Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, December 19, 1991

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 19, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗВТИ ^ № 249 тт2 Бу кун артыг Ьеч кимо сирр де)ил кя. елкэнин али haKHMHjjBT органларына Joл тапмыш бир сыра napiHja в8 Пекумэт рэЬбэрлэри узун муддат мунтэзэм суретде бэ'зи республикаларын иг-тисади инкишафыны сар-сытмаг CHjaceTH ]еритмиш* лэр.    Бела cHjacaiim нети- налериндэн ан чох зэрэр чакан республикалардан би- ¥и Азарба]чан олмушдур. асадуфи дeJил ки, Азар-6aj4aH кечмиш иттифагын бир    чох ‘республикалары ила    мyгaJиcaдa кучлу са- Haje    потенсиалынын Japa* дылмасы учун даЬа кенши имканлара малик олса да. бу муЬум саПанин инкишаф caBKjjacHHa керэ Ьэмин рее-публикалардан хе]ли кери галыр. Инди дyнJaдa аЬалиси-нин    мигдаЬы A3ap6aj4aH- дан аз, тэбии еЬти]ат мэн-бэлэри биздэн хе]ли мэЬдуд олан 70*э гэдэр мустэгил девлэт вардыр. Онларын aKcapHjJaiH xeJли JyKcaK сосиал-игтисади инкишаф caBHjJacHHa чатмышдыр. Азерба]чан онлара нисбэ-тан мэЬсулдар гуввэлэрин 6ejyK MHrjacfla инкишафы учун даЬа чох имканлара маликдир. Республикамы-зын    эразисиндэ сэна]е aha- ми^этли кифа]эт гэдэр Ja-начаг-енержи, мухтэлиф филиз (дэмир, алунит, по-лиметал) ehтиJaтлapы, тэбии тикинти материалла-рынын бутун невлэри, чох-, лу дикар ге]ри-филиз сэр-ватлэр»,* hap чур фиоики-KHMjaBH вэ муаличэ хассэ-ли минерал су мэнбэлэри, вэ с. (yмyмиJJэтлэ, cawaje эhвмиJjэтли 260-а гэдэр фaJдaлы газынты Jaтaглapы) муэЛэн едилмишдир. Мус-тэсна дэрэчэдэ мунасиб торпа|г-иглим шэраити бу-рада чохсаЬэли вэ JyKcaK мэП^лдар кэнд тэсэрруфа-тынын инкишафы учун эл-веришли шэраит ]арадь1р. A3ap6aj4aH эразисиндэ чур-бэчур тэбии амиллэрин тэ’-сири илэ эн кениш муаличэ усулларынын MYMкyнлyjy вэ илбoJy туризм имканла-ры республиканын эвэзсиз сэрвэтидир, Республикада эввэлки деврлэрдэ japaнмыш сан-баллы истеЬсал-и1гтисади, зэмин онун мухтэлиф тэбии сэрвэтлэрини мэЬсулдар гуввэлэрин Ьартэрафли вэ ]уксэк. C9BHjj8A8 инкишафы-на ]енэлтм0к имканыны xeJли кенишлэндирир. Сон деврлэрдэ республиканын сосиал-игтисади инкиша-фында эввэллэр элдэ едил-миш ирэлилэмалэр эсас-сыз олараг инкар едилир. Тэкчэ буну демэк Krf^ajaT-дир ки, 1990-чы илда республика халг тэсэрруфатын-да эсаС истеЬсал фондла-рынын ABjapH 40 мил]ард манатдан чох олму1пдур. Бу да онун миЛли сэрвэ-тинин демэк олар ки, 60 фаизини тэшкил едир. Бун-лар, шубЬэсиз ез-езунэ Ja-ранмамышдыр. Тамамилэ башга мэсэлэдир ки, экэр кечмиш иллэрдэ республикада мэЬсулдар гуввэлэрин инкишафы онун мевчуд тэбии-игтисади ймканлары-на, истеЬсалын тэшкили тэлэблэринэ, халг тэсэрру-фатынын вэ эЬалинин Jep-ли еЬти]ачларынын едэнил-мэси. вэзифэсинэ мувафиг-HHjH MeerejHHflaH rnjMaT-лэндйрилсэ, элбэттэ, онда A3ap6aj4aHAa сосиал-игтисади янкишафын caBHjjacH вэ мш'Jacы демэк олар ки. бутун деврлэрдэ jyxapbiAa кестэрилэн. елчулэрин Ьеч биринэ у]гун кэлмэмишдир. 41лдэн-илэ дэринлэшэн бела yJryHcyanyriiap бу кун республика халг тэсэрруфа-тынын xejAH кери галмасы-на сэбэб олмушдур. Буна 6axMaJapar, кифajэт гэдэр истеЬсал потенсиалы Ja-ранмышдыр вэ онун кэлэчэк-дэ муЬум сосиал-игтисади вэзифэлэрин Ьэллиндэки ролуну    Ьеч дэ азалтмаг лазым    де]ил. Белэлйклэ, республикада мухтэлиф нев Jepли хаммал ehтиjaтлapы. сэрбэст    эмэк еЬти]атлары вэ зэрури истеЬсал имкан-лары мевчуддур. ИстеЬсалын бир-бирини| тамамла-JaH бу Ьэлледичи унсур-лэринин гаршылыглы тэ% сиринин JapaтдыFы эвэзсиз имканлар Ьэр Ьансы эрази дахилиндэ мэЬсулдар гуввэлэрин JyKC0K дэрэчэдэ сэмэрэли инкишафында идеал шэраит JapaAup. Им-канларымызын комплекс rHjM8TnaHAHpHnM8CH кестэ-рир ки, мустэгиллик шэ-раитинда республиканын иг-тисади потенсиалы, онун езуну тэ’мин етмэк барэдэ мевчуд    тэсэввурлэр Ьеч дэ там де]илдир. Бу имканлар-дан сэмэрэли истифадэ еди-лэрсэ, республика сакин-лэри, Ьэтта индикиндэн бир .