Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
Godaddyseal image
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,265 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

Search All United States newspapers

Research your ancestors and family tree, historical events, famous people and so much more!

Browse U.S. Newspaper Archives

googlemap

Select the state you are looking for from the map or the list below

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 5, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ * ДЕКАБР ил. w hAHHMHJJ8T ШГА ХИДМ8Т ЕТМ8ЛИДИР MэмиJJэтнмnздэ ]1Хг шы-шк бе]ук дэ]ишиилю1лвр баш верир. Чохлары учун аялашылмаз дэ11шшкликлэр. Таз-тез енгадирик: Ьара ке-дяряк, иэ олачаг? Бяр парламент узву, Ьэм дэ pajoв рэЬбэрн кямв бу барадэ вэ дejв бнларснннз? -- Мэнэ елэ кэлир ки, бу суала Ьазырда Ьеч кэс там а]дын, бирмэ'налы чаваб вера билмэз. Гаранлыг мэ-сэлэлэр Ьэдсйздир. Адам-лар чаш-баш галыблар. Вэрдиш едилмиш hэJaт тэр-зи секулуб-дагылыр, мэ -НЭВИ ДЭ]эрЛЭр ЭЗЭЛИ М03-мунуну дэ]ишир. тэсэввур-лэр алт-уст олур. она керэ да агры верир. Бутун бун-лар илк бахышда асан сэс-лэнэн сезлэ ифадэ едилир: кечид девру, «кечид* сезу-нун взундэ нараЬатлыг вар. Ади кечид де]ил. Лет.миш ил мyлкиJJэтин максимум ичтимаилэшдирилмэси уг-рунда мубаризэ апарылыб, инди 0КСИН0, ону хухуси-лэ1цдирмэк, еззллзшдирмзк. саЬибкарлыг хэтти кетуру-луб. Лап азсавадлы квндли Д0 ]ахшы билир ки. дyнJaдa эн Ч0ТИН. давалы иш мал, мулк, хусусэн торпаг бел-кусудур. Белунэндэн сон-ра ону гopyJyб сахламаг. артырыб чохалтмаг ма]а. cэ'J. тэчрубэ вэ сэриштэ тэлэб едир. — Догрудан да мурэккэб проблемдир. Ьэлэ башлан-гычдыр. Jэгин ки, хусусилэш-мэ просесиндэ ! гаршы]а кезлэнилмэз энкэллэр чы-хачаг. — Бэ’зилэри хусуси мул-киjJэтэ кeч.мэJэ тэлэсир-лэр. Парламентимиздэ Мул-киjJэт, Торпаг Ьаггында ганунларын музакирэси за-маны тэ’кид едирдилэр ки. лэнкимэдэн торпагы пaJлaJaг. Элбэттэ. тэлэблэр ирэли сурмэк асандыр. Ьэ* jaтa кечир.мэк .мин гат чэ-тин. Кетурэк Агдаш ра]ону-ну. PaJoнyн торпаглары ja• шajыш .мэнтэгэлэринин ]ер1 лэшди]и саЬэлэрлэ бирлик-до 102 мин Ьектардыр. 30 мин Ьектары та.м шоран, ибтифадэснз торпаглардыр. 58.8 мин Ьектары кэнд тэ-сэрруфатына japapлыдыp. 33.8 .мин Ьектары экин je-ридир. Кпнд.аэрдэ исэ Ьэлэ инди 53 мин нофэр эЬали 1а1па]ыр. ЭЬали артыр. торпаг исэ ]о.ч. Де.мэли, адам-башыиа Ьеч бир Ьектар да душмур. Мон садо Ьесаблама апар-. дым. Кэнддэ билаваситэ ис-теЬсалла баглы олма]ан му-эллимлэр, Ьэкимлэр, башга Республввамызда    haKBMBjjBTB    op- пшлары |арадылыр. Презндевт фэрманы нлэ шэЬэр ва ра|овларын башчылары тэ*> Jhb едвляншдвр. Овларыв вэзнфалэрн, by-гут вэ салаЬн|]этлэрв, Советларла алага-иуваснбэтларн нчра Ьакнвгаиатн эсаснама-сицдэ хеввш аксннн тапмышдыр. Ичра haioftiHjJaTHHHB иеЬкэмландирвл-иасвнин з0рурвлн]в барадэ чох дeJнлмвш« чох ]азылиышдыр. Коммунист Партв]асы-ifMB фaaлнjjaтинян аддымбааддым иаЬ-дудлашдырылмасы вэ иэЬа]ат, раЬбарлвк-дав бнрдэфалнх ванарлашдырылмасывдав сонра Советлэра бэслэнилан умндяар азу-ну дотрултмамышдыр. Индн деиак олар haMUjB а]дындыр кн, давлэт ва эмак Н1№ замынын, вэзаратнн сон дэрачэ зэнфяэ1нб бвр сыра Ьалларда Ьэрч-мэрчли]э кати-* рто чыхармасынын, нэтнчэдэ игтвсади