Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
Godaddyseal image
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 4

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,265 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

Search All United States newspapers

Research your ancestors and family tree, historical events, famous people and so much more!

Browse U.S. Newspaper Archives

googlemap

Select the state you are looking for from the map or the list below

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 16, 1992, Baku, Azerbaijan XALQ QSZETi —««■»•'»»■'.ил. -»-«ai Г8РИБЭ АБИДЭЛЭР Губа mahэринии сакння Ш. СеЗндмэимэдовун хобби* сидир: асудэ ваххдарында кэядлэрн хэзнр, иешэлэра ке* днр, даглара галхыр, геЗря-ади бнр коллексиЗатопла Зыр. Бу, тэбиэт гэрнбэлиилэри барэдэ сеЪбэтдэрдир. Онун тэбнн мннарэ, чагыран дашлар, агячда ев Ьаггыяд& Зазыларыны дери ептшнк. И иди исэ коллекснЗаяыя Jem асе! рн» ила таньпп олуа ФИГУР ЛУ АГАЧ Барлы кэндиндэ гэрибэ форм асы илэ диггэти мэлб едэн бир агач учалыр. Губа — Хачмаз Золундан азча аралы. Самур —* Абшерон каналынын саг саЬилиндэ гэ-рар тутуб. Америка агчага-}ыныдыр, Зерли эЬали ке-¡ушЗарпаг агчагаЗын да де-Зир она. ЬундурлуЗу 18 мет-рэ чатыр. Чеврэси ашагыда дохсан сантиметр, Зарым метр Зухарыда Зетмиш сан-тиметрдир, сонра Зенэ енлэ-нир вэ лап Зухарыда тэзэ-дэн даралыр. Фигурлу кер-кэми вар, узагдан баханда ела бнлирсэн инсандыр даЗа-ныб орада. Лерэ ]ахын Иис-сэси фил аЗагыны да хатыр-ладыр. Агачда бир гаратоЗуг Зува гуруб. Этчэ балаларына ана-лары димдиЗиндэ Зем кэти-рэндэ тамаша елэЗэсэн. Блэ сэслэр чыхарырлар ки, езу-ну нагыллар алэминдэ Ьисс еднрсэн. Ана гуш да онлара гошулуб чивилдэ]эндэ эт-рафы хош аваз буруЗур. Гоншу кукнар агачларына дэ]иб экс-сэда верэн бу нэг-мэни динлэдикчэ ана тэбиэ-тэ мэЬэббэтин артыр, урэЗин-дэ улви Ьиселэр баш галды-рыр. даш корпу Губа — Куснэт — Газма Золунун гуртарачагындан дар бир чыгыр аЗрылыр. Бу чы-гырла дагларын синэсинэ догру сэккиз километр кедэн-дэн сонра фусункар алэмэ душуреэн. Бура Гырыз — ДэЬнэ кэндидир. Бутун фэ- силлэрдэ кезэллиЗк илэ ада* мы мэфтун едир. Гарлы даг-лардан ахыб кэлэн шэффаф сулу ГудЗалчаЗын саг саЬи-линдэ Зерлэшир. Кэндин гаршысында, Гуд- ЗалчаЗын устундэ бир нэЬэнк даш вар. Jaiiibi . эерлэрлэ елчулур. Агырлыгы 30 35 тон олар. Дэринэ epo3Hja нэтичэсиндэ ана сухурларын алтындан езунэ Зол ачыб. Инди ондан нерпу кими ис-тифадэ едилир. rojyu суру* лэри бурадан раЬатлыгла кечирилир вэ 4ajbffl о тэрэ-финдэки t саЬэлэрэ отарыл-мага апарылыр. AF ШЭЛАЛЭ Куснэ1 — Газмадан Гырыз — ДэЬнэЗе к едэн ]олун сагында сэс ешидиб ajar сах-лаЗырсан. Кэнддэн бир го-дер гэрбдэ шэлалэ вар, онун сэсидир. Башлангычыны 25— 30 метр Зуксэкликдэ Медэд хырман деЗилэн JepABH — Зедди-сэккиз булагдан кету-рур. Чешмэлэрин cyjy кичик дэрэ илэ сур’этлэ ашагы ахыр, Сыды гаЗасынын усту-нэ текулур. Дэрэ чох дик олдугундан су аг дашлара дэЗдикчэ ке-пуклэнир, аг дувагы хатыр-ладыр. Ады да бурадан емэ-лэ кэлиб: Аг су шелалэси. Шырылтысм. курултусу За* хынлыгдан ахая Гуд)алча* Зыи да сэсини батырыр. Ja-нындан кечэнлэр Ьекмэн ajar сахлаЗыб динчини алыр, hej-ран-hejpaH бу мэнзэрэЗе тамаша едирлэр. АЗЭРБАЯАНДА ИЛК ДЭФЭ Декабрын 14-дэ Бакыда монотамашалар фестиваль* башланмышдыр. Бакыдакы Aicrjop евинэ топлашмьгаг республикамьш театр 'игчти-маиЗЗэти, драм сэнэтинин пэ- рэстншкарлары биринчи кун Ферман Абдул. Ферман АбдуллаЗевин ез гу-рулушунда «Тэк мэзар» эсэ-ри илэ таныш олмушлар. Эсэрдэки Зеканэ ролу Сабит РэЬман адына Шэки Девлэт Драм Театрынын актЗору |ффэ- Ханлар Ьэшимзадэ мувэс ги)3эт31э ифа етмишдир. Фестквал кунлэриндэ онун програмында нэзэрдэ туту-лан республика театрларын-дан Бакы Кукла Театрынын, С. Вургун адына Рус Драм Театрынын. камера театрынын, СумгаЗыт, Агдам те-атрларынын... та маша л ары— Андерсенин «Булбул», Шекс-пирин «Ьамлет», Марина СветаЗеванын «Сивилла», Зинови Сагаловун «АЗседора Дунканын уч ЬэЗаты» эсэр-лэрн, Ьабеле АзэрбаЗчан му-эллифлериндэн Чинкиз Элэс-керлинин, Вагиф ИбраЬимог-лунун, Ферман АбдуллаЗевин эсэрлэрннин тамашалары кос-тэрилэчэкдир. Фестивальгн мунсифлэр пеЗ’этинэ Азэр-баЗчанын эмэкдар инчэсэнэт хадими Чэннэт Сэлимова баш-чылыг едир. Галнблэрэ спонсорларын тэ'сис етднклэри уч пул му-кафаты, Ьабелэ ролларын эн Jaxaiibi ифачыларына мука-фатлар, гиЗмэтли ЬэдиЗЗэлэр верилэчэкдир. Азэрниформ. О, сэЬнэдэ сагалды ЧУНКИ BYTYH ВАРЛЫГЫ ИЛЭ ТАМАШАЧЫМ ГОВУШМУШДУ Ариф ГулнЗевин Республика сареЗында чыхышы эрэфэсиндэ касса да бутун омлет* лер сатылмышды. Тамаша куну арха га-пыдан кечиб Арифи чагыртдырдым. Тйнын-мьш! кулуш устасы кэлди, узрхаЬлыг елэ дн: — Дун эн сизэ билет кэтирмэк истэЗир-дим. СараЗдан редаксиЗаныза чатанадэк отуз-гырх танышымла растлашдым. Билет -лэри паЗладым. Ьэлэ беш-алтысына да чат-мады. Богазыны шэрфлэ бэрк-бэрк сарымыш-ды, «агрыЗыр». — деди. Сара^н директору ФэрЬад БабаЗев бил-дирди ки, консерт ики кун нэзэрдэ тутул-мушду. Ариф хэстэлэнмэсинэ бахмаЗараг бу кун дэ чыхыш етмэЗи гэрара алды. Консерт хеЗри^э мэгсэдилэ тэшкил едилиб. Зыгылан вэсаятин бир Ьйссэси мудафиэ фондуна, бир Ьиссэси исэ Мэрдэкан вэ Шу-вэландакы гачгын аилэлэринэ верилэчэк. Ариф арабир лэрдэнян архасындан салона бахырды. Ьэлэ тамашачылар кэлмэ-мищди. Кечиб сэЬнэдэ гоЗулмуш фортепи-анонун архасында эЗлэшди. Охуду, даныш-ды, гышгырды, кулду... Сэсини кеклэЗирди. Консерт башланды. Апарычы тамашачы-лара «хош кэлдиниз» деЗиб сезу шайр Зелимхан Лагуба верди. О, торпагымызда му- Ьарибэ кетдиЗи бир мэгамда, кузэранььмы-зын пислэшдиЗи оир деврдэ кулушун ва- чиблиЗиндэй данышды. Чыхыш етмэк учун aKTjopa «ajar» верди. Бундан сонра Ариф Гули^ев тамашачыларын алгышлары ал-тында cahHeJe чыхды. CahHeJe хэстэ кэлиб саглам кедэн акт-Зорлар барэдэ чох ешитмишик. Тамашачы алгышларындан сонра Арифдэки узкун, далгын керкэмдэн дэ эсэр-эламэт галма-мышды. Ариф ЭРШАДОГЛУ, «Халг гэзетя*ннн мухбнря. ГЕЛ»ЭТЛИ АТАНЫН СЭДАГЭТЛИ ГЫЗЫ XejHpxah. милЗончу, хал-гынын тэрэггиси учун вар-девлэтини эсиркэмэ}эн Ь. 3. ТагыЗевин чанлы • Задикары Сара ханым бизим кунлэр-дэ Зашады. Сон нэфэсинэдэк атасынын тэмиз адыны