Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.17+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, December 13, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.17+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 13, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г03ЕТИ    ДЕКАБР    1991-чн    ИП.    М9    245 Акту ал свЬбэт БАЗАР ИГТИСАДИЛАТЫ ВЭ АЗЭРБАЗЧАН Муасир деврун эсас игти-сади мэзмуну базар игтиса-flHjJaTbiHa кечид вэ JeHH иг-тисади механизмин форма-лашмасыдыр. Бу просес бу* тун республикаларда, о чум-ЛЭД0Н, AзэpбaJчaндa да ке-дир. Республикамыз HahajBT. игтисади инкишафы ез мэчрасына raJiapMar вэ дун)а игтисади сивилизаси-Jacындa иштирак етмэк ис-TajHp.    Инди биз буну    6eh- ран вэзиjjэтиндэн чыхма-гын JeKaH0 jony hecad еди-рик. AyHja тэчрубэсиндэн кврунду]у ними, нормал игтисади инкишаф игтиса-диJJaтын odjeKTHB игтисади ганунлар эсасында тэнзим-Л0НМ0СИНИ, истеЬсалын струн-турунун во инкишафынын тэлэб-токлиф эсасында гу-рулмасыны тэлэб едир. Башга сезло десэк, сеЬбэт инсан    тэлэбатынын    даЬа долгу и    едэнилмэси учун иг тисади механизмин тэшки-линдэн, чохукладлы игтиса-диJJaтдaн. азад рэгабэт вэ ги]мэт    cHjac0THHA0H,    caho вэ рекионал игтисади мус-тэгилликдэн кедир. Бэс базар игтиcaдиJjaтынa кечид Азэрба]чана нэ вер-мишдир вэ кэлэчэкдэ нэ ве-рэчэкдир? Ьэр шejдэн эв-вэл flejHM ни, базар игтиса-ди]]атына кечид республикамыз учун Ьэлэлик о гэдэр дэ угурлу олмамышдыр. Куч-лу игтисади потенсиала малик олан. hap ил елкэ буд чэсинэ милjapдлapлa кэлир верэн республика бирдэн-бирэ чох чэтин игтисади вэ-3HjjaT3 ’душмуш вэ Ьэтта дoтacиJa Ъесабына jamaMar мэчбypиjJэтиндэ галмыш-дыр. Ьэлэ 1987-чи илдэ республикамыз елкэ мач-му ичтимаи мэЬсулунун ики фаизини верирди. 1990-чы илин нэтичэлэрина керэ исэ Kyja о, (маркэзин he-сабламаларына керэ) елкэ мэЬсулунун чами 1,4 фаизини верир. Азэрба)чан адам-башына милли сэрвэт дэ)э ринэ керэ республикалар арасында эн ахырынчы jep-лэрдан бирини тутур. Kyja республикамыз тэбии вэ игтисади потенсиал бахы^г мындан чох кгсыб олан Ер-мэнистандан да дала галыр. Ермэнистан Азэрба]чан эра-зисинин тагрибэн учдэ бирини ташкил етди1и вэ игтисади потенсиал бахымын-да1Р’’^дан К) дэфэлэрлэ керн галдыгы Ьалда, онун мэч-му ичтимаи мэЬсулу тэгри-бэн A3op6aj4aHa бэрабэр Ьесаб еди ли р. Бу )ахынларда девлэт мэтбуатында кесто-рилмишдир ки. Kyja Ермэнистан елкэ мачму ичтимаи мэЬсулунун 1.3 фаизини, A3ap6aj4aH исэ 1.4 фаизини верир. Kyja Азэр-бajчaндa адамбашына мэч-му ичтимаи мэЬсул 1990-чы илдэ Ерманистандан 2,15 дэфэ аз олмушдур. Кулмэли фактдыр ва бу бир даЬа республикамыза гаршы чох сэрт игтисади cHjacaT апа-рылдыгыны. онун сэрватлэ-ринин o6jeKTHB гиjмэтлэн-диpилмэдиjини кестэрир. Базар HrTHcaAHjjaTbiHa кечид ва Jchh rnjMaT cHjacaTH ила элагэдар дикэр республикалар даЬа чох игтисади мустэгилли!;) паи л олмагла кэнар республикалара кен-дэрилэн мэЬсуллара ги)мэт-лэри эсаслы сурэтдэ гал-дырмышлар. Буна керэ он-ларын МИЛЛИ мэЬсулу xejли артмышдыр. Биздэ исэ ва-3HjjaT башгадыр. Республи-кадан канара кендэрилэн мэЬсуллара гиjмaтлap ja ав-волки caвиjjэдa сахланыл-мыш, ja да чох чуз'и артмышдыр. Нэтичэдэ, республикамыз кэнардан мэЬсулу чох jyKcaK THjMaTa алыр, канара мэЬсулу исэ учуз THjMOTa сатыр. Башга сезлэ, индики базар игти-caдиJjaтынa кечид шэраи-тиндэ гejpи-eквивaлeнт му-бадило даЬа да кучлэнмиш-дир вэ бу, республикамыза 6ejyK игтисади 3HjaH вурур. Бэс на учун республикамыз ]ена дэ THjMaT cиjacэти- нин