элагалэрвв гырылмасынын, canaje ва кэнд тэсзрруфаты мэЬсуллары истеЬсалынын кэсквн суратдэ азалмасынын вэ кершэ^ МИШ гытлырын муЬум сэбэблэрнндэн бнри дэ мэЬз haKBMBjjáT беЬраныдыр. Эслинда демократик rajAaAa гэбул едилмиш вачнб гавунлар ишламир, халг тэсэрруфаты ла-зымынча идарэ олунмур. BaaHjJaTHH дуза-лачэ]ин0 адамларын умидлэри тукэимак-даднр. Ичра Ьакими]|этииин Jchh структу- ру бела чатвн, иураккэб шаравтдэ фэа-jraJJaTa 6aBuaJbq>. Истэр-астэиаз чндди еуаллар догур: Идарэетмаиин |енн структуру веча тэсэввур еднлнр? Инкншафын вечнд марЬэласнндэ Jchh базар мунаснбатларнвнв, мулкн)]атин мухталиф формаларывын татбвгввда, вгтв-саднЛапш езалдаптаси просесларвнив ташкилнцдэ, нстнгаматланднрнлмаси вэ ндара олуимасывда онун ролу надан вба-ра^двр? Учурума апарав нгтисадн таназзу-лун гарвшсыны веча алмаг олар? На ет-, MaaBjHK кн, парчаланма, гаршыдурма ара-дан галдырылсын, чэмн])атда ади мэгсэдлэр вамвнэ сабнтлик вэ бирлнк JapaHCHH? Ву еуаллар Ьамыны душундурур: рэЬ-барларн да, сада адамлары да. Мухбнрн-мязвв Агдаш PaJOB Ичра baKHMHjJaTB башчысы, республиканын халг депутаты МалаЬэт Х9ЛИЛ0ВА нлэ сеЬбэтиндэ бела ахтуал мэсэлалэрэ тохунулур. Агдаш ра-1онуиун сечнлмэси тэсадуфя де1илдир. М. Халилова бу 1ахынларадак paJoH napTHja комвтасвввв онрнвчв катвбв, pajoB халг депутатлары Советинин садри ишламиш-дир. Ьэмин деврдэ нгтнcaднJJaты сабнт-лашдврмак, вралвлэтмэк саЬасввдэ MyaJjaH мусбат тэчрубэ топланмышдыр. ихтисас саЬиблзри дэ Ja-ша)ырлар. Кимсэ саЬибкар-. лыг мэc’yлиJJэтини ез узаринэ K0TypM0j040K. Тор-пагын дэрд-сэри чохдур. Экиб-бечармэк учун техника, алэтлэр, кубрэлэр ла-зымдыр. Ьэлэ МЭН баЬа баша кэлэн .мeлиopacиJaны де-мирэ.м. Тэкчэ бир факта диггэт JexHpHH: paJOHyMy-зун тэсэрруфатларында уз-ви вэ минерал кубрэлэрэ илдэ 2,5 мил]он манат вэ-саит хэрчлэнир. МэЬсулу JbiFMar, ropyjy6 сахламаг. да-шымаг да хэрч HcxajHp. Ис-тэр ичтимаи, истэрсэ хусуси тэсэрруфат олсун; Муа-сир экинчинин, малдарын мутэхэссис хидмэтинэ ehf ти]ачы вар. Бунлары садаламагла, не-нэ де]эрлэр, Америка ачмы-рам. Ьэгигэти халгдан киз-лат.мэк олмаз. — Бела чыхыр кн, сиз хусусилэшмэнян элeJhинэ-сшшз? — Бизи бунда иттиЬам едирлэр. Ьэр тиндэ гышгы-рырлар ки, .муЬафизэкарыг. Анчаг бела деЗил. Мэн хал-гын узэриндэ сынаг кечир-MajHH, формалашмыш тэсэрруфат структуруну бир-дэн-бирэ дагытмарын элeJ-bHH3j0M. Сынаглар. ифрат двнушлэр халга баЬа баша кэлмишдир. MYЛкиjJэтин девлэт, коллектив, шэхси формаларыны тэчрубэдэн кечириб joxлaмaлыjыг. Ьан-сы haJaiHAHpca, взуну дог-рулдурса, мэЬсул боллугу JapaTMara квмэк едирсэ, она устунлук вермэк олар. Бурада «ehтиJaт икидин ja-рашырыдыр» мэсэли лап Je-ринэ душур. Чалышмалы-Jыг ки. бу просес иткисиз. сарсынтысыз олсун. Зэн-нимчэ, ичра haкимиJJэти буна керэ ]арадылыр. Иг-тисади ислаЬаты ганунлара’ мувафиг, душунулмуш шэ-килдэ, сосиал эдалэт прин- СИПИНИ ЧИДДИ К0»ЗЛ9МЭКЛЭ Ьэ]ата кечирмэк учун. Торпаг ]аглы *тикэ олуб, муштэрилэри чохалыб. Эв-вэллэр бир >?ун торпагда ишлэмэJэнлэp гапымызы де-jYpлэp. Торпаг онлара верил-сэ, бэс онда емру бо]у, Ьэт-та аз эмэк Ьаггына гане олуб колхозда, совхозда ишлэ]энлэр ^нечэ олсун? Де-мэзлэрми кй. бизэ ]ухары-дан ага тэ’Jин етмэ^ин, тэ-ри.