узэ чыхартмага чалышды. Eh-тиЗач ичэрисиндэ jamajaH, хэстэ вэ узкун гадын гоча ол-масына бахмаЗараг архив- лэрэ, сэлаИиЗЗэтли идарэлэ-рэ ajar flejyp, Ьачынын халг гаршысында кы хидмэтлэри-ни зэррэ-зэррэ тэсдиглэдирди. Чох эзаблар кер&уш Сара ханым атасынын бэраэт ал-масындан доган Иэдсиэ се-винчлэ дунЗадан кечду. Сара ханымын илденуму кунундэ «ТагыЗев еви» та-рих-мэдэниЗЗэт мэркэзинэ топлашанлар бутун бунлар барэдэ этрафлы данышдылар. Хатирэ кунундэ алнмлэр, му-aej ншчнлэри, Ь. 3. ТагыЗевин адыны дашыЗан унван.тарын нумаЗэндэлэри халгын тари-хиндэ лаЗигли jep тутан атанын вэ ояун сэдагэтлн гызынын мэзарларыны 3Hja-рэт етдилэр. «Халг гээети». эсрлэрэ cdJAhdTVI. МУДРИК TOHjyKYK ТонЗукук турк дунЗаеы-нын керкэмли шэхсиЗЗэтлэ-риидэндир. О. уч турк хага-нынын — Илтэрис хаган, Капаган хаган вэ Билкэ ха-ганын баш.вэзирк мэслэЬэт-чиси олмушдур. О, агыллы, тэдбирли вэзир, Ьэм дэ икид вэ чэсур сэркэрдэ олмуш, бир сыра агыр вэ чэтин йэр-би еэфэрлэрдэ турк ордула-рына шэхеэн башчылыг ет-миш, дштэтэлаЗиг гэлзбэлэр газанмышдыр. Истэр Ьэрби, истэрсэ cHjacH мэсэлэлэрдэ агыллы Зол таддыты. гиЗмэтли тэклифлэр вердиЗи учун она Мудрик ТонЗукук деЗир-дилэр. Турклэрин Чин эсарэтинэ гаршы бир-биримии ардын-ча галдырдыгы ^анлар чнн-лилэр тэрэфиндэн ган келун-дэ богулурду. НейаЗэт. 682-чи илдэ Кутлуг хан Чинэ лэн орду турклэри шимал челлэринэ сыхыщдырыр. Бу заман душмэнлэр Йэр тэрэф-дэн турклэри эпатэ етмиш-ди. Бу душмэнлэрдэн учу— доггуз огузлар, кытаЗлар вэ чинлилер иттифаг баглаЗыб турклэри мэйв етмэк истэ-Зир. • Турк халгынын башынын устуну алмыш бу тэЬлукэни тэсвир едэн ТонЗукук онун арадан галдырылмасы вэ турк девлэтинин втукэндэ Зерлэшдирилмэснни дэ ез хидмэти песаб едир: ч...Огуз-лардан часус кэлдн. Часус хэбэр кэтнрдн. Доггуз огуа халгы узэряндэ хаган отур- кэрдэлик едир. ТонЗукук бу Ж злу белэ тэсвир едирп. и мин идик, биз ики го-шун олдуг. Турк халгы оту- Йлы, турк хаганы отуралы андун шэЬэринэ, Дэниз чаЗына чатдыгы Jox иди. Ха-ганыма мурачиэт едиб гошун чэкдим. Шандун шэ41эринэ, Дэниз чаЗына чатдым. ИЗир-ми уч шэЬэр сынды (мэглуб олду)». Шандун шэйэри де- Ш!де, куман -ки, ТонЗукук андун дузуну нэзэрдэ ту-тур, чунки дикэр гэдим турк абкдэлэриндэ Шандун балык ду. О, чинлклэрин Зонына ЮГ (шэЬэр) Jox, Зазы (дуз) ад-ланыр:    «1ашыл    укуз    Шая- дун |*зы» Лашыл (Хуанхе) гаршы галдырылан усЗана ehóap; рэпбэрлик едир. Халг кутлэ-лэрини гыргына верэн эв-вэлки ycjaH башчыларындан фэргли -олараг, Кутлуг хан тэ’лим кермуш низами орду Зарадыр. ЕЗни заманда о, Чицдэ тэЬснл (о чумлэдэн, Ьэрби тэЬсил) алмыш турк кэнчлэрини еа ордусуна чэлб едир. Чиндэ мукэммэл hap-би вэ мулки тгЬсил алмыш турк кэнчлэриндэн бири дэ Ашидэ гэбилэсиндэн чых-МЫШ TOHjyKyK иди. ТонЗукук езу Зазыр ки. «мэн езум тэр-6hJo учун Чин елинэ верил-• дим». ТонЗукук усЗанчылара * гошулан илк савадлы кэнч-лэрдэн иди. МэЬз белэ кэнч-лэрин саЗэсиндэ усЗзнчы турк ордусу кутлэдэн низами ордуЗа чеврилирди. ТонЗукук Кутлуг ханын (Илтэрис хаганын) усЗанчы ордусуна гошулмасыны белэ тэсвир едир:    «Турк халгы