нечэ дэфэ чох оясалар бела, габагчыл дун]а елкэлэ-ринин jyKCOK haJSLT coBHjJa-синэ yJryH шэкилдэ тэ’мин олуна билэрлэр. Инди    республиканын xej- ли элверишли имканларын-дан онун тэрэггиси учун нстнфадэнин ^ йчтимаи-си]а-си муЬити дэ кекундэн дэ-]ишилмишдир. HahajaT, би-зи бизсиз идарэ едэнлэрдэн азад олмагла, газандыгы-мыз девлэт истиглали]]эти-* НИН ачачагы Jchh инкишаф ]олунун Ьэлэлик башлангы-чында]ыг. Мэркэзин гуввэ-си ва реал haKHMHjJaTH артыг ез .аарлыгыны кетдик-чэ итирир. Бунунла бела, онун узунмуддэтли идарэ усулунун. тopэтдиjи агыр нэтичэлари нэзэра алыб ничат ]олумузу дузкун му-эjJэндэшдиpмэлиjик. Мустэгиллик шэраитнндэ башланан фэалиЛэтин мар-казинда илк невбаде игти-caдиJJaтымызын инкишаф масалалэри вэ Ьэмин асасда 1КЭСКИН сосиал проблемлэ- Еин Ьэлли дурур. Бу исэ еч дэ сада масэлэ де]ил. 03 xycycиJJэтлэpинэ керэ Ьэмин проблемлэр чохча-Ьэтли    сэпкидэ    ]анашма эсасында инкишафы муэ]-]эн ардычыл мэрЬэлэлэр узоа Ke4MBjH тэлэб едир. Тэбии ки. инкишафымызын бир кeJфиJJэт Ьалындан башгасына — сэрт инзиба-ти амирлик системиндэн сэрбэст базар HTTHcaAHjJa-тына    кечилмэси    Jaшaды-. гымыз деврун узаримиздэ Ьаким кэсилмиш чох чидди эламэтлэрини Ьэjaтымызын бутун саЬэлэрнндэн кэнар-лашдырмагы гаршы]а rojyp. Елэ оуна керэ дэ базар иг- ди нэтэлар вера билэр. Бела бир факты хатырладаг ки. 1988-чи илда кечмиш иттифагын башга респуб-ликаларындан Азэрба]чана мадди истеЬсал саЬэлэри-нин 5.7 мил]ард манатлыг мухтэлиф мэЬсуллары кэ-тйрилмнш, республикадан исэ онлара Ьэмин саЬалэ-рин 6.8 милJapд манатлыг мэЬсуллары кендарилмиш-дир. Инди A3ap6aj4aH иг-тиcaдиJJaтынын елэ муЬум саЬэлэри вардыр ки, онларын инкишафы эсасэн башга республикалардан алы-нан' хаммал. материал вэ комплектлашмэ мэ’мулатын-* дан асылыдыр. БеЛэ элагэ-лэр. эсасында инкишаф едэн саЬэлэрдэн бири ма-шынга]ырма вэ rapa метал-лypкиJa caHajecHAHp. Ьэмин саЬэлэр 1990-чы илдэ кечирилмэси даЬа сур'атлэ, Ьэм да чох аз васаит сарф етмэкла баша калсин. . Игтисади мустагклли« Joлyндa республиканын гар-шысына даЬа чидди бир тэЬ-лукэнин дэ чыхачагы нэзэра алынмалыдыр; онун ады инЬисарчылыгдыр. Бу. маркэзин вахтилэ бир сыра муЬум мэЬсул невлари истеЬсалыны анчаг мэЬдуд paJoнлapдa инкишаф ет-дирмэк саЬасинда hэJaтa кeчиpдиJи мэгсэд^енлу си-1асэтин натичэсидир. Онун башлыча мahиJJ8TИни истэ-нилэн вахт кобуд игтисади тэзJиг, Ьам да Маркэзин лазым каларсэ, республикалары pиJaкap бир «лутф-карлыгла» асылылыгда сах-ламаг cиJacэти тэшкил ет-мишдир. Бу кун игтисади бирлик сур'этлэ сарсылыр. Актуал свЬбат Мустэгиллик Bi игтисади jjaiHH инкишафы тиcaдйJJaтынa кечид дев-ру шэраитиндэ онун езу-нун Ьазырлыг мэрЬэлэси-ни Jaшaмaг зэрурй^]эти ме]-дана чыхыр. Базар игти-caдиJJaтынa кечид jQлyмy-2|ун Ьазырлыг мэрЬэлэси чох мэc’yлиJJэтли вэзифэлэрин Ьэлли илэ баглыдыр. Базар игтиcaдиJJaтынa кечидин Ьазырлыг мэрЬэлэ-синдэ илк невбэдэ Jeни му-насибэтлэрин ганун вэ тэлэб-лэри езунун бутун башлыча xycycиjJэтлэpи илэ бу-тевлукдэ чэмиjJэт тэрэ-финдэн дэрк едилмэлидир. Экс Ьалда вахтилэ нечэ сосиализм гурулмушса, она бэнзэр дэ, Ьеч бир oбJeк-тив ганунларла идарэ олун-мaJaн aлa-Japымчыг базар игтиcaдиJJaты Japaдылap. Дикэр тэрэфдэн, халг тэ-сэрруфатынын индики гeJ-pи-мYэJJэн эсасда инкишафы вэ Ьэтта онун мевчуд структурларынын дагыл-маг горхусу JapaндыFы вэ-зиjJэтдэ базар игтисади]-Jaтынa кечмэк нэтичэ е'ти-бары илэ бeJYк риск тэлэб едир. Буна керэ дэ, Ьа-зырльп* мэрЬэлэсинин ум-дэ вэзифэлэриндэн бири AзэpбaJчaн игтиcaдиJJaты-нын букунку Ьэрчмэрчлик Ьалындан чыхыб, ез инкишафында базар игтиcaдиJja-тынын тэлэблэринэ даЬа Ьэссас сабитлик вэзиJjэтини тэ’мин етмэк олмалыдыр. Анчаг бу Joллa 1ени система кечид республика учун эн ав итки илэ баша кэлэр. Бунунла элагэдар илк невбэдэ республика игтисади]-¿атынын инкишафы саг-ламлашдырылмалыдыр. 