу протоколун тэсдиг олун-муш сурэтини разылыга кэ-лэн JyKcoK тэрэфлэрэ кен-дэрэчэк. МУСТЭГИЛ девлэтлэр БИРЛИ1ИНИН ЭЛАГЭЛЭНДИРМЭ ТЭ’СИСАТЛАРЫ ЬАГГЫНДА с А 3 и Ш « Ьэсини    лет ^“иыларынын шурасы». Ларина тапшырылсын ки. сисатлары Ьаггында так- гиТ*''Чаа®лТ]"™нГ"”а^- Хын шуХГ    Игтифагынын    лнфлари 1991-,« нл дека- лэндирилмэси илэ баглы мэ- сын.    структурларыны лэгв ет- брын 30-дэк девлэт башчы- сэлелэрин Ьэлли учуй бир- 2. Бирлик девлэтлэринин **ек Ьаггында. Ьабелэ бир- лары шурасынын музакирэ-ли]ин али органы — «Дев- сэлаЬиЛэтли нума]0нд9лэ- ли]ин элагэлэндирмэ тэ’- синэ версинлэр. МУСТЭГИЛ девлэтлэр БИРЛИ1И 1АРАДЫЛМАСЫ ьаггында 1991-чи ил ДЕКАБРЫН 8-дэ МИНСК ШЭЬЭРИНДЭ БЕЛАРУС РЕСПУБЛИКАСЫ, РУСИ1А ФЕДЕРАСИ1АСЫ (РСФСР), УКРА1НА ТЭРЭФИНДЭН ИМЗАЛАНМЫШ САЗИШЭ АИД ПРОТОКОЛ Азэрба)чан Республикасы Беларус Республикасы, Га-захыстан Республикасы, Гыргызыстан Республикасы, Ермэнистан Республикасы, Молдова Республикасы. 0з-бэкистан Республикасы, Ру-CHja Федераси]асы (РСФСР), Тачикистан Республикасы, Туркмэнистан вэ Укра)на Ьугуг бэрабэрли)и эсасында вэ разылыга кэлэн ]уксэк тэрэфлэр кими мустэгил девлэтлэр бирли)и )арадыр-лар. Мустэгил Девлэтлэр Бир-ли1инин )арадылмасы Ьаггында сазиш разылыга кэлэн 1уксэк терэфлэрин Ьэр бири учуй тэсдиг олундугу андан гуввэ)э минир. Мустэгил Девлэтлэр Бир-ли]инин ]арадылмасы Ьаггында сазиш эсасында вэ онун тэсдиги замены ире-ли . сурулмуш гeJдлep нэ- зэрэ алынмагла бирлик чэр-чивэсиндэ эмэкдашлыгы тэн-зимлэ)эн сэнэдлэр Ьазыр-ланачагдыр. Бу протокол мустэгил Девлэтлэр Биpлиjинин Ja-радылмасы Ьаггында сазишин тэркиб Ьиссэсидир. 1991-чи ил декабрын 21-дэ Алма-Ата шэЬэриндэ Азэрба)чан, Беларус, газах, гыргыз, ермэни, молдав, ез-бэк, рус, тачик, туркмэн вэ Укра)на диллэриндэ бир нусхэдэ    тэртиб едилмиш дир. Мэтнлэрин Ьамысы ej-ни гуввэ1э маликдир. Нусхэнин    эсли Беларус Рес публикасы Ьекумэтинин архивиндэ    сахланылыр. Беларус    Ьекумэти бу протоколун    тэсдиг олунмуш сурэтини    разылыга кэлэн )ук- сэк тэрэфлэрэ кендэрэчэк. Мустэгил девяатлэрин башчыларынын мэтбуат конфрансы (Эввэли 1-чи сэЬифэдэ) элагэлэндирмэ тэ’сисатлары Ьаггында сазиш, БМТ-нин Низамнамэси узрэ кечмиш ССРИ-нин Ьугуг вэ еЬдэликлэри саЬэсиндэ Ьугуг варис-ли)и Ьаггында бирли)ин девлэт башчылары шурасынын гэрарыны, нувэ силаЬы саЬэсиндэ биркэ тэдбирлэр Ьаггында сазиш имзаламышлар. О, Ьэмин сэнэдлэрин ма-Ьи))этиндэн данышаркэн де-мишдир ки, республикалар Ьугуг бэрабэрли)и шэртлэри •эсасында бирлик )арадырлар. Девлэт башчылары шурасы онун али органы олачаг. Ьокумэт башчылары шурасы да ]арадылмышдыр. Ьэрби