елду, мэЬв олду, jox олду. Турж сир халгы Зернндэ щдам галмады. Ко л да, даш-да галмышы топданыб Зеддн Зуз олду. Икя Ьиссэсн атлы, бнр Ьяссэсн диЗада иди. Дед-дн Зуз адамы ^шаран сэркэрдэ шад иди. — Гошул, — дедн. Гошуланы мэи нднм. Мудрик ТонЗукук. — Буну хаган сечим, — деднм. Ду-шундум: арыг буганы, кек бугаяы архадан таныЗа бнл-сэ, кек бугаЗа арыг буга де-)э бнлмэз, -г деЗэ душун-дум. Ондан сонра таяры бн-лкк верди]и учун мэЬз езум ону хаган сечдим. Мудрнк ТонЗукук БоЗла Бага Таркан нлэ, Илтэрис, хаган олаг». Сукы сенуну кендэрмшп: турк халгы аздыр, аима хаганы нкиддир, вэзкрн муд-рикдир. Нэ гэдэр кн, о якн адам сагдыр, сэнн Чянн елдурэчэк, шэргдэ кытаЗы елдурэчэк, мэнн — втузу да елдурэчэк. Чин, сэн чэ-нуб тэрэфдэн Ьучум ет! Кы-таЗ, сэн шэргдэн Ьучум ет! Мэн дшмалдан Ьучум ет-дям. Турк сир халгы Зернндэ саЬнб гадмасын. Бачарсаг, Ьекмдары мэЬв едэн. О хэ- чаЗ Шандун дузу». ТалуЗ укуз «Дэниз чаЗы» деЗэндэ. куман. ки, Сары дэниз нэзэрдэ тутулур. ТонЗукук бир мэсэлэдэ оЗунмэкдэ Ъяглы-дыр: она гэдэр вэ ондан сонра турк девлэтчилиЗи тари-хиндэ турк ордуЛарынын Чи-нин бу гэдэр шэргинэ — Сары дэнизэ гэдэр кеднб чых-дыглары олмамьппдыр. •- 706*<чы илдэ турк ордула-ры Чинин шималына пучум бэрн ешидиб кечэ Зухум кэл-~    >аЬат мэдн, кундуз раЬатлыгым кэлмэдн. Хаганыма мура-чнэт едиб деднм: — Чин, Отуз, КытаЗ — бу учу бяр-лэшеэ, муЬаснрэдэ галача-гыг. НазнЗя тонламаг асан ишдир, инчэян уамэк асан-дыр. Наэик галын блса, топ-ламаг яхяд яшнднр, кнчэ Зогун олса, сыядырмаг нкнд ишидир. Душмэнлэрямжз бнр-лэшмэдэн онлара бир-бнр Ьучум етмэк лазымдыр. Хата-ным мэннм — Мудрнк Тон- »гкукун сезуну ешнтдн. — ошуну кеялунчэ апар, — дедн. Гошуяу KeJ внук Jy-хары втукэя орманына апар-дым. Инэк вэ Зук ЬеЗванла-ры ндэ Тоглада огузлар кэлди. Гошунлары ал ты мня иди, биз яки мнн нднк. Де-Зушдук. Таяры Jap олдугу учун датытдыг, чаза текдук. Сэпэлэцдиклэрн Золларда да, эдбэттэ, олдулэр. Она керэ дэ .огузлар Ьамысы табе ол-мага кэлдн. Турк халгыяы втукэя Зерннэ мэн езум — Мудрнк ТонЗукук кэтярдям. Хаган втукэн Зернндэ Зерлэ- шнр де|э хэбэр ешмдмб чэ-нубд Бутун 682-чи ил кутлэни орду шэклинэ салмага сэрф едилир. Турклэр Гара Гум-да ЗашаЗыр, беЗук мэЬрумиЗ* Зэтлэрэ двзурдулэр. ТонЗукук Зазыр:    «ЧугаЗ Куэда, Гара Гузда отурурдуг. Марал ЗеЗэрэк, довшан ЗеЗэрэк отурурдуг. Халгын богазы тох иди. Душмэнимиз этраф-да Зыртычы гуш кими иди; биз саЗыг идик». 682-чи илдэ турк усЗанчылары фэал Ьэрэкэтлэре кечир, тез-тез Чин сэрЬэдлерини ашыб Чинин шимал эЗалэтлэрини талая едир. Буна керэ дэ 686-чы илдэ Чин императору турклэрэ гаршы беЗух бир орду кендэрир. Илк ордуиу турклэр дармадагын едир, лакни 687-чи илдэ кендэри- нубдакы халг, гэрбдэнн, шэрг-дэкн халг кэддн». ТонЗукукун Тогла (Тола) 4ajbi саЬилиндэки гэлэбэсин-дэн со«ра турк елинин орда-сы втукэндэ Зерлэшир. Тола деЗушу 688-чи илдэ баш вермишди. 689-чу илдэ Илтэрис хаган Чиндэн асылы олма]ан мустэгил турк Двв-лэтини — турк хаганлыгы-ны Зарадыр. 