0зу дэ бу тэкчэ о мэ’нада ол-мамалыдыр ки, jeн»дэн-гурма просеси башланан эрэфэдэ    аз-чох саЬмана са- лынмыш истеЬсал мигJa-сы вэ фyнкcиjaлapы бэрпа едилсин. Ejни заманда о деврдэ тэшэккул тапмыш тэсэрруфат комплексинин Ьэлэ кэсирли гурулушу бу кунун тэлэблэри бахымын-дан мYэJJэн гэдэр тэкмил-лэшмэлидир. Республика игтиcaдиJJa-тында caбитлиJи тэ’мин ет-мэ]ин муЬум шэртлэрин-дэн бири Ьэлэлик онун кечмиш Иттифага дахил олан суверен    девлэтлэрлэ тари- хэн ме1дана квлмиш игтисади элагэлэрини тамамилэ Зени, гаршылыглы фajдa-лылыг эсасында сахламаг-дыр. Бэ’зэн 1аранмыш бу oбJeктив . зэи^рэти инкар едэрэк бела бир хул]а илэ езумузэ тэскинлик вери-рик ки,    ку]а гapшыJa чыха билэчэк    чэтинликлэри зэн- кин тэбии сэрвэтлэримиз,' хусусэн    дэ бир сыра Jepли хаммал    невлэринин ком плекс е’малы эсасында кениш истеЬсал саЬэлэри Ja-ратмаг    Ьесабына арадан (Галдыра билэрик. Мэсэлэ ондадыр ки, зэнкин тэбии сэрвэтлэримиздэн ]уксэк тэрэггимиз учун истэди]и-миз кими нстнфадэнин саЬмана салынмасы )олу Ьэлэ бир гэдэр узундур. Бунун учун Ьэм муэЦэн вахт, Ьэм дэ xejли вэсаит лазымдыр. Инди исэ вэзиЛэтдэн чыхы-шын эн ]ахын иэзифэлэри Ьэлл олунмалыдыр. Ларанмыш игтисади эла-гэлэримизин характеринэ гиJмэт верэркэн вэ онларын кэлэчэк тэшэккул 1оллары-ны муэ]]энлэшдирэркэн бела бир сэЬв мевге илэ Ьеч чур разылашмаг олмаз ки, кyJa букунку республи-каларарасы игтисади элагэ-лэрнм позулмасындан ан чох зи)аны башгалары чэ-ка билэрлэр. Бела 1анлыш тэсэввурлэр анчаг республика игтисади]]атынын 1а-ранмыш гурулушунун хуг сусиЦэглэрини дузкун ТИ1-мэтлэндирмэмэкдэн ирэли кэ-лир. Кечмиш иттифагын суверен' девлэтлэринин бир-бири илэ игтисади элагэ-лэри о гэдэр сыхдыр ки. бу мунасибэтлэри бир кез гырпымында гырмаг . чох чйддя. вэ фэлакэтлн игтиса- республиканын умуми сэна- Бела бир шэраитдэ бир чох je мэЬсулунун 20 фаизэ гэ- ресцубликалар учун асы-дэрини вермэклэ, сэна]е лылыг мэнфи’ нэтичэлэр истеЬсал heJ’BTHHHH 24 фа- догурачагдыр. YMyMHjjaT-изиндэн чохуну езундэ чэм- лэ, Ьэр Ьансы кечид дев-лэшдирмишдир. Машынга- рундэ 4aMHjJaTA0 мевчуд ]ырма вэ rapa MeTaaaypKHja олан SHAAHjJaraapHH даЬа canaJecH муэссисэлэринда да кэскинлэшмэси ^ респуб-инди 120 мин нэфэрдэн чох ликаларын Ьэр бири учун фэЬлэ вэ гуллугчу чалышыр. хас олан умуми Ьалдыр. Бу саЬэлэр учун кэтирилэн Лакин бу .sHAAHjJaTaep, ху-хаммал ва материаллар рес- сусэн дэ инЬисарчылыгын ny6nHKaJa кэтирилэн бутун TopaAanajH мэнфи нэтичэлэр caHaJe мэЬсулларынын 1/3 елкэдэ бу кун баш верэн Ьиссэсини тэшкил етмиш- i44THMaH-CHjàcH гармагарьв-дир. Ьэмин мэЬсуллары кэ- шыглыг шэраитиндэ xeJли тирмэкдэн имтина едилмэ- дэринлэшэчэкдир.    Буна си муЬум CBHaJe саЬэлэ- керэ дэ мэ’руз гала билэчэ-ринин чох апарычы муэс- Jhmh3 Ьэр чур сосиал-иг-сисэлэринйн фэaлиjJэтини тисади беЬранын тэ’сирини позар, бу исэ агыр сосиал- азалтмаг мэгсэдилэ респуб-игтисади нэтичэлэр верэр. ликанын муасир халг тэ-Сон деврлэр игтисади сэрруфаты комплексинин е’ти-элагэлэрда позунтулар баш барлы фэaлиJJэти тэлэб олу-вермишдир. Ьэлэ чох да нур. кэскин oaMaJaH Ьэмин по- Бу чур фэaлиJJэти нечэ зунтуларын' нэтичэлэри кес- тэ’мин етмэк олар? Бела им-тэрир ки, бу саЬэдэ japan- канлар вар, онлардан бир * мыш. ме]лин даЬа да дэ- нечэсини гeJд едэк. Мэ'-ринлэшмэси башга респуб- лумдур ки, A3ap6aj4aHAa ликаларла бэрабэр Азэр- бир чох халг тэсэрруфаты ба]чанда да игтиcaдиJjaты саЬэлэри (машынга]ырма, эсаслы дэрэчэдэ сарсыда MeraaaypKHja, тикинти вэ с.) билэр. Республика деври' xejnn мигдарда метал иш-мэтбуатында бир чох сэна- лэдир. 