мизлэ сувармышыг бу торпагы. — Ьаглы оларлар. Эдалэт позулса сосиал кэр-кинлнк арта билэр. — Ьеч шубЬэсиз. Кэнд-ли торпага баглыдыр. Торпаг ичтимаи мYЛкиJJэт ола-ола индиннн езундэ бир бригаданын вэ 1а Ьектарчы-нын саЬэсини дэJишиб о биринэ веранда мунагишэ бaшлaJыp, шикaJэтэ кэ-лирлэр. Бу о демэкдир ки, хусусилэшмэ]э кечиддэ пси-холожи амиллэри дэ нэзэрэ алан механизм олмалы-дыр. Мэсэлан, биздэ ичарэ езуну догрулдур. эмэк фэал-лыгына стимул japaдыp. Ичарэнин муддэтини узат-маг, ичарэчилэрэ элвериш-ли шэраит Japaтмaг мум- кундур. PaJoнyмyзyн тэчру-бэси кестэрир ки, ичарэ-дэ ишэ мунасибэт ]ахшы-лашыр, ичарэдарларда са-Ьиблик Ьйсси кучланир. MYЛкиJJэтчилик вэрдишлэ-ри Japaныp. Мэнчэ, ичарэ XYcycилэшмэJ9 кечидэ кер-пу ролуну oJнaJa билэр. 0ТЭИ иллэрлэ MYгaJиcэдэ бу ил мэЬсул истеЬсалынын артмасынын бир амили дэ ичарэ олмушдур. — Умуми11этлэ, бу ил Агдаш ра1ону учун угурлу-дур. 0зу дэ Ьэр Jepдэ истеЬ-салын азалмасы фонуида урэкачан керуяур. . — Иpэлилэjиш, артым вар. 1990-чы иллэ MYгajи• сада тэгрибэн -5 мин тон чох тахыл, 3,3 мин тон чох памбыг, 2700 тон чох тэрэ-вэз истеЬсал олунуб. Бара-ма. суд. эт. Jy.мypтa, истеЬ-салы да артыб. Орта эмэк Ьаггы хе)ли JYKcэкдиp. Кэнд тэсэрруфатындан пул кэлиринин ИЛИИ ахырынадэк 54 милJoнa чатмасы реал-дыр. Бу, кечэн илкиндэн 22 мил]он манат чохдур. Кэнд эмэкчилэринэ 25 милjoн манат эмэк Ьаггы верилиб, тэгрибэн paJoнyн эввэлки ил-лэрдэки умуми кэлири гэ-дэр. Илин ахырына 30 мил-joнa чатмалыдыр. Онлара он мин тон тахыл пajлa-ныб. Черэ]ин мээттэли ол-ма]ачаглар. PaJoндa кундэ 7.5 тон тахыл у]удэн уч ири, алты ки*)ик дэда-баба дэ]ир-маны ишлэ]ир. Кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын девлэт сатынал.ма гиjмэтлэpи-нин нисбэтэн артмасы нлэ бэрабэр мэЬсул истеЬсало!-ныи хе]ли, Ьэм дэ бутун невлэри узрэ чохалмасы езуну кестэрир. Чэкилэн эаЬ-мэт Ьэдэр кетмэ1нб. Эл^ бэттэ, бу CGBHjJa Ьэлэ би-зи гане етмир. HHja? Она керэ ки. боллуг учун кнфа-Jai де]ил. Интизамы вэ мутэ шэккиллиЗи, ' адамларын к ез a.MajHHHH нэтичэлэри-' нэ марагыны меЬкэмлэн-дирмэк Jony илэ даЬа сан-баллы нaилиJjэтл0p газан-маг мумкундур. Мэн ичра haKHMHjJaTHHHH фэaлиJJaтин• дэ башлыча истига.мэти бунда керурэм. — О нечэ олачагдыр? — Умуми вбзифэ а]дын-дыр: игтисади ислаЬатып реаллашмасына элвериш.ти зэмин Ьазырламаг. сездои ишэ кечмэк. Бунун учун ичтимаи структурун бутун белмалэриндэ интиза.мы меЬкэмлэндирмэклэ онла-рын фэал ишлэ.мэсинэ на-ил олмаг. Нэ кизлэдим. Ьа-зырда адамларын    ал-голу бошалыб, сабаЬа ина.мы »а-ифлэ]иб. Идарэ вэ муасси сэлэрдэ ишлэр га]дасында кетмир. чохлары мэс’улиз-j3T Ьиссини итирэрэк вп-зифэсинэ лaгejд.    башдан- совду мунасибэт    басла- jHp. Сосиал-игтисади во-зифэлэрин Ьэллн бэ'зан да сун’и суратдэ JyóaAbbibip. Ьэр Ьалда ичра Ьакими]]ати haкимиJJэтcизлиja сон roj-малыдыр вэ Ьэр кас халг ГарШЫСЫНДа MDC'\MHjjaTHHH дэриндэн баша душмали-дир. Экс тэгдирдэ cHjacH-игтисади беЬрандан гуртар-маг мушкулдур. — Ьэ]атымызын Jaxшы• лашачагына инанырсыныз-мы? — Мэн никбин адамам, езумэ дэ, халгымын гувва-бачарыгына да .меЬкэм ина-ныра.м. На гэдэр rapujbi-мыза даш итэлэJиб энкэл терэдилсэ дэ. Азар6а)ча-нын девлэт мустэгилли1и Jo-лунда аддымларынын угур-ла баша чатачагына. хал-гымызын фираван jamaja-чагына ина.мымы Ьеч кэс сарсыда билмэз. Бнздэн исэ намусла, вичданла иш-лэмэк тэлэб олунур. Бу .