693-чу илдэ Илтэрис хаган вэфат едир. Тахта онун кичик гардашы Капаган хаган чыхыр. ТонЗукук возир-ликдэ галыр, JeHa дэ агыллы мэслэЬэтлэри, Ьэрби шуча* этлэря нлэ турк девлэтинин гудрэтиннн Зуксэлмесинэ хид* мэт едир. едиб Минша Захьшлыгында Чин ордусуну дармадагын етдикдэн сонра Чин деэлэти баша душур ки, Ьэрби гувяэ илэ, Ьэм дэ тэкбашына турклэрэ галиб кэлэ билмэЗэчэк-дир. Буна керэ дэ турклэрин гоншу л ары олан кечэри гэ-билэлэри онларын эл°ЗЬинэ галдырмага чалышыр. 708-чи илдэ Капаган хаган Зени-дэн Чинин шималына Ьучум етдикдэн сонра Чин дипло-матиЗасы бутун васитэлэри ишэ салыб турклэр элеЗИинэ Ьэрби иттифаг Зарада билир. Турк хаганлыгынын 709-чу илдэки Ьэрби вэ сиЗаси вэ-знЗЗэтини ТонЗукук белэ тэсвир едир: «Чнн хаганы мэннмнз иди. Он ох хаганы душмэнимиз иди. Ьамыдан артыг кучлу гыргыз хаганы душмэннмнз иди. О уч хаган иэслэЬэтдэшиб: — Ад-тун орманы узэрннэ Зуруш едэн, — демжш. Елэ мэслэ-Ьэтлэшмнш: — Шэргэ турк хаганына гаршы гошун чэ-кэх, — демиш, — она гаршы гошун чэкмэсэк, хаганы чвсурдур мэслэЬэтчнсн иуд-рнкднр, Ьэр нечэ олса, бн-зя елдурэчэк. Учлуадэ бнр-лэшнб гошун чэкэк, ону мэЬв едэн, — демнш. Туркнш хаганы бело демнш: — Мэннм халгым орада олачаг. Турк хадгына да: — дахнлдэ иг-тншаш сад, — демншлэр; огуэлара да: — усЗан гаддыр, — демнш л эр. О хэбэря ешидиб кечэ дэ уЗумагым кэл-мэз олду, отурмагым кэлмэз олду». Зукук белэ тэсвир едир: «...Душунуб... гошун чэкэк, — деднм. Кекмэн ]олу бир имнш, ону да душман тут-муш, деЗэ ешидиб: — бу )ол-ла кетмэк Зарамаз, — де-дим. ...Бэлэдчи дилэднм. Челлу азлардан бир адам тапдым. ...Аны чаЗы илэ кет-сэн, орада кечэлэсэн, кетмэ-Зэ бир атлыг Зол галыр, — деЗэ, — о Зол нлэ Зурусэк, (тез чатмаг) мумкундур, — деднм. ...Гошун ЗУРУТДУ“- “ Атланын, — деднм. Аг Тэр-мэл чаЗыны кечгрзк душэркэ салдым. Атлара минднрэрэк тары дагытдым. Духары. ат-лары Зедэкдэ тутараг тдада агач тутараг галдырдым. 0н-дэкн деЗушчулэр гары тап-далаЗыб Зол ачды. Коллуг олан тэпэни ашдыг, Зомбала-ныб ендик. Он кечэ Зандакы гар учгунларыны доланыб кетднк. Бэлэдчи Зери сэЬв салдыгы учун елдурулду. МэЬрумиЗЗэтлэр башлаяанда хаган: — Сур’этлэ кетмэЗэ чалыш, — дедн. Аны чаД* нлэ кедэк. О чаЗ боЗу кетднк. СаЗмаг учун адамлары атлардан душурдук. Атлары агачлара багладыг. Кечэ дэ, кундуз д? кетднк. Гыргызла-ры Зухуда басдыг, ...суюсу нлэ ачдыг. Ханын гошуну топданмыш. ДеЗушдук. Санч-дыг. Ханыны елдурдук. Гыргыз халгы хагана табе олду, сэчдэ етди ГаЗытдыг. Кекмэн орманыны доланыб хэл-дик. Гыргыздан гаЗытдыг». Белэликлэ, ТонЗукукун узаг-керэнлиЗи вэ шэхеи шума эти саЗэсиндэ *учлэр и^тифагы-нын бири сырадан чыхары* лыр. Инди нсебэ туркиш-лэрин иди. 710-чу илдэ турклэр туркишлэрэ гаршы Ьэрби Зурушэ чыхырлар. Турк ордусуна рэЬбэрлин етмэк Капаган хаганын икинчи ог-лу Инэл хагана вэ гардашы оглу Билкэ хагана тапшыры-лыр, ТонЗукук исэ баш мас-лэЬэтчи тэ’Зин едилир, лакин эслиндэ Ьэрби эмалиЗЗатлара ТонЗукук рэЬбэрлик едир. О Зазыр:    «...