тэшкилатларын структуру-нун ислаЬаты кечирилэнэ-дэк силаЬлы гуввэлэрэ ко-манданлыг етмэк авиаси]а маршалы Левкени Шапошникова тапшырылмышдыр. Лек-дил гэрара керэ БМТ-нин ■ ТэЬлукэсизлик Шурасында бирлик девлэтлэринин мэна-фелэрини PycHja тэмсил едэ-чэк. Керуш иштиракчылары дун1а бирли)инэ мурачиэтлэ ону МДБ-нин бутун узвлэри-нин БМТ-1э гэбул олунмасы мэсэлэсини нэзэрдэн кечир-мэ)э чагырмышдыр. 0з эра- зисиндэ нувэ силаЬы олан республикалар бу стратежи потенсиалын ваЬид идарэ олунмасы барэдэ разылыга кэлмишлэр. Газахыстан пре-зиденти журналистлэрэ бил-дирмишдир ки. бирли)ин фэ-алииэти илэ элагэдар дикэр тэ’хирэсалынмаз мэсэлэлэри девлэт башчылары декабрын 30-да езлэринин Минск ке-рушундэ Ьэлл едэчэклэр. PycHja президенти Борис Лелтсин суаллара чаваб ве-рэркэн демишдир: Керушдэ гэбул олунмуш сэнэдлэрдэ МДБ-)э дахил олан девлэт-лэрин эрази бутевлу)у вэ сэрЬэдлэринин тохунулмаз-лыгы принсиплэри ез эксини тапмышдыр. Онун деди)инэ керэ, ejHH заманда сэрЬэдлэр «ачыг», бутун республикала-рын вэтэндашларынын сэр-бэст кедиш-кэлиши учуй му-)эссэр олачаг. Бирли)ин ха-ричи сэрЬэдлэрини муЬафизэ етмэк исэ хусуси олараг Ja-радылмыш комитэ)э тапшы-рылыр. PycHja, Укра)на вэ 0збэ-кистан президентлэри вэтэн-дашлыг проблемлэринэ то-хунараг билдирмишлэр ки. МДБ девлэт олмадыгына керэ вэтэндашлыг Ьэр респуб-ликанын ганунверичили)и илэ муэ^эн едилир. Леонид Кравчук билдир-мишдир; Бирли)ин ады мэсэ-лэси музакирэ олунаркэн тэрэфлэр Минск вариантынын сахланмасына разы олмуш- лар. Игтисади мэкана кэ-линчэ, о, Авраси)а мэканы адланачаг. Борис Лелтсин мухбирлэр-дэн биринин белэ еЬтималы илэ разылашмамышдыр ки, Иттифагын дагылмасы про-сеслэринин мэнтиги федера-тив девлэт олан Руси)а)а да тохуна билэр. О демишдир: РСФСР-ин мэркэзи Ьакими)-)эт орган лары она дахил олан республикаларын суверенли-)ини тэсдиг едэрэк Руси)анын тэркибиндэ бу республикаларын статусу Ьаггында онлар-ла мугавилэлэр багламаг ни)-1этиндэдирлэр. О демишдир: Зэннимчэ, зиддиЛэтлэр ол-ма1ачаг, о чумлэдэн Татарыс-тан илэ дэ. Суал верилмишдир ки, бирлик )арадылмасы мил-лэтлэрарасы мунагишэлэ-рин да)андырылмасына вэ Ьэмин проблемлэрин ге)ри-зо-ракы методларла Ьэллинэ кемэк едэчэкми? Азэрба)чан Президенти AJa3 Му^эллибов бу суала чавабында демишдир:    Кечмиш Иттифаг мэркэзинин бачармадыгы иш мутлэг МДБ чэрчивэсиндэ керулэчэк. Ермэнистан президенти Левон Тер-Петрос)ан бу фикирлэ бусбутун разы-лашмышдыр. Мэтбуат конфрансы гур-тардыгдан сонра Борис Jeлт-синин журналистлэрэ деди)и ашагыдакы сезлэр Алма-Ата керушунун )екунларына эн дэгиг вэ а)дын ги1мэт ол-мушдур. «Бу кун сон дэрэ-чэ мусбэт гэрарлар гэбул едилмишдир, Вунунла да дун-JaHbiH бутун халглары раЬат нэфэс алачаглар?