Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, December 05, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 5, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ * ДЕКАБР ил. w hAHHMHJJ8T ШГА ХИДМ8Т ЕТМ8ЛИДИР MэмиJJэтнмnздэ ]1Хг шы-шк бе]ук дэ]ишиилю1лвр баш верир. Чохлары учун аялашылмаз дэ11шшкликлэр. Таз-тез енгадирик: Ьара ке-дяряк, иэ олачаг? Бяр парламент узву, Ьэм дэ pajoв рэЬбэрн кямв бу барадэ вэ дejв бнларснннз? -- Мэнэ елэ кэлир ки, бу суала Ьазырда Ьеч кэс там а]дын, бирмэ'налы чаваб вера билмэз. Гаранлыг мэ-сэлэлэр Ьэдсйздир. Адам-лар чаш-баш галыблар. Вэрдиш едилмиш hэJaт тэр-зи секулуб-дагылыр, мэ -НЭВИ ДЭ]эрЛЭр ЭЗЭЛИ М03-мунуну дэ]ишир. тэсэввур-лэр алт-уст олур. она керэ да агры верир. Бутун бун-лар илк бахышда асан сэс-лэнэн сезлэ ифадэ едилир: кечид девру, «кечид* сезу-нун взундэ нараЬатлыг вар. Ади кечид де]ил. Лет.миш ил мyлкиJJэтин максимум ичтимаилэшдирилмэси уг-рунда мубаризэ апарылыб, инди 0КСИН0, ону хухуси-лэ1цдирмэк, еззллзшдирмзк. саЬибкарлыг хэтти кетуру-луб. Лап азсавадлы квндли Д0 ]ахшы билир ки. дyнJaдa эн Ч0ТИН. давалы иш мал, мулк, хусусэн торпаг бел-кусудур. Белунэндэн сон-ра ону гopyJyб сахламаг. артырыб чохалтмаг ма]а. cэ'J. тэчрубэ вэ сэриштэ тэлэб едир. — Догрудан да мурэккэб проблемдир. Ьэлэ башлан-гычдыр. Jэгин ки, хусусилэш-мэ просесиндэ ! гаршы]а кезлэнилмэз энкэллэр чы-хачаг. — Бэ’зилэри хусуси мул-киjJэтэ кeч.мэJэ тэлэсир-лэр. Парламентимиздэ Мул-киjJэт, Торпаг Ьаггында ганунларын музакирэси за-маны тэ’кид едирдилэр ки. лэнкимэдэн торпагы пaJлaJaг. Элбэттэ. тэлэблэр ирэли сурмэк асандыр. Ьэ* jaтa кечир.мэк .мин гат чэ-тин. Кетурэк Агдаш ра]ону-ну. PaJoнyн торпаглары ja• шajыш .мэнтэгэлэринин ]ер1 лэшди]и саЬэлэрлэ бирлик-до 102 мин Ьектардыр. 30 мин Ьектары та.м шоран, ибтифадэснз торпаглардыр. 58.8 мин Ьектары кэнд тэ-сэрруфатына japapлыдыp. 33.8 .мин Ьектары экин je-ридир. Кпнд.аэрдэ исэ Ьэлэ инди 53 мин нофэр эЬали 1а1па]ыр. ЭЬали артыр. торпаг исэ ]о.ч. Де.мэли, адам-башыиа Ьеч бир Ьектар да душмур. Мон садо Ьесаблама апар-. дым. Кэнддэ билаваситэ ис-теЬсалла баглы олма]ан му-эллимлэр, Ьэкимлэр, башга Республввамызда    haKBMBjjBTB    op- пшлары |арадылыр. Презндевт фэрманы нлэ шэЬэр ва ра|овларын башчылары тэ*> Jhb едвляншдвр. Овларыв вэзнфалэрн, by-гут вэ салаЬн|]этлэрв, Советларла алага-иуваснбэтларн нчра Ьакнвгаиатн эсаснама-сицдэ хеввш аксннн тапмышдыр. Ичра haioftiHjJaTHHHB иеЬкэмландирвл-иасвнин з0рурвлн]в барадэ чох дeJнлмвш« чох ]азылиышдыр. Коммунист Партв]асы-ifMB фaaлнjjaтинян аддымбааддым иаЬ-дудлашдырылмасы вэ иэЬа]ат, раЬбарлвк-дав бнрдэфалнх ванарлашдырылмасывдав сонра Советлэра бэслэнилан умндяар азу-ну дотрултмамышдыр. Индн деиак олар haMUjB а]дындыр кн, давлэт ва эмак Н1№ замынын, вэзаратнн сон дэрачэ зэнфяэ1нб бвр сыра Ьалларда Ьэрч-мэрчли]э кати-* рто чыхармасынын, нэтнчэдэ игтвсади элагалэрвв гырылмасынын, canaje ва кэнд тэсзрруфаты мэЬсуллары истеЬсалынын кэсквн суратдэ азалмасынын вэ кершэ^ МИШ гытлырын муЬум сэбэблэрнндэн бнри дэ мэЬз haKBMBjjáT беЬраныдыр. Эслинда демократик rajAaAa гэбул едилмиш вачнб гавунлар ишламир, халг тэсэрруфаты ла-зымынча идарэ олунмур. BaaHjJaTHH дуза-лачэ]ин0 