Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, December 02, 1992

Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - December 2, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ ^ i декаьр ил Г ЭР AP JI0fi ЕДИЛДИ Чулфа PajoH Халг Депутетлары Совет« Ичрамя» Коммте-синнн с г дри Теяман Худаеерди}ввим амифеснидвн маА едилмвси har г ын да бу Совет«« ре*асет Ьв| ej*i«w t992-4» ил 6 Hoje6j» тарнхли герары Нахчыван Мухтар Рвспублмквсы ны н гвнунлаоыив эидд ояан гарар кими гафлетлвидирилмишдир. Р^ону н^хелг двпутатпарыиын етен базар «уну качнрилмиш ceccHiAcw бу аур гарар чыхврмыиадыр« Нахчыван Мухтар Распубликасы Али Мочлисинин гаиуноа-омчилик а» Нугуг масалаларк комисс*|ОСЫнын садри Фа*-радднн Шкрвадо» сасс^ада чыхыш адарак дамишднр кк, ■EST халг дапутатлары Со.атинин pajacar haj'ar« еа сала-ЬиНэтини ашмышдыр. СесоЦанын гарары ила Т. Худааарди-¡•I «эзифасинэ барпо адилмишд>ф. Нахчыван Мухтар Распубликасы Али М вал ней ни н садрм h*i*.p ennj« c.cck¡.«. чыкыш «mhu.jjPK _ Днршформ ЭРЗАГ KOPnyfy чекмеючвжк Воли, «ahi opxojatH ола биларпвр, чунии республика naj-тахты учун Полшадан алынмыш картоф аа сота» иалан ияим алрелннадэк бас в дача к. Буну журналистларе Бакы ичра Какими^втинин башчысы Рауф Кулмаммадов матбуат кон-франсыкда бнлдирмишдир. Р Кулмаммадоа Бакынын ерваг та’минаты барада мух-бирлэрин суалларына чаваб варарак дамишднр ки, шаЬар-да сатыша ун ва дикар эрзаг маллары да кифе|»т гадар оу-рахылачагдыр. ШаЬарнн Накимийат органларынын бутун кичин муассисалара Бакы)а манаасиэ олараг ва истадикла-он гадар ерваг »cempMaja ичаэа вармаси уммд |врадмр ки, комм арен ja г^матларина олса да, бакылылар бутун гышы аэугв сарыдан корлуг чекм^ачаклар. Савимли шаЬаримизии даЬа тамиэ, домели, даЬа кааал олмосы учуй АО соч «есторилир. Буидон отру 450 муосир зи6илдоши|Он машин олынжыш, «били тикиити материалы олач керамзита чавиран завод да тикилачакдир. Мензилин азлашдирилмасина калинча, Бакы ичра ha-ним njjaTH башчысынын фикрмнче, менвил адамлара мулки$-jet к ими пулсуз варнлмалидир.    д,»р*нформ. БЭСТЭКАРА хош арзулар кАзарба|чам - Исраил» чамийети каркемли Азарба|чаи бастакарц, распубликанын халг артист* Тофиг Гули|ааин анадаи олмасынын 75 иллн|и шарефина габул ташкил отмиш-днр. Jy6nnjap бу чамнлатин идара haj атинин узаудур. Ча-¡иПетин садри Арон Насмс бастекарын Азарба|Чвн «а Исраил халглары арасында достлугун маЬквмлендирилмаски-А0 6ajyK ролу олдутуну, чамнйатин ишинда онун »ахынд&н иштирак etAnjHHH кастармишдир. Гебу лун ташкил адилд^и «Интурист» маЬменхаяасындакы ресторанын салонунда бутун иача Т. Гули^ааин ачазкер му-сигнси сесленмишдир. Тантаналн стол архасындвкы наруш 6ypaia юплашвнлврын ша’нина хош сазлвр ва самими ар-вулар деднклери бестекарын {арадычылыг «"»сии» чаа-рилмишдир.    дзариифор JAHfbtH СЭНДУРУЛДУ Декабрей 1-де cahap саат 9 ределеринда Н. Рафи^еа кучасинде $ан*ын баш аермишдир. Республике ДИН-мн jan гындан муНафиэе ндарееннда Азеринформун мухбирнне бнлдирмишлер ки, jaHfbiH Азарнефт|аг заводунун сахлерин-дан биринин Ьамин кучаден качан борусунун Ьаддммдан ар-тыг ¡уклэимаси узунден азтомобил jonyHa дагылмыш чефт меЬсулунун аловланмасы нетичаеннда башланмышдыр. Бу* на иса кучэдэн качен бир аетомобилин сасбоган гур-гусуидан тесадуфен гыгылчым душмеси себеб олмушдур^ 100 квадратметра jaxeiH саЬада $олун есфалт- орту|у joh-мышдыр. Карулмуш опаратив тадбирлар са^асинда ^ангынын гаршысы гыса муддатда алынмышдыр. Jbhtынмн натнчала-рн арадан галдырылыр»    Азарниформ, нтон в а виз Билл Клинтон АВШ-Да 13 ил эрзинде баринчй, 24 «я эрэиндо иеэ икннчя деыокрбТ-президент олду. Мухтэлиф архив материал ларьма м атылмасы да (кэ^а о, В}ет* нам муНарибэсинэ порои ча-гырышдан имтина етмишдир, Инхилтэредэ тэлэбэ оларкэн муЬарибэ эле^инэ нYмaJиш-лэрин шитиракчысы олмуш-дур, кэнч вахтларында турист кими Mocквaja кэлмии ва ДТК ила элагэ]э кирмшп-дир ва с.) онун гэлэбэеинэ мане ола