>. МОСКВА, 21 декабр (СИТА-нын мухбнрн). Алма-Атада кечирилмиш мэтбуат конфрансында Борис 1елтси-нин BepAHjH мэ’лумата керэ, кечирилмиш керушдэ ССРИ президенти вэзифэси мэсэлэсн музакирэ олунмуш вэ бир-ли)нн девлэт башчылары «президентнн 1ахын вахтларда нсте’фа верэчэ1н Ьаггында Ьэлэлнк онун шифаЬи бэ1ана-ты эсасында» мувафиг гэрарлар гэбул етмишлэр. Руси-Ja рэЬбэрн журналистлэрэ демишдир ки, керушдэ пре-зндентин нсте’фасыядан сонракы деврдэ онун маддн тэ’-минатына анд мэсэлэлэр Ьэлл едилмишдир. К9Р8К hE4 на ГАРАНЛЫГ ГАЛМАСЫН Алма-Ата керушунун нэтнчэлэрн сов кунлэр кеннш музакирэ об)ектинэ чеврнлнб. Мустэгил Девлэтлэр Бяр-лн1иннн )арадылмасы ниЛэтн, Азэрба)чаныв Ьэмин бир-ли|э дахил олмасы факты этрафыида фикнрлэр Ьачала-ныр, мубаЬнсэлэр душур. Азэрба)чан ЕА-нын академики, республиканын эмэкдар елм хадими Фнруднн КОЧЭР-ЛИНИН бу мэсэлэ)э мунасибэтинн сорушурут. —- Фнруднн муэллнм, бир чохлары МДБ мугавнлэси-нн 1922-чн нл Иттифаг му-гавнлэси илэ е)нилэшдирир-лэр. Сизчэ, онлар Ьагдыдыр-мы? — Мустэгил Девлэтлэр Бирли)и мугавилэси мэтбуат-Aá верилмэди)инэ керэ Ьэлэ-лик онун шэртлэри илэ эт-рафлы таныш де1илэм. Лакин гэзетлэрин. радио вэ телеви-зи1анын шэрЬлэринэ, Ьабелэ муэПэн фактлара эсасэн кэлди1им гэнаэтэ керэ де)э билэрэм ки, Иттифагла бир-ли)и е!нилэшдирмэк дузкун де)ил. Ьэр ше]дэн эввэл она ке-•э ки, ССРИ девлэт иди. 4ДБ-нин исэ девлэт ста ту-, су 1охдур, о, там мустэгил девлэтлерин кенуллу бирли-1идир. Ьэм дэ унутмамалы-)ыг ки, МДБ )аранмаса!ды билмэк олмазды ССРИ бун-дан сонра Ьэлэ нечэ ил )аша-'дчагды. Республикалар эл-дэн чыхдыгча Мэркэз Ьэр чур фитнэ-фэсада, Ьэтта мил-ли мунагишэлэри гызышдыр-маг методуна белэ эл ата-чагды. Ела эл атмышды да... Бир сезлэ, бирлик вахтында )аранды. Башга бир факты да ]ада салмаг истэрдим. Бизим газ-дан а)ыг гоншуларымыз умумреспублика референдуму кечириб, Иттифаг тэрки-биндэн чыхмаг гэрарына кэл-мишдилэр. Елэ ки, МДБ )а-ранды, Ермэнистан дэрЬал бирли1е гошулмага разылыг верди. Мэн МДБ-ни Авропа Игтисади Бирли]инэ бэнзэр бир структур Ьесаб едирэм. — БЭС едэ исэ нэ учуй Мустэгил Девлэтлэр Бнрлн-)н Ьав1ы тэрэфнвдэн е1ни чур гэбул олуниур? — Бу да сэбэбсиз де)ил. Эввэла, МДБ гэфлэтэн )аран-ды. 0зу дэ илк кунлэр «слав-)ан девлэтлэринин бирли1и» кими тэгдим олунду. Бу, шубЬэсиз, дикэр халгларын, хусусэн мусэлман халглары-нын мэнафе)инэ тохунма)а билмэзди. Онлар да буна чаваб олараг ез мушавирэлэ-рини кечирдилэр. Сонра Ьэр ики тэрэф