адамларын умидлэри тукэимак-даднр. Ичра Ьакими]|этииин Jchh структу- ру бела чатвн, иураккэб шаравтдэ фэа-jraJJaTa 6aBuaJbq>. Истэр-астэиаз чндди еуаллар догур: Идарэетмаиин |енн структуру веча тэсэввур еднлнр? Инкншафын вечнд марЬэласнндэ Jchh базар мунаснбатларнвнв, мулкн)]атин мухталиф формаларывын татбвгввда, вгтв-саднЛапш езалдаптаси просесларвнив ташкилнцдэ, нстнгаматланднрнлмаси вэ ндара олуимасывда онун ролу надан вба-ра^двр? Учурума апарав нгтисадн таназзу-лун гарвшсыны веча алмаг олар? На ет-, MaaBjHK кн, парчаланма, гаршыдурма ара-дан галдырылсын, чэмн])атда ади мэгсэдлэр вамвнэ сабнтлик вэ бирлнк JapaHCHH? Ву еуаллар Ьамыны душундурур: рэЬ-барларн да, сада адамлары да. Мухбнрн-мязвв Агдаш PaJOB Ичра baKHMHjJaTB башчысы, республиканын халг депутаты МалаЬэт Х9ЛИЛ0ВА нлэ сеЬбэтиндэ бела ахтуал мэсэлалэрэ тохунулур. Агдаш ра-1онуиун сечнлмэси тэсадуфя де1илдир. М. Халилова бу 1ахынларадак paJoH napTHja комвтасвввв онрнвчв катвбв, pajoB халг депутатлары Советинин садри ишламиш-дир. Ьэмин деврдэ нгтнcaднJJaты сабнт-лашдврмак, вралвлэтмэк саЬасввдэ MyaJjaH мусбат тэчрубэ топланмышдыр. ихтисас саЬиблзри дэ Ja-ша)ырлар. Кимсэ саЬибкар-. лыг мэc’yлиJJэтини ез узаринэ K0TypM0j040K. Тор-пагын дэрд-сэри чохдур. Экиб-бечармэк учун техника, алэтлэр, кубрэлэр ла-зымдыр. Ьэлэ МЭН баЬа баша кэлэн .мeлиopacиJaны де-мирэ.м. Тэкчэ бир факта диггэт JexHpHH: paJOHyMy-зун тэсэрруфатларында уз-ви вэ минерал кубрэлэрэ илдэ 2,5 мил]он манат вэ-саит хэрчлэнир. МэЬсулу JbiFMar, ropyjy6 сахламаг. да-шымаг да хэрч HcxajHp. Ис-тэр ичтимаи, истэрсэ хусуси тэсэрруфат олсун; Муа-сир экинчинин, малдарын мутэхэссис хидмэтинэ ehf ти]ачы вар. Бунлары садаламагла, не-нэ де]эрлэр, Америка ачмы-рам. Ьэгигэти халгдан киз-лат.мэк олмаз. — Бела чыхыр кн, сиз хусусилэшмэнян элeJhинэ-сшшз? — Бизи бунда иттиЬам едирлэр. Ьэр тиндэ гышгы-рырлар ки, .муЬафизэкарыг. Анчаг бела деЗил. Мэн хал-гын узэриндэ сынаг кечир-MajHH, формалашмыш тэсэрруфат структуруну бир-дэн-бирэ дагытмарын элeJ-bHH3j0M. Сынаглар. ифрат двнушлэр халга баЬа баша кэлмишдир. MYЛкиjJэтин девлэт, коллектив, шэхси формаларыны тэчрубэдэн кечириб joxлaмaлыjыг. Ьан-сы haJaiHAHpca, взуну дог-рулдурса, мэЬсул боллугу JapaTMara квмэк едирсэ, она устунлук вермэк олар. Бурада «ehтиJaт икидин ja-рашырыдыр» мэсэли лап Je-ринэ душур. Чалышмалы-Jыг ки. бу просес иткисиз. сарсынтысыз олсун. Зэн-нимчэ, ичра haкимиJJэти буна керэ ]арадылыр. Иг-тисади ислаЬаты ганунлара’ мувафиг, душунулмуш шэ-килдэ, сосиал эдалэт прин- СИПИНИ ЧИДДИ К0»ЗЛ9МЭКЛЭ Ьэ]ата кечирмэк учун. Торпаг ]аглы *тикэ олуб, муштэрилэри чохалыб. Эв-вэллэр бир >?ун торпагда ишлэмэJэнлэp гапымызы де-jYpлэp. Торпаг онлара верил-сэ, бэс онда емру бо]у, Ьэт-та аз эмэк Ьаггына гане олуб колхозда, совхозда ишлэ]энлэр ^нечэ олсун? Де-мэзлэрми кй. бизэ ]ухары-дан ага тэ’Jин етмэ^ин, тэ-ри.