Гошун    ЗУРУ*ДУ*- А лгун орманыны Золсуз ашдыг, Иртыш чаЗыны бэрэенз кечднк, кундузу кечэЗэ гат гаиыны тутдуг, Забгусуну, шадыны деЗушдэ елдурдук. Элли деЗушчуну эеяр тутдуг. хэбэр Кечэ он ох халгына кендэрднк. О хэбари ешидиб он ох бэЗлэрн, халгы Ьамы-лыгла кэлди, сэчдэ етди. Кэлдн бэЗлэриня, халгыиы тэшкил етдик». Бу Ьэрби еэфэр саЗэсиндэ турк хаганлыгынын гэрб сэр-Ьэдлэри Дэмнр галыЗадэк чатыр. ТонЗукук деЗнр: — Дэмир галька тэки чат-дыг. орадан гаЗытдыг. ТонЗукукун ЗаздЫгына керэ. туркишлэр узэриндэки гэлэбэдэн сонра Согда Ьекмдары Сук башда олмагла согдак халгы Ьамылыгла турк хаганына табе олур. Бу еэфэр заманы ТонЗукук башда олмагла турк гошунлары-нын эрэблэр вэ тохарларла доЗушундэн дэ данышылыр. ГаЗнагларда Чинэ гаршы 712-чи ил муЬарибэсиндэ ТонЗукукун иштирак *етдиЗи кестэрилмир, лакин ТонЗукук Ьэмин муНарибэдэ дэ иштирак етдиЗини Зазыр: Турк халгы «Тинэси оглу (Зэ’ни, Чин императору) Затаи дата чатмыш... О Зерэ лары турклэрин ченкааэрлнк руЬуну елдурэр, чунки бу епкаялар итаэт тэблиг едир. Будда дннн нвеанлары зэнф- лэднр вэ ннсанпэраэрлнк j)y- Ьунда тэрбиЗэ едир. Будда дияиня гэбтл етеэк, турк девлэтя зэнфлэЗэр вэ Чиндэн асылы вэзн)3этэ ду* шэр. Билкэ хаган Чин типиндэ езунэ па)тахт шэЬэри сал-маг HcrajHp. ТонЗукук бу фи-кирдэн дэ ону дашындырыр: — Туркун руЬу азаддыр. Турк истэдкЗи Зердэ езунэ мзекэн салмагы хошлаЗыр. Турк Ьэр тэрэфдэн Ьасарлар-ла эЬатэ едилэн шэЬэрдэ Ja-шаса, онун азадлыг севэн руЬу гаядада салынар, гула чеарилэр. Бу да туркун чэнг кавэрлиЗнни елдурэр, ону келэ]э чевнрэр. ТонЗукук гочалса да Ьэрби саЬгдэ дэ сэриштэсини итир-мэмишди. 720 чн илдэ Чин турк дев-лэти 3JteJhHH9 гэсд дузэлдир. Чин планына. керэ. KbrraJ. татабы вэ басмыл гэбилэлэ- ри уч тэрэфдэн турклэрин Ьучум етмэли. Бил* мая — Мудрнк ТонЗукук hy-чум етднЗн учун саЗсыз-Ь^* дыг. БолчуЗа дан секулэндэ чатдыг. КашфнЗЗат днл кэ- ТонЗукук бу чыхылмаз вэ- зиЗЗэтдэн чыхыш Золу тапыр. ‘ >рои 698-чи илдэ турк ордусу ики дэстэ Ьалыцда Чинин шэрг еЗалэтлэрияэ — Май* чуриЗаЗа Ьучум едир. Дэсте-лэрдэн бирннэ. Капаган хаган. днкэрииэ ТонЗукук сэр- Онун тэклифн илэ Ье{ шура дупэюнлэри гэфилдэн, Ьэм дэ тэк-тэк арадан ке-турмэЗи гэрара алыр. Tof*jy-кук илк зэроэни гыргызлара вурмаг г эра ры на кэлир. Ьа-диеэ гышда баш вердиЗи Ш, Ьэр Зери гар 6асдыг|»1, н (Дагларындан шимала, гыргыз елкэсинэ кедэн Зека-нэ Кекмэн кечидинн душман чиддн горудугу учуй вэ душ-мэнэ гэфил басгын етмэк Гон] у учун ТонЗукук. кечи л м 93 Зол сечкр. Гыргыз еэфэрини Тон- тнрди. Хэбэря бу чур:    Ja- рыш дузундэ Зуз мин гошун топланмышдыр. Бу хэбэрк ешидэндэ бэЗлэрин Ьамысы дедн: — ГаЗыдаг. Тэмиз абыр Захшы шеЗднр. Мэн нсэ деднм: — Мэн Мудрнк ТонЗукук Алтун орманыны ашараг кэл-днм. Иртыш чаЗыны кечэрэк кэддим. КэтнрдиЗнм адаи-лар чэсур дур. Душман дэ кэддиЗямизн дуЗмамышд^р. Таиры, УмаЗ, мугэддэе Jep, су бнзэ гэлэбэ вердн. Ондар чохдур деЗэ HHja гачаг?! Баз азыг деЗэ ни]э горхаг?! Нн-Зэ басылаг? Ьучум едэк. Ьучум етдик, душмэни да-гытдыг. Икинчи кун кэлди. Душман алов кнмя гызыб кэлдн. ДеЗущдук. Душмэннн нкн гаиады бнздэн ЗарыбаЗа-ры артыг ндк. Тавры Jap ол-дугу учун душман чохдур Aejd горхмадыг. ДеЗушДук. Тардуш вады дупввэнн му-Ьасирэ етди. Дагытдыг. Ха- сабсыз сары гызыл, парлаг кумуш, гыз*кэлкн. халча, пул кэтнрдн». 