гаршылыглы разылыга кэлди. Аталар де)иб ки, ертулу базар достлугу позар. Бутун сез-сеЬ(^тлэр, ша]иэлэр мэЬз Ьадисэлэрин ертулу ба-зарда чэрэ1ан етмэсиндэн ирэли кэлир. Мугавилэнин шэрлэри кэрэк габагчадан бэ)ан едилэ)ди. — Азэрба1чанын бнрли1э дахил олмасына нечэ бахыр-сыныз? — Бирли)э гошулмагымыз тамамилэ дузкундур вэ хал-гымыз учуй фа)далы олача-гына шубЬэ етмирэм. Бирли-)э дахил олан девлэтлэрин игтисади))аты кезэ керунэн вэ керунмэ1эн гырылмаз тел-лэрлэ бир-биринэ елэ сых багланмышдыр ки. онлары бирдэн-бира гырыб атмаг, эл-бэттэ. Ьеч кэсэ фа)да кэтир-мэз. Биз Азэрба]чанын девлэт истиглалиЛэтини е'лан етмишик. Елан етмэк асан-дыр, мустэгилли)и ropyjyó сахламаг исэ чэтин. Девлэт мудрикли1и тэлэб едир ки, кэлэчэк 1олун, суверен 1олун чэтинликлэрини керэк вэ фэ-али))этимиздэ нэзэрэ алаг. Инди елэ бир вахт кэ-либ чатмышдыр ки. бирли-Ja дахил олан девлэтлэр би-ринчи невбэдэ игтисадиЛа-тын )уксэлишини тэ’мин ет-мэ)и бачармалыдыр. Игтисади ]уксэлиш олмадан халгын мэ’нэви-мэдэни 1уксэлишини тэ’мин етмэк чэтин мэсэлэ-дио. Мэсэлэнин CHjacH тэрэфи-ни дэ нэзэрэ алмаг лазым-дыр. БирлиЗэ 1юшулмаса)дыг тэклэнэ билэрдик. Инди кору рук ки. кечмиш ССРИ-дэн чыхмыш Прибалтика ел-кэлэри биздэ 1арадылмыш су- верен девлэтлэрлэ нечэ сэ')-лэ вэ Ьэвэслэ игтисади эла-гэлэрэ кирирлэр. Ону да нэзэрэ алмаг лазымдыр ки, бизим мэкрли гоншумуз, Ьэм дэ ез дахилимиздэ миллэт-лэрарасы мунасибэтлэримиз-дэ кэркинлик )арадан гуввэ-лэр вар. Кечмиш ДГМВ-нин мустэгил структур кими та-нынмаг барэдэ МДБ-1э му-рачиэти буну тэсдиг едир. Кэлэчэкдэ елми-мэдэни элагэлэр мэсэлэси дэ мэни чох душундурур. Мэдэни)-)атлэрин гаршылыглы элагэ-си халгларын мэдэни инки-шафыны тэ’мин едэн муЬум а.миллэрдэндир. Нэдэнсэ ма-сэлэнин мэЬз бу тэрэфинэ истэр Минск, истэрсэ дэ Алма-Ата керушундэ чох аз тохунулмушдур, Ьазырда елми-техники тэ-рэгги сосиал тэрэггинин му Ьум амилинэ чеврилмишдир. Она наил олмаг лазымдыр ки, )еничэ 1аранан суверен девлэтлэр ел мин вэ мэдэни) • )этин инкишафы саЬэсиндэ бир-биринэ )ахындан кемэк етсинлэр. ШубЬэсиз, республика Али Советинин - сесси)асы Мустэгил Девлэтлэр Бирли)инэ ез мунасибэтинн билдирэчэк. Арзу едэрдим ки, музакирэ заманы игтисади, си)аси, мэдэни саЬэлэрдэ элагэлэримиз барэдэ конкерт тэклифлэр верилсин. Девлэтлэрарасы му-насибэтлэрдэ кэрэк гаран-лыг Ьеч нэ галмасын. Нэфтимма А» вер, н«фтв)ырвм звводлврымыв да. Вас ни)а |анач«г гыт> лыгыдыр, бамаиндолдурАл« стамси)аларында нааба аэалмыр? Бу суал Ьамы-мы душундурур. алалхусус мафт а'малы‘саЬасинда чалышанлары. Масалан, такча «Ааармафт)аг» зааоду млнн аааалиндан барн мугавмла аЬдали)индан мааарда тутулдугундан мни тонларла артыг маЬсул а'мал адиб. Тахноло-жм просаслар ка/фи^атла |армна 1атмрмлмб. Гургулар аЬаикдар ишла)ир. Дамалн. Назырки гытл1»1гы Ьач да табим Нал Ьасаб атмак олмаа... -ф- Зааодум учунчу сахиндакм 301 — 304 гургусу. -Ф- Баш о паратор ИлЬам Насамов.    