мизлэ сувармышыг бу торпагы. — Ьаглы оларлар. Эдалэт позулса сосиал кэр-кинлнк арта билэр. — Ьеч шубЬэсиз. Кэнд-ли торпага баглыдыр. Торпаг ичтимаи мYЛкиJJэт ола-ола индиннн езундэ бир бригаданын вэ 1а Ьектарчы-нын саЬэсини дэJишиб о биринэ веранда мунагишэ бaшлaJыp, шикaJэтэ кэ-лирлэр. Бу о демэкдир ки, хусусилэшмэ]э кечиддэ пси-холожи амиллэри дэ нэзэрэ алан механизм олмалы-дыр. Мэсэлан, биздэ ичарэ езуну догрулдур. эмэк фэал-лыгына стимул japaдыp. Ичарэнин муддэтини узат-маг, ичарэчилэрэ элвериш-ли шэраит Japaтмaг мум- кундур. PaJoнyмyзyн тэчру-бэси кестэрир ки, ичарэ-дэ ишэ мунасибэт ]ахшы-лашыр, ичарэдарларда са-Ьиблик Ьйсси кучланир. MYЛкиJJэтчилик вэрдишлэ-ри Japaныp. Мэнчэ, ичарэ XYcycилэшмэJ9 кечидэ кер-пу ролуну oJнaJa билэр. 0ТЭИ иллэрлэ MYгaJиcэдэ бу ил мэЬсул истеЬсалынын артмасынын бир амили дэ ичарэ олмушдур. — Умуми11этлэ, бу ил Агдаш ра1ону учун угурлу-дур. 0зу дэ Ьэр Jepдэ истеЬ-салын азалмасы фонуида урэкачан керуяур. . — Иpэлилэjиш, артым вар. 1990-чы иллэ MYгajи• сада тэгрибэн -5 мин тон чох тахыл, 3,3 мин тон чох памбыг, 2700 тон чох тэрэ-вэз истеЬсал олунуб. Бара-ма. суд. эт. Jy.мypтa, истеЬ-салы да артыб. Орта эмэк Ьаггы хе)ли JYKcэкдиp. Кэнд тэсэрруфатындан пул кэлиринин ИЛИИ ахырынадэк 54 милJoнa чатмасы реал-дыр. Бу, кечэн илкиндэн 22 мил]он манат чохдур. Кэнд эмэкчилэринэ 25 милjoн манат эмэк Ьаггы верилиб, тэгрибэн paJoнyн эввэлки ил-лэрдэки умуми кэлири гэ-дэр. Илин ахырына 30 мил-joнa чатмалыдыр. Онлара он мин тон тахыл пajлa-ныб. Черэ]ин мээттэли ол-ма]ачаглар. PaJoндa кундэ 7.5 тон тахыл у]удэн уч ири, алты ки*)ик дэда-баба дэ]ир-маны ишлэ]ир. Кэнд тэсэрруфаты мэЬсулларынын девлэт сатынал.ма гиjмэтлэpи-нин нисбэтэн артмасы нлэ бэрабэр мэЬсул истеЬсало!-ныи хе]ли, Ьэм дэ бутун невлэри узрэ чохалмасы езуну кестэрир. Чэкилэн эаЬ-мэт Ьэдэр кетмэ1нб. Эл^ бэттэ, бу CGBHjJa Ьэлэ би-зи гане етмир. HHja? Она керэ ки. боллуг учун кнфа-Jai де]ил. Интизамы вэ мутэ шэккиллиЗи, ' адамларын к ез a.MajHHHH нэтичэлэри-' нэ марагыны меЬкэмлэн-дирмэк Jony илэ даЬа сан-баллы нaилиJjэтл0p газан-маг мумкундур. Мэн ичра haKHMHjJaTHHHH фэaлиJJaтин• дэ башлыча истига.мэти бунда керурэм. — О нечэ олачагдыр? — Умуми вбзифэ а]дын-дыр: игтисади ислаЬатып реаллашмасына элвериш.ти зэмин Ьазырламаг. сездои ишэ кечмэк. Бунун учун ичтимаи структурун бутун белмалэриндэ интиза.мы меЬкэмлэндирмэклэ онла-рын фэал ишлэ.мэсинэ на-ил олмаг. Нэ кизлэдим. Ьа-зырда адамларын    ал-голу бошалыб, сабаЬа ина.мы »а-ифлэ]иб. Идарэ вэ муасси сэлэрдэ ишлэр га]дасында кетмир. чохлары мэс’улиз-j3T Ьиссини итирэрэк вп-зифэсинэ лaгejд.    башдан- совду мунасибэт    басла- jHp. Сосиал-игтисади во-зифэлэрин Ьэллн бэ'зан да сун’и суратдэ JyóaAbbibip. Ьэр Ьалда ичра Ьакими]]ати haкимиJJэтcизлиja сон roj-малыдыр вэ Ьэр кас халг ГарШЫСЫНДа MDC'\MHjjaTHHH дэриндэн баша душмали-дир. Экс тэгдирдэ cHjacH-игтисади беЬрандан гуртар-маг мушкулдур. — Ьэ]атымызын Jaxшы• лашачагына инанырсыныз-мы? — Мэн никбин адамам, езумэ дэ, халгымын гувва-бачарыгына да .меЬкэм ина-ныра.м. На гэдэр rapujbi-мыза даш итэлэJиб энкэл терэдилсэ дэ. Азар6а)ча-нын девлэт мустэгилли1и Jo-лунда аддымларынын угур-ла баша чатачагына. хал-гымызын фираван jamaja-чагына ина.мымы Ьеч кэс сарсыда билмэз. Бнздэн исэ намусла, вичданла иш-лэмэк тэлэб олунур. Бу .мэ’-нада JeHH49 фэaлиJjэтэ баш. лaJaн ичра haKHMnjJaTH ор-ганлары ишин бутун агыр-лыгыны чэсарэт вэ гэти]-jэтлэ ез узоркнэ кетурмэ-лидирлэр. , baKHMHjjai халга фaJдaлы оланда Jaxuibi- СеЬбэти апарды: Эшрэф ЬАЧЫ)ЕВ. «ХГ»-нин мухбнрн. АГДАШ РАЛОНУ. ¿-.'