Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Publication

About NewspaperArchive.com

  • 2.16+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Find Your Ancestors Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, August 31, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.16+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - August 31, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ ♦ 31 негуст tm** ил ♦ н* ш БОЛЛУГ ИСТЭ.ШРИКСЭ 1 — PeflaKcnjaja grit«—*»» м гытлыг мэюсэнэсн Ьямыны сыхыр. Вес Ш9ЖЦ9ТЛ9Ж ЩЛЧ9 ЧЫХМВЛЫ? ЧШЛйбЫ )*ЛНЫЗ буДУр; вЗКЭ суфраснна кэа дикм9М9ля, агсаггал сазуну «ютам», бнриячн яевбодэ, ахах нитиэамьшы меЬквмлатмали, внч-двяаа ншдамояи ва торпага «е)лн артырмалы. Тобиидир ки, базар шти-сади))а.тына кечнднн меха-ниэмнкн Ьэра бир чур баша душур, амма Ье)вандарлыг ва дикар кэнд тасарруфаггы мэЬсулларынын пэракондэ сатыш ги1м9тлэршшн учуз-лашдырылмасыны Ьамы иста) ир. Анчаг бир Нагигэт вар ки, базарда учузлуг )аратмаг учун мэЬсул боллугу лазымдыр. Боллугса koJaoh енмир, зэЬмэтлэ, алый тарифа баша кэлнр. Мэн кэнд тэсарруфаты мутахаосиси де>илэм, лакин канддэ догулуб 6е)умушам. МуЬарнбаннн агыр кунлори-ни хврмушам. Чох вахт ач галмышам. Ела о чагдан би-лнром ки, торпаг Ьэмиша дар кундэ иисана да Jar олур, ону ачлыгдан хил ас едир. МуЬарибэнин илк кунлэри иди. Колхозумуз рэЬбэрли]«!! учбатындан пис    вези) ¿эта дудгмушду. Торпага canMaJa тохумумуз, JeMaja чера)имиз )ох иди. Чамаат ачлыг таЬлу-каси ила уз-уза да)ан/мышды. Па)ыз кенднндэн Осад Гасымов адлы бири ни бизнм колхоза седр (Го]дулар. Кэнди н чаванлары муЬарибе}э кет-мишдилэр. Галанлар гоча-лар, ушаглар, гадынлар иди. Гокшу колхозлардая тохум-луг арпа, бугда, дары вэ но-худ алынды. Сакинлэр бир jepe )ыгышыб торпагы шум-ладылар. Тапэларин куне) дешларина арпа, бугда cari илд и. Табиет рэЬмо кэдди, амэ)имиз Ьэдор кетмади. Гон-шу колхозларьш борчуну вер-дик, доплате 370 тон тахыл саадыг. Колхозда ишла)ан hap адамын амок куну на 4 килограм бурда, 2,5 килограм арпа бел у ид у. Чамаатын вези) Jarra бир аз )ун*куллешди, черэк сарыдан там та’мин олунду г. Эт. Jar, J ум у рта гытлыгы-нын себэби надир? Эсас се* баблердэн бири: 15—20 ил эввэл колхоз вэ совхозлар-да гушчулуг фермалары вар-ды, оонра онлар jaeaui-Jaeaiu кезумузун • габагьшдача rej-бэ чакилди. Бир адам да со-рушмады ни je? Эввэллер колхоз хырман-ларьшда олан тахыл туллан-тыларьшы гушчулуг ферма-ларьгна верирдилэр. Бу, мэЬ-сул боллугуна ез тэ’сирини кестерирди. Инди гушчулуг фермалары лаге олунуб. Хыр-мандан чыхан тонларла тахыл туллантыларынын да Ьа-ра кетди)я мэ’лум де)ил. Икинчи сэбаб одур ки, кол-хозчунуи емак кунуна тахыл белунмур. Эвваллар кандли бугда у)удуб иллик рузусу-ну го)урду башьшын алтына. Арпадан мал-cojyaia, то-)уг-чучэ)а да галырды. Не тичаде сахладыгы инак кум* pah вэ судлу олурду, го)ун-кечидэн да саглам бала, зори ф jyn ва бол суд кетурур-ду. 3—5 Jox, 50—60 Tojyr-чуче сахла)ырды. Кэр дэфэ кандли базара кедвнда сат-мага хе)ли )умрта, га)маг, гатыг, кара )агы, пендир, хо-руз-бечэ апарырды. Белэча базарда Ьэм боллуг, Ьэм дэ учузлуг олурду. Инди кол-хозчу, совхоз фаЬлэси тахыл екир, сатыр давлэтэ, узум бе-чэрир, о да тахыл кими. Кэнд линии гышда бир овуч бугдасы, бир сыхма мевучу олмур ки, говуруб ушагыньш чибине тексун. Колхозчу вэ )а совхоз фаЬлэси нин а)лыг зэЬмэт Ьаггы пулла еданир. Кэндли да денуб олур гул-лугчу. МуЬарибэ илларини таса-дуфи )ада салмадым. О вахт вэзиЛэтдэн зэЬмэтэ гатлаш-магла, торпага ме)ли артыр-магла чыхдыг. Бу кун да белэ олмалыдыр. Торпаг вз са-Ьибини тапмалыдыр. Бир да ел кеде эмок инти-замы заифлади)индэн чамаат ы, неча де)эрлэр, танбал-лик «элдэн салыб». Чохлары ишлэмадэн )ема)а чалышыр, зэЬмэтли ишдан, Ьалал черак-ден гачыр. Бу кун кооператив ады ила чохлары езуну атыб ор-та)а. Ордан алыб бурда сатыр, бурдан алыб орда сатыр. Бунун езу да ваэи))эти бир гедер чэтинлешднрир. Дввлэт Ьеч вахт кооператив Ьэрокатыны бела кермек ис-тэмэ)иб. Девлэтин тэлэби бе-ладир ки, торпагы кетур эк, бечер, мал-гара сахла. взун истифадэ ела, артыгыны да чамаага сат. ДаЬа двма)яб ки, магазалардан, анбарлар-дан мухтэлиф мал лары дола) ы )олларла ала кеч*ир, сонра да билди)ин кими хы-рыд елэ. Бу чур меЬтэкир-ли)ин гаршысы алынса Ьэмин маллар магазаларда дев-лэт ги)мэтинэ сатылар. Экер )ахшы )ашамаг ис-TejHpHKce, торпага э)илмали- Ìhk, зэЬмэтэ гатлашмалы)ыг. 1алтара, то)уг-чуча сахла-маль^ыг, мухталиф канд тэ-сэрруфаты биткнлэри акиб бечармэли)ик. Бэранэт тор-пагдадыр. Се)ндэЬмад ГАЬАБЛЫ, Бабэк ра)ону. I сентрбр—Билик куму клин эн мхшы тлннинэри Азэрба)чан Республика-сынын Халг ТэЬснля На-зирлн)и кечэн дэрс илиндэ «Илин эн )ахшы муеллнми» мусабигэси кечирмишдир Са)ад Рустэмова (Бакы). Ог та) Мэммедов (Саатлы), Не) бет Гэдиров (Лардымлы), Ва гиф Шэфи)ев (Сумга)ыт) Галиб Зе) налов (Агсу), Абы сэмэд Сэмэдов (Чэлилабад) Анатолу Аббасов (Губа) Фатма Мвммэдова (Бе)лэган) Ьэсэнага -ЭЬмэдов (Сал)ан) Талыб МаЬмудов (Товуз) Мираслан Багыров (Фузули) мусабнгэнкн галиби адыны газанмышлар. Саатлы ра)о-нундакы 1 немрэли орта мектэбин директору Огта) Мэммедов, Лардымлы ра)о-нундакы Алчабулаг кэнд орта мэктэбинин муеллими Ке)бэт Гэдиров Иттифаг му-сабигэсиндэ дэ фэргленмиш, мукафата ла)иг )ерлер тут-мушлар. Онлар Билик куну ерэфэсиндэ редакси)а-мызын гонагы олмуш, мух-биримизин «Илин эн )ахшы муеллими» адыны нече га-занмысыныз?», «Индики шераитдэ халг таЬсилини текмиллошдирмэ)ин )олла-рыны нэдэ керурсунуз?» суалларына чаваб вермиш- Л96я«| М9ММЭДОВ: 1. Эввола, шуарчылыгы )ахына бурахмамышам. Илк кунлэрден шакирдлэро дэ-рин вэ эсаслы билик вер-мек учун асудэ вахтымы да эсиркэмэмишэм. Кэвэс-лэндирмэ методундан истифадэ етмишэм. Мэтбуатын имканлары да кемэ)имэ кэлиб. Кэлэ 20 — 25 ил эввэл республика гэзетлэрин-дэ «Пифагорчулар», «Кэнч ри)ази))атчылар» ги)аби клублары фэали))эт кестэ-рирди. Ри)ази))ат дэрнэ)и-мизин узвлэринин ги)аби олимпиадалара чэлб олун-масы фэннэ марагы гат-гат артырды. Мэ’зунларымызын али вэ орта ихтисас мэктэб-лэриндэ газандыглары угур-лар мэнэ дэ башучалыгы кэ-тирди вэ тезликлэ директор креслосунда отурмагымла нэтичэлэнди. Мэктзб дирек-тооунун га)гылары чох ол-са да ри]ази))ат муэллими адына эбэди садигсм. Чун-ки ихтисасыны )ахшы бил-мэ)эн муэллим «умунави директор ола билмэз. 1972-чи илдэн «Математика в школе» журнальшда муэллимлэр учун тэклиф олунан мусабигэ мэсалэлэ-риндэ иштирак едирам. О э|с О. Мэммэдов. вахтдан бу куна кими 18 дэ-фэ Ьэмин мусабигэннн галиби олмушам. Тэртиб етди-)им мусабигэ мэсэлэлэри дэ дефеДэрлэ журналда чап олунуб. Бутевлукде иеэ ел-кэ вэ республика метбуатын-да 100-дэн артыг мегалэм чыхыб, Шакирдлэрдэ ри)а-зиЛата мараг тэрби)еси, тэдрис просесиндэ биликла-рин формалашдырылмасы-нын мухталиф мвеалеларинэ дайр 5 методик тевси)о чап етдирмишэм. «Маариф» нэшриЦаты бу кунлардэ «Рн)ази))ат елминин )ара-дычылары» китабымы оху-чулара тэгдим етмишдир. Елми-практик конфранс-лардакы мэ’рузэларим, Ьам-карларымын вэ республика Халг ТаЬсили Назирли)и-нин диггэт вэ га)гысы мэн-дэ ез ишимэ инамы даЬа да артырмышдыр. Эмэ)имэ ве-рилен ги)мвтдэн чох разы-)ам. Мухтэлиф мукафатла-ра, республикамызын эмэкдар муэллими фэхри адына ла)иг керулмушэм., «Габагчыл муэллимдэн га-багчыл коллективе» деви-зи илэ ишлэ)эн мектэбими-зин тэчрубэси москвалы Ьемкарларымызын диггэти-ни чэлб едиб. Тэ'лимэ мараг )арадылмасы учун диф-ференсиал тэ’лим методу са-Ьэсиндеки иш тэчрубэмиз Москва шеЬэриндэкн 199 вэ 996 немрэли мэктэблэр^ дэ тэтбпг олунур. 2. Мэктэб Ьэ)атына )ени аб-Ьава, Ьуманизм вэ де-мократи)а руЬу кэтирилмэ-лидир. Авторитар мектэб-шунаслыга сон го)улмалы, севинч мэктэбияэ догру чидди денуш едшшэлидир. Бунун учун та’лим-тэрби)э иши- Ь. Гэдяров. нин го)улушуна )ени тэ-фэккур эсасында )анашмаг кэрэкдир. Муэллим емэ)инин ги)мэтлендирилмэсиндэ бэ1 рабэрчилик, формализм вэ бурократизм арадан галды-рылмалыдыр. Хал^ тэЬсилино, муолли-мэ девлэтин вэ ичтимаи))э-тин га)гысы артырылмалы, педагожи ишчилерэ тэлэб-карлыг )ени мэзмун кэсб етмелидир. Республика Халг ТэЬси-ли Назйрли)ннин «Илин эн )ахшы муэллими» мусабигэси кечирмеси тэгдирэла)иг тэшэббусдур. Лахшы олар ки, Ьэр ил мэктэблэрдэ дэ илин эн )ахшы шакирдлэри-нин муэ))энлэшдирилмэси учун тэдбирлэр нэзэрдэ ту-тулсун. Тэ'лим-тэрби)э кес-тэричилэри )уксэк олан ша-кирдлерин валиде)нлэринин аилэ тэрби)эсн саЬэсиндэ-ки иш течрубэсини е)раниб 1а)маг да бе)ук эЬоми))эт кэсб едэр. Ье)бат ГЭДИРОВ: 1. Нече-нечэ кэнч мутэ-хзссис таны)ырам ки, кэнд-дэ Ьеч бир ил дэ дуруш кэтирмэ)иб. Амма мэн учгар даг кэндиндэ ишлэди)им 15 илдэн артыг муддэтдэ иллдрин нэ вахт етушду)уну Ьисс етмемишэм. Садече ола-раг мэктэблэ нэфес алмы-шам, муталиэ етмишэм, Ьа-мыдан е)рэнмэ)э чалышмы-шам, тэчрубэ сорагында олмушам. Дэрсдэ мусаЬибэ методуна хусуси устунлук верирэм. Проблемли тэ’ли-ми кениш тэтбиг едирэм. Шакирдлэрин олимпиадалара Ьазырланмасына хусуси эЬэми))эт верирам. Нэ-тичэдэ онлар олимпиа дал а -рын нэинки ра)он турунда, Ьэм да шэЬэр вэ республн ка турларында фаргленнр-лэр. 1989 — 1990-чы даре илиндэ республика олим-пнадасыкда иштирак едэн hap ики шакирдимиз галиб кая-мишднр. Кечэн дэрс илинда иса Азарба)чан мактэблэрн-нин билик )арышында 5 на-фэр )етирмамиз фэрглэн-мнш, онларын икиси Ьэтта олимпиадаларын    Y мум ит тифаг туруна кендернлмиш-дир. Шакирдлоримиздэн ики нафэри «Исте’дад» тэгауду алыр. 0тэн илки мэ’зуну-муз Насим Абышов М. Ра-сулзадэ адына Бакы Девлат Университетинин ким)а фа-култэсина имтаЬансыз гэбул олунмушдур. 2. Узун муддэт програм вэ дэрсликлэрин тэртибиндэ мэркэзин инзибати-амирлик методу Ьекм суруб. Демэк Истз)ирэм ки, теЬсилдэ миллилик ез эксини тапмалыдыр. Шакирдлэримиз мил ли эн’энэлер руЬунда тэрби)э едилмелиднрлэр. Буна ке дэ республикада милли силесиз тэЬсил консепси)а-сы ганун кими гэбул едил-мелидир. Сон иллэрдэ исте’дадлы ушагларын узэ чыхарылма-сы учун республикамызда мухтэлиф лигсе)лар. кимна-зи)алар, коллечлэр ачылыр. Бунлар чох )ахшыдыр. Лакин )ени типли мэктэблэр учун хусуси дэрс вэсаитлэри Ьазырланмасына еЬти)ач вар. Бурада чалышан педагожи кадрларын ихтисасы-нын тэхмиллэшдирилмэси дэ вачиб мэсэлелэрдэндир. Бу ишин мусбэт Ьэлли учун республика Педагожи Кадрларын Ихтисасынын Арты-рылмасы вэ Лениден Ьа-зырланмасы Баш Институ-тунда )ени факулталэр вэ курслар ачылмалыдыр. Чох вахт мвктэблэрдо Билик кунунун кечирилмэси-нэ формал )анашылыр. Белэ мунасибэт тэрби)очилэрэ дэ, шакирдлврэ дэ менфи тэ’сир кестэрир. hep Jep-дэ формализмин, эталэтин