0з истеЬсал фэали]-je муэссисэлэри, о чумлэ- jaTHHHH нэтичэлэринэ ке-дэн «Азэрнефтмаш» кон- рэ Ьэмин саЬэлэрдэ рес-серни барэдэ чап олунан публиканын милли кэли-мэ'луматлар буну а]дын ринин xejли Ьиссэси hacHJi кестэрир. Башга республи- олунур. Онларда минлэр-калардан A3ap6aj43Ha Ьэр лэ ишчи чалышыр. Тээс-ил 2,4 милJapд манатлыг суф ки, ишлэдилэн мета-эрзаг вэ халг истеЬлакы лын эсас Ьиссэси башга рес-маллары кэтирилир. Бу публикалардан кэтирилир. саЬэдэ элагэлэрин позул- ©лкэдэ баш верэн сон Ьади-масынын агыр нэтичэлэрини сэлэрлэ элагэдар кэнардан псэ эввэлчэдэн ceJaaMaK метал кэтирилмэси азал-чэтиндир, Буна керэ дэ кеч- мышдыр. Нэтичэдэ де]илэн МИШ иттифагын республи- са/Ьэлэрин инкишафында каларла ]аранмыш чох сых чидди чэтинликлэр JapaH-вэ дэрин HHTerpacHja про- мышдыр. Бир сыра му-сесини гэти шэкилдэ да- эссисэлэрдэ Ьэтта истеЬса-рытмаг эвэзинэ, Ьэлэлик бу лын Ьэчми кетдикчэ аза-тэсэрруфат элагэлэринин лыр. Ьэмин саЬэлэр рес-характер вэ истигамэтлэрИ' публика учун hajaTH эЬэ> ни кеклу дэjишмэклэ, вах- MHjjaTa маликдир. Кезлэ-тилэ ' зорла республиканын нилэн сэрт инЬисарчылы-6ojHyHa гoJyлмyш xejли эл- гын эн ачы йэтичэлэриндэн веришсиз элагэлэри дагытмаг бири мэЬз онларын ин-вэ тэрэфлэрин Ьамысы учун кишафынын xejan мэЬдуд-онларын гаршылыглы, даЬа лашмасы ола билэр. Элбэт-фajдaлы формаларыны Ьэ- тэ, бизим дэмир ehTHjar-]ата кечирмэк даЬа дузкун ларымыз чохдур. лакин олар,    ондан метал истеЬсал ет- Бунунла бела. индики мэк учун чох вэсаит тэлэб шэраитдэ эсасэн башга олунур. Амма республика-ра]онлардан    кэтирилэн    нын башга имканларындан хаммал вэ материал- истифадэ етмэклэ ^мэсэлэ-лардан асылы елэ саЬэ- иин кеклу Ьэллинэ гэдэр ме-лэр вардыр ки. онларын ин- тал гытлыгыны нисбэтэн кишафыны ropyjy6 сахла- арадан галдырмаг олар. маг ' уч^и кэнардан асылы Узун иллэр, хусусэн му-олмаг психолоки]асыны да Ьарибэдэн эввэл вэ ондан дэф етмэк кэрэкдир. Хош- сонракы илк деврлэрдэ бэхтликдэн Азэрба]чанын бутун елкэнин игтисади букунку тэбии-игтисади им- гудрэтинин артырылмасы к^лары илэ биз бир чох бе- вэ иcтиглaлиjJaTHHHH горун-лэ «асылы» саЬэлэрин ин- масы наминэ сурэтлэ ян-кишафыны республиканын кишаф едэн A3ap6aj4aH ез еЬти]атлары Ьесабына нефт caHajecHHABH бизэ эт-тэ’мин едэ билэрик.    рафымызда чохлу метал Фактлар кестэрир ки, бу гырынтылары мирас гал-умдэ мэсэлэлэри Ьэлл ет- мышдыр. Ьэмин гырынты-мэдэн нэинки базар игти- лардан сэмэрэли истифа-сади]]атьшын езунэ кечид, ДЭ едилэрсэ, бир нечэ ил Ьэтта онун зэрури инфра- республика тэлэбатынын му-структуруну ]аратмаг да пум бир Ьиссэси едэнилэр. чэтиндир. Ьэлэ игтисади мус- Ьэм дэ бу, сэрфэли ва тэгилли]э кечидин илк эла- е’-шбарлы олар. .    ‘ „ мэтлэри керунур. Буна бах-    Елэ хаммал невлэри вар ки, Majapar там еттисади мус- онларын ehтиjaтлapыны да-тэгиллиjэ догру кедэн про- ha чох jepHH тэкиндэ сах-сеслэрин дэринлэшмэси вэ ламаг вэ бундан эн зэрури базар мунасибэтлэринин ehтиJaчы едэм^ учун Ьис-зэрури илкин шэртлэринин сэ-Ьиссэ истифадэ етмэк ]ашдылмасы саЬэсиидэ рес- мэгсэдэу1гундур. Елэ сэр-публика халг тэсэрруфа- вэтлэр дэ вардыр ки, он-тыныИ а]ры-а]ры вэсилэлэри- лардаи нэ гэдэр чох исти-нин «]ендэмсизли]и» езуну фадэ олунса, бир о гэдэр бурузэ верир.    