ЛЯк-.    шт    —---—"       --    -    --- Умуэлугу ]влныэ боллуг |врадв бмлар. Бакымым коммерсм]« дАагаааларымда харм-чи магнитофон кассетлэриним ги)мэти дикар шаНарларла муга|исада иааарачарпачаг дэрэчэдэ ашагыдыр. Сабаб — 1врли кассатларин кутлааи кстеНсалыдыр. Бакы магнитофон кассет лари заводу бу ил сатыша 500 миндаи -мох кассет кандариб. Операторлар Начыханым РаЬимоааиыи, Чаииат Исма]ылованыи аа Фуад Кааы-моауи башлыча диггати ке|фи)|атадир.    Фото    Рафмг    Салмаиовуидур. ЬЭЛАК ОЛАНЛАРЫН ХАТИРЭСИ ЭБЭДИЛЭШДИРИЛИР БАКЫ. Азэрба]чан Рес-публикасыпын маарифчилик чэми]]эти «1зилик» Азэр-i oajMaj. халгынын шанлы ог-I лу мошЬч \) алим, Пчтимаи !вэ дивлгя хаднми Т К. Ис-ма1ылон адына JeHH мука-|фаг тэЧис етмншднр. Ин-j ДЭН бел;» Ьэмин мукафат Ьэр ил HMTH.Man-cHjacH ха-димэ. республиканын ис-тиглaлиjjoти вэ эрази бу-TeB.iyjy угрунда фэал мубаризэ верилэчэк вэ HoJa6-рын 19-да тэгдим олуна-чагдыр. 1500 .манат .мигда-рында пул мукафатындан элавэ лауреата Ьабелэ чэ-MHjJaTHH диплому верила-чэкдир. Ko.MHccHja узвлэринин Jck-дил гэрарына эсасэн илк мукафат Т. К. ИcмaJылoвyн езунэ (елумундэн сонра) ве-рилмишдир. АГДАМ. Агда.м Халг Депутатлары Советинин рэ-JacoT beJ’эти Даглыг Гара-багда Ьэрби вертол)отун партладылмасы за.маны фа-чиоли сурэтдэ Ьэлак олан Азэрба)чан халгынын ла)иг-ли евладларынын хатирэси-ни эбэдилэшдирмэк учун «Сосиализм» колхозуна вэ paJOH мэркэзиндэкио 28 Ап-рел кучэсинэ Т. Исма)ыло-вун адыны вермэ)и гэрара ал.мышдыр. Индэн бела XXII HapTHja гурулта)ы адына совхоз во Агдамдакы 1 MaJ кучэси М. Эсэдовун адыны дашы)ачагдыр. Шэ-Ьэрин икн кучэсинэ исэ И. Га)ыбовун вэ 3. Ьачы)ев'ин адлары верилмишдир, ИМИШЛИ, Имишли Халг Депутатлары Совети paja-сэт Ье)’этинин гэрары илэ ра)онун эн габагчыл тэсэр-руфатларындан биринэ — «Улдузг колхозуна кене-рал Эсэдовун ады верилмишдир. PaJOH мэркэзиндэ-ки кучэлэрдэн бири дэ онуи ады илэ адландырылмыш-дыр. ШэЬэрдаки кучэлэрдэн бири индэн бела Т. Ис-ма)ыловун. 1 немрэли шэЬэр мэктэби исэ Ис.мэт Га)ыбо-вун адыны дашы)ачагдыр. (Азэринформ). ASSPBAJIAH РЕСПУБЛИКАСЫ ПРОКУРОРЛУГУНДА Декабрын 3-дэ PycHja , телевИзи)асынын «Вестф програ.мында республика-ларарасы тэЬлукэсизлик хид-мэтинин сэдри Вадим Бака-тинэ истинад едилэрэк хэ-бэр верилмип1ди ки, но)аб-. рын 20-дэ гэза)а угра.мыш МИ-8 вертол)отунда дэ-ликлэр Kyja ичэридон аты-лан куллэ )ерлэридир. Азэрба1чан Республика-сынын прокурорлугу бу мэ’луматы тэкзиб едэрэк билдирир, ки, МИ-8 вертол-]отунун " атэшэ тутулмасы вэ 22 нэфэрин Ьэлак олма-сы факты узрэ чина)эт иши-нин тэЬгиги кедишиндэ вурулмуш вертол)отун гы-рынтылары мутэхэссис-екс- пертлэрин иштиракы илэ Ьэм Ьадисэ )ериндэ сэЬра шэраитиндэ, Ьэм дэ Кэнчэ шэЬэрйнин аеропортуна кэ-тирилдикдэн сонра диггэтлэ тэдгиг едилмишдир. Иш узрэ вертол)отун гырынтыла-рында куллэ Jepлэpинин тэдгиги учун бир сыра екс-пертизалар тэ’]ин едилмиш вэ бунларын апарылмасы авиаси1а мутэхэссислэри-нин иштиракы илэ Азэр-6aj4aH Елми Тэдгигат МэЬ* кэмэ Експертизалары Инс-титутунун експертлэринэ тапшырылмышдыр. Вертол-]отдакы куллэ )ерлэриник експертизалары бу кунэдэк баша чатдырылмамышдыр вэ бунлар барэдэ рэ’)лэр