Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4
Previous Edition: NA

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, August 27, 1991

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - August 27, 1991, Baku, Azerbaijan ХАЛГ ГЭЗЕТИ ♦ 17 август 1991.«. ил. + м> ш ЬЭЛАК ОЛМУШ ГЭЬРЭМАНЛАРЛА ВИДАЛАШМА МОСКВА,    24 август (СИТА-нын мухбириндэн). Чеврилиш кунлэриндэ Ьэлак олмуш кэнч москвалылар Дмитри Комарын, Ил^ Кри-чевскннин вэ Владимир Усовун хатираси шэрзфинэ августун 24-дэ Москванын мзркэзиндз, Манеж меЗда-нында матам митинги олду. Москванын балэдиЗЗэ рэи-си Г. X. Попов митинги ачараг деди ки, Ьэлак олмуш бу у4 нанч «лазым кал сэ. онларын joлy ила кет-маза Ьазыр олмуш бутун москвалыларын рэмзидир». О даЬа сонра деди: «Ьэлле-дичи кунлардэ Рус^а Ьэ-миша ахырадэк матинлик кестэрмэзи бачармышдыр. Бу кун эсас вэзифэмиз ]е-ни heJaт гурмагдыр. Виз Москваны вэ Pycиjaны дир-чалтмэли вэ абадлашдырма-ль^ыг. Лолдашларымыз бу-пун намина чанларындан кечмишлэр. Ьэлак оланлара ешг олсун». Сонра чыхыш едэн Руси* ja4 витсе-президенти А. В. Рутско} деди: «Бу матам дэгигэсиндэ    такчэ РусиЗа де]ил, такчэ Совет Иттифа-гы деЗил, Ьам д8 бутун дунЗа демократка де]ушчулэринн сон мензила joлa салыр». ССРИ президенти М. С. Горбачов митингдэ чыхыш едиб деди:    «Чанларындан кечмиш вэ демократичны дагытмаг, елкэни зулмэтли кунларэ гajтapмaг истэЗэн-лэрин Золунда дajaнмыш канчлэр гаршысында» бу-тун елка, бутун русиЗалы-лар адындан баш эЗмэк ла-зымдыр». Президент Ьэлак оланлары «ез елкасинин ос л вэтэндашы» адланды-рыб деди: «На гэдэр чэтин олса да, сечд^имиз демок ратиЗа вэ азадлыг joлy ила ахырадэк кeтM0Jи, нормал инкишаф Золуна, адамла-рын haJaтыны Захшылаш-дырмаг Члуиа тезликлэ чых-магы биз Ьамымыз бу кэнч лерин хатирэси внундэ езуму-за борч билирик». О вэ’д етди: «Инди на му.мкунсэ едилэчэкдир ки. бу, бела да олсуи. Ги^ма ал атанлар    пajлapыны    алачаг- лар. онлара аман верилмэ-jaчэкдиp». О даЬа сонра деди: — ДемократиЧ угруи-да мубаризэ]а езлэринин эн эзиз не’мэтини — ЬэЗатыны вермиш    Дмитри    Комар, Ил]а Кричевски вэ Владимир Усов гаршысында баш эЗи-рэм. М. С. Горбачов билдир-ди ки, Ьэлак оланлара елу-мундэн сонра Совет Итти-фагы гэЬрэманы ады ве-рилмэси Ьаггында бу кун фарман имзаланмышдыр. Сонра    матам митингиндэ мзрЬум    академик    Aндpej Сахаровун арвады Лелена Боннер, Литванын сэлаЬиЗ-jэтли    HYмaJaндэcи Е. Бнч- каускас, Москва вэ бутун РусиЧ патриархы И Алек-си чыхыш етдилэр. АБШ-ын ССРИ-даки сэ-фири Роберт Страусс Манеж мезданына топлашанла-ра мурачиэтлэ Америка вэ-тзнпарвэри Патрикин 200 илдэн    да эввэл дедиЗи сез- лэри    онлара хатырлатды. О деди.Бу кунлар Америка халгы Pycиjaнын «Аг еви»-нин нечэ мудафиа олунду руну    ЬеЗран-Ье]ран излэ- Зирди, бу кун иса сизин кэ-дориниза шарик чыхырыг. РСФСР харичи ишлэр на-зири А. Козырев деди: Инди «мэдани халглар аилэ- сина гаЧимага Ьаггымыз вардыр». Матам дастаси Советлар евннэ Jaxынлaшды. О фа-чиали кечэдэ уч кэнч Ьэмин бннаны мудафиа едэркэн чанындан кечмишдир. Бундам сонра «Аг ев» гаршы-сындакы меЗдан Азад Руси-Ja мeJдaны адланачаг. Pycиja президенти Б. Н. Лглтсин трнбуна]а галхыб Деди: «ГаЬраманларымыз, му-дафиэчиларимиз, хиласкар-ларымыз Дмитри Комарын, Илja Кричевскинин, Владимир Усовун адлары бизим учун мугэддэс олмушдур». РСФСР президентинин дeдиjинэ кара, «ги]амчыла-рын гэсди РусиЧ Ьекумэ-тинэ гаршы Зенэлдилмшиди, лакин бутун РусиЗа ез му-дафиасинэ галхды». Борис Лелтсин Ьэлак олан-ларын хатирэсина еЬтирамы-ны ифадэ етди, онларын гоЬумларына ва Чхын адам-лар'ына сэмим-гзлбдэн та-оэлли верди. О, ЬэЗэманла деди: «Биз кэнчлэрин мэрд-ли^и гаршысында баш а]и-рик. Мани, президентинизи ефв един, чунки евладлары-нызы гopyja билмэдим, хи-лас еда билмэдим». Матам дастаси кэнч гэЬ-рвманларын дэфн едилэчэк-лэри Ваганка гэбнристаны-на тараф Золланды. РусиЧлыларын уч гэЬрэ-ман — Дмитри Комар, Ил-ja Кричевски вэ Владимир Усов ила вида мэрасими jeдди саатдан чох давам етди. Мераеим баша чатдыгдаи сонра Ьэлак оланларын чана-зэлэри торпага тапшырыл ды. АНАТОЛИ ЛУМАНОВУН ЖУРНАЛИСТЛ9Р9 Б9ААНАТЫ МОСКВА 26 август. СИТА-нын хусуси мухбири Кремлдэн хэбэр верир: ССРИ Али Советинин невбэ-данканар сессиЗасы башлан-маздан эввэл А. И. Луканов журналистлэрин суаллары-на чаваб вераркэн демишдир: «Мон исте’фа Ьаггында эри-зо jaзмышaм. Бу вэзифэдо галмаг фикринда деЗилэм вэ талиб калмэк фикринда де-Зилсм. Адамлара анчаг Ьэ гигати демэк истэЗирэм, Ьэ-гигат иса одур ки, мен гесд-чи о л ма мышам, май бура}а кслэндэ гасд едилмишди. Эн башлычасы иса одур ки. мон гэсдин идеологу олма-мышам. Гасд бир коммунист ними маним учун мэг-бул деЗилдир вэ мэн ону тошкил едэнлэра демишдим ки, бу, елкадэ вэзиЗЗэти да- Ьа да кэркинлэшдирэ вэ дев- лати дагыда билан халис авантурадыр». (СИТА). * • * ССРИ Али Советинин нев-бадэнканар сессиЗасынын ачылышы арэфасинда А. И. Луканов совет вэ харичи елка журналистлэри ила сеЬбзтиндэ демишдир ки, ис-те’фаЗа чыхыр, амма «чеврилиш учун Ьеч бир ма’нэви мес’улиЗЗет дашымыр». Лук-Занов билдирмишдир ки, августун 21-дэ елкэнин Али Советинин pajacaT heJ’aTH ССРИ витсе-президенти Ja-наЗевден фарманларынын га-нунсуз сэнэдлар кимн лэгв олунмасыны тэлаб етмишдир Иттифаг парламентинин кечмиш башчысы демишдир: «О шэраитдэ балка да на иса даЬа муЬум бир тэдбир кер-мак лазым иди. Анчаг вэзиЗЗат ела иди ки, мен Ьэтта кабинетдэн да чыха бил-мирдим, чунки республика* ларын рэЬбэрлэри манэ деЗир-дилзр: «кетма, сан Иттифаг-ла Зеканэ элагэмизсэн». Луканов Ьзмчинин билдирмишдир ки, алинда олан мз’лумата керэ, «Иттифаг» депутат групу девлат чев* рилишинин тэшкилатчыла-рына тэрэфдар чыхм^мыш-дыр. Хатырладаг ки, РусиЗа Ье-куматинин сздри СилаЗевин дедиЗинэ кера, «Анатоли ЛукЗанов гиЗамын эсас идеологу иди». (СИТА). ССРИ АЛИ СОВЕТИНИН Н9ВБЭДЭНКЭНАР СЕССЮАСЫ yKPAJHA МУСТЭГНЛ Д9ВЛЭТ Е’ЛАН ЕДИЛМНШДИР KHJEB. Августун 24-да УкраЗна ССР А ли    Совети новбэданкэнар ceccHjacbiH-да УкраЗнанын мустэгилли-jHHH вэ мустэгил Укра)на довлати — УкраЗна Зарадыл-дыгыны е’лан етмишдир. Горара алынмышдыр ки, мустэгиллик е’лан олунма-сы актынын тосдиг едилмэси барзсиндэ 1991-чи ил де- кабрын 1-дэ республика референдуму кечирнлсин. СессиЧнын иштиракчы-лары си]аси вэзиЗЗэт Ьаггында мэсэлэ музакирэ етмиш-лар. YKpajHa ССР Али Советинин сэдри JI. Кравчук мэ’рузэ етмишдир. Парла-ментдэки эксэриЗЗатин вэ мухалифэтин лидерлэри эла-вэ ма’рузэларлэ чыхыш ет- мишлар. Ге)д олунмушдур ки, канститусиЗаЗа зидд дев-лэт чеврилиши демократик гуввалерин, эн эввэл РСФСР Али Совети президентинин мугавимэти саЗэсинда, Зени* дэнгурма идеЗаларынын ке-ниш эЬали тэбэгэлэрина ну-фуз етмэси саЗэсинда боша чыхмышдыр. (Укринформ—СИТА). СИМПОЗИУМ БАША ЧАТМЫШДЫР Енержи, еколоки]а, гана-эт узрэ беЗнэлхалг симпозиум ез ишини баша чатдыр-мышдыр. ССРИ-нин, АБШ-ын, Туркмения, Иранын ва баш га олкалэрин алим вэ му-тахасоислари дорд кун эр-зиндэ сэмарэли диокуооиЗа-лар апармыш, тэдгигатлара во онларын нэтичэлэриндэн омэлц шакилдэ нстифадеЗэ дайр (ИнформасиЗа мубадилэ-си етмиш, перспектив эмэк-дашлыгын бунвврэоини гоЗ-мушлар. Бакыда симпозиумун ачы-лышьгндан сонра онун ишти-ракчылары Габэлэ вэ Исма-Зыллыда иши давам етдир-мишлар. Актуал проблемлэ-рин музакирэси уч белмэда