мэ’-нада JeHH49 фэaлиJjэтэ баш. лaJaн ичра haKHMnjJaTH ор-ганлары ишин бутун агыр-лыгыны чэсарэт вэ гэти]-jэтлэ ез узоркнэ кетурмэ-лидирлэр. , baKHMHjjai халга фaJдaлы оланда Jaxuibi- СеЬбэти апарды: Эшрэф ЬАЧЫ)ЕВ. «ХГ»-нин мухбнрн. АГДАШ РАЛОНУ. ¿-.'ЛЯк-.    шт    —---—"       --    -    --- Умуэлугу ]влныэ боллуг |врадв бмлар. Бакымым коммерсм]« дАагаааларымда харм-чи магнитофон кассетлэриним ги)мэти дикар шаНарларла муга|исада иааарачарпачаг дэрэчэдэ ашагыдыр. Сабаб — 1врли кассатларин кутлааи кстеНсалыдыр. Бакы магнитофон кассет лари заводу бу ил сатыша 500 миндаи -мох кассет кандариб. Операторлар Начыханым РаЬимоааиыи, Чаииат Исма]ылованыи аа Фуад Кааы-моауи башлыча диггати ке|фи)|атадир.    Фото    Рафмг    Салмаиовуидур. ЬЭЛАК ОЛАНЛАРЫН ХАТИРЭСИ ЭБЭДИЛЭШДИРИЛИР БАКЫ. Азэрба]чан Рес-публикасыпын маарифчилик чэми]]эти «1зилик» Азэр-i oajMaj. халгынын шанлы ог-I лу мошЬч \) алим, Пчтимаи !вэ дивлгя хаднми Т К. Ис-ма1ылон адына JeHH мука-|фаг тэЧис етмншднр. Ин-j ДЭН бел;» Ьэмин мукафат Ьэр ил HMTH.Man-cHjacH ха-димэ. республиканын ис-тиглaлиjjoти вэ эрази бу-TeB.iyjy угрунда фэал мубаризэ верилэчэк вэ HoJa6-рын 19-да тэгдим олуна-чагдыр. 1500 .манат .мигда-рында пул мукафатындан элавэ лауреата Ьабелэ чэ-MHjJaTHH диплому верила-чэкдир. Ko.MHccHja узвлэринин Jck-дил гэрарына эсасэн илк мукафат Т. К. ИcмaJылoвyн езунэ (елумундэн сонра) ве-рилмишдир. АГДАМ. Агда.м Халг Депутатлары Советинин рэ-JacoT beJ’эти Даглыг Гара-багда Ьэрби вертол)отун партладылмасы за.маны фа-чиоли сурэтдэ Ьэлак олан Азэрба)чан халгынын ла)иг-ли евладларынын хатирэси-ни эбэдилэшдирмэк учун «Сосиализм» колхозуна вэ paJOH мэркэзиндэкио 28 Ап-рел кучэсинэ Т. Исма)ыло-вун адыны вермэ)и гэрара ал.мышдыр. Индэн бела XXII HapTHja гурулта)ы адына совхоз во Агдамдакы 1 MaJ кучэси М. Эсэдовун адыны дашы)ачагдыр. Шэ-Ьэрин икн кучэсинэ исэ И. Га)ыбовун вэ 3. Ьачы)ев'ин адлары верилмишдир, ИМИШЛИ, Имишли Халг Депутатлары Совети paja-сэт Ье)’этинин гэрары илэ ра)онун эн габагчыл тэсэр-руфатларындан биринэ — «Улдузг колхозуна кене-рал Эсэдовун ады верилмишдир. PaJOH мэркэзиндэ-ки кучэлэрдэн бири дэ онуи ады илэ адландырылмыш-дыр. ШэЬэрдаки кучэлэрдэн бири индэн бела Т. Ис-ма)ыловун. 1 немрэли шэЬэр мэктэби исэ Ис.мэт Га)ыбо-вун адыны дашы)ачагдыр. (Азэринформ). ASSPBAJIAH РЕСПУБЛИКАСЫ ПРОКУРОРЛУГУНДА Декабрын 3-дэ PycHja , телевИзи)асынын «Вестф програ.мында республика-ларарасы тэЬлукэсизлик хид-мэтинин сэдри Вадим Бака-тинэ истинад едилэрэк хэ-бэр верилмип1ди ки, но)аб-. рын 20-дэ гэза)а угра.мыш МИ-8 вертол)отунда дэ-ликлэр Kyja ичэридон аты-лан куллэ )ерлэридир. Азэрба1чан Республика-сынын прокурорлугу бу мэ’луматы тэкзиб едэрэк билдирир, ки, МИ-8 вертол-]отунун " атэшэ тутулмасы вэ 22 нэфэрин Ьэлак олма-сы факты узрэ чина)эт иши-нин тэЬгиги кедишиндэ вурулмуш вертол)отун гы-рынтылары мутэхэссис-екс- пертлэрин иштиракы илэ Ьэм Ьадисэ )ериндэ сэЬра шэраитиндэ, Ьэм дэ Кэнчэ шэЬэрйнин аеропортуна кэ-тирилдикдэн сонра диггэтлэ тэдгиг едилмишдир. Иш узрэ вертол)отун гырынтыла-рында куллэ Jepлэpинин тэдгиги учун бир сыра екс-пертизалар тэ’]ин едилмиш вэ бунларын апарылмасы авиаси1а мутэхэссислэри-нин иштиракы илэ Азэр-6aj4aH Елми