верилмэмишдир. BepтoлJoтyн гырынтыларында куллэ Jep-лэринин тэдгиги вэ Ье)’эт узвлэринэ ачылмыш атэш-лэрин мэсафэсинин муэ])эн-лэшдирилмэси лаборатори)а шэраитиндэ давам едир. Бела шэраитдэ истинтаг материалларына у)гун кэл-мэ)эн чурбэчур эсассыз еЬ-тималларын тэЬгигатла Ьеч бир элагэси олма)ан шэхслэр тэрэфиндэн )а)ылмасы )ол-верилмэздир. Хусусэн дэ она керэ ки, бунлар еЬти-раслары анчаг гызышдырыр вэ иш узрэ Ьэгигэтин му-ajJaH едилмэсинэ мане олур. Республика прокурорлугу ишин тэЬгигини давам ет-дирир. ДЭРСИ MYIiAPHBd AEJOHAO Азэрба1чан Кэнчлэр Итти-фагы Мэркэзи Комитэсинин Ьэмвэтэнлэрэ мурачиати илэ баглы «Мегаполис-експрес» гэзетинин сон са)ында Бакы-дан Игор Макаров «Ушагла-ра сэнкэр газмаг тэклиф едиблэр» мэгалэсиндэ )азыр: «Мэгамын инчэли)и ондадыр ки, Гарабаг мэктэблэриндэ зэка. хе)ирхаЬлыг, елмин тэдриси учун Мэркэзи Коми-тэ Ьэрби тэчрубэ)э малик, еЬти)атда олан забитлэри дэ’-вэт едир. Ахы мурачиэтдэ де)илди)и кими, «Гарабаг ушагларына муэллим ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг курсунун тэдриси учун лазымдыр». Макаровун Республика Кэнчлэр Иттифагы Мэркэзи Комитэсинин мурачиэтини бела икибашлы )озмасы бизи гэти]]эн тээччубландирмэди. Онсуз да сон дерд илдэ ат- дыгымыз Ьэр аддымы мэркэзи мэтбуат ермэни лоббиси-нин хе)рин9 тэфсир едир. Азэрба)чан Кэнчлэр Иттифагы Мэркэзи Комитэсинин би-ринчи катиби СаЬиб Элэкбэ-ров да суалымыза бела чаваб верди; — Мэгадэни охумушуг. Керунур, Москванын мэтбуат оргаилары кеЬнэ мэрэздэн сагалан де)иллэр. МК-нын мурачиэти 'об)ектив вэзи))эт-лэ баглы олуб. Виз Гарабаг-да оларкэн )ерли халг тэЬси-ли ше’бэсииин рэЬбэрли)и вэ бир нечэ мэктэбин директору муэллим кадрларынын, хусусилэ дэ ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг фэннинин тэдриси учун муэллимлэрин чатыш-мадыгындан шика)этлэниб, бу ишдэ онлара кемэк кес-тэрмэ)имизи хаЬиш етмиш-ди. Бизсэ 03 невбэмиздэ Ьэр- ••• би тэчрубэ)э малик, еЬти)ат-да олан забитлэри вэ кэнч муэллимлэр^ Гарабаг мэктэблэриндэ халгымызын ба-лаларына дэрс демэ)э чагыр-дыг. Ушагдан-бе)у)э, Ьамы билир ки, тэкчэ республикада де)ил, кечмиш ССРИ-нин бутун орта умумтэЬсил мэктэблэриндэ ибтидаи Ьэрби Ьазырлыг фэнни тэдрис олунур вэ ону Ьэрби тэчрубэси олан забитлэр тэдрис едирлэр. Бела исэ онда кэнчлэр иттифагы МК-нын мурачи-этиндэн И. Макаров ни)э бела хофланыб?! Бэлкэ. муЬа-рибэ шэраитиндэ ]аша)ан Гарабаг мэктэблэрине нэчиб ха-нымлар университетинин мэ’-зунларыны кендэрмэлй5дик? Илгар РУСТЭМОВ, «ХГ»-ннн иухбнря. »АРАГЛЫЛАР КЛРКЛЛАБАНЫ АТЛШЛ ТУТУРЛАР (Эввэлн 1-чи сэЬифэдэ) чирмиш ермэни )араглылары-ны КэркичаЬандан )алныз етэн кечэ говуб чыхара билдик. Дунан ше’бэмизин эмэкдашы Осман Сэфэров атышма .заманы Ьэлак ол-ду. Бир нэфэр )ерли сакин вэ гоншу pajoH дахили ишлэр ше’бэсиндэн кемэ)э кэл-миш ики милис эмэкдашы исэ )араландылар. • КэркичаЬан этрафында вэ-ЗиБэт умумэн )енэ дэ сон дэ-рэчэ мурэккэбдир. Гэсэбэ Ханкэнди тэрэфдэн атэшэ ту-тулур, эЬали эрзаг мэЬсул-.тары иле пис тэ’мин олу нур. Ханкэнди шеЬэринда )ерлэи1эн вэ динч Азэрба)-чан гэсэбэсинин атэшэ ту-тулмасыны да)андырмаг учун Ьеч бир тэдбир кермэ-)эн бирлэшмэлэрин Ьэрби гуллугчуларынын мовге)ини изаЬ етмэк чэтиндир. Бундам башга, Majop М. Сул-тановун вэ сакинлэрин де-диклэринэ керэ, декабрын 2-дэ КэркичаЬан гэсэбэсинин бир Ьиссэсини тутмаг-да ермэни )араглыларына мэЬз Ьэрби гуллугчулар кемэк етмишлэр. Кунун икин-чи )арысында Ьэрби гуллуг-чуларын .