кетмишдир. «Кунэш» саЬалэрарасы елм-^истеЬсал ассосиасиЗа-сынын президенти. техника елмлари доктору Фаган Эли-Зев АзорбаЗчан торпагында беЗнэлхалг корушун Зекун-ларындан данышараг демишдир: — Симпозиумун кечирил-мз Зеринин сечилмэои таса-дуфн де]илдир. Алтернатив вэ эн’анави енержи мэнбзлэ-рннин бир чох неву — бол кунэш, кулак АзэрбаЗчанда, о чумладэн Абшеронда вар. Республикамызын термал су-лары. палчыг вулканлары, мефт вэ газ Затаглары да бу еырадандыр. Симпозиумун нрограмы мухтэлиф олкалэрин алим вэ мутохэссисларинин сэ’Злэри-нн енержидан тэнаэтлэ вэ еЗ* ии заманда сэмарэли исти-фадэ олунмасына чэмлэш-дирмаЗэ Зенэлдилмишди. Иш-тиракчыларын диггат мэркэ-зиндэ илк невбэдэ кунэш енержисиндэн гэнаэтлэ, еко-ложц чаЬатдэн сэриштали истифадэ ет.маЗ'Ин елми-тех-ники проблемлэри ДУРУРДУ-Белмэлэрда калачэЗин енер-кетикасы учун геЗри-эн’ана-ви мэнба кими Ьидрокендан истифадэ проблеми, кулак енержиси еЬтиЗатларындан нстифадэн'ин игтисади чэЬат-дэн мэгсадауЗгунлугу да нэ-зэрдан кечи]рилмишдир. Игтисади иткилэрэ, планетдэ еколожи шараитин касктин-лашмесинэ, биналарда ис-тилиЗин изолЗасиЗасы, бина вэ гургуларын архитектура Ьэлларннин rejри-мукаммэл-ли )и, геЗри-ЬерметиклиЗи мэ-сэлэлэринэ хусуси диггат 3е-тирилмишдир. ЕколокиЗанын проблемлариндвн бири да эт-раф муЬитин радиасиЗа ила чирклэнмэсидир. Симпозиумун иштиракчылары сана je фзалиЗЗэтн ила алагздар еколожи вэзиЗЗзтин каркинлиЗи-нин зэифладилмэси, бинала-рын радондан горунмасы мэ-сэлэлэрини да диггат мэрка-эинда сахламышлар. ССРИ президенти М. С. Горбачовун енержи, еколо-KUja, гэнаат узрэ беЗнэлхалг симпозиума тэбрикиндэ бела ум ид ифадэ олунур ки, алим вэ мутэхэсснслэрин бу мач-лиси «мунтазэм Ьал алачаг вэ игтисади еколожи мэдэ- ниЗЗэтин формалашмасьша кемэк едэчэкдир». Инди бу умид реал шэкил алыр. Ел-мл корушлэрин вэ дискуеси-3 а ларын Зекунларына дайр гатнамэдэ 1993-чу илин ма-Зында АзарбаЗчан Республн-касынын паЗтахтында Ьамин проблем узрэ II БеЗнэлхалг симпозиум чагырмаг Ьаггында гэрардан бэЬс едилир. Симпозиумун иштиракчылары БМТ-нин вэ ЛУНЕСКО-нун унванына габул етдик-лэри    мурачиэтдэ таклй1ф едирлар: мувафиг табии шэ-раити вэ еЬтиЗатлары, елми потенсиалы вэ бу елми мев-зуЗа беЗук мараг олан Азэр-баЗчанда алтернатив енержи мэнбалэриндан истифадэ узрэ беЗнэлхалг сынаг меЗданы тэшкил едилсин. Бундан элавэ республикада этраф муЬитин радиасиЗадан, о чум-ладан радон газындан муда-фиэси проблемлэрини еЗрэн-мэк узрэ мэрказ Заратмаг таклифи ирали сурулмуш-ЛУР- М. С. Горбачова мурачиэт гэбул едилмишди р. Симпозиума тзгдим едилэн ва онун болмэ ичласларын-да сэсланан елми мэ’рузэлар вэ мэ’луматлар инкилис, турк, АзарбаЗчан вэ рус дил-лэриндэ нашр олуначагдыр. Гонаглар ики илдэн сонра Зенидэн корушмэк умиди ила гонагпэрвэр АзарбаЗчан торпагындан аЗрылмышлар. Н. БАРСКИ, Азэринформун мухбири. АЗЗРБМЧАН РЕСЛУБЛИКАСЫ ПРОКУРОРЛУЕУНДА АзарбаЗчан Республикасы прокурорлугунун органлары бэднам «Крунк» комитэси-нии узву, ДГМВ дэ Ьаки-MHjjaT «белушдурулан» за-ман баш тутмаЗан кабинет-дэ милли тэЬлукасизлик на-зири jepHHH алан J. Чан кирзаны Ьэбс етмишдир. Онун вэ MHHaJaT Золдаш-ларынын    haKHMHjЗэти ала кечирмэк чэЬдлари баш тутмадыгда J. ЧанкнрЗан тичарэт фэалиЗЗэти *илэ мзшгул олурду. Лакин онун эсас пешэси эввалки ними Зена да миллэтчилик Ьэрэкатынын тэшкили иди. J. ЧанкирЗан силаЬ эЛдэ едилмэси вэ сахланмасында, Зараглылар учун Ермэнис-тандан кэндэрилэн ири миг дарда малиЗЗэ вэсаитини бв-лушдурмэкда иттиЬам олунур. ЕЗни заманда о, бу илин март аЗында Эскаран paJoHyHAa терэдилэн чина-Зэтда эли олмагда шубЬэ лэнилир. Камин чинаЗэт заманы ермэни Зараглылары