хе]ирлидир. Республикада Ьазырда республикамызда бу гэбилдэн олан тэбии еЬ-мурэккэб cHjacH вэ сосиал- ти]атлардан бири мухтэлиф игтисади эhвaл-pyhиjjэ Ьекм тэркибли вэ Ta’jHHaTAH ми-сурур. Белэ бир шэраит нерал су мэнбэлэридир. Ьэ-Азэрба1чан игтисадииаты- мин сулара елкэ вэ рес-нын «езунугорума» игти- публика базарларында бе-дарынын тэ'мин олунма- jyK еЬти]ач вардыр. Тээс-сы учун реал имканлары- суф ки, тэбиэтин бу Ьава-мыздан даЬа мэгсэдли исти- )ы сэрвэтиндэн республи-фадэ етмэкдэ чевиклик вэ када чох пис истифадэ олу-мэЬарэт квcтэpмэjи • тэ- нур. Республика1а муэ^эн лэб едир. Инди халг тэ-* мигдар' вал]ута кэтирэ би-сэрруфатынын ]ени истеЬсал лэчэк бу зэнкин еЬти1атла-вэсилэлэринин ]арадылма- рын истифадэси узрэ аз сынын вэ ja 1ерли еЬти1ат- вахтда тамамланмыш . ми-лар Ьесабына а]ры-а1ры са- нерал су истеЬсал ком-Ьэлэрин фэалиИэтинин го- ^екси ]аратм^ лазым-рунуб сахданмасьшыв ела йыр. Буяун учун илк нев-вазафалд!» нрэди сурулмэ- бэдэ республикамызда даЬа лидир ки. онларын hejara кениш миг]асда шушэ габ- лар истеЬсалыны дртыр^ маг ва машынга]ырма за-водларынын бириндэ су долдурая автомат ахын хат-лэр бурахылышыны ]арат-маг лазымдыр.' Шуше тара-ларын азлыгы Азерба]ча-ны агыр игтисади таназзул-ДЭН чыхармаг игтидарында олан саЬэлэрдэн олан ша-рабчылыг вэ консерв сэна-jecHHHH дэ инкишафыны лэн-кидир. Ьэмин саЬэлэрин сэмэрэли вэ Ьэртэрэфли инкишафына мане олан башга сэбэблэр дэ вардыр. Мэсэлэн, консерв сэна]еси-нин инкишафыны кетурэк. Сон деврлэр бу саЬэдэ тэ-нэззулун муЬум сэбэблэ-риндэн бири гэндин респуб-1лика1а башга рекионлардан rejpii-мунтэзэм кэтирилмэ-сидир. Буна керэ дэ Jep-ли гэнд истеЬсалыны тэшкил етмэк лазымдыр. Республикамызда бунун учун элверишли шэраит, вэ имканлар вардыр. « Инди пам-быг саЬэлэринин MyaJJaH гэдэр азалдылмасы Ьесабына тамамилэ дузкун олараг тахыл вэ jeM биткилэри саЬэси кенишлэндирилир. Бу саЬэлэрин муэ]]эн Ьис-сэсиндэ вэ MyaJjaH мигдар башга торпагларда шэкэр чугундуру бечэрилсэ, гэнд истеЬсалынын тэшкили учун хаммал имканы Japanap, Ьэм дэ heJвaндapлыFЫн JeM базасы кенишлэндирилэр. Базар мунасибэтлэринэ кечидин умуми истигамэт-лэри вэ Joллapы барэдэ елкэдэ cejAaHHAaH фикир вэ мулаЬизэлэри тез-тез тэк-рар етмэк биздэ дэ бир дэ-бэ чеврилиб. Ьансы зэ-миндэ вэ шэраитдэ базар игтиcaдиJJaтынa кечмэли? Бунун конкрет Joллapын-дан Ьэлэ чох аз данышы-'оыг. JeHH игтисади мунаси-^этлэрэ кечидин умуми эсас-ларыны MyaJJeH едэн ганун-дар гэбул олунмалыдыр. 0НЧЭ гэбул едилэчэк ганун-лара вэ базар MrTHcaAHj-]атына кечидин умуми кон-cencHjacbma мувафиг олараг республикада игтисади ислаЬат душунулмуш шэкилдэ вэ ардычыл мэрЬэлэлэр узрэ haJaTa кечирилмали-дир. О, эввэлчэдэн ишлэ-ниб эсасландырылмыш кон-коет програмлара эсаслан-малыдыр. Мэсэлэн, ела кетурэк базар мунасибэтлэринэ    кечидин    муЬум шэртлэриндэн олан игтиса-AHjJaTHH демократиклэшди-рилмэси просесини. Онун муЬум эсасла^ындан бири-ни мухтэлиф >IyлкиJJэт фор-маларынын сэрбэст вэ азад инкишафы    тэшкил    едир. ШубЬэсиз    ки. бу    истига- . мэтдэ мeJдaнa чыхан эн бе-|ук проблем * езэллэшмэ-дир*. Бу просес нэинки базар HTTHcaAHjJaTHHHH умуми тэлэблэринэ, -Ьабелэ онун кечид деврунун мухтэлиф чаларларынын характеринэ вэ республиканын конкрет шэраитинэ yjryn шэкилдэ    кетдикчэ    дэрнн- лэшмэлидир. Бурада адам-ларын ncHXOAOKHjacM, эЬалинин haJaT тэрзи, республика игтиcaдиJJaтындa Ja-ранмыш Ba3HjJar, бир сыра башга чидди дахили вэ ха-ричи амиллэрин тэ’сири нэзэрэ алынмклыдыр. Бу саЬэдэ JapanaH ahBan-pyhnJJa-ни вэ мунасибэтлэри дузкун MyaJJaH етмэк учун кениш сорту апарылмалы вэ ел-ми * чэЬэтдэн умумилэш-дирмэлэр едилмэлидир. Габагчыл елкэлэрин тэчрубэ-си кестэрир ки, haJaTa ке-чирилэн ислаЬатлар, хусусэн игтисади ислаЬатлар тэдричэн, пиллэ-пиллэ, JepH кэлдикчэ лазыми маневр-лэрлэ инкишаф етдикдэ ез бэ^эсини верир. Буна керэ илк невбэдэ нэ варса, Ьамысыны. бир зэрбэ илэ дагыдыб