билмэди. Америка-нын ез ичмалчылары бела бу сечкн кампани1асыны влка-нин тарихинда эн ччиркинз кампанца адландырмышлар. Ела иса нечэ олду ки, Клинтон президент сечкилэриндэ гэлэбэ чалды? Бу суала дуз-кун чаваб вермэ,11Ш Jaлныз Америка халгы учун де^, бизим учун да бв]ук эhaмиJ-]этн вардыр. Президент сечкилэриндэ Б. Клинтонун галэбэсинин ва эк-синэ, Ч. Бушуй мэPлyбиJJa-тинин сэбэблэри арашдырыл-малы ва ондан ибрэтамиз нэ-тичэлэр чыхарылмалыдыр. Догрудан да бу, Ьам мараг-лы, Иэм тээччублу, Ьам да сенсаси]алы сечки кампан^а-ларындан бири иди. Клинто-нун#гэлэбэсинин тээччублу ва сенсаси]алы cэчиJJэ алмасы бир сыра сэбэблэрлэ барлы-дыр:    онринчвен бу, «со1уг мупарибэнин» арадан галхма-сында, ССРИ-нин дарылма-сында Бушуй бвjYк хидмэти ила элагэдардыр. Буш маЬз Иамин хидмэтлэринэ кувэнир, ез оппонентлари ила тутарлы диалога кирэ билмирди. Икянчнси, о ез рэгибинин кучуну — игтисади консеп-с^асыны лазыми дэрэчэдэ ги]мэтландирмирди. Учунчусу, Клинтон рэгиби илэ гаршылыглы тэЬгирлэрэ ал атмырды. Дердунчусу, Клинтон сада адамларын сосиал вэзиМэти-ни JYHKYллэшдиpмaк учун тадбирлар кврэчэ]инэ саз ве-рирди. Буш иса аИалини, се-чичилэри сакитлэшдирмэк мэгсэдилэ елкэдэ вэзи]]этин чох да пис олмадыгыны бил-дирир ва бунунла да онларда элавэ гычыгланма, эсэбилик ]арадырды. Клинтон кветэ-рирди ки, Бушуй фаалиМэти-нин ахырынчы илинда эввэл- ми иллара нисбэтаи орта Америка айлаларйнин aKcaj»Jja-тинин мадди Та’МийаТы пйс-лашмишдир. Ьалбуки дерд ил эввал оела аилэлар ч&ми 17 фаиз тэшкил едирди. Бешиичнси ва эи башлы-часы, Бушуй игтисади enja-сэтинин <peJraHOMHKa>Ja, сэр-бэст базар игтисад^]аты кон-сепс^асына эсасланмасыдььр. Лери калмишкан де}эк ки. PycHja, A3ap6aj4aH ва кеч-миш ССРИ-нин дикар рес-публикалары да бу консепси-1аны есас кетурмушлэр. Клинтон иса президент Рузвелт деврундэн башла]ан базарын девлэт тэнзимлэнмэси кон-cencHjacbiHH мудафиэ едиб. Клинтонун консепси]асы садачэ олараг мухалифэт, рэ-гиблик canHjJacH дашьшыр. о, haM да ва эсасан базар игтисадиМатынын танзим едилмэси заруратиндан ира-ли кэлир. Фактлара мурачи-эт едэк. Сэрбэст базар, apej-ганомика»    Америка ja    на верди? Американын федерал будчэсинин кэсири 1970-чи илдэ чэми 2.8 MiinJanA доллар олдугу ha л да, 1986-чы илдэ 240 мил]ард доллара галхды. Ьэмин довода АБШ-ын дахили девлэт борчу 382 милТард доллар олдугу Ьал-да, 1988-чи илдэ 2,3 трил]он доллар тэшкил етмишдир. Ьазырда Ьэмин рэгэм 4 трил-JOHAan чохдур. Бу борч ил-дв 400 мил1ард доллар ар-тыр. Артыг Америка кими нэЬэнк елка бела бир позучу игтисади консепси]анын нэ-тичэлэринэ деза билмир. Биз-дэ иса АХЧ ва дикар демон-ратик гуввэлэрэ керэ, Азэр-ба^санын hap mejH вардыр ва бела KOHcencHja ону милли дирчэлишэ дотру апарыр. rejfl етмэк лазымдыр ки, АБШ-ын умуми милли кал»-ринин 50 фаизэ гэдэри транс-ми лл и корпораси^алар raj-дасында харичдэ ^рлэшан истеЬсал муэссисэлэри heca-бына элдэ едилир. Виз бела имканлардан чох узагыг. Она керэ да АБШ-ын Jemi прези-денти аз диггэтини ашагыда-кы актуал игтисади мэсэлэлэ-рин Ьэллинэ Jeнaлтмишдиp: а) будчэ кэсиринин лагви ва Ja хе]ли азалдылмасы; б) дев-лэт борчунун мahдудлашдыры лм асы; в) игтисади тэнэз-зулун гаршысынын алынмасы програмы. Лухарыда кестарилан уч актуал игтисади проблем Клинтон cnJacaTH учуй би* риичи дарэчали ahaMBjJat кэсб едир. Лакин Бушуй нг-THcaflHjJaT узрэ мэслэЬаТчи-Аари узун муддэт ону инан-дырмага чалышырдылар ки, Америкада игтисади тэнэз-зул мувэггэти Ьалдыр ва тез-ликлэ rajflaja душэчакдир. Бела мэслэЬэтлэр биздэ да верилир. Лакин орада да. бурада да cahe едирлар. Чун-ки саЬвин KOHcencHja мэнбэ- чак. EJHH за манда, милли кэ-лирин артымы 30—35 фаиз аэалса онда асл игтисади фа-чио баш sèpo билэр. Буну садачэ олараг дарк етмэк лазымдыр. Базара кечид деврунун ез o6JeKTKB ганунау]гунлуглары вардыр. Девлэт бу деврун игтисади haJaTHHHH адекват тэнзимлэмэ методларыны ишэ салмалыдыр. Лакин индики девлэт органлары планлы тан-зиметмэ авазинэ базар му-насибэтларинин пассив му-шаЬидэчилэри ролунда чы- Маним    фи ¡л е]нищир. Фарг ондадыр ки, монетарист, сарбаст базар иг-тисади]]аты кoнceпcиJacы АБШ-да игтиcaдиJJaтын тэ-наззулунэ, биздэ ва Руси)а-да иса онун дагылмасына са-бэб олур. Биздэ базар игти-. сад^1атынын индики вариан-тынын Ьеч бир елми-нэзэри эсасы ¿охдур. Анчаг ва’длар верилир: ]ахшы олачаг. имка-иымыз кенншдир ва с. Ьалбуки бела кетеэ Ьэлэ бвJYк беЬранлар, Ьиперинфл]аси]а, муассисэлэрин тэ’д^а гв-билиjjэтинин сон дэрачэ азал-масы, эЬалииин муфлислаш-мэси габагдадыр. Монетарист игтисадчылар дeJиpдилэp ки. г^мэтлэр галхеа зэрэрлв иш-лэЗэн муэссисэлэр рентабелли олачаг, эмак Ьагты фонду чохалачаг, она кара да иш-чилэр Jaxшы доланачаг. Бу фикир да езуну дотрултмады. И иди муассисэлэрин чоху эл-да етд^и кэлири (мэнфээти) эмэк Ьаггына верир. дикар фондлара вэсаит галмыр. Бела бир сэч^]эви мисал кэ-тирмэк истэрдим. Волжск ав-томобил заводу (ВАЗ) мэ)1-сулунун 40 фаиздэн .чохуну сарбаст денэрли вал)ута илэ сатса да бу заводун она мал кендарэн (еЬти]ат Ьиссэлари) муассисалара 17 мил)ард рубл борчу вар. Умуми))эт-лэ, Руси)а сэна)е муассисалэ-ринин 90 фаиэи тэ’д^э га-били^этинэ малик де1илд!Ч). Биздэ да вэзи])эт тэхминэн белэдир. Бела кетеэ истеЬ-лак фонду милли калирин 80 —90 фаизини тэшкил еда- хыш едирлар. Нэтичадэ муэс-сиеэлэрин, аЬалинии пул кэ-лнрларн. макроигтисади про-сеслар узэринда назаратсиз-лик ме)ллари артмышдыр. си)асэт игтисади))аты габаг-ламышдыр. Инди мадди истеЬсалын таразлы. мутэнасиб инкиша-фы, фэал структур, инвестн-си)а, верки ва пул-кредит си-)асэтинин )еридш1мэси аввэл-киндэн да вачибднр. Назара алмаг лазымдыр ки, сезун кениш мэ’насында «базар» модели Jaлныз мубадилэ ва тэдавулу де^л, истеЬсал са-Ьэсини да эЬатэ етмэлидир. Эслиндэ базар игтисади))аты-нын таразлыты истеЬсал ва истеЬлак маллары амиллэри-ни аЬатэ едир. Базар нгтиса-дииатынын сэмэрэли фэ-ал^этинин башлыча шэрти бу амиллэрин стимуллашды-рылмасы, оптимал Ьдлда ала* гэлэндирилмэси вэ идара олунмасы илэ баглыдыр. Проблемны бела го)улушу Jaл-ныз комблок игтисадчы-алим-лэрлэ батлы де)илдир. План-ла базарын вэЬдэтинин зэру-рили)и О. Ланке. Ч. Чел-бре)т, Ч. KeJнc, М. Парето. Л. Валрас кими Гэрб игти-садчылары тэрэфиндэн да ирали сурулмушдур. Базар вэ планын аз мустагил функ-си!асы вардыр, маЬз она керэ да бунлар бир бирини эвэз еда билмэз. Бунлары бир-биринэ гаршы го)маг игтиса-ди^атын ге)ри-тараз инкиша-фыны гэбул етмэк демэкдир. Инди артыг биздэ базар иг- тисади]]атыиын идорволу** маз дуру му формалашмьпп-дыр. Эн депшатлн чвЬат о дур ки, бела идараолунмазлыг Ьэтта базар игтисадиЛатыньш атрибуту кими ги^матланди-рилир. Клинтонун гэлэбэ чалма-с ын да Бушуй дерд ил эавел веркилэри азалтмаг Ьаггында ва дина эмал етмамес» бв)ук рол о)намышдыр. Гондарма элавэ дэ)ар веркисн, аксиз-лэр вэ с.- эЬалидэ, бизнес-менлэрдэ чндди наразылыг )аратмышдыр. Е)ни вэзи))эт бизим республика да да мев-чуддур. Бу ]ахынларда Милли Мэчлисдэ тэсдиг едилмиш будчэнин кэлир мэнба)инин структуру да буну субут едир. Клинтона кера Америка Ирезидекти харичи си)асэтэ алуда олараг ез Америка евини )аддая чыхармышдыр. Бунунла алагэдар олараг, о им-кансыз адамлара сосиал ¿ар-дым програмыны. милли тиб-би сыгорта системини кениш-лэндирм0)и, алава иш 1ерлэ-ри )аратмаг ва буна бэнзэр дикар тэдбирлэра устунлук вермэ)и ез фэал^)ати учун эсас кетурмушдур. Эслин-да инди Америкада вэ бир сыра башга инкишаф етмиш алкэлэрда «вэЬши базар», «вэЬши капитализм» )охдур. Натта АБШ-да да «фаолэ капиталы» адланан нэзэри)]э езуна )ол тапа билмишдир. Инди орада 11 мин фврма-нын саЬибкары эмэк коллек-тивлэридир. Бу муэссисэлэр-дэ эмэк Ьаггы АБШ-ын капиталист мулкиЛетинэ эсасла-нан корпораси)аларындакын-дан ]уксэкдир. Биздэ иса ез-лэшдирмэ програмы Ьам хал-га, Ьам да игтисади дирчэля-шэ зидд истигамэтда апары-лыр, «кизли бизнесин» ал-голуну ачмага имкан верир, тоталитар деврун мухталиф