автобусда уч нэфэри ел-дурмуш вэ дерд нзфэри ja-раламышдылар. J. ЧанкирЗан барада чинаЗэт ишинин тэЬгиги Азэр ба]чан Республикасынын баш прокурору И. И. Tajbi-бовун шэхеи нэзарэти алтын-дадыр. (Эввэля 1-чн сэЬвфадэ) Парламенты навбздаинз-нар сессиЗасынын бириичи иш кунунун ортасында ССРИ президенти М. С. Горбачова евз верилмишдир. О. ССРИ халг депутатларынын невба-данка;кар гурултаЗьшьш дар-Ьал чагырылмаюы Ьаггында Али Советин гэрзрына тэрэфдар олдугуну билдир-миш, гурултаЗа РСФСР Али Советинин . депутатларыиы вэ динар республн'калардан парламент нумаЗэндэлори-ни да’ват eriMaijH тзклиф етмиш д и, р. Президент баш вермиш ЬгдисаЗэ гиЗмат верэрнвн де-мишдир ки, чеврилиш бир-дан-бирэ олмамышдыр. Гасд Зетиширди вэ конститусиЗа гуру душу ну мудафиа учун тз’хираса.тынмаз тадбирлэр Ketp.Mi3ja (гадэринден артыг эсас варды: Лакин бела тэд-бирлар кврул'мамишди. Гати ТсДбирлэр авззинэ либерализм вэ Ьэлимлик кестарид-мишди ки. буи у да май би*-риЕЙчи иавбэда шума авд едирам. Анчаг бу, илкии иб-р'эг дзреидир. Демократиjaja гасд едилмэсикэ, елкэни зорла тоталитаризма: rajiap-маг чаЬди' ксстарилм зеи нэ имка-н вермиш даЬа 1муЬум сабэб вардыр. Бу, гзтиЗУ'эт-сизликдэн ва демократик ис-лаЬатларын' ардьгчыл hajaia кеч и рил мэм эсиндея ибарэт-дир. Хош ниЗЗэтлэримизи, j а хш ы    м уа] 3 э н лашдири л- миш магоад вэ планларымы-зы бир чох чзЬэтдэн! Ьзуата кечирмэк му-мкун олмамыш-дыр, она керэ ки, севалки haKHMHjjsT механизм« эсас-лы суротдэ дэЗишди.рилмэ-мишдир.    , ССРИ президент« даЬа сонра демишдир:    Демали, девлэт чеврилиши позулду,, пуча чыхды. Кучэдэра чььх-мыш, автомат силаЬ ларын л у,ласина, топларын лулэси-нэ часаратла баиха-баха азад-лыгы вэ ганунчулугу гору-муш Jy3 минлэрлэ москвалы-jia бир даЬа Ьэдсиз миннэт-дарлыгымы билдирмэк иста рдим. Чеврилишин1 поаул-масынын тещкилинда Б. Н. Лелтсин, Руси ja парламент, Ленинград. KHje» сакишэри ва онларын раЬбэрлэри, д»-кар республикаларын халг-ларынын мевгеЗи чох öejy« рол oj«a)Mbiíiuu>ip. ССРИ президент» башлгь-нан; деврун та’хирасалынмаз вэзифэл!эриндэн данышаркан reijA етмгаоди,р ки, Иттифаг мутавилосинин имзаланмасы просесинэ дарЬал- ¡е нидан баш л а.маг е.в муЬум вэзифз-дир. М. С. Горбачов мугави-лэни имзаламаЗачаг реопуб-ликалар барасинда бел© бир фикир свЗлэмишдир ки, онлара мустэгил Зол сеч мак Ьугугу •вцрилмалидир. О де-бшшдид: Лени конститусиЗа ‘гувваЗэ минзеэдак олан (дедрда елкэнин идарэ олун-‘масынъш бэ’зи масэлэлэрини тэ’хирэ салмадан Ьэлл ет-'мак лазымдыр. Баш вермиш ‘Ьадисэлар бу конститусиЗа-Н'ын гэбул едилмесини кез-лэмэдэн фаал«33ат кестерма-']» талэ.6 едир. 1 М. С. Горбачовун фикрин-¡ча, ССРИ КонститусиЗасын-•да ела муддаа формалаш-дырмаг лазьгмдыр ки, бела беЬранлы вэзиуЗэтлэрда ССРИ Али Совет« узвларинин фэ-алиЗЗотини дэгиг муеЗЗенлэш-дирсин. Ваз «33 в та    ги}мат вермэк, силаЬлы гуввалерин ва Ьугуг муЬафиза органла-рынын фзалиЗЗати узэрин.лр конститусиЗа асасында е'ти-барлы ичтимаи нэзарэт roj-маг да вачибдир. Керунур, Ьарби иол ah а т кечирилмеси-ни вэ бунун пешэ аса сын ьш кучландирилмаси-нэ истига-метлзндирилмасини сур’эт-лэндир.мак лазымдыр. ДТК-ни> ¡Зенидэн тэшкил етмэк лазымдыр. Натиг игтисади тэд-бирлэрдэн данышаркан reja етмишдир ки, ислаЬат Золу илэ тадричэн ирэлилэмгк ними эввалки хэтт елкэдз вэ-зиЗЗэтин кекундэн« дэЗиш.