миндиклэри ики зиреЬли Машын Ханкэнди тэрэфдэн гэсэбэ)э дахил ол-муш вэ )араглылар онларын атэшинин муша)иэти ‘ илэ КэркичаЬана сохулмушлар. Бу кун Агдам ра)онунун Чинли КЭНДИ Эскэран ра-)онунун    ермэнилэр )аша)ан Фарух    КЭНДИ тэрэфдэн автомат    силаЬдау шиддэтли атэшэ    тутулмушдур. Ке- мэ)э КЭЛЭН Агдам ра)он дахили ишлэр ше’бэсинин эмэкдашлары вэ ]ерли милис ишчилари чаваб атэши ачмышлар. С.* МИРЗЭ1ЕВ, Азэрвнфорнун хусуси муховрн. АЗЭРБАЛЧАНЫН чог-рафи хэритэсинэ диггэт )етирсэниз керэр-синиз ки. ез мэдэни-тарихи абидэлэри, эвэзсиз тэбиэ-ти, га)ы-бэрабари олма)ан флора вэ фаунасы илэ сечи-лэн Лухары Эскипара кэнди-ни «бе)ук торпагла» кичик бир ох ишарэси бирлэшди-рир. Ермэнилэрин кечмиш-дэ кэнд ча.маатынын ба-шына кэтирдиклэри муси-бэтлэр вэ бэ’зи уздэнираг рэЬбэрлэримг ЗИН сэЬлэнкар-лыгы, мэч-’ули))этсизли)и нэтичэсиндэ Л^^хары Эскипара КЭНДИ ермэни кэндлэри-нин эЬатэсиндэ галмыш, республикамызын сэрЬэдин-дэн хе)ли узаг душмушдур. Она керэ дэ сон иллэрдэ ермэнилэрин. сэрЬэд кэнд-лэримизэ Ьэр басгынындан сонра )олларымыз .багла-ныр, ишыгларымыз вэ теле-фонларымыз кэсилир, aJлap-ла кедиш-кэлиш олмур, кэнд чамааты муЬасирэ шэраитиндэ )аша)ыр. Лухары Эскипара кэнди-нин 3 километрли)индэ Ер-мэнистанын Но)ембер)ан ра]онунун    Воскепар кэнди Jepлэшиp.    Бизим )олумуз бу кэндин ичиндэн кечир. Де)илэнэ керэ Ьэмин кэн-дйн эсасы Даглыг Гарабаг-дан кечуб кэлэн ермэнилэр тэрэфиндэн го)улмуш-дур. Кэнд Лухары Эскипара илэ Ашагы Эскипара арасында билэрэкдэн са-лынмышдыр. Ады да гон-дармадыр.    Лухары Эски пара КЭНДИ гэдим албан шэЬаринин харабалыглары устундэ )ерлэшир. Бу торпагы горумаг, абадлашдыр-маг, чамаата арха олмаг лазымдыр. Анчаг эфсуслар олсун ки. кечмиш вахтлары демирэм, Ьэтта бу чэтин анларда бела башга сэрЬэд кэндлэри кими, Лухары Эскипара кэндинин да тарихиндэн вэ чамаатын дэрд-сэриндэн чо-хунун хэбэри )охдур. Мэ’-лумат учун де)им ки. гэдим албан абидэлэри олан Казым корпусу, Гатыр корпусу, мудафиэ мэгсэдилэ ТИКИЛМИШ гуллэ. «:ШЭКЭР гала» комплекси, Ьамал^. вэ шэЬэр харабалыглары мэЬз Лухары Эскипара кэн-диндэ )ерлэшир. Ьэлэ rej-ди))ата душмэ)эн абидэлэри демирэм. Тарихи абидэлэрин вар-' лыгына вэ кэнд агсаггал-ларынын деди)инэ керэ Лухары Эскипара илэ Ашагы Эскипара кэндлэринин эра-зиси битишик ол^б. Сонра-лар азэрба]чаылыларын диг-гэтсизли]индэн истифадэ едэн ермэнилэр Эскипара кэндлэринин арасындакы торпаглара саЬиб дурублар. НЭТИЧЭДЭ КЭНДЛЭр 0Ир-»)И- риндон а)ры душуб. Ьэлэ эсрин оввэллэриндэ кэндин агасы СалаЬлы МеЬ-ди ага Вэкилов Тифлис шэ-Ьэриндэн топограф катирнб Лухары Эскипара кэндинин чографи хэритэснни тэр-тиб етдириб вэ Ер.мэнистан-ла сэе)1эди муэБэнлошди-риб. Де]илэнэ керэ Ьэмин хэритэ Кэнчэ гэзасынын архивиндо сахланылыр. Кэндин )ашлы сакини Оли Иу-ри)евин де.мэсинэ керэ Бо)ук - 53 чу иллорэ гэдэр ча.маат Ермопистан эразисиндэ jep-.•|эшэн jaj.'iar.iapa кедэрди. CuHpa.iap даглары биздэн алдылар Она керэ дэ.1а)ы 03 эрааи.\!