ге)ри-легал «кратларыны» летал. реал бизнеслэрэ чевирир. Клинтонун сечкигабаты платформасында кадр мэсэ-лэси да кениш 1ер тутурду. О. гэлэбэ чалдытынын саба* Ьы куну Арканзасын Литл-Рок кучэсиндэ он минлэрлэ адамын габагында демишдир: «Америка халгы )ени башлан-тыча сэс вермишдир», «пешэ-карлыг. ихтисас бачарыты кадр си}асэтиндэ эсас ола-чагдыр». Бир иеча кун эввэл иса о ез комаидасына мухали-фэт гувваларияин да Да^ ¿^•СНИИ на^рдэ тущ ну 6eJan етмишдир. бизим демократлар иса болшевиз-мин «ингялаба садагэт прян-сипи» эсасында кадрлар се* чирлар. устэлнк да партокра-THjaHbiH бурократик иш ус-лубу чэбЬэкрати]а иш услу-бу илэ авэз едилир. KepyHAYJy кими, Америка, PycHja ва Азарба)чан демократ и Jacú ва демократлары арасында хе]ли фэрглэр вардыр. Бизим вэ Руси)анын демократлары консерватив игтисади модели гэбул едирлар. Клинтонса)аты демократлар буну ннкар едирлар. Бнзим моделиммз сосиал кэркинли-Jh артырыр. ондарынкы а зал-дыр. бизим модели ми з идарэ-етмэ структурунда ваЬид раЬбарлв}» кучландирир, он-ларынкы коллекналлыты артырыр вэ с. Лери калмишкан. Клинтонун «ермэнипараст» cHjacaTH Ьаггында. АБШ демократлары демократии конвейера-нын, инсая Ьугугларынын по-зулмасына чох Ьессаслыгла 1анашырлар. Америкадакы ермэни лотоисн Лухары Гара-бат Ьадисэлэрини инсан hyry-гунун лозулмасы кими гэламэ верир.     , Бу )ахынларда БМТ-Ja ке дан Л. Тер-Петрос1ан да фур сэтдэн истифадэ едиб кэлэ-чэк президент Клинтонла ке-рушмуш, B83HjJaTH таЬриф едилмиш Ьалда она чат дыр-мышдыр. Бизим тэрэф иса тээссуф кн. бела Ьэракэт етмамишдир. Нума1аддэмиз тезликлэ Клинтонла керуш-маля вэ реал Ba3HjJaT барада она o6JeKTHB ма’лумат вер-мэлиднр. Инанмырам к». XX аернн эн 6eJyK ва ан дэЬшэт-ли фачиэси олан Хочалы ha дисэси Клинтонда дэрин из бурахмасын, нифрат Ьисси о)атмасын. Лаланчы. сахта информаси1алар Клинтонун бе]ннаш заЬэрламамэлидир. Дипломатии кадрлар буна имкан вермамэлидярлэр. Елэ етмэк лазымдыр ки. игтисади беЪрана вэ кадр беЬраны на дипломатка беЪраны да элавэ олунмасын. ___ Тофнг ГУЛИ1ЕВ, игти сад елмлэри доктору, ирофессор, эмэкдар елм ха дмми. ИГТИСАДИ ЭМЭКДАШЛЫГ ТЭШКИЛАТЫНЫН СЕССШАСЫНДА Азэрба)чанын харичи иш-лзр назири Тофиг Гасымов башда олмагла республика-мызын HYMajaHaa heJ'aTH Игтисади Эмэкдашлыг Ташки-латынын (ИЭТ) невбэдэн-канар февгал’ада ceccnJacbiH-да иштирак етмэк учун Исламабада кэлмишдир. Пакистанын харичи ишлэр узрэ девлэт назири МэЬэммэд Сиддиги Канчу нума)эндэ hej этимизин башчысыны гэбул етмишдир. Керуш сэми-милик вэ гаршылыглы анлаш-м.а шэраитиндэ кечмишдир. Девлэт назири ез елкэсинин Азэрба]чана 6ejy*K рэгбэт бэс-лэди)ини, гаршылыглы элагэ-лэрин инкишаф етдирилмэси- нин ahaMHjjaTHHH ге)д етмиш-, дир.    »    . Пакистан Ислам Республи-касынын баш назири вэ харичи ишлэр назири Нэваз Шэриф ceccHjaAa иштирак едэн елкэлэрин харичи ишлэр назирлэрини гэбул етмишдир. ИЭТ-ин ceccHjacbiHbi ки-риш сезу илэ Нэваз Шэриф ачмышдыр. Тэшкилатын баш катиби Шэмшэд ЭЬмэд сесси-Ja иштиракчыларыны салам-ламышдыр. БМТ вэ Ислам Конфрансы Тэшкилаты (ИКТ) рэЬбэрлэринин тэбрик мэк-тублары охунмушдур. Бун-дан сонра Азэрба1чан, Газа-хыстан, Гыргызыстан, Турк- мэнистан, взбэкистан вэ Эф-ганыстан харичи ишлэр на-зирлэри ез    елкэлэринин ИЭТ-э дахил олдугларыны тэсдиг едэн сэнэди имзала-мышлар. Тофиг Гасымов ез чыхы-шында бу тэшкилатын мустэ-гиллик 1олуна JeHHMa гэдэм rojMyiu елкэлэр, о чумлэдэн Азэрба1чан учун умидверичи • бир гурум олдугуну rejA етмишдир. МэЬэммэд Сиддиги Канчу вэ TypKHjdHHH харичи ишлэр назири Ьикмэт Четин Ермэ-нистанын Азэрба)чана гаршы апардыгы муЬарибэни пислэмишлэр. Азэрба)чан нума)эндэ hej’- этинэ бурада хусуси ehTHpaM кестэрилир. Лерли гээетлэрдэ ceccHjaHbiH иши кениш ишыг-ландырылыр, Азэрба]чана аид материаллар верилир. CeccHja баша чатдыгдан сонра Тофиг Гасымов башда олмагла Азэрба)чан нума)эн-дэ heJ'BTH Ислам Конфрансы Тэшкилатынын ишиндэ иштирак етмэк учун Чиддэ1э Jona дущмушдур. Исламабадда