гурбаны олур. онун игтисади сэрвэти еквивалент мубадилэ эсасында rHjMar-лэндирилмир? Мэсэлэ бу-расындадыр ки. биз бир нев бу Ьугугдан мэЬрумуг. Рес-публикамызын игтисади по-тенсиалынын эсас Ьиссэси Иттифаг тaбeлиjинд0диp вэ бу бахымдан индики игтисади шэраитдэ белэ о. сэр-бэст Ьэрэкэт едэ билмир. Дикэр саЬэлэрдэ олдугу ними, бу функси]а да Иттифа-гын cэлahиjjэтиндэ галыр. Иттифаг исэ нечэ истэсэ ел0 дэ гиjмэтлэp rojyp вэ бир га)да олараг душунул-муш сурэтдэ сэрвэтлэрими-зи су THjMaTHHa алыр. Индики шэраитдэ рес-публикамызда ]аранмыш чэтин игтисади B33HjjaTHH бир сэбэби дэ игтисади структурумузун эсасэн Иттифаг хаммал фyнкcиja-сыны jepHHo jeтиpмэcинд0 вэ халг истеЬлакы шejлэ-ринин 6ejyK бир Ьиссэсини кэнардан KOTHpMaja мэч-бур олмагымыздадыр. 0л-кэни 6ypyjaH индики беЬ-ран вaзиjj0тиндэ исэ бу мэЬсуллары вахтында вэ кес-тэрилэн Ьэч.мдэ ала бил-мирик.    Тез-тез    мугавилэ шэртлэри позулур вэ чох вахт ачыгча мэЬсул кен-дэрилмэсиндэн имтина еди-лир. Нэтичэдэ бир тэрэфдэн эЬалинин    истеЬлак mej- лэринэ тэлэби едэнилмир, дикэр тэрэфдэн исэ игтисади инкишафымызын аЬэнки позулур. Yмyмиjjaтлэ. базар игти-caflHjjaTbi    шэраитиндэ о республикалар удачагдыр ки. онларда сон мэЬсул уз-ро истеЬсал саЬэлэри даЬа кучлудур, ихрачатын эсас Ьиссэсини    Ьазыр мэЬсул тэшкил едир. Бу бахымдан тезликлэ республикамызын игтисади структурунда эсаслы дэjишикликлэp едил-моли вэ о, Иттифаг хаммал базасы Ba3HjjaTHHAaH чыха-рылмалыдыр. Дикэр тэрэфдэн республика там мэ’нада игтисади вэ cHjacn суверен-лиjэ наил олмалы вэ ез сэр-вэтлэринэ езу сэрэнчам вер-мок Ьугугу газанмалыдыр. Башга сезлэ. халгын бу-тев сэрвэтлэри узэриндэ республика мyлкиjjэти тэ'-мин едилмэлидир. Республикамыз ejHH заманда. иг-лисади суверенлик стату-сундан истифадгУ едэрэк кениш .MHiTjacAa харичи базара чыхмалы вэ бejнэл-халг эмок белкусундэ фэал иштирак етмэлидир. Илк невбэдэ онун игтисади по-тенсиалы сон дэрэчэ кениш вэ рэнкарэнкдир. Икин-чиси, эксэр истеЬсал саЬэлэри узрэ .мэЬсулларымы-за бе]нэлхалг базарда бе-jyK тэлэбат вардыр вэ бу тэлэбат кетдикчэ даЬа да артыр. Хусусилэ нефт, нефт KHMjacbi вэ машынга-jbip.Macbi, памбыг. барама, тутун, ефир jarbi учун хам.мал, го.з-фындыг вэ с. мэЬсуллар узрэ республикамыз даЬа кениш MHrjac-да Aynja базарына чыха билэр. A33p6aj4aH тэкчэ нефт истеЬсалы узрэ Ьэр ил дун-ja базарына 7—^8 MHAjOH тон (дахили тэлэбат чыхыл-дыгдан сонра) нефт чыхара билэр ки, бу да тэгрибэн 1.4 — 1.5 .MHAjapA доллар демэкдир. Экэр доллар вэ манатын мевчуд дэjишмэ нисбэтиндэ буну совет ма-натына чевирсэк 40 милjapд манатдан чох едир ки. бу да республиканын бутев мэчму Ичтимаи мэЬсулун-дан (28 милjapд .манат) 1.5 дэфэ, милли кэлирдэн исэ (11,7 .мил)ард манат)    3.4 дэфэ чохдур. Демэли, дун]а базар ги)мэтлэри фонунда республикамызын тэкчэ сэ-на)есиндэн кэлэн кэлири онун индики умуми .мэЬсу-лундан (Мэркэз тэрэфиндэн муэ))энлэшдирилмиш rnj-мэтлэр эсасында Ьесаблан-мыш) хе)ли чох олур. Бах белэчэ сэрвэтлэри.миз    со- рулуб апарылыр, бизэ    исэ Jaлныз гуру зэЬмэт вэ еко-лoкиjaмызын корланмасы галыр. Базар игтисади))атына кеч-MajHH эсас шэртлэриндэн бири }ухарыда ге)д етди)имиз кими, чохукладлы игтиса-AHjjaT вэ азад рэгабэтдир. Тээссуф ки, бу саЬэдэ иш-лэр елкэдэ дэ. республика-мызда да сон дэрэчэ лэнк кедир, Ичтимаи мулки))эт )енэ дэ Ьаким мулки)]эт формасы кими галыр вэ дикэр мулки))0Т вэ тэсэрру-фатчылыг формаларынын инкишафына лазы.ми шэ-раит japaAbiAMbip. Узунмуддэтли ичарэ, ху-суси фер.