мэ-с,и шараитин да нззэрдэн ке-чнрилмэлидир. М. С. Горбачов чыхышы-нын ахырында тсклиф етмишдир ки, Иттифаг муга-вклэси имзаланан кими буту к Иттифаг органларынын, о чумладэн црезидентин сеч-килэри узРэ сечкигабагы кампаниуа башлансын. (СИТА). /Лика}ып AÓflynnajee, ССРИ халг рассамы ДЭЛ1ШЭН СШАС9ТДИР, fl9JHIUM3J3H ьэгигэт Тарихин чох мурэккаб доврлори, ибратли Ьадисэлари олуб. Сон кунлардэ баш верен Ьадисэлэр да, чох шуб-Ьэсиз, бу сыра)а элавэ олу-начаг. влкэдэ вэзиЗЗат Ьэги-гэтэн чэтинлешмишдир. Мухтэлиф эгидэлэр. ЧЭМИЗЗЭТИН кэлэчэЗиии мухтэлиф чур тэсэввур едэн гуввэлэр тог-гушмушдур. Бу гарышыг-лыгда а)дын мевге тутмаг, эзэли-обади Ьэгигэтлэрдэн узаг душмэмак олдугча вачибдир. «CnjaceT сиЗасэтчиларин ишидир» ифадэси Ьам дуз-кундур, Ьам да нисби. Бела кунлардэ Ьадисэлэрин тала-туму Ьамыны reJpn-HXTnjapn си)асэт меЗданына атыр. Бас елэдиреэ бу кун бир аззр-баЗчанлы кими биз неЗлэма-лиЗик? hap uiejAeH эввэл, hap биримизин борчу вэтандаи/ лаЗагэтиии кезламэк, конститусиЗа гаЗдаларынын меЬкам горунмасына сас вермакдир. Ьеч шубЬоснз. ССРИ Али Советинин февгэл’адэ сесси-Засында елкэнин Ьэр Зерин-дэн Зыгыл.мыш миллэт ва-киллерн елчулуб-бичилмиш, халгы гарышыглыгдан чы-хара билэчак гэрарлар габул едэчэклэр О ки галды республикамы-за. узлэшдиЗнмнз вэзиЗЗэт о гэдзр да уракачан деЗил. Вл-кэда баш верэн сон Ьадисэлэр гоншу республиканын Jy-харылардакы сиЗасэтбазла-рыны вэ Зерлардэки гулдур-ларыны бир аз да фэаллаш дырмышдыр. Бу, узданираг гоншуларымызын кизладэ билмэднклзри менфур хислэ-тидир. Онлар Ьамишэ елкадэ вэзиЗЗат гарышанда haKiiMHj-Зэтэ кэлмиш гуввэлэрэ Зары-нараг АзэрбаЗчаны шэрлэ-миш. халгымыза бадалаг вур-муш, башымыза мусибэтлэр ачмышлар. 1905-чи илдэ да бела олуб. 1917 —20-чн ил-лэрда да. Сталин вэ Брежнев режим« Зыхыланда да. Сон кунлардэ чыхарггдыглары Ьоггалары да екранларда езу-нуз керурсунуз. Бутун бун-лары керуб нэтнча чыхарма-маг эн азы чаЬилликдир. Инди АзарбаЗчана дахил-да меЬкам бирлик, кэнарда иса е’тибарлы Aajar лазькм-дыр. Буну билан душмзнлэ-римиз бизн Ьам дахилдэн парчаламаг, Ьам да влкэдэ ва дунЗада тэклэмзк учун дэридэн-габыгдан чыхырлар. Халгымььз бу беЗук тэЬлу-кэ гаршысында Залныз мил-ли бирлик, Ьэмрэ’Злик нума-}иш етдирмэлидир. Бу кун кичик бир халгын ичэрисин-дэ уму-кусулар, Зерсиз ид-диалар онун ypajHHa сапла-нан хэнчэр ола билар. Рес-публика.мызда атылачаг Ьэр бир адды.м Али Советдэ чид-ди музакирэ олун.малы, халгын дузкун Золу мэЬз милли мэнафеЗа вэ ганунчулуга эсасэн Myajjan едилмэлидир. Ела масалэлэр ола билар ки, парламечтимиз гарар гэбул ет.мэкдэ чэтинлик чаксин. Биз етэн аЗларда бунун да ша’пиди ол.мушуг. Онда лэн-кшмздэн халгла мэслэЬэтлэш-мак, чохлугун фнкрини ej-ранмэк карзкдир. hap mej она зенэл.мэлидир ки, тэзэ-дэн республика дахилиндэ сабитлик позул.масын, халг умидсиз вэзиЗЗэтэ душмэсин. Башга бир вачнб мэсэлэ халгын долаиачагы, кузэра-ныдыр. Адам бу барада да-ныш.мага бела утаныр. Суф-ралардэ эн ади не’.мзтлэр гэ-Ьатэ чэкилиб. Ачлыг кезлэ-нилнр. Ьамымыз кезу.музу бу ил республикада Зетиш-дирилмиш мэЬсула дикми-шик. Алдыгым мэ’лу.мата керэ. бу ил тахылымыз аз олуб. Кэнардан алыныб-алын-маЗачагы билинмир. Лакин памбыгымызы, узумумузу иткисиз Jbira билеэк, ону ис-танилэн мэЬсула дэЗишэрик. Бол моЬсулу HTKiija вермэ-мок бу кун эсл геЗрат иши-днр. Ман чэтин кунлэри да. Захшы кунлэри да кермушам. Ja.x-шы кукун бэзэЗи боллуг-дур. Иис кузэранын ахыры-на да боллугла чыхырлар. Лена AejHpaM, кэнд да, ша-Ьэр да эл-элэ вериб ел ма-лыны горумалыдыр. Торпа-гымызын рузусуну Ьавалар пислэшмэмиш Зыгыб-Зыгыш-дырмалыЗыг. Баш верен Ьа-дисалэр эл-голумузу иш-куч-дэн coJyTca, онда душман гаршысында зэиф душэрик. Инсанын ан шзрэфли, на-муслу мэшгулиЗЗэти саЗылан a.MaJHH Ьермэтдзн душмэси Ьамььмызын фэлакэтинэ са-бэб ола р. Ел.