рекионал проблемлэрэ haep едилмиш ОДнэлхалг елми конфранс ке-чирклмишдир. Азэрба)чан HY-ма5эндэси Jlejfla    Луну сова конфрансда мэ’рузэ етмиш дир. Азарниформ. Елмимизин уфугпэри Али мэктэб: „гызыл орта л ы г“ ола билмэз Республикамызын али мэк-тэблэриндэ чалышан ÖeJyK муэллимлэр ордусунун 60 фаиздэн чоху алимлик дэрэ-чэси вэ елми ады оланлар-дыр Онларын эмэк шэраити-нин вэ jepHHa )етирдиклэри тэдрнс )укунун агырлыгына диггэт ]етирилмэмэси етэн иллэрдэ олдугу кими, )енэ дэ аз фа)да верэн нэтичэлэрэ кэтириб чыхара билэр. Ади бир мисал. ТэЬсил Ьаггында ганунда умумтэЬсил вэ орта ихтисас мэктэблэриндэ муэл-лимин тэдрис )укунун сон Иэдди (Ьэфтэдэ 12 саат) му-ajJaH едилди]и Ъалда, али мэктэб муэллимлэри учун 6 саатлыг иш вахты, тэдрис jy-ку иеэ али мэктэбин эсасна-мэсинэ yJryH олараг ректорлу-гун «öyjypyry» илэ Ьэфтэдэ 16—22 саат Ьэчминдэ нэзэр-дэ тутулур. Устэлик, онлар «Елми вэ елми-техники фэ-aлиJJэт саЬэсиндэ девлэт си-)асэтинин эсаслары Ьаггында» гануна эсасэн елми-тэд-гигат ишлэри дэ апармалы-дырлар. Елэ инди дэ али мэктэб-лэрдэ елми-тэдгигат ишлэри ен плана чэкилмишдир. Му-эллимлэрдэн тэлэб олунур ки, тэдрис ишлэри илэ JaHa-шы, йекмэн девлэтбудчэли, тэсэрруфат мугавилэли вэ с. елми ишлэр jepHH9 jempcHH-лэр. Лазышма сурундурмэ-чйли]и дэ мэЬз Ьэмин тэлэб-лэрлэ баглы баш верир: рек-горлуг деканлыглара, кафед-ралара рэсми кестэришлэр верир. онлар да ез невбэсин-дэ кафедранын бутун муэл-лимлэрини эЬатэ етмжлэ ел-* ми мевзулары, ]арыммевзу-лары (белмэлэри, )арымбел-мэлэри), кезлэнилэн нэтичэ-лэри, манат Ьесабы илэ сэмэ-рэни вэ с. экс етдирэн рэс-ми тапшырыглар, планлар Ьазырла,|*ырлар. Бунлар ка-федрада, факултэ вэ мэктэбин елми шураларында муза-кирэ едилир, дэгиглэшдири-лнр. Муэллимлэр кафедра гаршысында, кафедрал^р иеэ ичрачы-муэллимлэрин ишти-ракы илэ Ьэр уч а)дан бщ> елми Ьиссэ, даЬа сонра елми шуралар гаршысында ишлэ-} рин )еринэ )етирилмэсинин кеднши Ьаггында Ьесабат ве- рирлэр. Ьэм дэ бутун бунлар )азылы шэкилдэ haJaTa кечирилди)» учун Ьэдэр ]ерэ xeJ.iH вахт кедир. Али мэктэблэрин, елэчэ дэ орада чалышан алим-муэл-лимлэрин биринчи вэзифэси елмин вэ тэсэрруфатын бутун саЬэлэри учун JyncaK их-тксаслы мутэхэссислэр Ьа-зырламагдыр. Ону да нэзэрэ алаг ки, бутун бу ке)фи))эт-лэрлэ ]анашы кэнчлэрдэ дун-]акерушу, елми вэ cHjacn тэфэккур, мэ’нэви ке]фи])эт-лэр дэ мэЬз али мэктэбдэ ашыланыр. Бунлар иеэ )ал-ныз сон дэрэчэ чохчэЬэтли тэдрис ишинэ )енэлдилан чан-лы эмэк сэрфи илэ JepHH9 Je-тирилэ билэр. Ону да де)эк ки, али мэк-тэблэрдэ муэллимлэрин Ьеч бири елми-тэдгигат ишлэри-нин эле}Ьинэ де)ил, эксинэ, Ьамымыз jaxmbi билирик ки, елми арашдырмаларла арды-чыл мэшгул олмадан муэл-лим вэ тэлэбэ коллективиндэ ла)игли Jep тутмаг, елмин эн JeHH наили)1этлэринэ Jaj^an-мэк олмаз. Чохиллю« тэчру-бэдэн о да мэ’лумдур ки, бу масэлэдэ орталыг али мак-тэблэрдэ Ьэм тэдрисин, Ьэм дэ елми-тэдгигат ишларинин ке]фи])этинэ Ьэмишэ мэнфи тэ’сир кестэриб вэ кестэрир. Сез Jox ки, елми-тэдгигат ишлэри али мэктэб фэали1-]этинин муЬум тэркиб Ьиссэ-си олмалыдыр. Бакы Девлэт Университета,    Азэрба]чан Нефт Академи)асы кими али мэктэблэр артыг таиынмыш елми фикир мэркэзлэринэ чеврилмишдир.    Онларын проблем вэ саЬэ лаборатори-jaлapындa елмин мухталиф саЬэлэриндэ 6eJyK кэшфлэр вэ ихтиралар олунуб. Тээссуф ки, бу фикри бутун али мэктэблэр Ьаггында cejflaja билмирик. Она керэ дэ али мэктэб-лэрдэ елми-тэдгигат ишлэри-нин апарылмасынын ела JeHH формалары вэ методлары ах-тарылыб тапылмалыдыр ки, онлар тэдрисин ке)фв))этинэ энкэл олмасын. Зэвнимизчэ, бу саЬэдэ эсас jep Ьамы учун мэчбури са-)ылан девлэтбудчэли елми-тэдгигат ишинэ де)ил. кенул- лулук эсасында ичтимаи вэ тэсэрруфатЬесаблы саЬэ вэ саЬэлэрарасы лаборатори)а-лар васитэсилэ апарылан елми-тэдгигат ишлэринэ верил-мэлидир. Али мэктэбдэ чалышан алим-муэллимэ кэл-дикдэ иса зкэр о эсл алим-диреэ, онун елми тэдгигат ишлэринэ ме]лини Ьеч чур сендурмак мумкун