мер тэсэрруфаты, истеЬсал кооперативлэри, хусусилэшдирмэ, гарышыг тэсэрруфатлар вэ сэЬмдар чэми))этлэринин )арадыл-.масы Ьеч чур езунэ лазы-ми )ол тапа билмир. Торпаг )енэ дэ демэк олар ки, ону бечэрэнлэрдан ajpbi душ-му шдур. Буна керэдир ки. истэр елкэдэ, истэрсэ дэ республикамызда базар иг-тиcaдиjjaтынa кечмэ)ин эсас шэртлэриндэн бири олан чохукладлы игтисади))ат joxдyp, игтисади потенсиал 90 — 95 фаиз девлэтин элин-дэ чэмлэнмишдир. Мэсэ-лэн, Ьазырда республикамызда умуми мэЬсулун 93 фаизэ гэдэри девлэт .муэс-сисэлэриндэ вэ колхозлар-да истеЬсал олунур. Бу бир даЬа истеЬсал узэриндэ ичтимаи сосиалист мулки)-)эти де)илэн мулки)]этин инЬисар мевге)ини кестэрир. Элбэттэ, белэ бир вэзи))эт игтисади вэ сосиал инкиша-фымызда рэгабэтин олма-масы де.мэкдир. ■ Рэгабэтин олмамасы исэ истеЬсалда сустлук, эталэт ]арадыр. JaxbiH кэлэчэкдэ эсас вэ-зифэлэрдэн бири кучлу рэгабэт догуран вэ истеЬсал-чыда мараг-сти.мул japaдaн чохукладлы HrTHcaAHjjaibiH тэшкили мэсэлэсидир. Бу мэгсэдлэ биринчи невбэдэ хусусилэшдир.мэ, игтисади j-jaT^a девлэт инЬисарынын лэгви вэ Ьаки.м .мулки))эт фор.масы олан девлэт мул-KHjjoTHHHH парчаланмасы просеси сур’этлэндирилмэ-лидир. Ьэмин бахы.мдан бу кунлэрдэ республика парла-ментинин гэбул eтдиjи «A3ap6aj4aH Республика-сынын Торпаг Мэчэллэси» Ьаггындакы гануну алгыш-ламаг лазымдыр. Бир .мосэлэни дэ ге)д етмэк истэрди.м. СеЬбэт базар игтисади))атына кечидин эсасэн нэдэн башланмасын-дан кедир. Мэнчэ биз jena дэ сэЬвэ )ол веририк. Бу-тун инкишаф ет.миш елкэ-лэрдэ базар игтисади))атына кечид биринчи невбэдэ ис-теЬсалатдан башландыгы Ьалда. би.здэ бу мэсэлэ эсасэн тичарэт вэ ичтимаи иа-шэдэн башлан.мышдыр. Бу исэ гытлыгы даЬа да ар-тырмыш, .меЬтэкирлик вэ инфлjacиjaны сон дэрэчэ кучлэндирмишдир.    Лени ги)мэт системи саЬэлэрдэ ги)мэтлэрин бутун форма-лармнын эсаслы сурэтдэ jyкcэлмэcинэ сэбэб олмуп!-дур. Ичтимаи истеЬсалда исэ нэинки инкишаф олма-мыш, эксинэ, бэ’.зи саЬэлэрдэ эсаслы тэнэ.ззул баш вермишдир. Нэтичэдэ ги)мэт-лэрин сэви))эси илэ тэдавул-дэ олан эмтээ дэ)эри арасында 6ejy’K учурум эмэлэ кэл.мишдир. Бу исэ игтисади инкишаф учун rejpH-нормал Ьалдыр. Yмyмиjjэтлэ. бил.мэк лазымдыр ки, игтисади))аты ги)мэтлэ jox, биринчи невбэдэ истеЬсалын езу вэ онун инкишаф ганунау)-гунлуглары илэ тэнзимлэ-мэк лазымдыр. Дуздур, тэн-зимлэмэдэ ги)мэтдэн бир игтисади васитэ кими исти-фадэ едил.мэлидир, лакин о, эсас .Me’jap ол.мамалыдыр. Игтисади ганунау)гунлуг белэдир. Ислам TAPAJEB, нгтисад елмлэри доктору, профессор.„БИЗ ИШИМИЗИ БИЛМЗЛИЗИК“ (Эввэлн 1-чн сэБнфэдэ) дэ HahajdT. разылыг элдэ олунмасы да jaxшы эла-мэтдир. Незлэнилди)инэ керэ, jaxbm кунлэрдэ Ьеку-мэтлэр сэви)]эсиндэ мува-фиг сазиш имзаланачагдыр. Эламэтдар Ьалдыр ки. илк дэфэ тэнлик эсасында элдэ олунан бу <6ejyK баг-лашма» A30p6aj4aH игтисади jjaTbiHa зэрэр вурма- ' дан дyнja rnjMaTAapH илэ Ьесабланмышдыр. Элбэттэ, бутун бунлар арха)ынлашмага эсас вер-мир. )алныз ону субут едир ки, илкин кестэричилэримиз Ьеч дэ пис де)илдир. Лакин елэ амиллэр вардыр ки, иcfиглaлиjjэтэ догру иpэлилэjишимизн лабуд олараг чэтинлэшдирэчэкдир. Баш назир 6ypaja топла-шанларын диггэтини Ьэмин амиллэрэ чэлб етмишдир. Ьэмин амиллэри« 4алныз бэ’зи.лэрини кестэрэ«. Республикада нл Э(рзивдэ 11 MИg^JOH тон ¿13ДДИНДЭ Н€фТ чыхарь1лыр. взумузу там тэ’мии етмэк учун илдэ 20 мил^юн тон нефт Ьасил ет-мaлиjи.к. Биз тэлэбатымызын ]ал-яыз 25 фаизи гэдэр .метал истеЬсал едирик. Мэркэзин и.мп€pИJa cиJacэ-тиндэн бизэ эсасэн хам.