716-чы илдэ Капаган хаган бир Ьэрби сзфэрдэн га-Зыдаркэн nycryja душуб ет-дурулур. Капаган хаган турк терусуну (ганунуну) позараг Ьэлэ саглыгыкда бе-JyK оглу Бвкуну кичик хаган rojMyuuy. Турк терусу-нэ керэ. 6ejyK гардашындан сонра ондан кичик гардаш хаган ола билэрди. Сонунчу гардащдан сонра беЗук гар-дашын 6ejyK оглу хаган так-тына чыхырды. Бу Tepyja керэ, Капаган хаган лан сонра тахта Илтэрис хаганын 6eJyK оглу Билкэ хаган чых-малы иди. Анчаг Капаган ха ган Бекуну кичик хаган roj-дугу учун Капаган хаган ел-дурулэн кими э’Занлар Зыгы-шыб ону улу хагай е’лан едир. Илтэрис хаганын кичик оглу Кул тнкин турк терусуну барпа етмэк учун ор-даЗа Ьучум едир, эмисинин бутун ушагларыны (эмиси оглу Бэк -тнкин вэ эмкен гызларындан бири Чинэ га-чыр) вэ Захын адамларыны гырыр, тэкчэ вэзир ToHjyKy-ку багышлаЗыр (ТонЗукук Билкэ хаганын гаЗынатасы иди), лакин ону сиЗаси фэ-алиЗЗэтдэн узаглашдырыр. Кул тикни óejym гардашы Билкэ хаганы турк тахтына отурдур. Бу заман елкэни гиЗам вэ ycjaHaap сарсы-дырды. Лени хаганын агыллы вэзнрэ беЗук еЬтнЗачы варды. Керунур. бука керэ-дир ки. 718. Захуд 719 чу илдэ ТонЗукук JeH9 дэ баш вэзир вззифэсинэ гаЗтарылыр. О. Зенэ дэ агыллы меслэЬэт-лэри илэ турк девлэтинин гудрэтинин Зуксэлмэсинэ хидмэт едир. Билкэ хаган истэЗир ки. Будда динини ач басмыллар истираЬэт ет labi мэк арзусу илэ шаЬэрэ кэл-дикдэ кумраЬ турк ордусу онлары MyhacHpaja алыр. Бутун басмыл ордусу эсир душур.    •    I бунунла гэбул етсин вэ ону девлэт дини е’лан етснн. ТонЗукук буну мэслэЬэт кермур. -6 ДвЗнр:      . — Будда днннннн еЬвам- АЗЭРБАМАН РЕСПУБЛИКАСЫ мэдэнкиэт НАЗИРЛИ1И АЭвКАМАН дввлвт АКАДЕМИК ОПЕКА >• ЕАЛЕТ ТЕАТРЫ Амр6а|чам Рвслубликкыиын халг артмстлкрм Г ЭНД А Б ГУЛИЗЕВА чанэли акваровун 20 домабр нштирвкы ил« 3. Ha4wi6ojoa, Ни)аэм «АШЫГ ГЭРИЬ. ШеЬсенем    Г«нда6 ГУЛЖЕВА Ашыг Г«риб    Чаиоли вКБЭРОВ Тамаша сват II-да башланыр. Билатлар театрын иассасыида саат 10*дам 19-дак сатылыр! амднат банкы сертификатларынын ва хазина андаликларинин САНиБларинин назарина! Распубликаиыи амаиат баиклары тарафии-дам сатылан кечмиш ССРИ Эмаиат Баикыиын сартификатлары ва хавииа «Ндаликлари 31 дакабр 1992-ми илдаи мам олма|араг амаиат банкларына аданмлмак учуй тагдим олунмалы- АЗаРБАЗ«бАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭМАНвТ БАНКЫ «Халг газеты» ним реклам хидмэти93-79-81 1990-чы илдэ Бакы Дэмдр Jon Нэгли^эты Тэвммиуму тэрэ-финдэх Пуэиков Аидрэ) Пэтрвэииэ варилмиш ИТ I м#А*рэли диплом «ггди|и учун э’тибэрсыа cajылыр.A30PBAJ4AH РЕСПУБЛИКАС »1 ХАЛГ ТЭНСИЛИ НАЗИРЛИЗИН. ЗвРДАБИ адына К9Нчв девлэт ПЕДАГОЖИ ИНСТИТУТУ бош олан ашагыдакы вазмфамм тутмвг учуй ордасына хэ хаганы тутмалы иди. ЗОЭ мин лик Чин ордусу да онлара Зардым едзчэкди. TohJv-кук баша душурду ки. оу гэдэр мухтэлиф олан гуввэ-лэрин Ьэрэнэтини . элагэлэн-дирмак чэтиндир. Буна керэ дэ о. Билкэ хагана нараЬат олмамагы вэ душмэнлэр кэл-мэздэн уч кун эввэл шимала чгкилмэЗи мэслэЬэт керур. О. Билкэ хагана деЗир: — ГоЗ чинлилэр кэлсин-лэр. Биз