де1ил. Бу чур алим елми ишинн езу-нун асудэ вахты Ьесабына да керэ билэр вэ керэчэкдир. Виз билэрэкдэн «алим-му-эллим» терминини ишлэтдик. Терминоложи сезлукда бу )охдур. Бунунла бела биз фэ-али)1эт об1ектинэ керэ алим-муэллими алимдэн фэрглэн-дирмэл^ик. ЭслиНэ бахеаг. «алим» пешэси да 1охдурл «елми ишчи» пешэси вар. Бу пешэни сечэн шахе, эсасэн елми-тэдгигат ва ла-]иЬэ институтларында, за-водларын, фабриклэрик вэ дикэр ири муассисэлэрин нэз-диндэки лаборатори|аларда такчэ нэзари проблемлар узрэ де)ил, е)ни заманда, практика дан, халг тэсэрруфаты-нын }ени тэлэблэриндэн ирэ-ли калан тэтбиги вэ амэли мэсэлэлэр узэринда ишлэ)ир. Бас алим-муэллимин эсас функси)асы надэи нбарэтднр? Чаваб бирмэ’налыдыр:    1ук- сак ихтнсаслы кадрлар Ьа-зырламагдан. Бунунла эла-гэдар олараг чох тез-тез еши-дярик ки, елми-тэдгигат ишлэри апарма1аи шахе ]ахшы муэллим ола билмэз. Эюэда, республикамызын али мэктэблэриндэ алимлик дэрэчэ-си вэ елми ады олма)ак чох-лу муэллим вар ки, Ьэмин титуллары олан бир сыра муэллим л эра ннсбэтэн мупа-зирэ вэ практик машгалэлэ-рн даЬа 1уксэк сэвииэдэ апарыр, дэренн тэшкилинин га]-дасыны а’ла билирлэр. На-тиглик мэЬарэтлэрн дэ пж де)нл. Бела муэллимлэр тэЬ-силин прогрдмлашдырылма-сында вэ тэдрис просесиндэ техники васитэлэрин тэтбиг едилмэсиндэ да кифа]эт гэ-дэр тэчрубэ тоцла)ыблар. Ес-тетиканы вэ рнторнкаяы, пе-дагокнканын эсасларыны, даре демэ]ин умуми вэ хусуси методикасыны чох 1ах- шы билирлэр. эн вачиби иса онларын кениш тэдрис-елмн информас»)а топламаг им-канлары олур. Икинчиси, мэ-кэр даре демэк 1арадычы иш де)илми? Бунур учун JyxapU-да садаладыгымыз педагожи просесии унсурлари си)апы-сына нэзар салмаг кифа)эт- дир. Ьазырда алим-муэллимин елми нишаяэлэриня чохлары али мэктэб проолемлэриндэн, Ьэтта «халис елмдэн» узаг олан диссертаси)аларын 1з-зылмасында керурлэр. Бу, кекундэн )анлышдыр. Ьэтта roj диссертаси]а JaeMar он лар учун бир немрэли ми ки ми гэбул еднлеин. Онда дэрс-лик вэ тэдрис ввеиталэринин )азылмасы, тэлэбэларин елми вэ диплом ишлэринэ рэЬ-бгрлик, елми конфранс вэ симпозиумларда иштирак, ас-пирайтлара рэЬбэрлик, тэд-рис просесикин бир чох са-Ьэлэринэ дайр елми-методик ишлэмэлар ва бу кйми бир чох ишлэр нечэ п^мэтлэн-дирилмэлидир? Ахы бунлар да алим-муаллимин мустагил елми арашдырмалары гэби линдэдир. HahaJaT, али мэктэбдэ би ринчилик Ja елм илэ узлаш дырылан тэдрис ишинэ, Ja да елми-тэдгигат ишинэ верил-мэлидир. Бу кун Ьэмин проблемки дузкун Ьэлли девлэт ahaMHjJaTflH чох муЬум мэсэ-лэдир. «На шиш JaHCbiH. иэ кабаб», JaxyA «гызыл ги|мэт ли орталыг» MeerejHHAa дур маг Ьэм ихтисаслы мутахэе сислэрин Ьазырланмасыиа. Ьэм дэ елми-тэдгигат ишлари-нэ чидди зарэр вура билэр. Биз бирннчиля1и тэдрис ишинэ веририк. Али мэктэбдэ елми-тэдгигат ишлэри кафедра муэллимларя тэрэфиндэн де-jHfl, Ьэмин кафедраларын нэздиндэ ¿арадылан проблем лаборатор^алар. саЬэ вэ саЬэлэрарасы лаборатор^алар, flaJ«faaAamAHpMa ше’бэлэрн ва с. васитэсилэ hajaTa кечи рилмэлидир. Иенами ФЕДЗУЛЛАБЗДЛИ, Азэрба1чая Девлэт Игти-сад Имстигутуну ирофес-сору, жгтясад елмлэрн доктору» Музэффэр МЭММЭДОВ> баш муэллим. ASSPBAJMAH—БЕЛАРУС: ЭМвКДАШЛЫГЫН УФУГЛвРИ К.л.н ня Белврус А1.рв»г «ан* ')*, «YA    А» кар врваг маллары «•на*Рип*' масини артыра«аг,. Ьвбвее млч дафа олараг 6ypaja ат *хре« адачамдир. бУ. берОД» л - - ***■ дав патин Нвкумвтлври вра-сында раэыпашма алда аднл-мишдир. Онлар атан шанб* муку Минск да 1993-чу *<лда тмчарвт-мгтисади амакдашлыг Ьаггында савнш багламышлар Саэишм Аэарба^чанын Ьаку-мэт мума^вндв haj’aTHHHH башчысы, республика баш на-амриннн муваннн ВаЬмд 9Ь-мадов аа Баларус Распуб лмсасы Навирлар Соаати садринии муааинн Иван Кв-НМК нмваламышлар Ав«рбв)чвн аа Баларус Ьа-куматларн калвн и яда мвЬсул кандармшм Ьвчммнн 1992-чн ил сввидвсиндэ сахламага муааффаг олмушлар. Баларус дан AaepöejaeHa, ааааллар олду* у к ими, jana да машын-гв)ырмв маЬсуллары, метал прокаты, канд тасарруфаты тахниаасы, халг