кеку кэсилмасэ мектэбин ИРЭЛИЛ9)НШИНИ T9’МИН вТ- мэк четин олар. Эн баш-лычасы будур ки, индики шэраитдэ тэЬсил хэрчлари учун кифа)от гэдэр будчэ вэсаитн а)|>ылмалыдыр. МусаЬнбани апарды: Вагиф СЭМЭДОВ. ЬАШИЛОР кошлэ калди Хэтаи ра)онундакы 56 немрэли opra мактэб )ени даре илинэ там ¡Ьазырдыр. Коллек ткв бунун учун Ьамисинэ — Парти)аньт XXII гурулга)ы адына нефга)ырма заводуна миннэтдардыр. Мэктабин директору Ариф Эоадов онла-ра ташаккур едарэк демиш-дкр: — Ьамилэрин таманнаськз кемэ)и олмадан кечин© бил-мээдик. Тикинти-тэ’мир ма-териалларынын гыт вахтьш-да дадымыза )етдилар. Си-ниф отаглары, фэнн кабинет-лари ке1фи))этлэ та’мир олунуб. Шакирдлэро лазыми гэдэр даре лавазиматы ал-мышьвг. Инкилис, рус днли кабиветлэриндэ лингафонлар го)улмущдур. Инди мэктэб-дэ ики эмэк вэ пешэ тэ’лими кабинети фаали))эт кестэра-чэкдир. Севннирик ки, ээЬмотимиз Ьадэр кетмир. Ма'зунлары-мьюьш бир чоху республика-нын али вэ орта ихтисас тэ’лими мэктэблэринин тэлэбэ- си олмушлар. Муэллимлэр-дан Амали)а Шамхалованын, ТаЬир Ьасэновуи,    И рад а МэммэдтагьОеванын ¡вэ баш-галарынын адларыны хусуси ге)д етмак истэ)ирэм. Билик кунунун фэраЬиндан онлара даЬа чох па) душур. (Аээринформ). Базар игтисадиЦаты: УМУМИЛИКДЭН K0HKPETJIHJ9 ДОГРУ Мутэхэссис нэ душунур? Ьазырда республикамыз ггтисадн вэ си)аси тэкаму-гун эн мурэккэб девруну )а-иа)ыр. Ачы да олеа е’тираф ;тмэлн)ик ки, «гтисади))аты газалма» хэстэли)индан вэ :аосдан гуртара билмэми'-иик. Чндди тэдбирлэр кэ->улмэзса бу. )ахын вахтлар-(а агыр нэтичэлэрэ сэбаб >лар. Ьазырда республикада иг-исади механизм )охдур. Иг-:исадн))ат кортабии Ьалда !дарэ едилиб тэнзимлэнир. 4дарэетмэнин кеЬнэ инзиба-'и амирлик систем« дагы-;ылмыш, )ениси иеэ )ара-гьшмамышдыр. Бир тэрэфдан Ьугуги дев-1эт )аратмаг, базар игтиса-Ш))атына кечмак учун га-гунларын Ьамысы гэбул >лунма)ыб.' Дикэр тэрэфдан 1са муттэфияг республикала-зын Ьугугларынын артырыл-/!асы шэраитинда Иттифаг анунлары республикаларда жларын езларинин ганунла-эы олмадан фэали))эт кес-гэрэ билмэз. Бутун респуб-пикалар (Азорба)чандан башга) артыг бир чох вачиб га-нунлар гэбул етмяшлор. Мэ-:элан, Руси)а Федераси)а-сында базар игтисади))атьша »сечидлэ элагадар 200-дан юх ганун ва ганунверичилик 1КТЫ гэбул олунмушдур. Бэ’-1и решубликалар иса Итти-[загдан хе)ли гаоага кетмиш, ени спесифик ганунлар гэ->ул етмишлэр. Мэсэлэн, Га-ахьютанда ги)мэтли кагыз->арын деври))эси вэ фонд >и ржал ары Ьаггында, амтаэ и ржа лары Ьаггында, мини-(ум эмэк Ьаггы ва ама)ин дэнилмэси саЬэсинда дев-1эт тэ’минаты Ьаггывда, мн-шмум ястеЬлак будчэс« Ьаг-ында, Укра)нада Иттифаг абели)ицда олан бутун му-»ссисэлэрин республика та->ели)«нэ кечирилмэ<)и Ьаг-■ында, Белоруси)ада игтиса-ш нфлас вэ муфлислэшма ьаггында, кэндли тасарРУ* Ьатлары Ьаггында ганунлар 1ртыг гувва)э минмишдир. Инди Ьэмин республикалар истеЬсалы тэнэимла)иб онун артымыны тэ’мин еда б«л-масэлэр дэ Ьазырлыг иши керуб бутев иггасади механизм )аратмышлар вэ )ахын кэлэчэкдэ онул бэЬрэсини керачаклар. Азарба)чан иса бу имканы алдан вермиш дир. Биздэ 200-э )ахын ганун гэбул олунмалыдыр. Игтисади мустагилли« вэ мэшгуллуг Ьаггында ганунлар истисна олмагла бир гануи бела гэбул едилмэмишдир. Парламент бир ил фаси-лэсиз ишлэса до бу гэдэр га-ну ну Ьазырла)ыб баша чат-дыра билмэз. Лакин чыхыш ]олу вар. Зэннимчэ, прези-дентин )анывда игтисади тура )аратмаг. бурада Ьэмин ганунларын ла)иЬэлэрини Ьа-зырла)ыб президент фэрма-ны илэ эсаснама формасын-да муваггэти