И;иэ )ерлэшэн Ар-паталасы jajлaFЫHдa кечир-Mitja башладыг. Сонра Ар-паталасынын бир Ьиссэси дэ элимиздон кетди, Арпа-таласыныи Ьеч кэс тэрэфин-дон горуи.мадыгыиы керэн гоншуларымыз таланы ша.м-лыг шитилли)инэ чевирди-лэр. Этраф мешэлор, еруш-лэр. до.1а]лар да ермэни- даки Гафгаз Албани)асы даш абидэлэринин изи бу кунэдэк итмэ.мишдир. Кэндин Ьэр гарыш торпагы халгымызын чохэсрлик тарихиндэн хэбэр верир. Она керэ дэ бу )ерлэрдэ архео-ложи тэдгигат ишлэри апарылмасы олдугча вачибдир. Ата-бабаларымызын )ади-кары олан улу Казым корпусу. Гатыр керпусу. Гулу чан лы корпусу. мэшЬур гуллэ вэ хан сара)ыны ха-тырладан «Шэкэргала» комплекси, Газанчы дагы. Кечи дамы. Дик даш. Короглу да- Охучу нараНаглыеы УнудуАмуш ¡урдун hapaju Бэтэн муЬарибэсиндэн сонра Кэнчэдэн Чораков фа-мили]алы бир нэфэр кэлнб онун бэлэдчили)и вэ Ьэ.мин хэритэнин ко.мэ)и илэ кэндин сэрЬэдлэрини )охла-мышдыр. о вахт сэрЬэддэ керду)у нишанларын )ери-ни Эли киши бу кун дэ кестэрэ билэр. JIaкин инди-)э гэдэр кэндин Ермэнис-танла олан сэрЬэди Ьеч ким тэрэфиндэн дэгиглэш-дирилмэ)иб. Эли кишинин демэсинэ керэ сэрЬэдлэри-миз Ьэмин нишанларла )ох-ланылса    мин Ьектарларла торпагымызын вэ мешэми-зин ермэнилэр тэрэфиндэн ганунсуз    тутулмасыны су- бут едэрик. Бела дэгиглэшдирмэни мэшЬур    топограф кенерал ИбраЬим ага Вэкиловун чэк-ди)и хэритэ илэ дэ апар-маг олар.    Ешитди)имэ керэ кенералын чэкди)и хэритэ Бакы шэЬэриндэ )аша)ан алим Малик Мирзэ)евдэдир. Хэритэ .мэсэлэсинэ она ке-рэ тохунурам ки, бэдхаЬ гоншулары.мыз илбэил хэ-баримиз    олмадан ез сэр Ьэдлэрини ирэли чэкмиш. Лухары Эскипара л ыларын Ьалалча дэдэ-баба торпаг-ларына )и)элэнмиш. езлэри-нинки етмишлэр. Кэндин эразисинин Зарыдан чоху мешэдир. 5 мин Ьектара )а-хын саЬэ ра)он мешэ тэ-сэрруфатына бахыр. Анчаг бу кун мешэ тэсэрруфаты ишчилэриндэн сорушсан ки, эввэлки сэрЬэдлэр Ьарада галыб. нечэ Ьектар .мешэ-ни ермэнилэрэ вермисиниз, дэгиг бир чаваб алма]ачаг-сыныз. Лахшы    )а дым да дыр; 1952 Ларин ихти)арындадыр Нн-ди Ьаны елэ бир урэкли вэ rcjpoT.lH огул ки. хэритэлэ-ри текдурэ орталыга вэ ермэнилэрин элэ кечирдик-лэри торпаглары езумузэ rajiapa. 4 ил эввэлин сеЬ-бэтидир. Тэсадуфэн Hoje.M-бер)ан мешэ тэсэрруфаты-нын мудири Гарник Авак-)анла Арпаталасында ко-рушдук.-Мсшэдэн вэ шитил-ликдэн соЬбэт саланда де-ди ки. ел арасында бела бир мэсэл вар: «)е.мэ)энин ма-лыны )е)эрлор*. О гэдэр )е)и6-ичи6 кезми-шик ки. бурнумузун учун-дан узагы кермэмишик. Сон иллэрдэ нэ гэдэр тор-пагымыз ЭЛДОН кедиб. Елэ инди дэ кэнчлэрин тэсэр-руфатын бу вэ Ja дикэр са-Ьэлэриндэ чалышмалары учун Ьеч бир шэраит jox-дур. Кэндин узум баглары 3 — 4 ил бундан эввэл мэЬв едил.мишдир^ Кэлирли саЬэ олан у.зумчул\3у вэ тутун-чулу)у тэсэрруфатын иг-тисади^атына дахил етмэк лазы.мдыр. ,1амачлара. та-лалара алма, гоз-фындыг, тут шитиллари экилмэли. арычылыгын вэ бара.мачы-лыгын эсасы го]ул.малы-дыр. Хам торпагларда исэ картоф вэ тахыл экилмэли-дир ки. кэнддэ эЬали бир ишлэ мэшгул ола билсин. Бутун бунлары тезликлэ hajaia KenHp.MaJa 5 — 6 aj эввэл ]арадылмыш совхо-зун нэ тэчрубэси, нэ тех-никасы. нэ дэ игтисади]]аты имкан верир. Совхоза ке-мэк кестэрил.