мал структурлу игтиcaдиjJaт ми-рас га.лмы'шдыр. Ь. Ьэсэно-вун дeдиJи КИ.МИ, вeзИJj9TИ ке«ундэн дэ4ишм0к учун он иллэр вэ он'ларча милJapд А.мерика доллары лазымдмр. Елэ Ьэмин сэбзблэр узун-дэн биздэ дэЗlKaЬnajblp.мa, технодожн машынга]ырма, aвT|0■мo!5илгaJblpмa cэнaJecи вэ техники тэ|рэгги«и муэ.]-jэн едан бир чох дикэр са-Ьэлэр эслиндэ jo.\дyp. Ьеч дэ там тэ’мин олунма-.мышыг. Республикада та-лыл, шэкэр. Ье]ванда|рлыг мэЬсуллары хусусилэ ча-тышмыр. Тэпэдэн дырнагадэк си-лаЬланмыш гоншу республика илэ .муЬарибэнин давам етди)ини вэ кечмиш Мэрка-зин суверенли]э догру ирэ-лилэ]ишимизэ мэне отмаг чаЬдлэриндэн эл чэк.мэди]и. Ни дэ элава етсэк. истигла-лиjJэт ]олунда гаршылашды-гь1/мыз чэтинликлэрин там мэнзэрэси чанланар. Республика Ьекумэтинин башчысы бу барадэ д>«ны-шаркэн 1орулмадан тзкрар едирди: Виз cиJacи инкишаф .'(Олумузу сечэркэн 'Ьансы вэ-зиjJгтлэ гаршылашачагымы-зы. взу.музу Ьансы чэтин- Гс,рб. Ьэм дэ Шэрг влкэлэри-нин AзэpбaJчaнa .мараг кес-тэрмэси, б>’ндан агыллы ис-тифадэ етмэк лузуму, Ьазырда Азар6а>чанын кеч-миш Иттифагын республика-лары илэ бир чох уфги «тел-лэрлэ» багланмасы. эн баш-лычасы исэ — Инди дун.*а базарында элверишли гиj-мэтэ сатмаг мумкун олан мэЬсуллары.мызын олмасы. эвозиндэ исэ биздэ чатышма-’ан .маллар ал.маг имканы ja-ран.масы — бутун бунлар Ьеч олмаса башлангыч мэрЬглэ-лгриндэ игтисади мустзгил. Лик идejacbIны чох э.лвериш-ли шэкилдэ Ьс)ата кечирма-)э шэраит ]арадыр. Ejни за-манда чидди структур дэ)и- сал    етмэк олар. Устэлик. онларын Ьазырда бош га-лан    150 мин квадратметр вэ ТИКИЛ.МЭКДЭ олан 300 мин квадратметр истеЬсал саЬэ-си вардыр. Башга сезлэ десэк, ]ахын он илдэ биз баш-лан.мыш тикинтилэри баша чатдырыб, JeHH истеЬсалат- ; лар    тикинтисиндэн уму- ! .миjjэтлэ и.мтина едэ било-1 рик. взунумудафиэ проб-wieMHHHH Ьэллинэ кэлдикдэ бу барэдэ Ьекумэтин хусу-си тэклифлэри вардыр. Ьэмин тэклифлэр дэ .мушави-рэ иштиракчыларынын нэзэ-ринэ    чатдырылмышдыр. шикликлэ^и апарылмалыдыр. Реал cHjacH вэ игтисади иcтиглäлиljjэтдэн janHbi3 о заман даныш'маг мумнундур ки, дев. л этик ез орду су. ез Ba-.ijyTacbi олсун, ез се.рЬед-лэринэ саЬйблик етсин. Тээссуф ки, бунлар биздэ Ьз-лэлик joxayp. Онлара .малик олмагын нечэ чэти« олду-гундан сеЬбэт ач.маг    jarH« ки, артыгдыр... Ьазырда республика газа тэлвбатыны чэми 50 фаиз BABjHp, чэми бир а]льрг газ' ehTHjaTbiMbi3 вардыр. Ьа.л-буки норматива керэ, уч а|-лыг ehTHjar олмалыдыр. ИстеЬсал erAHjH.MHa мгЬ-сулун эксэр невлэрмнин, хусусилэ халг истоЬланы мал-ларынын KejxJ)Hjj3.TCH3 юлма-сы вэ AyHja базарында рэ-га)бэтэ давам кэтирмэмзси игтиcaдиjjaтымblзын агрылы .Мссалэсидир. Республика игтисади jjaTbiHbiH структурунда jyHKyn c9HajeHHH хусуси ЧЭКИСИНИН jyKCSiK оддугуну назэрэ алсэг. eaaHjjar aJдын олар. Республика эслиндэ бутун ти5б аваданлыгыны вэ эчза-чылыг .мэ’мулатыны. jyn вэ сэрнишин нaглиj,jaтынын бутун невлэрини, о чу.млэдан Дсниз вэ Ьава нэгли]]аты ва-ситэлэрини кэнардан кэти-рир. Биадэ кифа]эт гэдэр •меЬманхана ]охдур. Эрзагла ликлэрэ мэ'руз rojAyrvMyay Азгрба]чан 6H.'iMS.1HjHK. О халгынын бу Joлдa ла^уд McbpyMHjJaTbapa Ьазыр ол-дугуну нэзэрдэ тутурду. EJhh заманда о. бутун 5у иткилэ,ри минимума ендир-Maja вэ Ьэтта кечид девру шэраитиндэ республиканын эЬалиси учун ла]игли Ьэ|ат csBHjjs'CH тэ’мин eTMaJa им-кан вер&н эмели фэали]]эт програ1мыны шэрЬ етмишдир. Парламент республика Ьекумэтинин консепси^асыны мудафиэ етсэ, Ьекумэт Ьэмин програмы hajaia кечир-мэк фикриндэдир. Бу програмы тамами.