тэсдИг етмак мэгсадау)гундур. Парламент иса сонралар Ьамин сэнэдлэ-ри гэбул едэр. Белаликла, гыса муддэтдэ бутев игтисади механизм )арадыб базар игтнсади))аты шэраитинда республикамызын инкишафы-ны ганунверичилик актлары илэ тэ’мин етмэк вэ тэдричан ону беЬран вэзи))этицдан чы-хармаг олар. Республиканын игтисади беЬраидан чыхарылмасы учун Ьеч дэ )алныз игтисади ме-ханизмин )арадылмасы ки-фа)ет. де)илдир. Ьэмчинин конкрет фэалй))эт програмы лазькмдыр. Умумшшкдэи кон-кретли)е догру аддымлар ат-магыи вахты чатмышдыр. Садэ дилдэ десэк, ганунлар пакети илэ «стратежи истига-мэтлэндирмани Ьэ1ата кечир-мэк ишин эн мупум Ьиссэ-ендир. Е)ни эаманда, Ьэмин игтисади си)асэтин конкрет истигамэтлэри муэ))энлэщдн-рилмали. конкрет * програм-лар Ьазырланмалыдыр. Азарба]чан Республикасы-нын Назнрлэр Кабинети бир ил эввэл умуми програм Ьа-зырламышдыр. Лакин парламент ону пэлэ дэ музаки- рэ етмамишдир вэ демэли о, фэалиКэт кестэрмир. Бу кун Ьэ)ата кечирилэн игтисади си)асат истигамэтлэри иеэ умид догурмур. Мэгсад)енлу, конкрет истигамэт да JoxAyp. Илк невбэдэ республикада милли бизнес формалаш-дырмагдан. азад саЬибкар-лыга кениш )ол ачмагдан, хусусилэшдирмэ вэ девлэт-сизлэшдирмани Ьа)ата кечир-макдэн башламаг лазымдыр. Чунки манафеларин ичтима-или)и«дэн хусусшиф кеч-мамиш Ьар пансы мувэффэ-ги))эт Ьаггында данышмага дэ)мэз. Бунун учун иса республикада Ьэр чур нмкан вэ об)ектив шэраит вардыр. Инди сез суб)ектлэриндир. Елэ бу садаладыгымызын Ьэр бири езлу)ундэ олдугча мурэккэб проблемдир. Ояла-рьш Ьа)ата кечирилмэси ме-ханизми лазымдыр. Биз ге)д олунан таклифлэрни ме-ханизмини дэ Ьазырламы-шыг. Проблемки мэгзи ич-ра-татбиг механнзминин )а-радылмасыдыр. Бунун учун иеэ мувафиг олараг ядарэчн-лик структурунун тамамилэ )е»идэн гурулмасы тэлэб олунур. Ачыг е’тираф едэк ки, Ьазыркы девлэт идарэчи-лии структуру девлэтин ин-эибати )олларла игтисади] ja-тын идарэ едилмэсинэ га-рьпимасьмын гаршькьшы ала билмир. Инзибати амирлик идарэ усулуна садит га-лан назирлик вэ баш идарэ-лар Ьэлэ дэ ез кеЬнэ функ-си)аларьшдан ал чэкмирлэр. Бу да базар принсиплэринин Ьэ)ата кечирилмэеннэ мане олур. Девлэт идарэчилик структуру базар иггисади))а-ты прннсиплэринэ у)гун дэ-)ишдирилмали, наэирлик вэ баш идарэлэрии игтисади Jja-тын идарэ едилмэс» фуннси-)алары максимум мэ^дуд-лащдырылмалы, девлэт эм-лак фонду, милли бизнеса кемэк, торпаг иолаЬаты узрэ )ени девлэт структурлары, игтисади))ат узрэ президен-тии ]аньшда мувафиг шура лар вэ белмалэр )арадылма-лыдыр. Эм лак фонду дввлэт эмла-кыньш ла)ланмасы, сатышы, хусусилэшдирмэ си)асэтинин Ьэ)ата кечирилмэси вэ она назарэтлэ, торпаг ислаЬаты илэ элагэдар комитэ )ахуд идарэ торпагларын истифадэ-си, ичарэ)э веридмэси вэ она нэзарэтлэ, милли бизнесе кемэк идарэси милли бизнесин, хусусилэ хырда муэссисэле- . рии ишиник элагэлэндирил-мэси, зэрури вэсаитлерин вэ фонд л ары н чэмлэшдирилма-си, онлардан истифада, бизнеса мухталиф исгигамэтлэр-дэ кемэк кестарилмэси ила мэшгул олмалыдыр. Президент апаратында елм вэ тех-никанын иикишафы ше’бэси елми-тадгигат ва тачрубэкон-струмсн]а маселэлари узрэ дввлэт програмларьша аид таклифлэр Ьазырламалы, республикада ел ми-техники тэ-рэггинин игтисади]]ата, хари- чи игтисади фаали))этэ, та-бии муЬитин горукмасына та’сирини теЬлил едиб, мувафиг исгигамэтлэр муэ))ан-лашдирмэлидир. Бе)налхалг вэ республикаларарасы чох-тарафли вэ )а икитарэфли тичарэт данышыгларьша умуми рэЬбарли)ин, респуб-ликанын харичн тичарэт си-)асэтйнин (муттэфиг