истаЬлвкы маллары кандарнлачакднр Азврбв|чендвн Баларуса иса KHMja аа нефт ким|асы мвЬсул лары, алаан метал лар, |ун-кул сенате ма’мулаты квтнр*-явчекднр. Hoja6p»(H 29-да А*арба|чанын нума)анда Ьв^'вти Мннскдан Рнга|а |Олв душмушдур. А ЗЭРБ А J Ч АН—Л ATBHJ А —ЛИТВА: ИГТИСАДИ ЭЛАГ0П0Р САХЛАНЫЛЫР Аэврба{чан Распубликасы баш навиринин муаамнн Ва-Кнд ЭКмвдоаун башчылыг ат-д»Ци Авврба^чанын Ьакумат «ума}анда Ье*’ети«нн Латан-Алн Соаатн садрмннн муа-■ини Вал дне Биркам иле но ¡абрын 30-да Риг ада качнрнл-мнш нарушу ааманы Ааар-бшчан ила Лггаи}а драсында Ьартарафли амакдашлыг ма-салалари муаакмра олунмуш дур. Керуш д» дв|нлмишдир ки, ими два лат арасында нки-тврвфлн enjaen савиш багла-маг парламантяарарасы ала-гвлерм инкишаф атдирмвк ЯЫЫМДЫ9. Тсрсфгвр гаршылыглы иг тисади фвал»ч|в« масаяалари-ни музакира адарак, бир сыра муЬум проблемлар», о иумладан да милли вагуута-ларын татбиги ила аяагадар ики дав лат арасында гаршылыглы ЬасабяашмаларА *•*' лидат аяагалармннн сахлан-масына аид пробяамлара то хуммушлар. Бу аа дикар масалалар ав •алки ики Ьафта араинда Азарба^чанын ва Лата*чаны1Д Ьабела Литаанын акспарт груплары тарафиидан Ьазыр-лаимышдыр. Литва нумаранда haj* вт и А»арба*чан алчираои ила карушмак учун гига|а келмишдияер. Ела Ьамин кун 1993-чу илде АзврбаНвнын Летайте ва Литва ила тичарат игтисади вмакдашяыгы har гыиде икитарафлм Ьакумат ларарасы сазишлар кмэалаи-мышдыр. Ьамин кунун ахшамы Авар ба^чанын Ьакумат нума^анда haj'arn Бакы{а jona душмуш ^    А.    БАУЛА» Аваримформуи хусусм муябмрм. МИНСК — РИГА — БАКЫ. h9 J I.Iwlil.-i’J i Ы‘ (ЭЛИЬ^г!    / bi*, i 4. М^АЛЫНЫН ТИМСАЯИНДА бутун ^РАЛЫЛАРЫН Агрысыны Бвлушмак УЧУН дЕтилвы саз (1/Г|уТйЦ ; I . • | j * щ J Г ’ * ;-♦? i 1 ,,, BapTonjoT Агдара шаЬаркиии устунда давра вуранда Мав-риф вввэл тааччубланди ки, о Hnja бала алчагдаи учур, бир да ахы бивим eapTonjoy аз алимиада олан шаЬарим устунда на учун фырпаиыр? Сонра карду ки, кундувун бу вахт ын да вертолет наданса ншыгларыны бир-ики дафа ¡аидырыб-сандурду. Мааркф саатына навар салды: дерд» он аяты дагига ишламмшдм. BapronjoT уааглашыб «авдак итан кими биринчи град мар-миси шаЬара душду. Полис капитаны Мааркф Эл^аа уч кунду Агд»рада{ди. 1асамал ра)Онунун полнеларин-дан ибарат даста ила каЬ ан истаЬкамларда иеебе ча-кир, каЬ мина бесдырыр, иаЬ да мухталиф {уксакликлардан армани гулдурларын Ьаракат-лармни ивла^ирди. И^улун вхырлары — августун аавалла-риндв А* дара тарафда душман ¡вне ташаббусу ала ал-мыш, нача-нача канди кари катурмуш, шаЬарин Ьен/рее-рина чатмышды. Инди есас магсад ону ирали бурахмамаг-ды. Августу и 1-и кди. Мае риф-кил «Вышка» да^илан )уксак-AHja xajnn мина дашымыш, истаЬиамчыларла бирка ои-лары басдырмышдылар. Кун-орта дан сонра даста Тартар аа Ат дам ¡оллерыныи говуш-дугу japa самт олан макта-бин Ьа{атинда истираЬат а дир дм. Капитан Маариф Элм)©» иса Агдарада тавача ташкил олунмуш полис идара-сина иатмишди* В#ртол|отун шубЬвли Ьарланмасини, сонра иса илк грады* парт лам»-сыны Маариф полис идара-синин h»j«TH4A» cajp адирди. Икинчи град А* дам jo луна тараф душду. Учунчусу иса бир гадар да мактаба ¡ахын парт лады. Маариф вар куч^ла мактаба сары гамма*« баш лады. Наданса ба|егкы вартол)Отла индики град |а*Ашы арасында влага корурду. (балка да бала да]нлди), самки душмана мактабми На^атинда истираЬат адан даста барада ма'яумат аарилмишди ва марми аташ-л»ри иат-када opa |ахычла-шырды. 1всамал групумдакы полис смэкдашлвры биринчи дафа A»jnnAM ки, ан хетта иалир-дилар. Гулаг лары «т»ш саси-на, марми партла^ышына aj-р?