лэ шэрЬ етмэк мэгсэдини гаршы]а гoj.мaдaн онун эсас чэЬэтлариидэн сел-бэт ач.маг истардик. Дун]ада нэзэрэ чарпан игтисади бирлик ме]ли. Ьэм Ьсм дэ бу просес илк нев бэдэ игтиcaдиjJaтын елэ са-Ьэ.лэриндэ кетмэ.'шдир ки. орада хаммалын е’мал олу-ну5 сон мэЬсула чеврилмеси •cэви•jjэcи .x€Jли )ук:этди л,мэ-лидир. Бу, нефта]ырма. ким-]а вэ нефт кимjacы cэнajecн aгpap.cэнaje комплексидир. Охучунун диггэтини даЬа бир мэ’лу.мата чэлб едэк. Мэ’лум ол.мушдур ки. республика Ьэрби cэнaJe ко.м-плексинин 10-а jaxын му-эссисэсн эввэл башдан елэ JapaдылмышдbIp ки, Ьазырда Азэрба]чанын взунумудафиэ мэгсэдлэри учун си-лаЬ истеЬсалынын тэ.мэли-ни го]мага белэ japaмыp. Буна бax.мaJapaг. Ьэмин .му-эссисэлэр чох бвjYк еЬти-]ат .мэнбэjидиp. конверси-]а нэтичэсинда бурада халг истеЬлакы маллары истеЬ- Мэ'рузэ этрафында Кении!    диcкyccиja ол.мушдур. Чыхыш едэнлэр Ьеку.мэтин кoнceпcиjacblнa уму.мэн jYк-сэк    гиjмэт вермиш. белэ кoнceпcиjaнbIн н;)Ьajэт ja-радылдыгындан разы гал-дыгларыны би.лдир.мишлэр. Бир сыра гejд.^эp вэ арзу-лар    cвjлэнилмишдиp ки. бунлар да кoнceпcиJa тэк-миллэшдирилэркэн нэ.зэрэ алыначагдыр. Бу мевзуда сеЬбэтин баша чатмадыгы нэзэрэ алынараг Ьэмин соЬбэт чох куман ки. давам    етдирилэчэкдир. Республика баш назири НИН    биринчи муавини Ф. Л1ycтaфajeв. баш назирин .муавини М. Paдajeв муша вирэнин ишиндэ иштирак ет.мишлэр, Aзэpбajчaн Рес-публикасынын игтисади си-]асэт мэсэлэлэри узрэ дов-лэт мушавири В. Ахундов MYUIaвиpэjэ дэ вэт едилон-лэр    арасында олмушдур. (Азэринформ).Ьфчви тэбилиК0РПЭЛЭРИМИЗ ТЭЬЛУКЭДЭДИР Бир нечэ кундур ки. ре-AaKCHjaHbiH телефонлары сусмаг билмир. Зэнк вуран-ларын aKcapHjjaTH кэнч аналар. аталардыр. Нара-Ьатчылыгын эсас сэбэби керпэ ушаглар учун сун’и гидаларын, суд эвэзедичи-лэринин бирдэн-бирэ joxa чыхмасыдыр. Baлидejнлэp hэjэчaнлa билдирирлэр ки, Ьэр uiejHH гытлыгына дез-сэлэр дэ, ушагларын бу Ьалына давам кэтир.мэк ол-мур. Леканэ гидасы сун’и судлэр олан керпэлэр фэлакэт гаршысында галмышлар. Дунэнэдэк магазаларын рэфлэри невбэнев ушаг ги-далары илэ долу иди. Гэф-лэтэн белэ B83HjjaT japawa-чагы Ьеч косин аглына кэлмэзди. Хэбэри оланлар билир ки. ушагларын сун’и гидаларла jeдиздиpилмэcи нечэ чэтин, хусуси rajrbi тэлэб едэн ишдир. Бир аз бе-jyK ушаглара башга jeM8K-лэр дэ вермэк олур. Судэ-мэрлэр индики T0hAYK8j9 давам кэтирэ билмэзлэр. YMHABapbir ки, тичарэт тэшкилатлары, харичи ел-кэлэрдэн    белэ гидалары алыб кэтирмэк и.мканы олан xejHpxah    .муэссисэлэр тэЬ- лукэдэ олан керпэлэримизэ, bajanaH кечирэн ата-анала-ра те.зликлэ japflbiM кес- тэрэчэклэр. Советлэр вэ сосиал проб-лемлэр ше’бэси. Сон иллорин иткилари Ата лар а^ы AejapMM? «...Jox, огул, сэн бурада ола билмэзсэн... Ола бил мэз...?>. Гэфил хэбэрдэн cap сылмыш 9лиjycиф киши бу сезлэри аз гала дуа кими nbi4bWAajbipAbi... Бу гэдэр нараЬатльшдан, jyxy-суз кечэлэрдэн сонра 6a;i-кэ дэ Ьэ]атында илк дэфэ иди ки, оглу Лусифи кнр-мэк, танымаг истэмирди.. Бурада кермэк истэмирди.. KopaHÓoj paJoH хэстэхана сында... Лусифин.    аман-за.ман бир чэ баласынын ермэни гул дурларла аманеыз AejyuiA.» иткин ДYШдyjYHY ешидэн кими ата урэ]и двз.мэмиш-ди. Гобустандан бирбаша KopaHóoja    кэлмиш.    ара.ма- дыгы Jep, сорагламадыры ада.м галмамышды. «...Нэ бэрк jaTMbicaH. огул...» — Aeja габарлы эл-лэри илэ    Лусифин    куллэ- лэрдэн дешик-дешик ол.муш синэсини,    пэришан    rapa сачларыны oxmajbipAN, — «Ач кезлэрини огул, нечэ rbijflbwap    сэнэ?..»    