JeHHna-рини Jap^TMar барэдэ эсас-сыз ниJJэтлэpдэн узаглаш-мaлыJыг. Эн дузу одур ки, анчаг Jeнилэpини Japaдa-Japaдa базар мунасибэтлэри илэ зиддиJJэт тэшкил едэн индики структурлардан вэ идарэетмэ усулларындан тэдричэн ajpbwar. Мэсэлэн, респ^лика HTTHcaAHjJaTH-нын эн муЬум эсасларындан олан кэнд тэсэрруфатында ’ езэллэшмэ онун aJpы-aJpы саЬэлэринин xycycHjJaT вэ инкишаф имканларындан асылы олараг мухтэлиф Joллapлa кеда билэр. Чох куман ки. бир сыра саЬэ-лэрдэ кечид' деврунун индики мэрЬэлэсиндэ ичарэ-нин мухтэлиф формалары взэллэшмэJэ мигJacлы кечидин бэлкэ дэ е'тибарлы сынаг Joлy олсун, 'Бу Ьалда ичарэдарлар мустэгил фермер вэ кэндли тасэрру-фатынын эсасларынын мэ-иимсэнилмэси ишиндэ. лазыми тэчрубэ вэ MyaJjBH JЫFЫM элдэ едэ билэрлэр. Бунунла белэ, кэнд тэсар-руфатында езэллэшмэ про^ сеси бирбаша вэ даЬа сур’-этлэ бир чох дар paJoн‘лa-ры тэсэрруфатларында, хусусэн ЬeJвaндapлыгдa, бизим шэраитдэ Ьэлэ техника зэиф тэтбиг олунан тэ-рэвэзчнликдэ, картофчулуг-да бэлкэ дэ даЬа муваффэ-гиJJэтлэ haJaTa кечирилэ билэр. Бир сеглэ, базар игтиса-диJJaтынa кечид чог му-рэккэб просесдир. Бу саЬэдэ угурларын рэЬнини тэкчэ игтисади сфера вэ мунасибэтлэрдэки дэ1ишик-ликлэрлэ багламаг 6eJyK сэЬв оларды. Инди 6eJyK инам вэ эзмлэ мeJл етди1и-миз JeHH муЬит анчаг ич-тимаи вэ сосиал Ьэ1атымы-зын бутун саЬэлэриндэ Je-нилэшмэ зэмини узэринда езуну тэсдиг едэ билэр. Асэф НАДИГОВ, Азарба]Ш1 Влипр Ажв- Aeimjacbraini мядетпш. Нэ faxuibi ки, варсыиыз ЕЛИИН ЧЭФАКЕШИ Китабларыны севэ-севэ охудурумуз. гэзет вэ журнал-ларда адына тез-тез ' раст кэлдиJимиз. paдиo-тeлeвизиJa• да сэсини eшитдиJимиз эмэк-дар елм хадими. игтисад елм-лэри доктору, профессор. ]а-зычы-публисист Эбулфэз Га-сымовун 60 Jaшы тамам олур. Мэн онунла eJнн деврун Je-тишдиpдиJн игтисадчыларда-нам. Амма е’тираф едим ки. МЭН дэ. дикэр игтисадчыла-рымыз да Jopyлмaз Ьэмка-рымыза Ьэмишэ Ьэсэд апар-мышыг. Онун чохчэЬэтли Ja• радычылыры тутумлу олдугу гэдэр дэ зэнкиндир. Jaxшы Jaдымдaдыp. бир дэфэ Москва да кы китабханаларын бириндэ Эбулфэз Гасымовун ады Jaзылaн каталогу габа-гыма гoJyб таныш оланда heJpэт мэни буруду... Ким Э. Гасымовун игтисади тэфэккурунун чохша-xэлиJини. дэpинлиJини, ди-линин садэ вэ aJдынлыrыны билмэк иcтэJиpcэ. гoJ онун «Кэнд тэсэрруфатынын иг-тиcaдиJJaты вэ тэшкили», «Игтисади ЬeJвaндapлыrын тэшкили». «Колхоз вэ совхоз игтиcaдиjJaтынын актуал проблемлэри». «Кэнд тэсэрруфатынын игтиcaдиJJaты». «AзэpбaJчaн ЬeJвaндapлы-рынын игтиcaдиJJaты», «Иг-тисадчынын мэ'лумат кита-бы» (муштэрэк), «Эрзаг програмынын актуал проблемлэри», «Мэним черэкли дYнJaм» вэ дикэр китабларыны охусун. Инанырам. оху-Jaндaн сонра фикирлэшэчэк ки, керэсэн, бу чохчилдли эсэрлэрин. JYЗлэpлэ елми мэ-галэнин, бэдии-публисист очерклэрин Jaлныз узуну ке-чурмэли олса буна бир емур бас едэрми? 1970-чи илдэ республика Елмлэр AкaдeмиJacынын Je-ни бинасынын эн бeJYK. абад вэ ишыглы. салонуну сечдик. Эбулфэз Гасымовун доктор-луг диccepтacиJacынын му-дафиэси оурда кечирилэчэк-ди. Кэлэнлэри нэ салон, нэ дэ она битишик кениш aJнa-бэнд тутду. Бура топлашан-лар муэллнфин тэлэбкар. диггэтли охучулары идилэр. Мэчлис мараглы, пэм дэ кэр-кин кечди. О заманын адлы-санлы алимлэри Э. Гасымов-ла чидди MYбaЬиcэJэ кири-шир, бир чох фикирлэрини гэбул етмирдилэр. Диссертант мэсэлэ галдырды ки. республика гoJyнчyлyFyнyн шеЬрэ-тини езунэ гaJтapмaг лазымдыр. Абшеронда Гала, Нах-чыванда Балбас, Гарабагда, Ширванда, Мил—Муганда Бозаг, Гарадолаг' вэ дикэр гoJyн чинслэри горунуб сах-ланмалы. белэ JYKcэк мэЬсулдар, кeJфиJJэтли эт, суд. Jyн верэн саЬэ]э диггэт, raJ-гы артырылмалыдыр. Лал-ныз бу Joллa гoJyнчyлyFyн потенсиалындан кениш истифадэ олунар, дикэр 