мэсэ аз-чох нэ варса мэЬв олуб дагы-лачагдыр. .1ухары Эскипара кэндин- шы. кэрпичдэн Ьерулмуш сэнкбрлэр. он Ьектарларла эрази^о сэпэлэнмиш чох-са]лы абидэлэр. курэхана-лар. дэ]ирманлар, гэбирис-танлар, Ьа.ма.млар вэ дикэр тикинти галыгларынын ол-.масы бир даЬа субут едир ки. бу }ерлэр шэЬэр галыг-ларыдыр. Газах, Товуз вэ Шэмкир pajoнлapынын эра-зилэриндэ мевчуд олан тарихи абидэлэр вэ шэЬэр харабалыглары Лухары Эскипара кэндиндэки гэдэр зэнкин дeJил. Бэлкэ елэ Халхал шэЬэри бурада И.МИШ. Урэк агрыдан одур ки. бу кэнд тама.милэ Брмэнис-тан эЬатэсиндэ олдугу учун тарихи абидэлэр, )ералты сэрвэтлэр'ийди]э гэдэр республикамызын археологла-ры вэ тарихчилэри тэрэфиндэн кифа]эт гэдэр еЗрэ-нилмэмиш вэ тэдгиг едил-мэмишдир. Тарихчи алимлэримизин мотбуатда чыхан Jaзылapын-да Халхал П1эЬэринин каЬ Тову.э, каЬ Шэмкир эрази-синдэ. каЬ Кур вадисиндэ. каЬ Эскипарада. каЬ да Нахчыванда олдугу кестэ-рилнр. Бутун бунлара бах-ма]81^г АзэрбаЗчан тарихи Институтунун кичик ел-ми ишчиси Фнрузэ Мурадова субут eтмэJэ чалышыр ки. гадим Халхал Газах шэЬэринин 10—12 ки-дометрли1индэ Аве! дагы-нын этэ1индэ олмушдур. ШэЬэрин сакинлэри Аве1э ова кедэрмишлэр. Дуздур, Аве]ин устундэ тарихи абидэлэр вар, анчаг бу абидэлэр Халхал шэЬэринин Ьэмин эразидэ олдугуну де- M8j9 эсас вермир. Лухары Эскипара кэндинин ]ерлэш-ди]и шэЬар харабалыгы чографи манзэрэсинэ керэ дерд тэрэфдэн Ьундур даг-лар. га]алар вэ .мешэлэрлэ эЬатэ олунуб, бв^yк бир халхала 69H3ajHp. Бундан башга он Ьектарларла эрази-ни тутан бир саЬэ)э Халхал ]ери де1илир. Бутун бунлар бир даЬа субут едир ки. Халхал шэЬэри мэЬз бурада олмушдур. Сары торпаг-дан Ьазырланмыш. Jepaлты боруларла кэндэ кэтирил-миш «Аби-кевсэр». «Ары-хана», «Нэзир булагы» вэ сайр булагларын бу кунэ кими галмасы. бир-бириидэн чох да узаг олма1ан Ьамам галыглары вэ Чогаз 4ajH-нын устундэ 12 дэ]ирман галыгы бу ]ерл0рд9 эЬали-нин сых Зашадыгыны во 1ук-сэк мэдэнииэтэ малик олдугуну кестэрир. 50 — 60 кездэн ибарэт олан бу Ьа-мамлар Вэзир ча)ы тэрэфдэн кэлэн су илэ ишлэ)ир-миш. Гафгаз Албани]асы аби-дэси олан «Шекэргала» ди-варларынын кэрпичлэрини секуб апармышлар. Гэдим Азэрба]чан торпагында бэлкэ да буна бэнзер Ьеч бир абида ]охдур. Нэ фаЗдасы, бизим алимлэримизин )олу бу ]ерлэра аз-аз душур. Азэрба1чаи Елмлэр Акаде-миJacынын елми ишчилэри Ч. Рустэмов вэ Ф. Мура; дова «Гафгаз Албани1асы абидэлэри» мэгалэсиндэ Ьаглы олараг rejA едирлэр ки, 7 ил эввэл Эскипа^ абидэлэри вэ онларын JepлaшдиJи саЬэ тарихи-археоложи ба-хымдан арашдырылмадыгына керэ сахта хэритэ эсасында бу Зерлэр бадхаЬ гоншула-рымыза «ЬэдиЛэ» верилмишдир. Бу )азыда сеЬбэт Ашагы Эскипара кэндин-дэ ермэнилэр тэрэфиндэн бэрпа олунмуш албан аби-дэсиндэн кедир. Ермэнилэр Ашагы Эскипара кэндиндэки jeKHHa абидэни тэ’мир едиб узэринэ хач вурублар. Габарында да кезэтчи кечэ-кундуз кешик чэкир. Газах ра)онунда тарихи абндалэримизи горумаг учун 1989-чу илдэ Аве] горугу Зарадылмышдыр. Лухары Эскипара да онун филиалы-дыр. Амма бу горуг. тарихи абидэлэримизэ хидмэт учун Jox, кимлэринсэ ишсиз гал мамалары учун )арадыл мышдыр. Экэр буна шубЬо-низ олса. онда езунуз кэ-либ Ьэмин абидэлэрэ бахын. Лухары Эскипара кэндинин торпагыны кез 696djH кими горумалы)ыг. Камавдар ГЭЬРЭМАНОВ. ;
RealCheck