Лусиф олур:    Рэзалэтли    hajat. Ja да шэрэфли елум. Гejpэтли ввлад икинчисини сечир. О кун. сент]абрын 14-дэ белэ бир кун иди, Намэрд лушмэн 6eJyK гуввэлорлэ Ьучума кечмишди. СэЬэр субЬдэн Бузлут, Манашид. Башгышлагы агыр топлар- лэ пис )атды. Эли}усиф киши дэ. Лусифин емур-кун )олдашы Лагут да. керпэ Ис.ма]ыл да. СэЬ^ тездэн ajpылaндa OVHV дан. ракетлэрдэн бо.мбард- “JTP. И(. . .\\ I > ii.iaJAbl. Ьеч пэ дем.^эчакди Тохта. Элиjycиф киши, ахы езун демишдин она: «Ады.мызы батыр.ма. огул, кестэр намэрдлэрэ халгы-мызын зэрбини». 0зун белэ бвJYTMYшдYH оглуну. Ана торпаг душмэнин тапдагы алтына душэндэ Ьэр евла-дын гаршысы:1да ики Joa ман едэндэн сонра 4 Б' эО-дэн чох авто.машынла мнлислэримизин устунэ je-римишдилэр.    Кулло    тукэ- инр, душ,мэнин атэши исэ сэнки.мирди.    Кери    чэкил- мэк силаЬсыз сакинлэри елумун пэнчэсинэ вер.мэк-ди. Y4 милис кезлэрини эбэди Jyмдy. З-у иткин душ-ду. Лусиф 8nHjeB дэ иткин душэнлэрин арасында иди... Елэ бил YpajHHu даммыш-ды. Ьэ.мин    ахша.м    бир |ашлы керпэсини гучагын-дан бурахмамышды. Кун-дуздэн чантасыны Ьазырла-мышды. СубЬ тездэн чэб-haja — KopaH6oja Jona ду-шэчэкди. О кечэ бутун аи- тэкчэ буну деди:    «Евин ja- нындан етэндо    суручудэн хаЬиш eA048jaM автобусун сур’этини азалтсын. Сигналы ешидэндэ Иcмajылы ej-вана чыхарын...» ДеЗирлэр. АллаЬ дэрди чэкэнэ верир. Заваллы Эли-Jycиф кишинин    дэрдсиз- гajrыcыз куну    олубму? Аталар лajлa демэз... О де-Jh6... Y4 jambiHAaH анасыз гал.мыш бирчэ баласыны тэк-тэнЬа 6ejyAaHAa... Jlaj-ла де)иб ки. инди агымы десин? Аталар агы Aejap-ми?... ...Гырмызы «Икарус» сур’этини jaвaшblдыб сигнал верди. Элиjycиф киши башыны галдырыб joлa бах-ды. Ejeana гучагында керпэ бир кэлин чыхды... Агшнн ЗЕЛНАЛОВ.Гэзет базары Ашкарлыгын ги]мати ВАЬИД ЬвМКАРЛАР ИТТИФАГЫ ТвДБНРЛвРИ ЛЛФТЭСИ БАША ЧАТМЫШДЫР HoJaöpbiH 28-дэн декабрын 4-дэк республикада кечирил-миш ваЬид Ьэмкарлар итти-фагы тэдбирлэри Ьэфтэсин-дэн мэгсэд эмэкчилэрин. он-ларьпк аилэлэринин вэ эЬа линии сосиал чэЬэтдэн даЬа аз горунмун! тэбэгэлэринин пробле.млэринэ диггэти чэлб ет.мэк иди. Ьэфтэ «Сосиал эдалэт вэ зэЬмэткешлэрин haJaTH мэнафелэринин .муда-фиэси угрунда» шуары ал тында A3ap6aj4aH Ьэмкарлар иттифаглары тэрэфиндэн кечирилмишдир. Азэринформ мухбиринин хаЬиши илэ АЬИ1П сэдри, республиканын халг депутаты К. Ага-hycejHOB Ьэфтэнин кедишин-дэн вэ jeкyнлapындaн дя-нышмышдыр. и деминщир:    Ьэфтэнин гэраркаЬына кендэрилмиш jYзлэpлэ телеграмда, jHFbiH-чаг вэ .митинглэрин гэтна-мэлэриндэ A30p6aj4aH зэЬ-мэткешлэри доланачаг ми-иимумунун тэсдиг едилмэ-синин. эмэк Ьаггынын. пен-си]аларын. тэгаудлэрин ми нимум мэблэглэринин Myaj-jэнлэшдиpилмэcинин зэрури олдугуну билдирмиш, мул-KHjjaT формаларындан асы-лы oлмajapaг ишчилэрин бутун кaтeгopиjaлapы учун эмэк Ьаггы саЬэсиндэ девлэт тэ’минаты верил.мэсинэ, эЬалинин азтэ’минатлы тэбэгэ-лэринэ KeMajHH мухтэлиф формаларындан истифадэ едилмэсинэ тэрэфдар чых-мышлар. Бир чох .муэссисэлэрдэ кениш Ьэмкарлар иттифагы jыFынчaглapы кечирил.миш вэ бурада эмэкчилэрин сосиал' мудафиэси тэдбирлэри музакирэ олунмушдур. АЬИШ роЬбэрлэри кэнд ра-joHAapbiHbiH бир сыра ири Ьэмкарлар иттифагы тэнши-латлары Ьэмкарлар иттифагы ко.митэлэринин сэдрлэри илэ. Ьабелэ муэллимлэрин тэ’тил комитэсинин узвлэри илэ ке-рушмушлэр. Тэлэбэ кэнчлэ-рэ кемэк учун али вэ орта ихтисас мэктэблэринин тэлэбэ вэ шакирдлэринэ сосиал japAbiM мэгсэди илэ хусуси фонд тэ’сис едилмишдир. К. AFahYcejнoв даЬа сонра демишдир: АЬИШ Pэja-сэт Ьej'эти hэфтэjэ jeкyн ву-рараг вэ онун иштиракчыля-рынын тэлэблэрини у.