ич*ли}ди. Сон уч иунда да армани тара фи Агд»р*|» •* варб* андирмамишдм ОДУР ки, ба'вилари чаавнлы*ына салыб партяа)ыш саслари-ме маЬал го^мур. сыгмна-чага чвкилмирдилер. Каьк-таи Маариф Öirnjaen горку-дан да ала бу *ди:    акар у шаг л ар аахтында далдаяан-масалар, наабати мармияар-дан бири маитабим Ьа)атина душуб таяафат аара бияар- дн Дард кундан сонра Маа-рмфин 43 |ашы темам олачвг-Ды. JacBMBA дастасииин ан jauiHbicM, ей таирубалисищи. Бу дафа да ваннинда |акыяма-мышды: дардунчу град 6*Ф гадар да мактаба самт душду . Маариф гышгыре-гышгы-ра ан «аса jonnepne гачыр- Дорд-баш аддымлыгында град мврмиемммн диварын дибина санчыядыгыны ва ора-дан галхан банааша|и ишыгы as кавяври1яа карду, банаа-Ш9\* ишыгын далынча ¿адында галан икимартабали евин дамы олду; оресыны да душуи-M#ja мачал тапды ки, ону бура Ьансы гуава геядыр- ММШДЫ? Бир да о ¡елмидедыр ки, авуну биртаЬар мактабии Ьа-¡втииа чатдырыб, диаар тараф. даки ири тут агачыныи алтын-да истираЬат адан пагои ¡олдешларына гышгмрыб: — 8ааааввв1.. 1олдашларынын Ьамысыиы ¡вхшы таны)ырды, лакин дар мачалда ан )ахыи доступу сас-яаммшди. Тут агачынын )#шыл чатири-иин елтыидеи чыкыб она тараф гачен дрстлерымы нереида дивяарииин тагати ка-смлди. Наабати марми дув Камни тут агамыиин днбинда парт лады. Атак ченлы писан кими икм-уч метр иа{а гаяк-ды, сонра иса 6ejpy уста japa «МДМ. Ел. бил Ммрщ» бу- ра, ¡олдашларынын |вмыйа аллаЬын Ьакму ила гамырды,. авуну |атириб начасинин Ьа^а-тыны хил ас атмак»4миши. Ордумуа инди-ииди japa ныр. Командирлар авлыг а дир. Стратами, такпаш caha-ларимив да аа )ериидо. Устелил, Ьарби cahpa тнбб хнд-матм )#хшы ташкил ояунма-)ыб. Маариф 1араяанан кун о 6oj да А* дара да бирча те -чили japAMM машины бала jox иди. Ахыр к и, бир jy* машыны тал ды лар. Тартара самт натурам машын йралыны атыбг тутур, ишканчасини бира^баш «ртырырды. Маарнфин Кушу башындфды, гарныиы ккнал-ли гучагламышды. Илк jap-дымдви сайра а|дым олду км, баданиндаки |араларын cajM-ha с абы jox имиш. Фн ири гал-па иса гарныиы |ыртвв ича-ри ишяемишди. Тартар да ому опораск»а ат-Maja куч лари чогмада*. Маа риф авуиа калан да Ьиес атди ки, аавалкима нисбатан jap* xajnM раЬатды. Ону санитар аатобусуида осма xapaja у ват мышдмлар. Бир гадар сонра А*ддмда чарраЬ    ИбраЬмм Фли^аа му раккаб    амвлййата бошлады. АллаЬ адамы сакла^амда сах-ла}ырмыш!... Галла башынын архасымы |аяа|ы6 качмишди. Сея чи|нммми устундам сан-чылмыш галла синае ними о р-тасында ики баяуиуб суму|а илишмишди. Капитоны* то-бол силаЬы о лом топомчосы соя голу ну н алтымдакы гобур-до) ды. Y paja унаоиламмыш гая-па тапомчауе да^мммичари мча билмамишдм ЮЛрит гуту су бо|да бир галпа нее бо|нундан асылмыш автоааа-тын гучдегына санчылмыш-ды. А^агяарындакы, бадами-нми мухталиф ja ряари ни даки. голларымдакы japa лар Ьасаб-дои да^мл. Гарын наЬ*часмнм датыт-мыш галпалар чи|арииии фуиисмуасыны дв|вмдырмыш, ма’ дасимин арко диаарыны вадаламншди. Нала онун jo-шамасы учун мубариза ал ар- Сонра Маарифи aapToajor на Бак»4а Ьарби госпитале чат дыр ды лар... JapaoM да|ушчуларимив Ьам да кишияик имтаЬаны аарир-лар. Капитан Маариф ЭлиЦв Ьамин имтаЬандан а'ло . nej-матла чыкыб. Онун bajar аш-ги, (ашамаг авми бутун маЬ-румийатлара устун калиб. Бу кун о jene аа пегоч )оядеш-ларыныч сырасындодыр. ЭоМуяЮ AfAJBB. БАЗАР KYHY МЭКТЭБИ АЧЫЛМЫШДЫР МОСКВА, 1 декабр (Ааар-ннфорн). PycHja najTaxTHHAa Азэрба^ан Республикасы-нын cэлahиJJэтли HynaJaHAa-ли]и нэздиндэ ушаг базар куну мэктэби ачылмышдыр. Мэктэбин JapaflbMiiacbiHbiH тэшэббусчусу БаЬар Ьачыза-дэ Aejnp: — Планларымыз кениш-дир. Башлыча мэгсэдимиз иса ос л эн Азэрба1чандан оланла-рын аз тарихн Ватэни илэ элагэлэриии меЬкэмлэтмэк. Москва да jamajan a3ap6aj4aa-лыларын ушагларына аяа дилнни eJpaTM9K, халгын та* рих вэ мэдэняЛэти ила та-иыш етмакдяр. Мэктэбдэ 7 1ашындан 12 ]ашынадэк олан у шаг лар оху^ачаглар. JepK калмишкан Aejm ки. башга миллэтлэрин дэ иувмОэндэ-лэри биздэ охумаг истадикла-рини билдирмишлэр. Мэктаб- дэ дэрслэри пешэкарлар, ез ншияи уракдан севэн адам-лар. исте’дадлы муэллимлэр кечэчэклэр. Онлара шкал олараг тарихчя Аида Гули JeaaMM, мактабии дяремгору филолог лар А1дыи Чэбра]ы лову, куларэ Чавадовалы Кулнара Эли)еааны> мусиги чялэр Елнарэ . BaóaJesaHM PeJhaH AraJeMHM кестэрэ бн ларам. з    w ;
RealCheck