Тэдгигат МэЬ* кэмэ Експертизалары Инс-титутунун експертлэринэ тапшырылмышдыр. Вертол-]отдакы куллэ )ерлэриник експертизалары бу кунэдэк баша чатдырылмамышдыр вэ бунлар барэдэ рэ’)лэр верилмэмишдир. BepтoлJoтyн гырынтыларында куллэ Jep-лэринин тэдгиги вэ Ье)’эт узвлэринэ ачылмыш атэш-лэрин мэсафэсинин муэ])эн-лэшдирилмэси лаборатори)а шэраитиндэ давам едир. Бела шэраитдэ истинтаг материалларына у)гун кэл-мэ)эн чурбэчур эсассыз еЬ-тималларын тэЬгигатла Ьеч бир элагэси олма)ан шэхслэр тэрэфиндэн )а)ылмасы )ол-верилмэздир. Хусусэн дэ она керэ ки, бунлар еЬти-раслары анчаг гызышдырыр вэ иш узрэ Ьэгигэтин му-ajJaH едилмэсинэ мане олур. Республика прокурорлугу ишин тэЬгигини давам ет-дирир. ДЭРСИ MYIiAPHBd AEJOHAO Азэрба1чан Кэнчлэр Итти-фагы Мэркэзи Комитэсинин Ьэмвэтэнлэрэ мурачиати илэ баглы «Мегаполис-експрес» гэзетинин сон са)ында Бакы-дан Игор Макаров «Ушагла-ра сэнкэр газмаг тэклиф едиблэр» мэгалэсиндэ )азыр: «Мэгамын инчэли)и ондадыр ки, Гарабаг мэктэблэриндэ зэка. хе)ирхаЬлыг, елмин тэдриси учун Мэркэзи Коми-тэ Ьэрби тэчрубэ)э малик, еЬти)атда олан забитлэри дэ’-вэт едир. Ахы мурачиэтдэ де)илди)и кими, «Гарабаг ушагларына муэллим ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг курсунун тэдриси учун лазымдыр». Макаровун Республика Кэнчлэр Иттифагы Мэркэзи Комитэсинин мурачиэтини бела икибашлы )озмасы бизи гэти]]эн тээччубландирмэди. Онсуз да сон дерд илдэ ат- дыгымыз Ьэр аддымы мэркэзи мэтбуат ермэни лоббиси-нин хе)рин9 тэфсир едир. Азэрба)чан Кэнчлэр Иттифагы Мэркэзи Комитэсинин би-ринчи катиби СаЬиб Элэкбэ-ров да суалымыза бела чаваб верди; — Мэгадэни охумушуг. Керунур, Москванын мэтбуат оргаилары кеЬнэ мэрэздэн сагалан де)иллэр. МК-нын мурачиэти 'об)ектив вэзи))эт-лэ баглы олуб. Виз Гарабаг-да оларкэн )ерли халг тэЬси-ли ше’бэсииин рэЬбэрли)и вэ бир нечэ мэктэбин директору муэллим кадрларынын, хусусилэ дэ ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг фэннинин тэдриси учун муэллимлэрин чатыш-мадыгындан шика)этлэниб, бу ишдэ онлара кемэк кес-тэрмэ)имизи хаЬиш етмиш-ди. Бизсэ 03 невбэмиздэ Ьэр- ••• би тэчрубэ)э малик, еЬти)ат-да олан забитлэри вэ кэнч муэллимлэр^ Гарабаг мэктэблэриндэ халгымызын ба-лаларына дэрс демэ)э чагыр-дыг. Ушагдан-бе)у)э, Ьамы билир ки, тэкчэ республикада де)ил, кечмиш ССРИ-нин бутун орта умумтэЬсил мэктэблэриндэ ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг фэнни тэдрис олунур вэ ону Ьэрби тэчрубэси олан забитлэр тэдрис едирлэр. Бела исэ онда кэнчлэр иттифагы МК-нын мурачи-этиндэн И. Макаров ни)э бела хофланыб?! Бэлкэ. муЬа-рибэ шэраитиндэ ]аша)ан Гарабаг мэктэблэрине нэчиб ха-нымлар университетинин мэ’-зунларыны кендэрмэлй5дик? Илгар РУСТЭМОВ, «ХГ»-ннн иухбнря. »АРАГЛЫЛАР КЛРКЛЛАБАНЫ АТЛШЛ ТУТУРЛАР (Эввэлн 1-чи сэЬифэдэ) чирмиш ермэни )араглылары-ны КэркичаЬандан )алныз етэн кечэ говуб чыхара билдик. Дунан ше’бэмизин эмэкдашы Осман Сэфэров атышма .заманы Ьэлак ол-ду. Бир нэфэр )ерли сакин вэ гоншу pajoH дахили ишлэр ше’бэсиндэн кемэ)э кэл-миш ики милис эмэкдашы исэ )араландылар. • КэркичаЬан этрафында вэ-ЗиБэт умумэн )енэ дэ сон дэ-рэчэ мурэккэбдир. Гэсэбэ Ханкэнди тэрэфдэн атэшэ ту-тулур, эЬали эрзаг мэЬсул-.