м, тэЬсил, схлаг бешэ-рнн кезэллиЗи, нечнблнЗи, кучудур. СиЗаси вэзиЗЗэт гарышанда эн чох з«3ан чэ-кэн MaAawijjaT олур. Гыз-мыш башлар бир чагырыш-ла кезол бир абидзни учу-руб дагыдыр, сэнэти Ьермат-сиз етмзкдэн чокинмирлэр. Биз АзэрбаЗчанын эн rHj-мэтлн мэ’нзви ирсинн бу гарышыглыгдан саламат гур-тармаг учун халгын ичэри-синда олмалы. ону зэрэрли меЗллзрдан хилас етмэлиЗик. Мадани дунja эн гэддар дик-таторун да абидэсини MeJ-данлардан музаЗлзрэ кечу-руб. Бу Зашьшда нечэ cHjacn дэЗишиклиЗин шаЬиди олму-шам. Чыхардыгым нэтича будур ки, талэсэн да удузур, кечикэн да. ДэЗишмэз шеЗлэр до вар: агыл-камал. халгын кучу, гадир эмак, бир да зэка. Эсл Ьагигэтдэн узаглаш-мамаг учун биз етэнлэрдан нэтича чыхармалы, сабаЬкы талеЗимизн бир ан да унут-мамалызыг. Бу чэтин кундэ бир езнэткар кими халгыма дннчлик, эмин-аманлыг, башлычасы иса hap ujeja гадир бирлик арзулаЗырам. — Балка да кимэсэ гэрибэ керунсун евзлэрим, амма сэмимнЗЗэтимэ инанын: Эли БаЗрамлыны Ьеч бир шэЬэрэ дэЗишмэрэм. Бурада догулмушам, 6oja баша чатмышам, аила гурмушам, огуллу-ушаглы олмушам, инди да нэвэ-ларими беЗудурэм. Бу Зерлэрин гызмар ]аЗы, сазаглы гы-шы да хошду манэ. Кучэлэрдэ догма сифэтлари, таныш билиши, меЬрибан гонум-гоншулары керэндэ урэЗим ачы-лыр. ШэЬарим — фэрэЬимдир, сабаЬымдыр маним. Jax-шысы севннчимдир, писи кадарим. АЬыл бир гочанын дилиндан ешитдиЗим бу сезлэр верди мевзуну манэ.- Лаи тездэн дурмушам. Мишовдагын архасындан боЗланан кунэшин зэррэлэ-ри шаЬэрин устуна сапэлэ-нир, Ьэр тэрафэ нур чилэ-нир. Ьачыгабул келунун сэ-Ьэр меЬи иле cajpnjaH -узу шафэглэнир. Ьарадаса киз-лэнмиш су гушлары гыЗ чэ-киб ов далынча чумур. Га-raj ылар Keja миллэнир, га-иадларыны кариб самада са-кит-сакит сузур... Ширванла Муганын кечи-динда, Курун сол саЬилиндэ мэскунлашыб инди муасир caHaje шаЬари кими танынан Эли БаЗрамлы Ьаггында Ье-KajaT гадим ва мараглыдыр. Таза шаЬэр салынаркэн — газынты ншлэри заманы та-пылан, ерамыздан эввэл би-ринчи минилликлэрдэн copar верэн габирлар, мэишэт ашЗалары бураларда инкишаф етмиш инсан нэслинин Зашамасы фикринин елми тэсдиги кими- гиЗмэтлидир. Ьэла ики эср зевал кятабэ-лардо ЭрэбшаЬверди кими нишан верилан бу jaiiiajbiiii jepiiHHH ады дэфэларлэ де-Зшддирнлиб. 1938 чи илэ га-дэр Зубовка адыны дашы-jbi6. Бу Ьэмин кенерал Зу-бовдур ки. (Валериан Александрович) АзэрбаЗчанда « гыз ы л ajar ^ (деЗушлэрдэ ajarbiHbiH бнрини итирдиЗи-нэ керз каздирдиЗи протеза гызыл узлук чакдирибмиш) ними мэшЬурлашыб. Ьэмин граф Зубовдур ки, 1796-чы илдэ гошуну илэ Кур — Араз дузанлиЗинда гышла-japhaH Гарабаг ханлыгы ила алагэ japaTMara чалышмыш, Ьэтта «Pycnjaja меЗл кестэр-мак учун бир илтифат эла-мэти олараг» императрича-нын (II (Лекатеринанын) адындан Гарабаг ханынын вэзири Вагифа гиЗмэтли даш-гашла бэзэдилмиш ал агачы да кендармишдир... Лени довр башлаЗанда шэЬэрэ ин-гилабчы Эли БаЗрамовун ады верил иб. ...Ширван торпагыньш сэр-вэти кечан асрин орталарын-дан PycujaHbiH, елэчэ да дун-Занын дикэр елкэлэринин марагына сэбэб олмушду. СэЗЗаЬларын, мутэхассислз-рин, алимлзрин мушаЬида-лэри, ахтарышлары, газынты ишлари, HohajaT, 1955-чи илин иЗунунда 2 немра-ли кэшфиЗЗат гуЗусунун фан-тан вурмасы jepHH сиррини Íam елади. Илк ryjy илдэ О тон нефт верирди. Ьачы Темурхановун газдыгы ryjy Ширваны мзшЬурлашдыр-ды, Ьачы иса Сосиалист ЭмэЗи ГэЬрэманы адына ла-Зиг керулду. Иллэр кечдик-чэ онун ардычыллары JeTHm-ди:    Гараш Эмиров, Акиф Эманов, Эннагы НагыЗев, Никола j Бэдиров. Шадман Мэммадов... Сон 36 ил эр-зиндэ бу Зерлэрдан 60 мил-joH тона jaxbiH нефт, 10 мил-japA кубметр газ Ьасил едил-мишдир. Инди гуруда чыха-рылан АзарбаЗчан нефтинин учдан бири «Ширваннефт*-ин naJbiHa душур. - Иллар кечдикча Эли БаЗрамлы республикамызын эн ири вэ муасир caHaje шэЬэр-лэриндэн бири кими хэритэ-да «меЬкэмлэнди». Авропа-да илк ачыг типли ДРЕС магдан етру 2 мин 500 метр узунлугунда техники су хэт-ти чэкилмншдир. Манэ мевзу верэн аЬыл гоча «Захшысы севинчимдир, писи надарим* деди. Анчаг ирадларыны билдир.