Фото    Ч.    Ибадевуидур. *АЛИ С0ВЕТД8 Г8БУ)1 Реопубпика пар.таменггн МИ|Л'Ли Шурасынын девлэт коо1И1сок)асььнын сэдри Т. ГЭ|СЬ1.\гов АБШ-ын 'Моокваданы сгфирли)инин 'Бакыда олан Ьэ,рби Ьа-ва ат ташеси Ьарри робусу вэ онун кемэкчи-си Томасе Пет-оолду гэбул ет1.мишди.р. гэ-%Дда республиканын хал.г »депугагглары, Милли Шура-ньш харичи си)»с‘эт вэ хари-*чи. элателер ко!ми;сси}асьшын •сэд1ри И. Гэмбэров. Ьугуг си)а,с9<ти •комисси)асынын Ссдри и. ШНринов, Азэрба). чан Али Совети катибли)и-нин ганунверичилик вэ Ьуг>’г га.'далары ма|салглэ.ри ше'бэ-си мудиринин муавини Ш. Эли)ев иштирак етмишлер. Т. Гасы;мов бу ил декабрын 14-дэ «Иэвести)а» гззетин[дэ АБШ девлэт катиби Ч. Ве)-кери« Азэрба)ча,н э:1е)Ь»^нэ чь1хышына гэти е’тиразыны &илдирл!.иша1^р". Т. Гасымов демишдир: Дердунчу илдир ки, Аз0.р5а]|чан Ерманиста-ныя тэчанузунэ .мэ’руз ла-лыр вэ республикамызьш ку-)а чэбЬэлэшмэ си)а£эти )е-ритди]« барэдэ ‘онун унва-нына ирэли сурулэн эсассыз итпйЬамла'ры б'Иртарэфл и, Азэрба) Ч31Н барэеиидэ гэрэз-ли Итти1Ьа'.млар кими ги)1мэт-лэндирм&к олар. Америка дилломатлары бу .мэсэлэни а.)дьшла.’ш,ды,р-►магы вэ ха.дг депута1ла1ры-•нын се)лэдикле!ри бутун фи-«ирлэри АБП! С8фн,р1и)и рэЬбэрли)иннн нэзэринэ чат-дыр.магы вэ’д етмишлэр. Го-наглара Азэ.рба)|чанын и.с-тиглали))этини'н бэ,рпасы, Га-|рабагда вэ Врмэнистанла 1Ь,£|.м)сэ.рЬэд ра)он.ла.рда вэзи)-|эти нор1мал Ьала ¡салмаг )ол-ла1ры Ьа'пгын|да, Азэрба)чан илэ Ер.мэнисгган арасында чэбЬэлэшмэнин кеклари Ьаггында онлары .мараглаадыран мэ’лумат варил-мншдир. Нам дэ хусуеилэ ге)'Д ^ди.тмищцир ки, Азэ.рба)чаньгн СилаЬлы Гуввэлэри гоишу р1ес(цу6ли. канын тэчавузундэн горун-маг учун )арады.тмыщдыр. ИштНракчылар ге)д етмишлэр ки, керуш .мусбст характер дашымышдыр вэ белэ фикир .М}\^5а1дилэсини бун-дан .сонра да давз1М етдир. мэк фа.'далы оларды. Азэрк$а)чан Республикасы Али Советинин мэтбуат мэркэзн. Муст9гиллмк: илк аддымлар, пробламлщ> ИРЭЛИЛЭМЭСдК БАТАРЫГ... Мустэгнллн)э кечид деврундэ нгтнсадн)]атымызын, нечэ де)эрлэр, голундан ту таи ги)иэтли техники биткн-лэрдэн бири да тутундур. Алнмлэрнн Ьесабладыгына керэ* бир Ьектар тутун саЬэснндэн кетурулэн калнр гызы-ла бэрабар тутдугумуз памбыгьш Ьэр Ьектарындакындан 19 дэфэ чохдур. Аима нндн)эдэк бэрэкэтлн торпаглары-мызда )етншднрнлан тутунун ады бнзям олуб, хе)ирн башгаларынын. Мнл)онларла кэлир кетурмэли олдугумуз Ьалда ади техника вэ авадаилыг алмага, тутун гурутма-ханалары тнкмэ)э вэсант тапмаиышыг. Тутун )арпагла-ры евлардэ, Ьэ)этлардэ гурудулуб. Бу ншэ рэЬбэрляк едэнлэрнн башысо)углугундая вэ нмкансызлыгдан ра)он-ларыиызда элачсыз хэстэляклэр, ушаг елуму, сонсузлуг артыр. Ицдя бу саЬэда дэ муэ))эн денуш )араяыр. Керэк нстеЬсалчылар озлэрн нэ де)ирлэр. Тутунчулук бизим учун )ени саЬэ де)ил. Тэчрубэмиз вэ тутунун хе)ри Ьаггында билкимиз вар. Ам.ма бу ги)-мэтли сэрвэтин эсл саЬиби ола билмэ.мишик. Чох иш-лэмишик, аз газанмышыг, Ьэтта хе)лн зи)ана душ-мушук. Гэбул етди)имиэ мэЬсуллар ферментлэшди-рилэндэн. зэрэрсизлэшди-рилэндэн С0Н1Ж )арымфаб-рикат шэклиндэ Москва. Санкт-Петербург, Гродно. Дашкэнд КИМ и 40-дан артыг унвана кендэрилиб. Учуз ги).мэтлэрлэ сатдыгымыз мэЬсулларын мугабилиндэ баЬа сигаретлэр алмалы ол-мушуг. Кечэн ил ЧЭ.МИ 04 мил)он манатлыг )арымфабрякат истеЬсал етдик. Анчаг сон мэЬсул кими истеЬсал ет-сэ)дик газанчымыз 150 мил-)она чатарды. Бу гэдэр вэсаити тутунчулэрин, ментаторларын иллик ээЬ-мэти Ьесабына газанмыш-дыг. Тэрэф мугабиллэрими-ЗИН кэлири исэ газандыг-ларымыздан 3 — 4 дэфэ чох' олмушдур. Елэ тэсэввур )аранмасын ки муэсснсэмиздэ чалышан э.мэкчнлэрин доланышыгы писдир. Ишчилэрнн са)ы 120 нэфэрэ )ахындыр. Онлар илин 7 а)ыны ишлэсэлэр дэ а)лыг газанчлары 400 маната чатыр. Jya манат да компенсаси)а веририк. НаЬар пулсузд>’р. Муэсси-сэнин )ардымчы тэсэрруфа-тында элдэ олуыан маЬсул-лар тэманнасыз па)ланыр. Отэи ил эмтээ мубадилэси илэ элдэ етдн)и.миз 6 вагон агач материалыны фэЬ-лэлэри.мизэ сат.мышыг. Бу ил тутун мэЬсуллары-нын сатыл.ма ги)мэтлэри кечэн иллэ муга)исэдэ ар-тырылмышдыр. Ири )ар-паглы тутунун бирннчи не-вунун бир тонунун дэ)эри 20 мин маната, икинчи не-вунун дэ)эри исэ 16,8 мин .маната чатдырылыб. Елэ бурадача де)и.м ки, етэн ил г^ул етди)имиз мэЬсу-лун 92 фаизи бирннчи нев олмушдур. Эсас мегсэднмиз сои мэЬсул истеЬсалына кечмэклэ итирдиклэримизи езумуздэ сахламагдыр. Буна наил олмаг исэ Ьеч дэ асан мэсэлэ де)и-1. Чунки бурада сеЬбэт е)ни заманда. дун)а базары-на чыхмагдан кедир. Харичи елкэлэрдэки фирма-ларла элагэ)э кирмишик. Экэр ОТЭИ ИЛИИ августунда элагэ )аратдыгымыз Ин-килтэрэнин «Молнис» фир-масы илэ мунасибэтлэри-миз позулмаса)ды, )эгин ки, 1,5 мин ишчи )ери олан тутун фабрикннин тикинти-синдэ инди)эдэк хе)ли иш керулэрди. Инкилислэрлэ Москвада, харичи тичарэт назирли)индэ керушуб 3 мил)ард сигарет вэ онун учун гуту бурахан муэсси-сэнин тикилмэси барэдэ разылыга кэлдик. Тикилэн муэссисэ шэрикли олачаг-ды. Бу муЬум ишин реал-лашмасы учун кузэштэ дэ кетмишдик. Биркэ муэссисэ олдуру Ьалда кэлирин 52 фаизи онлара чатачагды. Амма инкилнслэр сезлэри-нин саЬиби олмадылар, баг-ладыглары мугавилэни поз-дулар. Сэбэбини иттифагда кедэн Ьадисэлэра бел баг-ла)а бил.