тары иле пис тэ’мин олу нур. Ханкэнди шеЬэринда )ерлэи1эн вэ динч Азэрба)-чан гэсэбэсинин атэшэ ту-тулмасыны да)андырмаг учун Ьеч бир тэдбир кермэ-)эн бирлэшмэлэрин Ьэрби гуллугчуларынын мовге)ини изаЬ етмэк чэтиндир. Бундам башга, Majop М. Сул-тановун вэ сакинлэрин де-диклэринэ керэ, декабрын 2-дэ КэркичаЬан гэсэбэсинин бир Ьиссэсини тутмаг-да ермэни )араглыларына мэЬз Ьэрби гуллугчулар кемэк етмишлэр. Кунун икин-чи )арысында Ьэрби гуллуг-чуларын .миндиклэри ики зиреЬли Машын Ханкэнди тэрэфдэн гэсэбэ)э дахил ол-муш вэ )араглылар онларын атэшинин муша)иэти ‘ илэ КэркичаЬана сохулмушлар. Бу кун Агдам ра)онунун Чинли КЭНДИ Эскэран ра-)онунун    ермэнилэр )аша)ан Фарух    КЭНДИ тэрэфдэн автомат    силаЬдау шиддэтли атэшэ    тутулмушдур. Ке- мэ)э КЭЛЭН Агдам ра)он дахили ишлэр ше’бэсинин эмэкдашлары вэ ]ерли милис ишчилари чаваб атэши ачмышлар. С.* МИРЗЭ1ЕВ, Азэрвнфорнун хусуси муховрн. АЗЭРБАЛЧАНЫН чог-рафи хэритэсинэ диггэт )етирсэниз керэр-синиз ки. ез мэдэни-тарихи абидэлэри, эвэзсиз тэбиэ-ти, га)ы-бэрабари олма)ан флора вэ фаунасы илэ сечи-лэн Лухары Эскипара кэнди-ни «бе)ук торпагла» кичик бир ох ишарэси бирлэшди-рир. Ермэнилэрин кечмиш-дэ кэнд ча.маатынын ба-шына кэтирдиклэри муси-бэтлэр вэ бэ’зи уздэнираг рэЬбэрлэримг ЗИН сэЬлэнкар-лыгы, мэч-’ули))этсизли)и нэтичэсиндэ Л^^хары Эскипара КЭНДИ ермэни кэндлэри-нин эЬатэсиндэ галмыш, республикамызын сэрЬэдин-дэн хе)ли узаг душмушдур. Она керэ дэ сон иллэрдэ ермэнилэрин. сэрЬэд кэнд-лэримизэ Ьэр басгынындан сонра )олларымыз .багла-ныр, ишыгларымыз вэ теле-фонларымыз кэсилир, aJлap-ла кедиш-кэлиш олмур, кэнд чамааты муЬасирэ шэраитиндэ )аша)ыр. Лухары Эскипара кэнди-нин 3 километрли)индэ Ер-мэнистанын Но)ембер)ан ра]онунун    Воскепар кэнди Jepлэшиp.    Бизим )олумуз бу кэндин ичиндэн кечир. Де)илэнэ керэ Ьэмин кэн-дйн эсасы Даглыг Гарабаг-дан кечуб кэлэн ермэнилэр тэрэфиндэн го)улмуш-дур. Кэнд Лухары Эскипара илэ Ашагы Эскипара арасында билэрэкдэн са-лынмышдыр. Ады да гон-дармадыр.    Лухары Эски пара КЭНДИ гэдим албан шэЬаринин харабалыглары устундэ )ерлэшир. Бу торпагы горумаг, абадлашдыр-маг, чамаата арха олмаг лазымдыр. Анчаг эфсуслар олсун ки. кечмиш вахтлары демирэм, Ьэтта бу чэтин анларда бела башга сэрЬэд кэндлэри кими, Лухары Эскипара кэндинин да тарихиндэн вэ чамаатын дэрд-сэриндэн чо-хунун хэбэри )охдур. Мэ’-лумат учун де)им ки. гэдим албан абидэлэри олан Казым корпусу, Гатыр корпусу, мудафиэ мэгсэдилэ ТИКИЛМИШ гуллэ. «:ШЭКЭР гала» комплекси, Ьамал^. вэ шэЬэр харабалыглары мэЬз Лухары Эскипара кэн-диндэ )ерлэшир. Ьэлэ rej-ди))ата душмэ)эн абидэлэри демирэм. Тарихи абидэлэрин вар-' лыгына вэ кэнд агсаггал-ларынын деди)инэ керэ Лухары Эскипара илэ Ашагы Эскипара кэндлэринин эра-зиси битишик ол^б. Сонра-лар азэрба]чаылыларын диг-гэтсизли]индэн истифадэ едэн ермэнилэр Эскипара кэндлэринин арасындакы торпаглара саЬиб дурублар. НЭТИЧЭДЭ КЭНДЛЭр 0Ир-»)И- риндон а)ры душуб. Ьэлэ эсрин оввэллэриндэ кэндин агасы СалаЬлы МеЬ-ди ага Вэкилов Тифлис шэ-Ьэриндэн топограф катирнб Лухары Эскипара кэндинин чографи хэритэснни тэр-тиб етдириб вэ Ер.мэнистан-ла сэе)1эди муэБэнлошди-риб. Де]илэнэ керэ Ьэмин хэритэ Кэнчэ гэзасынын архивиндо сахланылыр. Кэндин )ашлы сакини Оли Иу-ри)евин де.мэсинэ керэ Бо)ук - 53 чу иллорэ гэдэр ча.маат Ермопистан эразисиндэ jep-.