муми-лэшдирэрэк Aзэpбajчaн Рес-публикасынын Президентин-дэн базар игтисади]]атына кечид шэраитиндэ Ьэмкарлар иттифагларынын Ьугугля-рынын тэ’мин олунмасыны хаЬиш етмиш, Aзэpбajчян Али Советинин Милли Шу-расындан минимум истеЬлак будчэси Ьаггында, минимум, эмэк Ьаггы барэсиндэ, эЬа-^ ЛИНИН кэлирлэринин индекс-' лэшдирил.мэси Ьаггында, республика Ьэмкарлар иттифагларынын Ьугуглары вэ фэ-aлиjjэти учун та’минатлар вэ сайр Ьаггында республика ганунларынын гэбул олун-масынын сур’этлэндирилмэ-сини тэлэб етмишдир. Биз Ьэмчинин Aзэpбajчaн Назир-лэр Кабинетинэ мурачиэт едиб ондан эЬалинин мэш-гуллугуна дайр девлэт прог-рамынын, сазишлэр вэ кол- лектив мугавилэлэр Ьаггында, эмэк мубаЬисэлэринин Ьэлли rajAacbi Ьаггында, эмэк муЬафизэси Ьаггында, эмэк гaнyнвepичилиjинин тэкмил-лэшдирилмэси Ьаггында га-нун лajиhэлэpинин Ьазырлан,-масыны, гэбул олунмасыны вэ hajaTa кечирилмэсини CYp’этлэндиpмэjи тэлэб ет-мишик. Республика Ьекумэ-ти илэ данышыглар апарыл-масы учун АЬИШ-ин даими KOMHCcHjacbiHbi japaTMar мэг-caAayjryn cajылмышдbIp. UrTHcaAHjjaTbiH базар jo-луна кечмэси шэраитиндэ эЬалинин сосиал мудафиэси Ьаггында тэлэблэри эсас ке-турэрэк биз буну да билдир-MajH лазым билмишик ки, республиканын haKHMHjjoT органлары индики BasHjjaTAa зэЬмэткешлэрин лазыми сосиал ehтиjaчлapыны eAajaH Х{онкрет еЬдэликлэр гэбул етмэсэлэр, A3ap6aj4aH Ьэмкарлар иттифаглары е’тираз тэдбирлэринэ ЭЛ атмаг Ьугу-гундан истифадэ едэчэклэр. (Азэринформ). Ьэр бир девлэт о заман Ьугуги вэ демократии cajH-ла билэр ки, онун вэтэн-дашларынын инфopмacиja тэлэбаты кифа)эт гэдэр едэнилмиш олсун. Инсан Ьугуглары Ьаггында 6ej-нэлхалг актларын эксэри]-)этиндэ сез вэ мэтбуат азад-лыгы тэсбит едилир. «Дер-дунчу haKHMHjjaTHH», ja’-ни мэтбуатын вэ кутлэви йнформаси)а васитэлэринин фэаллыг дэрэчэси 43MhJ-]этин мухтэлиф гуввэлэри-нин,» о чумлэдэн .мухалифэ-тин вэ рэсми даирэлэрин гаршылыглы мунасибэтлэри-нэ, чэми))этдэ cHjacH мува-зинэтин japaHMacbiHa Ьэлл-едичи тэ’сир кестэрир. Сон вахтлар республикамызда кутлэви инфор.маси-]аны jajaн эсас васитэлэр-Д9Н бири олан деври нэшр-лэрин фэaлиjjэтиндэ кэс-кин дэ]ишикликлэр баш вермишдир. «Мэтбуат вэ дикэр кутлэви инфор.маси)а васитэлэри Ьаггында» ССРИ Гануну гэбу.’! 1МП.1ЭН вахт-дан бэри Днн.1чЛ .Мэтбуат Комитэсиндэ lt•jдиjjaтдaн кеч.миш 150-)э jaxын jeни газет вэ журнал, бир нечэ инфopмacиja aкeнтлиjи ин-фopмacиja базарында эмэл-ли-башлы чанланма Japaт-мышдыр. Инди эксэр ич-тимaи-cиjacи Ьэрэкатларын, пapтиjaлapbIH, а)ры-а]ры вэтэндашларын ез мэтбу нэшрлэри вар. Бу, охучу-ларын эн .мухтэлиф мэн-бэлэрдэн мэ’лу.мат алмала-рына, он иллэр бoJy узэри-нэ табу гojyлмyш мевзу-ларын ашкарланмасына шэраит ]аратмышдыр. Лакин oÓjeKTHB вэ суб-jeKTHB сэбэблэр узундэн japaHMbim бир сыра чэтин-ликлэр 6ejYK 33a6-83Hjj9T Ьесабына элдэ едилмиш иаи-лиJjэтимизи — мэтбуат вэ сез азадлыгыны тэЬлукэ алтына алыр. Деври нэшр-лэрин чэтинликлэри илк невбэдэ. .мaлиjjэ вэ мадди-тех-ники тэ’минатла баглыдыр. ЕЬти)ат Ьиссэлэрин, ха.м-мал вэ материалларын ба-Ьалаш.масы мэтбээ хэрчлэ рини дэ артырмышдыр. Бу бир Jaнa. республика.мызда гэзет вэ журнал бурахылы-шы узрэ демэк олар ки. jeкaнэ ихтисаслаш.мыш .му-эссисэ олан «AзэpбaJчaн» нэшри]]аты 63 имканларын-дан там истифадэ етсэ дэ кунбэкун артан тэлэбаты едэмир. Лени деври нэшр-лэр исэ .мэтбээ тапа бил-мирлэр. Деври .мэтбуатын ]а]ылмасы хэрчлэри лэ артмышдыр. HэhaJэт, деври нэшрлэри кезлэ]эн эсас бэлалар-дан бири кагыз проблеми-дир. Кагыз комбинатларынын Jepлэшдиjи PycиJa Федера-cиJacы Ьэлэ республика.