мэдиклэри илэ нзаЬ етдилэр. Лакин бу бизи руЬ-дан салмады. Алмани)анын «Корбераг» фирмасынын Москвада «Антон Оллер» адлы муэссисэси вар. Ьэмин фирма илэ даиышыглар апардыг. Артыг мутавилэ й.мэаланмыш. бутун Ьазыр-ль1г ишлэри керулмушдур. Мугавилэ)э эсасэн фирма бизэ дэ)эри 18 мил)он доллар олан дун)а стандартла-рына у)гун аваданлыглар. машын вэ механиэмлэр са-тачаг, 40 нэфэр мутэхэссис Ьазырла)ачаг. Узумузэ кэлэн илин эввэлинда тикин-ти ишлэринэ башланачаг. Лени фабрикдэ 3 мни нэфэр чалышачаг. Эмэк Ьаг-гы индикиндэн гат-гат чо-халачаг. Эн башлычасы, дун)а баэарына чыхачаг, вал)ута фондумузу )арада-чагыг. Илк аддымлар атылыб. амма чэс^этсиз аддым-лардыр. Республикамызда истеЬсал олунан тутунун 85 фаизи илкин е’малдан кечэндэн сонра фермент-хаммал Ьалында )енэ башга рекионлара кендэрилир. Бир аз да ироли кетмэли. 83 малымыза там саЬиб ол-малы)ыг. Joxca беЬранда ба-тачарыг, Хе)рулда МЭММЭДОВ,. Нахчывш шэь»1швдэю1 тутуш ферментасн)« за- ■сдунув двректору. Охущу KBMdja чакырыр МЕшалар да талао олду, биз да. Бир нечэ ил эввэл Лэнкэ-ранын мешэлэрина )енот де-)илэн дэлэ)э охшар вэЬши Ье)ван невуну кэтириб ат-дылар. Ьансыса «алимин» елми ишидир де)иб, башы-мызы бэла)а салдылар. О кундэн Талыш меШэлэри-нин rapa кунлэри башланды. JeHOT сичан кими бе)ук сур’-этлэ чохалыр. Бир нечэ ил эрзиндэ бу вэЬши вэ зэрэр-ли Ье)ван нэинки бутун Талыш мешэлэрини, Ьэтта даг-лара )ахын кэндлэри дэ бу-руду. Мешэлэримиз учун сои дэрэчэ эЬэми))этли олан чучулар, надир гушлар вэЬши )енотлар тэрэфиндэн мэЬв едилди. Ьэмишэ)ашыл мешэлэримиз кечэллэшди, )арпаглара хэстэлик душду, турач, гырговул вэ кэклик-лэр ез )умурталарына Ьэс-рэт галдылар. Бэла езу илэ бэла кэти-рэр де)иблэр. Амма бу бэла чохдан кэлмишди. 1960 — 1961-чи иллэрдэ Масаллы ра)онунун МаЬмудавар кэн-ди эразисиндэ, Ми)анку, Ру-дэкэнар вэ М. Фузули ады-на совхозларын ча) планта-си)аларынын тэн ортасында 70 Ьектарлыг саЬэдэ Ьэрби сынаг ме)даны )аратдылар. Полигон инди дэ дурур. Бу- ра)а кэлэн агыр танклар. зи-реЬли машынлар торпагы, ча) плантаси)аларыны сыра-дан чыхарыр, атылан ракет-лэр. агыр мэрмилэр, куллэ-лэр бутун чанлылары мэЬв едир. саг галанларыны га-чаг салыр. Кезумуз баха-ба-ха табнэтимизэ диван тутур-лар. Ьэтта мэрмилэр. ра-кетлэр бир нечэ дэфэ поли-гонун 300—500 