•|эшэн jaj.'iar.iapa кедэрди. CuHpa.iap даглары биздэн алдылар Она керэ дэ.1а)ы 03 эрааи.\!И;иэ )ерлэшэн Ар-паталасы jajлaFЫHдa кечир-Mitja башладыг. Сонра Ар-паталасынын бир Ьиссэси дэ элимиздон кетди, Арпа-таласыныи Ьеч кэс тэрэфин-дон горуи.мадыгыиы керэн гоншуларымыз таланы ша.м-лыг шитилли)инэ чевирди-лэр. Этраф мешэлор, еруш-лэр. до.1а]лар да ермэни- даки Гафгаз Албани)асы даш абидэлэринин изи бу кунэдэк итмэ.мишдир. Кэндин Ьэр гарыш торпагы халгымызын чохэсрлик тарихиндэн хэбэр верир. Она керэ дэ бу )ерлэрдэ архео-ложи тэдгигат ишлэри апарылмасы олдугча вачибдир. Ата-бабаларымызын )ади-кары олан улу Казым корпусу. Гатыр керпусу. Гулу чан лы корпусу. мэшЬур гуллэ вэ хан сара)ыны ха-тырладан «Шэкэргала» комплекси, Газанчы дагы. Кечи дамы. Дик даш. Короглу да- Охучу нараНаглыеы УнудуАмуш ¡урдун hapaju Бэтэн муЬарибэсиндэн сонра Кэнчэдэн Чораков фа-мили]алы бир нэфэр кэлнб онун бэлэдчили)и вэ Ьэ.мин хэритэнин ко.мэ)и илэ кэндин сэрЬэдлэрини )охла-мышдыр. о вахт сэрЬэддэ керду)у нишанларын )ери-ни Эли киши бу кун дэ кестэрэ билэр. JIaкин инди-)э гэдэр кэндин Ермэнис-танла олан сэрЬэди Ьеч ким тэрэфиндэн дэгиглэш-дирилмэ)иб. Эли кишинин демэсинэ керэ сэрЬэдлэри-миз Ьэмин нишанларла )ох-ланылса    мин Ьектарларла торпагымызын вэ мешэми-зин ермэнилэр тэрэфиндэн ганунсуз    тутулмасыны су- бут едэрик. Бела дэгиглэшдирмэни мэшЬур    топограф кенерал ИбраЬим ага Вэкиловун чэк-ди)и хэритэ илэ дэ апар-маг олар.    Ешитди)имэ керэ кенералын чэкди)и хэритэ Бакы шэЬэриндэ )аша)ан алим Малик Мирзэ)евдэдир. Хэритэ .мэсэлэсинэ она ке-рэ тохунурам ки, бэдхаЬ гоншулары.мыз илбэил хэ-баримиз    олмадан ез сэр Ьэдлэрини ирэли чэкмиш. Лухары Эскипара л ыларын Ьалалча дэдэ-баба торпаг-ларына )и)элэнмиш. езлэри-нинки етмишлэр. Кэндин эразисинин Зарыдан чоху мешэдир. 5 мин Ьектара )а-хын саЬэ ра)он мешэ тэ-сэрруфатына бахыр. Анчаг бу кун мешэ тэсэрруфаты ишчилэриндэн сорушсан ки, эввэлки сэрЬэдлэр Ьарада галыб. нечэ Ьектар .мешэ-ни ермэнилэрэ вермисиниз, дэгиг бир чаваб алма]ачаг-сыныз. Лахшы    )а дым да дыр; 1952 Ларин ихти)арындадыр Нн-ди Ьаны елэ бир урэкли вэ rcjpoT.lH огул ки. хэритэлэ-ри текдурэ орталыга вэ ермэнилэрин элэ кечирдик-лэри торпаглары езумузэ rajiapa. 4 ил эввэлин сеЬ-бэтидир. Тэсадуфэн Hoje.M-бер)ан мешэ тэсэрруфаты-нын мудири Гарник Авак-)анла Арпаталасында ко-рушдук.-Мсшэдэн вэ шитил-ликдэн соЬбэт саланда де-ди ки. ел арасында бела бир мэсэл вар: «)е.мэ)энин ма-лыны )е)эрлор*. О гэдэр )е)и6-ичи6 кезми-шик ки. бурнумузун учун-дан узагы кермэмишик. Сон иллэрдэ нэ гэдэр тор-пагымыз ЭЛДОН кедиб. Елэ инди дэ кэнчлэрин тэсэр-руфатын бу вэ Ja дикэр са-Ьэлэриндэ чалышмалары учун Ьеч бир шэраит jox-дур. Кэндин узум баглары 3 — 4 ил бундан эввэл мэЬв едил.мишдир^ Кэлирли саЬэ олан у.зумчул\3у вэ тутун-чулу)у тэсэрруфатын иг-тисади^атына дахил етмэк лазы.мдыр. ,1амачлара. та-лалара алма, гоз-фындыг, тут шитиллари экилмэли. арычылыгын вэ бара.мачы-лыгын эсасы го]ул.малы-дыр. Хам торпагларда исэ картоф вэ тахыл экилмэли-дир ки. кэнддэ эЬали бир ишлэ мэшгул ола билсин. Бутун бунлары тезликлэ hajaia KenHp.MaJa 5 — 6 aj эввэл ]арадылмыш совхо-зун нэ тэчрубэси, нэ тех-никасы. нэ дэ игтисади]]аты имкан верир. Совхоза ке-мэк кестэрил.