мэЗи, нег-санлары дилннэ кэтирмэЗи балка да, езунэ сыгышдыр-мады. «Евин сиррини чела чыхармаг» истэмади. Амма Зох, угурлар фэрэЬимиз олса да, каруласи вачиб ишлэр Ьамымызы душундурмэлн-дир. ШэЬар Ьаггында зввэлки Зазыларын бириндэ баш плана хэлэл кэтирилмэси ба-радэки ирадларымыза бири-ни да элавэ етм&к истэрдик. Тэассуф ки, Кур овалыгы-нын сэчнЗЗэви чсЬатлэри, Аран, Ширван вэ Муган ме -марлыг мактэбинин эвэзолун-маз тарнхи эн’энэлэри — архитектура, ландшафт там öypfcjjam меЗдана чыхыб. Тахмини Ьесабламалара кара ил эрзиндэ шаЬэрин ус-тунэ 80 тон зэЬэр сэпэлэнир. Бу барада чох Зазылыб, Зы-гынчагларда данышылыб, нуфузлу мачлислэрдэ муба-Ьисэ кедиб, анчаг Ьеч на дэ-ЗишмэЗиб, муассисэ этрафа заЬар алэмзкдэдир. «ширваннефт»ин 1-чи вэ 2-чи мэ’дэнлзри да бундан аз 3Hjan вермнр. Бутун чан-лы алэмэ ганим кэенлэн фе-ноллу чиркаб jafbim суЗуна гарышыб суварма каналы-на ахыр. Гэрибэ тззаддыр: бир тзрзфдэн шэЬэрдаки ба-лыгЗетишдирмз заводу сула-ра нерпа нэра балыглары бу-рахыр, муэссисалэр да онларын далынча феноллу-ку-курдлу, мазутлу чиркаб су-лары. Озумуз иса чаЗдан, келдэн, каналдан. HahaJaT, Хезэрдэн балыг умуруг. На ШЗИЗРИМ М8НИМ фврвьим маним Сослал i мэЬз бурада Зарадылды. Бир-биринин ардынча памбыг, Заг-екстракт, пара балыгЗе-тишдирмэ, сун’и дери, сэна-Зе автоматнкасы вэ телемеханика, консерв заводлары. дамир-бетон евтикмэ. сэнаЗе вэ Заг-пи] комбинатлары ишэ салынды. УмумиЗЗэтлэ. инди шэЬэрдэ истеЬсал потенсиалы 250 милЗон маната чатан муэссисэлэрда ил эр* зиндэ 100 милЗон манатлы-га гэдэр халг нстеЬлакы мал-лары бурахылыр. 20-дэн чох тикинти, 40-дан артыг хид-мэт тэшкилаты 60 минлик ш&Ьар эЬалисинин ихти]а-рындадыр. Иншаатчыларын заЬмэти-ни гиЗмэтлэндирмэмэк ол-маз. ШэЬэрдэ илк чохмэртэ-бали, даЬа догрусу, учмар-тэбали Заша]ыш бинасынын чами 31 Зашы вар. Инди иса ме’марлыг бахымындан кез охшаЗан доггузмэртэбали би-налар кучэларэ хусуси Зара-шыг верир,-- Ленин проспек-тиндэки сэкилэр Зенидэн гаЗ* даЗа салынмыш, паркдакы отурачаглар тэзэлэнмиш, ишыг дирэклэри Зенилэри илэ звэз едилмишдир. Узун иллэрдэн бэри бахььмсызлыг-дан бэрбад Ьала душмуш шаЬэр масчидиндэ Зенидан-гурма ишлари баша чатмаг-дадыр. Чари илдэ 9 кучэЗэ, меЗданчалара, умумиЗЗэтлэ, мухтэлиф эразидэ 300 мин квадратметр саЬэЗэ аофалт дешэниб. Бу ]аз куча, Зол кэнарларында, паркларда 13 миндэн чох агач акилмиш-дир. Лашыллыглары сувар- нэзара алын.маЗыб. Эли Baj-рамлынын эразиси тез-тез хэзрн кулаклэринэ мэ’руз галыр. Мишовдагла Куров-даг арасында сыхылыб сур -этини артыран кулак дагэтз-jn зонадакы тоз-торпагы Ja-шаЗыш мэнтагэсинэ jajbip. ШаЬэрин шимал-шэргиндэн башлаЗараг шэрг сэрЬади бо-Зунча мешэ золагы салмаг кулаЗин гаршысыны алмагын эн сарфэли Золудур. Лери калмишкэн деЗэк ки, тзгри-бэн он ил эввэл бела бир тэ-шэббус галдырылыб, хеЗли харч чэкилиб, Зузларлэ агач басдырылыб. Ленэ да лаге!