метрли)ин-дэки Рудэкэнар кэндннэ дэ душмуш, )алныз тэсадуф нэ-Т1|«эсиндэ инсан тэлэ^ты олмамышдыр. Ьэрби низамнамэ)э эсасэн полигон )аша)ыш мэнто-гэлэриндэн эн азы 10—12 километрлик мэсафэдэ- )ер-лашдирилмэлндир. МаЬмудавар полигону исэ Рудэкэнар кэндинин 300 метрли)инд8 Ми)анку кэндинин бир кнло-метрли)индэдир. Уч кэндин чамааты бу барэдэ дэфэлэрлэ элагэдар тэш-килатлара наразылыгыны билдириб, амма Ьеч бир нэ-тичэси )ОХД^'р. Y4 каядвн чамааты вдын- Шярмш ЭБИЛОВ, Масвдлы раЗояувдакы М. Фтвуля вдыва совхозув днрсжтору. Реплика шуг, тт 8ВЭ1ина„ нмнв Саатлыда бро)лер гушчу-луг фабрики истифадэ)э ве-рилэндэ Ьамы севинди ки, иэЬа)ат, магазаларда то)уг. )умурта керунэчэк. базарда то)уг ела то)уг ги)мэтинэ са-тылачаг. Амма саатлылылар севинмэ)э тэлэсмншдилэр. Фабрик ншэ душэндэн сонра кезэ керунэнлэр дэ )оха чых-ды. базара «од душду». Ни-)э? Мэсэлэ дэ елэ бундадыр. Бир нечэ тэсэрруфата баш чэкдик, гытлырын сэбэбини е)рэнмэ)э чалышдыг. Мэ'лум олду ки, тэсэрруфат рэЬбэр-лэри вэ мутэхэссислэр фабрик ишэ душэндэн сонра бир нечэ )ердэ гушчулуг ферма-сыны «элверишсиз саЬэ» кими лэгв етмишлэр. Пис ну-мунэ лис хэстэлик кими ке-чичи олар. де)иблэр. «Лэгв-етмэ»лэр сур'этлэ кенишлэн-ди. Бу илин мали))э планын-да колхозларда 29.500 баш гуш сахланмасы нэзэрдэ туту л му шду, лакин Ьазырда 7 тэсэрруфатын фермасында чэми 3.251 баш гуш галыб. П. Нариманов адына колхоз-дакы 5 мин башлыг комплекс-дэ гушл^ын са)ы чэми 1.562 баш, Сабир адына, Фузули адына колхозларда. «XXI парти)а гурулта)ы» колхозун-да мувафиг сурэтдэ 326, 196. 88 башдыр. Аз гала ортабаб бир кэндлинин Ьэ)эт-багча- сындакы гэдэр. Вахтилэ гуш-чулугда нумунэви кестэричи-лэри илэ фэрглэнэн М. Б. Гасымов адына. дэизбэ)ов адына. Ханлар адына, «Шэн Ьэ)ат». «Укра)на», «Jchh Муган», «Адыкун», «Улдуз» колхозлары бир-биринин ар-дынча фа)далы саЬэдэн эл чэкнблэр. Бу илин бирннчи }арысында ра)он узрэ девлэ-тэ 322 мин эвэзинэ 166 мин эдэд )умурта сатылыб. Де-)ирик то)уг, )умурта )охдур. ьардан олсун?! Биз тэсэрруфатларын Ьа-мысьшда гушчулурун )уксэк сэви))эдэ инкишаф етдирил-мэсинин мумкунлу)уну ид-диа етмирик. Лакин ра)онун эксэр тэсэрруфатларында гушчулурун «элверишсиз саЬэ» кими гэлэмэ верилмэси илэ дэ разылашмырыг. JeM гытлыры, саЬэнин С8чи))эви хэстэликлэри кими бэЬанэ-лэрлэ дэ пэмчинин. Чунки меЬкэм )ем базасы )аратма-рын да. хэстэликлэрв гаршы мубаризэ апармаг^'! .да )ол-ларыны тэсэрруфат рэЬбэр-лэри вэ мутэхэссислэр ' чох )ахшы билирлэр. Вялирл^, амма иш кермурлэр. Вах ла да. «ни)э»нин чавабы да бундадыр. ТВЬвр МУХТАРОТЛУ, «Хввг гззвтв»ввв нух<йцм1. ;
RealCheck