республикалар дахил олмагла) так-м иллашдирил м оси нэ аид таклифлэр Ьазырланмасынын президент апаратында тичарэт данышыглары узрэ ше’-бэ)э Ьэвалэ олунмасы мэгсэ-деу)гундур. Президентин игтисади шу-расынын )арадылмасы хусу-силэ вачиб мэоэлэлардэндир. Бу шура девлэтин игтисади]-)аты танзимлэмэси узрэ эи муЬум орган олмальадыр. Шу-ра)а )уксэк тэчрубэли эчнэ-би мутэхэссислэри (хусуси-ла мухтэлиф елкалэрдэ мувафиг игтисади ислапат прог-рамларынын Ьазырланма-сында иштирак едэн азэрба)-чанлы мутэхэссислэри) чэлб етмэк олар. Шуранын эсас вазифаси республикада ваЬид игтисади механизм )аратмагдан, ганунлар вэ динар ганунверичилик актлары ла)иЬалари учун чари информаси)а топ-ламагдан ва ишлэмакдэн, hap илин эввэлиндэ п рези дентин иллик игтисади фаали))эт программны ЬазырламагДан, игтисади си]асэтнн форма-лашмасы вэ тэкмиллэшди-рил м оси узро конкрет таклифлэр вермэкдэн ибарэт олмальдыр. Лери кэлмишкэн де)эк ки, мувафиг структур вэ белмалэр бу вэ Ja дикэр формада бутун инкишаф ет-миш елкалэрдэ фэали^эт кестэрир. Муасир шэраитдэ республикада игтисади си)асэтин эн муЬум истигамэтлэриндэн бири малиЛэ си)асэтиннн )е-нумунун дэ)ншдирилмаси, банк ишинин )енидэн гурулмасы, базар инфрагурумунун ]арадылмасыдыр. Базар иг-тисади))аты малина—банк системи узэриндэ тэшкил олунур. Нгтисади))атын тэЬ-лили заманы илк б&хышда бела кэлир ки, бу истигамэт-дэ муэ))эн да)ишиклпк едилмиш, мали))а си]асати сослал }енум0 истигамэтлэнди-рилмишднр. Амма бу заман бир амил и нэзэрэ алмаг лазымдыр. Дун)а елколэринин тэчрубэси кестэрир ки, беЬ-рандан чыхмаг учун адэтэн девлэт хэрчлари амкан да-хилинда азалдылыб элдэ олунан васаигг истеЬсала )енал-дилир. Биздэ иса аз-чох яор-мал ишшшаф деврундэ девлэт хэрчлари азалдылыб, инди иеэ артырылыр. Бу, ху-сусилэ идарэетмэ вэ сосиал хэрчлэрэ аиддир. Белэ бир истигамэт )алныз «чари сэ-мэрэ» вера билор ва калэчак-дэ инкишафа олдугча мэифи тэ’сир кестэрэр. Буна кврэ дэ Ьазырда истеЬлак харчлэ-рини максимум азалдыб элдэ олунан вэсаитн эсасэн истеЬсала, хусусилэ азад са-Ьибкарлыгын, фермер тэсэр-руфатларынын инкшпафына. милли бизнесин формалаш-масына )енэлгмак лазымдыр. Бе)налхалг тэчрубэ)э эсасла-нараг будчадэн хусуси саЬиб-карлар, фермерлэр учун хе)-ли вэсаит а)Ырмаг, мали))а таизнмлэ)ичилэри васитэсила Ьэрэкэт етмэк зэруридир. Банк системи узрэ икипил-лэли банк идарачили)инэ, емисси)анын Ьэм нагд, Ьэм дэ ге)ри-нагд .пуллар узрэ биркэ тэнзимлэнмэси просе-сит кечмэк, кооператив вэ шэхеи банкларын, мухтэлиф малина ширкэтлэринин ин-кишафы учун алверишли ва мунасиб шэраш )аратмаг вахты чаггыб. Бу вэ }а дикар банкларын инЬисары шэраитинда базар игт»сади))аты-на кечмэк ге)ри-мумкундур. Бир факты да де)им ки, банк ншчнлэринин вэ банкларын ниоби кветэрячилэринэ керэ ССРИ дун)а елналэри сыра-сында сонунчу )ерлэрдан би-рини тутур. Банкларын са)ы-нын, мустагиллиргнин арты-рылмасы онлар арасында ра-габэти кучлендирар. банк се рви си нин сэви))эсини )ук-салдиб банкла муштэри арасында хошакэлмаз Ьалларын гаршысьшы игтисади метод-ларла алмага нмкан верер. Базар игтисади))аты ачыг игтисади])атдыр вэ харичи игтисади алагэлэрнн мустэ-гилди)ини нэзэрдэ тутур. Ха-ричн капитальш республика-)а ахыны учун алверишли шэраит )арадаркан хусусилэ дун]анын азэроа)чанлы биз-несменлэри нлэ элагалори кеншплэцдирмэлирж. МуЬа-рибэден сонра Гэрби Авро-па)а во хусусилв Гэрби Ал-мани)а)а кемэк маге эдиле душунулмуш Маршалл планы кими бизим да Турки)э, Иран, Ал мани) а илэ бирба-ша данышыглар