'саЬэлэрин. хусусилэ дэ халчачылы-гын хаммала ehтиjaчы едэ-нэр. Бу гoJyн чинслэри республиканын aJpы-aJpы рона-ларынын тэбии-игтисади шэраитинэ даЬа у/^ундур. Jeм ehтиJaтлapындaн . сэмэрэли иcтифaдэJэ шэраит Japaдыp. Э. Гасымов ез мeвгeJиндэ дaJaнды вэ эсэрини мудафиэ етди. Лакин тээссуф ки, онун елми идeJaлapы тэсэрруфат-ларда лareJдликЛэ растлаш-ды. ЬeJвaндapлыFын чине тэркиби да)ишдирялмэди, го-Jyнчyлyг чылызлашды. нэ-инки кениш тэкрар истеЬсал. садэ тэкрар истепсал да горунуб сахланмады. Бу да де-Jилэн вэ дeJилмэJэнлэpин нэтичэси. EJни фикри даг сэрвэтлэ-риндэн истифадэ илэ баглы мулаЬизэлэри барэдэ дэ де-иэк олар. Загафгазя)анын даглыг эразисиндэ торпаг-дан, Судан вэ эмэк ehтиJaт-ларындан, техникадан. дикэр мадди вэ тэбии-игтисади им-канлардан истифадэ саЬэ-синдэ hэJaтa кечирилмэли олан тэ’хирэсалынмаз тэд-бирлэр инди дэ ез эЬэмиЛэ-тини итирмэмишдир. 20—30 ил бундан габаг ишлэниб Ьа-зырланан консепси]алар инди. елмин вэ игтисадийатын дэрин д8Jишикликлepэ мэ‘-руз галдыгы бир заманда даЬа да актуаллашмышдыр. Эн мараглы чэЬэт до будур ки, Ьэмин елми тевси)элэр мухтэлиф диллэрдэ, мухтэлиф республикаларда дэрч олунуб диггэтлэ е]рэнилмиш-дир. Бу кунлэрдэ ]убил1ары-мызын отуз илдэн чох ча-лышдыгы Бакы Сосиал Идарэетмэ вэ Политолокя)а Инс-титутунун игтиcaдиJJaт кафед-расына кетмишдим. Иш ота-гында сэлигэ илэ ]ан-)ана дузулмуш, чилдлэнмиш ал-бомлар диггэтими чэлб етди. Отуз илдэ мэтбуатда дэрч олунмуш елми мэгалэлэр, очерклэр кэсилиб сэЬифэлэн-мишди. Ьэрэси дэ бир арзу, емрун нечэ Jyxycyз кечэси... Елмимизин Jopyлмaз, 'чэ-факеш эскэринин анадан ол-масынын 60, елми-педагожи фэaлиJJэтинин 30 илли)и тамам олду. Эслиндэ бу нэ аз-дыр, нэ дэ чох. Фа>далы, мэ’налы емур учун вахт ан-ламы. вахт мэЬдудииэти )ох-ДУР- Тофнг ГУЛИДЕВ, эмэкдар елм хадими, игги- сад елилэрн доктору, профессор. БУ ДЭРДИ ДАР ДА кетурмэз Шэкилдэ KepAYjyHya кэнч Эфэнди Чэфэровдур. 23 Ja-шын ичиндэдир. 03 кэнди-ни — Ьадрутун 'Гуг кэндини ермэнилэрдэн горумаг учун милисэ дахил олмушду. Элиндэ силаЬ ез Joлдaшлapы илэ догма елини ropyJapKaH oктJaбpын 17-дэ душмэн кул-лэсиндэн Japaлaнмышдыp. Ьэкимлэр эллэриндэн кэлэ-ни етсэлэр дэ. саг aJaFыны кэсмэк Ma46ypHjj3THHAa гал-мышлар. Эфэнди Ьазырда Бакыдакы Елми Тэдгигат TpaвмaтaлoкиJa вэ Ортопеди-Ja Институтунда Jaтыp. Елэ Ьэмин кун ермэни гулдурлар Туга кирмишлэр. Милис ишчилэри сон нэфэ-сэдэк мугавимэт кестэрмиш, анчаг гуввэлэрин reJpH-6apa-бэpлиJи узундэн дапа бир A3dp6aj4aH кэнди JarHnapHH элинэ кечмишдир. Эфэндинин дэрди ?экчэ aJaFЫflын кэсилмэси дeJил. Ону эн чох Jaндыpaн Т^гун элдэн кстмэсидир. «Каш ики aJaFымы кэcэJ-дилэр. Анчаг кэндимиз душ-мэнэ вepилмэJэJди. бабалары-мызын гэбирлэри тэЬгир eдилмэJэJди». Данышдыгча чapпaJыJa дирсэклэнмиш Эфэнди кез Jaшыны caxлaJa билмир: — Бу кун-сабаЬ хэстэха-надан чыхачам. Шикэст, езу дэ вэтэнсиз. Ьара кедим. дэрдими кимэ ceJлэJим? Ахы емур бoJy ермэнилэрэ Jaxшы-лыг етмишик. Бу дэрди Ьеч АллаЬ да кетурмэз. Гэрара кэлмишэм Фузулидэ, гар-дап1ым ЗаЬидкилдэ галам. Инанын имканым олса елэ бу кун чэликлэри кетуруб чэбhдJэ «Артсах» де1э агыз-лары кепуклэнб-кепуклэнэ гышгыран ермэни гулдурлар-ла вурушмага кедэрэм. Милис сержанты Эфэнди инди дэ дeJYШэ кетмэсиндэн пешман дeJил. О бизэ ез си-лаЬ Joлдaшлapынын чэтин шэраитдэ ишлэмэсиндэн, гэЬ-рэманлыг ‘ кестэрмэсиндэн данышды. AJpылapкэн белэ деди: — Гарабагы милис ишчилэри илэ Jaнaшы бутун пе-шэ саЬиблэри мудафиэ етмэ-ли, бу бэла yзaглaшмaJынчa сакит Jaтмaмaлы. ^Ьэр шeJ Вэтэн наминэ гурбан верил-мэлидир.    • 15Ь|уиага ФЭРЭЧОВ, республика ДИН мэтбуат мэркэзнння инспектору. ншрат ОЛАНДА ЬЭР ЕВЭ ПА^ ДУШУР ИСМААЫЛЛЫ (мухбшра- инздэи). Бу кун адамлары гытлыгын езундэн чох хал-гын эзиJJэтиндэн хе^ир ке^^ ^ турмэк иcтэJэн ишбаз вЭ на- „ тэмиз адамларын эмэллэри ' нараЬат едир. Инди «гарным учун дeJил, гэдрим учунэм» мисалы тез-тез хаты]^аныр. PaJoн ■ ичра haкимиJJэти кундэлик тэлэбат маллары-нын адамбашына нормасыны мYэJJэн етмиш вэ онларын белушдурулмэсинэ сэрт нэ-зарэт гoJмyшдyp. Маллар шэ-Ьэр вэ кэнд эЬалисинин эн зэрури ehтиJaчлapынa yJryк олараг белушдурулур. Ферма ишчилэринэ. гышлагларда оланлара вэ ветеранлара ар-тырылмыш нормада эрзаг вэ дикэр маллар верилир. Бу aJдaн шэЬэр сакинлэринЭ Jepли истеЬсал Ьесабына тахыл, девлэт гиJмэтинэ эт вэ Jyмypтa сатышы тэшкил олунуб. Алынмыш малларын чеши ди, Ьэчми вэ адамбашына душэн мигдары барэдэ ра-Joн гэзетиндэ сакинлэрэ Ьэр aJ мэ’лумат верилир. jyEHJIEJ MYCABNFOCH 0. Чавад адына Бакы Мэ-дэяи-Маариф Техникумуида Низаминин 850 илли]инэ Ьэср олунмуш мусабигэнин икинчи туруна JeKyH вурул-мушдур. 1 немрэли Бакы Тибб Мэктэбинин, Э. Эзимза-дэ адына Рэссамлыг Мэктэбинин дикэр тэЬсил очагла-рынын Ьэвэснар aктJopлapы ез бачарыгларыны нума^иш етдирмишлэр. CejMyp ЕЛСЕВЭР. БИР М0КТУБ ЬАГГЫНДА ВЭ JA 20 НОААБРДАН ИКИ КУН вНЧЭ Республика гэзетлэри ио-Jaбpын 20-дэ Азэринформун «ДГМВ-дэ JeH3 ган текулур» сэрлевЬэли инфopмacиJacыны вермишди. Орада дeJилиpди ки. HoJa6pHH 18-дэ ермэни Japaглылap Хочавэнд кэн-динэ басгын етмишлэр. Он-лар кэнди MyhacHpaJa алараг шиддэтли атэшэ тутмушлар. сакянлэрдэн TejMyp Баба1ев вэ Назилэ MebAHjeaa Ьэлак олмушлар. Илкпн мэ’лумата керэ. гулдурлар 30-а }ахын еви ]андырмышлар. Бу евлэ-рин бириндэ Исма]ыл МеЬ-pэлиJeв вэ бир 1ашлы ушаг дири-дири 1анмышлар. Кэн-дин 20-дэн чох сакини вэ 7 нэфэр милис эмэкдашы ит-кин душмушдур. Артыг хе1ли муддэтдир ки. тэчавузэ мэ'руз галан азэр-ба^чанлылар peAaKcnjaJa кен-дэрдиклэрн мэктубларда ермэни ]араглыларла бэрабэр Ьэрбчилэрин да бу чур бас-гынларда иштирак eTAHjHUH ]азырлар. Мухтэлиф мэнбэ-лэрдэн алынан мэ’луматлар-дан ajAbiK олур ки. Ьэрбчи-лэр арасында хе1лн ермэтг забит вэ прапорщик вар. ШубЬэсиз. дэфэлэрлэ олдугу кими. бу вэЬши эмэ-лиJJaтын да ЬэJaтa кечирил-мэсиндэ Ьэрбчклэр ермэни Japaглылapындaн ез кемэклэ-рини эсиркэмэмишдилэр. Jaяыб кулэ деямуш Хоча-вэцд кэядн фачяэсняян пш-Ьядн, зэрэрчэкэя Дилбэр Ба-ба|еааяыя редаксн1а1а 1аа-дыш мэктубдая; «HoJaбpьш 18-дэ кечэ сааг 2 радэлэрин-дэ бизнм мэЬэллэдэн уч нэ-фэр кешикдэ да1анмышды. Бу вахт уч зиреЬли машын кэндэ кирди. Бири кэндин башында. бири мэркэзин дэ, бири а1агында дaJaнды. Сонра кэнди атэшэ тутдулар. Куллэлэо алов сачырды. Ев-лэр од тутуб 1анырды. Бир-дэн силаЬлыларын Ьэ1этими-зэ долушдугуну кердум. Би-ринчи куллэбаранда нэвэм Че!Ьунэ вэ мэн 1араландыг. Кулла он ]ашлы навэмин бу-дуяа вэ сияэсинэ дэ1мншди, мэним габыргама. Бе1ук гы-зым Назилэ вэ нэвэм Севил биздэ идилэр. ВаЬимэлэнмиш Севил aJнaбэнддэн тулланыб гачмага башлады. Ону кул- aaja тутдулар. Анаоы Нази-лэ онун далынча гачды. Ону да куллэ1э тутдулар. Эрим TejMypyH башындан вурду-лар. Елэ Ьэмин андача ке-чинди. Мэн 1аралы нэвэм Mejbyud илэ гаранлыгда бир-тэЬэр дарваза1а 1ахынлаша билдик. Чэпэрин диби илэ сурунурдук. Кэнддэн чыхаи-дан сонра палтарымы чы-рыб нэвэмин 1араларыны са-рыдым. Кол-кос бэдэнимизи дагыдырды. А1аг1альга, баш-ачыг, э}ним палтарсыз иди. Нэвэм дэ мэним кими. СЭ-Ьэрэ гэдэр сурундук... Инди x9CT9xaHaAajHr. Бу мэктубу сизэ кез Jaшлapым-ла )азырам». . Гарабагын Хочавэнд кэн-диндэ Hoja6pHH 1в-дэн IflF-на кечэн кечэнин сэЬэри белэ ачылды. Бу сон 4 илдэ догма торпагларымыэда баш верэн ]узлэрлэ фачиэдэн бири иди. Габагдан 20 H0ja6p. даЬа бир фачиэ кэлирди. Мэркэз «Лрабаг тахтасы» узэриядэ rapa фигу|дарла даЬ. бир кедиш «Халг гэаети»нии мухбири ;
RealCheck