кезлэЗэрик. Онларын азугэси гуртардыгдан сонра Ьучум едэрик. Анчаг иш елэ кэтирир ки, турк ордасына биринчи басмыллар чатыр. вз муттэ-фнглэрини бурада кермэЗэн басмыллар кери газы дыр. Билкэ хаган онлара Ьучум етмэк истэЗир. ТонЗукук мз-не олуб деЗнр: — Душмэн тох олдугда Захшы вурушур. Она Ьучум етмэк тэЬлукэлидир. Турк ордусу сур’этли Jy* рушлэ кедиб басмыллары га-багла]ыр вэ онлар кэлэнэдэк онларын паЗтахты Бешбалык шсЬэрини алыр. Лоргун вэМУСАБИГе Е'ЛАИ ЕДИР PMjdBMjjBTkiH ибтидам курсу ва онум тадриси методик асы кафедрасына — ри]азиЦатын тадриси матодикасы фанни узра досент— 1 jap- Мусабиганин муддати бу е'лан газатда дарч адиландаи бир aj качанадакдир- Санадлари та'лимата yjfyH ракторун адына ja-зылмыш ариза ила бирликда бу унвана каидармак лазымдыр- 374700, Камча шаЬари, Хатаи прослактн 187. Талефон: 2-42-53.РЕКТОРЛУГ. Билкэ хаган вэ То»0УЙУк Зэтлэнмяр. Турк ордусу Чунгарц^дан 1эТ *fe- кяфаЗ« . _ . Чум . Чинин Гансу эЗалэтинэ! чир вэ Чин ордусунун арха-сындакы бутун вилаЗэтлэри талан едиб Чин ордусуну эр* загсыз rojyp. Белэликлэ. Чин империЗасынын турк девлэ-тини мэЬв етмэк планы бо-ша чыхыр. Турк девлэтинин japauMa-сы вэ инкншаф едиб Зуксэл-мэсиндэ ТонЗукукун хид-мэтлэри беЗ^кдУР Буна керэ зэ ТонЗукук белэ демэкдэ Ьаглыгыр: — Илтэрис хаган, М9дркк ТонЗукук газаядыгы учун... турк сир халгы Зашамагда* дыр. Эбулфэа РЭЧ0БОВ. профессор. АЛЛАН РвЬМвТ КЛвСМИ! К. Асланов, Р. ИбраЬымоа, И. 0wwjaa, И. Бабахав, 6. Mah-мудоа, Р. Гасымэада, Н. Адыкеэалов, С. Сшпменош, В. Гасым* 6ejoB, Ф. Султанов, М. Свры|ав, И. Эласкарова, 4. Нурел*-jaa Каким ¡олдашлвры Камил Ьеммдова, амасы вафаты мла алагвдар квдаряанир, дарднна шарик олур ва дарим Ьуамла башеаглывы аармрлар. d»M*6ajoe pajонумдакы S3 намралм тахммкм паша макта-бмммм коллактмам, мш ¡опдвшпары Нуроддии Оручеее, атвсы МаЦаддим Оручоаум •афатымдам кадарланмр ва дарам Ьуэмла башеавлывы вармр- Р. Маммадов, J. Салимов, Ф. Насмбов, М. Наборов, Ь. Искам даров, Аб. Аббасов, Ас. Аббасов, Ч. Исма)ЫЛОВ, Б. Эли* ¡•а, Т. Аббасов, М. Маммадов, А. Расулов, A. MahAHjaBB, Ч. Карммоа, Ф. Исрафмлоа, Ф. Ветшав мш /олдашлары Нуса|м гоЬуму Твбма« Гурбаиееум да/ушларда Калам олмасы мла ал ага дар дарим Кувила баш-савлывы аармрлар. И. Тусм адыма АДПУ-мум Шуша фмлмалымым профассор-муаллим ва талаба Kaj'aTM досеит Элмгулу ЬумВевееа, гар-дафы Авдара ра^омумда фаммаям суратда Калам олмасы ила алага-башеавлывы вармрлар. дар дарим Кувила Баш редактор Т. Т. РУСТЭМОВ ТЭ'СИСЧИ: «Ханг гаватмдиии журналист коллактмам. УЧРЕДИТЕЛЬ: Журналистский коллектив «Халг гааатиа. РЕДАКСМАНЫН УНВАНЫ: 370158, Бакы шаЬарм,Б#|ук даимз кучасм, 1В. ТЕЛЕФОНЛАР: ма лумет учуй — 93-61-02, ииформаси|а — 93-62*37, реклам жидметм муНасмблик — 93*34-23, маабатчм редактор — 3B-S1-6B. — 93-79*11, Навбатмм редактор: Г. ПИРШКВ. Чала имввмммалмдмр 23.00 Имваламмышдмр 23,00 ч ИНДЕКС: 64814 Ч. 1 2 3 4 5 6 7 • 9 10 11 12 13 14. М. 1 2 3 4 5 4 7 В, «г Баиы, «Аварба^чам» машрЩатымын матбаасм. Баку, типографяд кэдатедьстм «АзербиВджек». Тмражы 25049 Сифариш 8208 ;