мэсэ аз-чох нэ варса мэЬв олуб дагы-лачагдыр. .1ухары Эскипара кэндин- шы. кэрпичдэн Ьерулмуш сэнкбрлэр. он Ьектарларла эрази^о сэпэлэнмиш чох-са]лы абидэлэр. курэхана-лар. дэ]ирманлар, гэбирис-танлар, Ьа.ма.млар вэ дикэр тикинти галыгларынын ол-.масы бир даЬа субут едир ки. бу }ерлэр шэЬэр галыг-ларыдыр. Газах, Товуз вэ Шэмкир pajoнлapынын эра-зилэриндэ мевчуд олан тарихи абидэлэр вэ шэЬэр харабалыглары Лухары Эскипара кэндиндэки гэдэр зэнкин дeJил. Бэлкэ елэ Халхал шэЬэри бурада И.МИШ. Урэк агрыдан одур ки. бу кэнд тама.милэ Брмэнис-тан эЬатэсиндэ олдугу учун тарихи абидэлэр, )ералты сэрвэтлэр'ийди]э гэдэр республикамызын археологла-ры вэ тарихчилэри тэрэфиндэн кифа]эт гэдэр еЗрэ-нилмэмиш вэ тэдгиг едил-мэмишдир. Тарихчи алимлэримизин мотбуатда чыхан Jaзылapын-да Халхал П1эЬэринин каЬ Тову.э, каЬ Шэмкир эрази-синдэ. каЬ Кур вадисиндэ. каЬ Эскипарада. каЬ да Нахчыванда олдугу кестэ-рилнр. Бутун бунлара бах-ма]81^г АзэрбаЗчан тарихи Институтунун кичик ел-ми ишчиси Фнрузэ Мурадова субут eтмэJэ чалышыр ки. гадим Халхал Газах шэЬэринин 10—12 ки-дометрли1индэ Аве! дагы-нын этэ1индэ олмушдур. ШэЬэрин сакинлэри Аве1э ова кедэрмишлэр. Дуздур, Аве]ин устундэ тарихи абидэлэр вар, анчаг бу абидэлэр Халхал шэЬэринин Ьэмин эразидэ олдугуну де- M8j9 эсас вермир. Лухары Эскипара кэндинин ]ерлэш-ди]и шэЬар харабалыгы чографи манзэрэсинэ керэ дерд тэрэфдэн Ьундур даг-лар. га]алар вэ .мешэлэрлэ эЬатэ олунуб, бв^yк бир халхала 69H3ajHp. Бундан башга он Ьектарларла эрази-ни тутан бир саЬэ)э Халхал ]ери де1илир. Бутун бунлар бир даЬа субут едир ки. Халхал шэЬэри мэЬз бурада олмушдур. Сары торпаг-дан Ьазырланмыш. Jepaлты боруларла кэндэ кэтирил-миш «Аби-кевсэр». «Ары-хана», «Нэзир булагы» вэ сайр булагларын бу кунэ кими галмасы. бир-бириидэн чох да узаг олма1ан Ьамам галыглары вэ Чогаз 4ajH-нын устундэ 12 дэ]ирман галыгы бу ]ерл0рд9 эЬали-нин сых Зашадыгыны во 1ук-сэк мэдэнииэтэ малик олдугуну кестэрир. 50 — 60 кездэн ибарэт олан бу Ьа-мамлар Вэзир ча)ы тэрэфдэн кэлэн су илэ ишлэ)ир-миш. Гафгаз Албани]асы аби-дэси олан «Шекэргала» ди-варларынын кэрпичлэрини секуб апармышлар. Гэдим Азэрба]чан торпагында бэлкэ да буна бэнзер Ьеч бир абида ]охдур. Нэ фаЗдасы, бизим алимлэримизин )олу бу ]ерлэра аз-аз душур. Азэрба1чаи Елмлэр Акаде-миJacынын елми ишчилэри Ч. Рустэмов вэ Ф. Мура; дова «Гафгаз Албани1асы абидэлэри» мэгалэсиндэ Ьаглы олараг rejA едирлэр ки, 7 ил эввэл Эскипа^ абидэлэри вэ онларын JepлaшдиJи саЬэ тарихи-археоложи ба-хымдан арашдырылмадыгына керэ сахта хэритэ эсасында бу Зерлэр бадхаЬ гоншула-рымыза «ЬэдиЛэ» верилмишдир. Бу )азыда сеЬбэт Ашагы Эскипара кэндин-дэ ермэнилэр тэрэфиндэн бэрпа олунмуш албан аби-дэсиндэн кедир. Ермэнилэр Ашагы Эскипара кэндиндэки jeKHHa абидэни тэ’мир едиб узэринэ хач вурублар. Габарында да кезэтчи кечэ-кундуз кешик чэкир. Газах ра)онунда тарихи абндалэримизи горумаг учун 1989-чу илдэ Аве] горугу Зарадылмышдыр. Лухары Эскипара да онун филиалы-дыр. Амма бу горуг. тарихи абидэлэримизэ хидмэт учун Jox, кимлэринсэ ишсиз гал мамалары учун )арадыл мышдыр. Экэр буна шубЬо-низ олса. онда езунуз кэ-либ Ьэмин абидэлэрэ бахын. Лухары Эскипара кэндинин торпагыны кез 696djH кими горумалы)ыг. Камавдар ГЭЬРЭМАНОВ. ;