аларыб онлардан кемэк алмагымыз фа)-далы оларды. Белэ бир пла-нын Ьэ)ата кечирилмэси тез ликлэ республика ны беЬраи вэзи))втюадан чыхарарды. СалеЬ МЭММЭДОВ, ягпюад елмларя доктору. ГТТ н 1МвНЕЫ KWCOBOh СОВЕТ ИТТИФАГЫ ДИГГЭТ М8РКЗЗИНД8ДИР Р. ДУМА: ГОРБАЧОв ИТТИФАГА ЛАЗЫМДЫР ПАРИС. Фраясаяын харйчи ишлэр назири Ролан Дума «Актенн-2» телевязи)а програмы илэ чыхыш едарэк демншдир ки, ССРИ презнденти Михаил Горбачов «Иттифага лазымдыр». чунки «онун эсас вэсилэсидцр». Франс Пресс Акетли)иннн верди)и хэбэрэ кврэ, Франса Харнчи Ишлэр Назирли)икин рэЬбари беле Ье-саб едир ки. совет лндери «муасир тарихдэ муЬум рол о>намышдыр» вэ акэр белэ бир имкан ]аранарса» Ьэмин ролу давам етдирачэкдир. Р. Дума Совет Иттифагынын бутун еразиеннде Сов.ИКП-нин фаали))этннин да)андырылмасынын вэ РСФСР илэ Укра)на арасында икнтэрэфля сазиш нмза-ланмасынын «эЬэми])этнни» ге)д етмишдир. О кестэр-мишдир ки, «ССРИ-югн парчаланмасы» эвэзинэ «онун )енидэн тэшкил олунмасы имканы» буну а)дын кестэрир. Р. Дума езунун Прибалтика республикаларына еэфэ-рикдэн данЫшараг кестэрмишдир ки, дилломатик муиа-сибэтлэрин бэрпа олунмасы барэдэ гэрар гэбул едилдик-дэн сонра «бу просесин санкси)алашдырылмасы учун тан-тэнэли демарш» етмэк «чох вачибдир». О демншдир: «Франса Ьеч вахт нлЬагы танымамышдыр. Сон кунларин Ьадисэлариндэн сонра мунасибэтларин бэрпа олунмасы анлары кэлиб чатмышдыр». «деДДИЛЭР» ТЭВСИ)© hАЗЫРЛAJАЧАГЛАР ЛОНДОН. Ледци апарычы сана)е елкасинии )уксэк мэнсэбли ыума)андэлэринин Британи]а па)тахтында кечи-рнлэн керушундэ бела бир фикир ифадэ олунмушдур ки, ерзаг беЬраныны арадан галдырмаг магсэдило Совет Ит-тифагына кемэк саЬасиндаки сэ’)лэри фэаллашдырмаг вэ сур’этландирмэк, ССРИ-кнн бе)калхалг вал)ута фон-дуна вэ умумдун)а банкына дахил олмасыны тэ’мин етмак лазымдыр. Керушдэ девлат чеврилиши чэЬди боша чыхдыгдан сонра >араимыш )ени вази))эт бахымындан Совет Иттифагына Jap дым кестормэк саЬэсинда «Дедди-лэрнн» мевге)и мае ал оси музакнрэ олунмушдур. Неруш )еддилэр групунун садри олан Ве)ук Брнтани)анын баш назири Чон Ме)чорун тэшаббусу ила ССРИ-да баш вер-миш драматик Ьадисэларэ чаваб олараг чагырылмышдыр. «Леддилэрин» пума)андэлэри тевсн)алар Ьазырламаг учун )ыгышмышлар. Ьамин тевси)элар сонра мувафиг Ьеку-матлэра тэгдим олуначагдыр. Мэ’лум олмушдур ки. керушун иштиракчылары JeK-дилликлэ разылашмышлар ки, Совет Иттифагына кемэк кестэрмак м отсадил а )едди бе)ук девлэтин рэЬбэрлэ ринин и)ул а]ында Лондондакы мушавирэсиндэ Ьазырланмыш тэдбирлэр програмынын Ьэ]ата кечирилмзеинэ Ьеч бир манечилик терадилмамалидир. Лакин, хабар верилди)ина керэ, керушдэ Совет Иттифагына бирбаша мали))э jap-дымы кестэрилмэси мэсэлаоинда рэ^лар мухтэлиф олмушдур, Ичмалчыларын кестэрдиклэрина керэ, АБШ. Бе)ук BpwraHHja ва Лапови)а езларинин « эввэлчэ ислаЬат-лар, сонра пул» хаттинэ садиг галд ыг л ары н ы )енидэн кеотэрмишлар. )ардым кестерилечэк, амма нала тездир ВАШИНГТОН. АБШ-ын презнденти Чорч Буш вэ BeJyK Брита ни) аньш баш назири Чон MeWop Кениебанк-портда е’лан етмишлэр ки, онлар «ССРИ-дэки ислаЬат-лара кемэк кестэрмак заминдадирлэр» вэ бу саЬэдэ бир сыра конкрет тэдбирлэр муэ))энлэшдармишлар. Ьэмин тэдбирлэр арасында арзаг маЬсуллары алмаг учуй элава кредитлэр веридмэси, эЬалини дава-дэрманла та мин етмэк саЬэсиндэ бир сыра тэ’хирасалынмаз мзеэлэларин е)-рэнилмэси учун ССРИ-Je хусуси груплар кендэрилимэси дэ вардыр. Онлар е)ни заманда биддирмишлэр ки, вази)-]этдэ там муэ))энлик олмадыгындан бирбаша