мыз-ла .мугавилэ багла.мамыш-дыр. Биржаларда исэ кагы-ЗЫН Ьэр ТОНуНуН ГИ]М8ТИ 10' - 12 .мин маната чат.мыш-дыр. Мэсэлэнин Ьаллиндо эн опти.мал вариантлардан бири бартер усулудур. Ам-ма бурада да гаршы]а чох-лу манеэ чыхыр. Бу вэ дикэр сэбэблэр узундэн деври мэтбу нэшр-лэрин peдaкcиjaлapы пара-кандэ вэ абунэ гиjмэтлэpини артырмага мэчбур олдулар. Бу да дэрЬал экс-реакси]а догурду. Абунэ кaмпaниja-сынын илкин нэтичэлэринэ керэ гэзет вэ журналларын экcэpиJJэтинин абунэчилэ-ри ики-уч дэфэ азалмыш-дыр. Элбэттэ. бурада белэ бир факты да 1аддан чы-ха^маг олмаз ки, эЬалинин алычылыг гaбилиJjэти аша-гы душмушдур. Бэ’зи гэзет вэ журналларын сенсаси]а-]а у]масы. тэглидчилик Joлy тутмасы да охучула-рын онлардан уз дендэр-мэсинэ сэбэб ол.мушдур. Тагриби Ьесабламалар кестэрир ки. кэнардан кучлу ]ардым ол.маса редакси)а-ларын эн азы 70 фаизи кэлэн илин елэ илк рубундэ муфлислэшэчэк. Ba3Hjj3T-дэн чыхыш Joлy вармы? Бир чох редакторларла. тэ’сисчилэрлэ. aJpы-ajpы мутэхэссислэрлэ сеЬбэтлэр кестэрир ки, japaнмыш тэЬ-лукэни ja.iHbi3 биркэ ca'J-лэрлэ совушдурмаг олар. Нэдэн башламаг лазымдыр? Ьэр ше]дэн эввэл тэ’сисчи-лэрин ез нэшрлэринэ му-насибэти кекундэн AajHiiir мэлидир. Онлар редакси)а-лара мадди japдым кестэр-мэ]э, эмэкдашларын ку-зэраны илэ марагланмага борчлудурлар. Спонсорлуг Ьэрэкатын-дан дузкун истифадэ етмэк лазымдыр. A38p6aj4aHAa хе]ли имканлы муэссиса вэ тэшкилат вар. Ьэлэ ajpы-а]ры вэтэндашлары демирик. Гэзет вэ журналлары беЬран вэзи]]этиндэн чы-хармаг учун онларын тэ-маннасыз 1ардымы халгы-мызын xejpиJJэчилик эн’энэ-лэринэ там yjryH .оларды. Онлар peAaKCHja вэ эсас тэ’сисчи илэ разылыга кэ-лэрэк нэшрин Ьэмтэ'сисчи-лэри дэ ола билэрлэр. Эва-зиндэ онларын мэЬсулу вэ хидмэтлэри реклам олунар. XapiNH елкэлэрдэ кутлэви информаси1а васитэ-лэринэ девлэт ]ардымы (до-TacHja) да гэзет вэ журналларын сахланмасы учун вачиб мэнбэлэрдэн бири Ьесаб олунур. Бутун ре-дaкcиjaлapын девлэт Jap-дымындаи бэрабэр фaJдa-ланмасы учун aJpH-ajpH peдaкcиJaлapa jox, нэшрлэ-рин бурахылмасы вэ ]а]ыл-масы илэ мэшгул олан тэш- килатлара. мэсолэн. «Азэр-6aj4aH» нэшpиjjaтынa. «Мэтбуат jajbiMbi» ИстеЬсалат BHp.iHjHHo ÄOTacHja вермэк олар. Кагыз тэ’минатыны да девлэт ез öojHyHa ке-турэ билэр. HahajaT. Ьекумэтин агыллы верки cnjaca-ти бу саЬэдэ кэpкинлиjи xejли азалдарды. Редакси-ja.iapbiH, мэтбээлэрин, мэт-буаты JaJaH ташкилатларын девлэт будчэсинэ верки-лэрдэн тамамилэ азад олунмасы деври нэшрлэрин бу-рахыл.масы ишинэ девлэтин езунэмэхсус теЬфэси оларды. Peдaкcиjaлapын езлэри дэ бу истигамэтдэ cэ’jлэpи-ни ' бирлэшдирмэлидирлэр. Иттифагын бэ’зи респуб-ликаларында гэзет. журнал peдaкcиJaлapы нашир-лэринин ассосиаси]алары Ja-радылмышдыр. Бу ассосиа-сиЗалар мадди-техники тэч-Ьизат мэсэлэлэрини Ьэлл едир. журналистлэрин вэ peAaKCHja коллективлэри-нин сосиал-мэишэт мэсэ-лэлэринин Ьэллинэ japAbiM кестэрир. Онлар кэлэл1Э!о-дэ алтернатив мэтбуат ja-]ымы тэшкилатлары, мэт-бээлэр дэ Japafla билэрлэр. Реклам вэ е’ланлар ве-рилмэси, aba.THja пуллу хидмэтлэр кестэрилмэси иши дэ тэкмиллэшдирилмэ-лидир. Мэтбуат ганунвери-чили^и Ьугуги шэхс кими ге)ди]]атдан кечмиш ре-дакси]алара тэсэрруфат-KOMMepcHja фэaлиjJэтинин ajpы•aJpbl ^1ввлэри илэ мэшгул олмага'* ичазэ верир. Бу Ьугугдан онларын де.мэк олар ки, Ьеч бири истифадэ ет.мир. Сим ран СЕЛФЭДДИНОГЛУ, Aaap6aj4aH Республнкасы Дмлэт Мэтбуат Коми- тэснннн деври мэтбуат ше’бэсннни ранен. ;
RealCheck