д-лик мэрззи xejHpxah тэдби-ри устэлэЗиб, иш даЗандыры-лыб. Гусурларымызын аксэ-pHjJaTM, чатышмазлыгларын чоху асылылыг баласындан ирали калир. Bajar дедик ки, филан гэдэр эразиЗэ асфалт дешэниб. Эслиндэ бу, чари илдэ керулмуш ишин Ьэчми бахььмындан пис деЗил. Амма кучэлэрнн Зарыдай чоху Ьэла тоз-торпаг ичиндэдир. Башлыча сэбаб битум гыт-лыгыдыр. Табии газ гытлыгы да онун ними. Илич адына Девлэт pajoH електрик стансиЗасы тэбии газла ишлэмэлидир. Бу, эн эввэл, еколожи саф-лыгы горумаг мэгсэди ку-дур. Эввзл-аввэл муэссисэ-дэ лаЗиЬэ тэлэблэринэ эмэл олунурду. Бир нечэ илдир ки. газ гытлашыб, тэркиби кукурд гарышыгы илэ зэн-кин олан мазутдан )аначаг кими истифадэ етмэк мэч III гэдэр ки. шаЬэрин биткин канализасиЗа хэтти, ан башлычасы, тэмизлаЗичи гургу-нун иншасы баша чатдырыл-маЗыб, вазиЗЗэт дэЗишмэЗа-чэк. Чунки 20-дэн чох му-эссисэнин тулланты сулары-нын сэмти Ширван каналы-на Зенэлдилиб. Мэнзил проблемииин ара-дан кетурулмэсинэ да Ьэлэ-лик умид Зохдур. Ларым ил-да план чами 75 фаиз едэ-ниб. Тикилан биналарын ак-сэриЗЗэти кеЗфиЗЗэтсиз вэ алаЗарымчыгдыр. Бир нечэ аЗ эввэл истифадэЗэ верил^ миш бешмэртабэли Заша]ыш бинасы (Коммунист кучэси, 17) бутун мэртабэ бо)у бир-ики Зердан чатлаЗыб. Горху ичэрисиндэ ЗашаЗан бина са-кинларинин шикаЗэт етмэ-диклэри, телеграм вурмадыг-лары Зер галма]ыб. Ьэлэлик на марагланан вар, на дэ ен-чам чэкэн. Курун агушунда Зерлэшан шаЬэрин чамааты сусузлуг-дан Ьэдсиз эзиЗЗэт чакир. Бэ’зи евларэ су машынлар-ла паЗланыр. Нэди-нэди насос чатышмыр, тэмизлаЗичи гурту лазымдыр. Ахы сеЬ-бэт инсанд^ч, она гаЗгыдан, адамларын н ади, Ьам дэ эн зэрури тэл; 'лэрин» едэмэк-дэн кедир белэ харчлэр дар Зада да *а тимсаллыдыр. Судан. миаликдэн д?-нышдыг, Ь^мам хидмэти Зада дутпду. 60 мин эЬали ]а-шаЗан Эли Ба]рамлыда ики-чэ Ьамам вар:    бири    кеЬнэ, дикари тэзэ шэЬэрдэ. Иш он-дадыр ки. икинчи Ьамам хеЗ- ли вахтдыр тэ’мирэ даЗан-дырылыб. ДеЗирлэр ки, ку-Ja hap кос ез евиндэки шэх-сн па.мамындан истифадэ едир. Лакин бела су гытлыгы шзраитиндэ евлэрдаки Ьамамын кара кэлэчэЗинэ инанмаг чэтиндир. Лени ич-мэли вэ техники су камэри-нин нншасынын лэнк апа-рылмасы адамлары Ьевсэлэ-дан чыхарыр. тез-тез еЗни мэзмунлу суалла гаршыла-шырыг: <Ахы на гэдзр дез-.мэк олар?» Биз Ьэмин суал-ларын сэмтини шэЬарин рэЬ-бэрлэрина тэрэф Зенэлтмэ« истэрдик. ШаЬэр автовагзалынын ти-кинтиси ела бил тилсимэ ду-шуб. Муасир caHaje шаЬари кими танынан Эли БаЗрам-лыда бу кунэдэк сагламлыг-идман комплексинин, елэчэ да ушаг идман мактэбинин олмамасы тзэччуб догурур. Узун иллэрдэн бэри сез-сеп-бэти кедэн суд маЬсул^тары заводунун талеЗи муэммалы-дыр. ШаЬэр сакинлэри трол-леЗбус хаттинин Зарадылма-сы барада сез-сеЬбэтин кер-чэклиЗа чеврилэчэЗи куну сабирсизликлэ кезлаЗирлэр. Ишсизлик проблеми гал-магдадыр. СэнаЗе муэосиса-лэринин, тикинти ва хидмэт тэшкилатларынын мигдарча чохлугуна óax.MaJapar ша-Ьардэ 10 мин и афера Захын ишеиз вар. Сэбаб мухтэлиф-дир: аваданлырын кеЬнэлиЗи узундэн муэосисэлэрин там кучу илэ фаалиЗЗат кестэрэ бнлмэмэси. хаммал гытлыгы... 1925-чи илдэ ишэ салынмыш. Ьазырда 540 нэфарин чалыщдыгы памбыг заводу-нун перспективи иса ташвиш догурур. 60 ил эввэл ралын-мыш Зарашыглы гэсэбэ-даки клуб. асудэ вахт маркэзи, Ьамам, масчид, орта мэктэб, магаза, Ьэр чур мэишэт обЗектлари, газет, су. дондурма кешклэ-ри, 100 Зерлик ушаг багча-сы бурадакы 5 мин нзфэр эЬалинин ихтиЗарындадыр. Муассисэ иллэрдэн бэри так-миллэшдирилиб, е’мал кучу 50 мин тона чатдырылыб. Ьатта бурада 1985—86-чы иллэрдэ уч невбэлилнк heca-бына 60—63 мин тона гэдэр мэЬсул е’мал олунурду. Инди вэзиЗЗэт дэЗишиб. Эввэл-лзр завода мэЬсул кендэрен pajoH ларын чохунда е’мал муэссисэси Зарадылдыгындан гадим коллективи ишсизлик беЬраны ЬэдэлэЗир. Мэсэлэн, завод билдир чами 22 мин тон. бу ил иса 20 мин тона JaxbiH хаммал аль»б. Невбэ-ти мутавилэдэ иса муэссисэ-Ja вур-тут 13 мин тон хаммал кендэрилмэси нэзэрдэ тутулуб. Эли БаЗрамлы ез rajrbwa-ры илэ баш-баша JamaJbip. Онун сакинлэри ни и фэрэЬ najH чохдур. Ja кэдэр najH? Демэк чэтиндир. Амма чох истэрдик гурурла деЗэк: шэ-Ьэрим мэним — фэрэпим маним... TaJtHp МУХТАРОГЛУ. ЭЛИ БАЛРАМЛЫ. ;