мали))э Jap-дымы кестэрмак барэдэ данышмаг Ьэлэ тездир. JACHP ЭРОФАТЫН МвВГЕЛИ ТУНИС. ФАТ ичраиЛэ комитэсииин сэдри Jacup Эрэфат бир сыра ииформасн)а акентлнклэринин «тэшки-латын рэЬбэрли)инин совет ги)амчыларына тэбрик мак-тубу кендэрмаси» барэдэ )а)дыглары хэбэри тэкзиб етмишдир. J. Эрэфат эчнаби журналистлэрэ бэ)аиат вермишдир. Тунисян па)тахтында )а)ылмыш Ьэмин бэ)анатда де)илир ки, бу чур иддиалар «ифтнрадыр». Онун деди)инэ кера. Ьамин иддиалар ФАТ-ьш мевге)ина rapa )ахмаг мэгсади-лэ «)алан ма’лумат вермэк кампани)асынын чарчивесинэ» там yJryH кэлир. J. Эрэфат дэгиглэшдириб бнлдирмиш-дир ки, Фэлэстинин бе’зи хадимлари, догрудан да. ССРИ-дэки Ьадисэлэр ила элагэдар ба)анатлар вермишлэр. Лакин онлар ез шахеи рэ^лэринн демишлар ки, бу да Фэ-лостин Азадлыг Тэшкилатынын раем и мевге)ини Ьеч вачЬ-ла экс етднрмир. ФАТ ичраи))э комитэсияин сэдри де-мищдир: «Биз авгуотун 20-дэ раамэн е’лан етдик ки. Со-, вот Иттифагында ба*ц верен Ьадисэлэр бу елкэяин сырф дахили ишвдир вэ )алиыз совет халгынын ез кэлоча)««» тэ’)ин eTMaJa паггы вардыр». J. Эрэфат дшишдир: «Бу, ФАТ-ьш вэ ишгал олунмуш аразилэрдаки Фэластин халгынын раем и мевге)иди р». ЬОЛЛАНДИЛАЛЫЛАР НИМ0 P0FE0T Б0СЛ0ЖРЛ0Р! ЬААГА. Совет Иттифагы демократии ислаЬатлар \олу ила инамла ирэлнлэ)ир во кечмишэ га)ьггмаг мум-кун де)илдир — Ьоллаиди)а сакинлэринии тагрибэн 40 фаизи буна эмиидкр вэ онларын бу инамы Ьэтта ССРИ-дэ девлэт чеврилиши етмак чэЬди заманы сарсылмамыш-дыр. Ьамин агыр кунлердэ Ьолланди)алыларь»н тагрибэн бир о гэдэр фаизиндэ )алныз гыса муддэтдэ эидди]¿этли * ЖКИрЛЭР ЭМЭЛЭ КЭЛМИЩДИр. 0ЛКЭ эЬаЛИСИНИН )6ЛНЫЗ 20 •а из и чох чцми вЬти)ат етмишдир ки, «cojyr муЬарибэ» деврлэринэ га)ыдыш мумкундур. Ьолланди)аиын «Нипо» институту онун амакдашлары тарафиадан иечяршщиш ра J соргусу эсасында маЬз бу нэггича)э кэлмищдир. «Нипо» «нститутунун эмэкдашлары тасдиг едирлэр ки ССРИ презнденти Михаил Горбачов Ьоллаадианьи эЬмнси арасында <5в1ук иуфуз газанмагда лавам W«P_ Ьарчзнд Р»'1и сорушуланларьш Ьамысы бела Ьесаб едир ки бу кун Совет девлэти башчысынын мевгелари бир ге-дэр зэифлэлшшдир, рэ’1 соргусу иштиракчыларынын 50 фаизи али девлэт вааифеоина дикэр мумкун намизадлэр гаршысында мэЬз она устунлук верир. Тэгрибан Ьэр беш Ьоллакдн]алыдан бири билдиршпцдир ки, Борне Лелтс»-ни ССРИ презаденти вэзифэсиндэ кермэШ устун тутар-ды. Pa’jH сорушуланларын тагрибэн 30 фаизи Ja ССРИ преэидентли)инэ башга намизздлэр кветармиш, )а да уму-ми))этлэ бу барэдэ фикрадш бклдирмакдэн чэкинмишдир. )0НУДИ Т0ШКИЛАТЫНЫН Т0Л0БЛ0РИ HJy-JOPK. АБШ Ьвкумэтинин совет республикала-рындан Ьэр Ьанеы биринин истиглали))этини таяымасы-нын эн эсас шэрти бела олмалыдыр: онлардан инса« пу-гугларынын горунмасы барэдэ бутгун бе)налхалг сазиш-лэрин )ернно )етирилмасинэ риа)ет олунмасы барэда «меЬ-кэм илтизам вермэлэри» тэлэб олунмалыдыр. АБШ-да нуфузлу ичтимаи ташкилат олан совет )зЬудиларннин иш-лэри узрэ милли конфрансы бурада )а)дыгы мурачиэтдэ бела бир тэлэб вардыр. Мурачиэтдэ де)илир: «Биз Бирлашмиш Штатларын Ьекуматини республикаларын hafecMHjJar органларындаи инсан Ьугуглары, ан эввэл Ьелоинки просесиндэн ирэли калан Ьугуглар барэдэ бутун бе]нэлхалг сазишлэрла ала-гэдар меЬкам илтизам вермалэрини тэлэб eTMaJe чагыры-рыг. Ьазыркы Совет Иттифагынын бутун эразисивдэки муасир вазн))эти нэзэрэ алараг, биз бела Ьесаб едирик ки, милли азлыгларын Ьугугларына там Ьермэт ед ил моей ва бунларьж горунмасына даЬа бе>ук диггэт )етирмак лазымдыр». ;
RealCheck