Internet Payments

Secure & Reliable

Your data is encrypted and secure with us.
VeraSafe Security Seal

Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 2

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,666,337 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 8

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, April 04, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - April 4, 1992, Baku, Azerbaijan iwm «> ХАЛГ ГЭЗЕТИ ■♦■ 4 АПРЫ1 im.w ил MS 67 A ТА... — Имдаддилэ]эн бу ¿аныглы сэс кечэнин гаранлыгыны чилик-чилик елэди. Ата да, ана да, гардаш да, бачы да е^ни вахт-да денуб евин баш тэрэфин-дэки, чарпа]ы]а бахдылар. Кулсум бурда jaтыpдьí. Елэ бил Ьамы унутмушду. У нут-му шду кн. Кулсум чохда-нын хэстэсиди. аЛаглары 'тутулуб. Jepиндэн тэрпэнэ | билмир. Ба]ырда исэ... топ, ракет. I пулем}от атэшиндэн гулаг тутулурду. Инсан налэси, тевлэлэрдэ од вурулуб ¿ан-дырылан мал-гаранын мэлэр-тиси, ат кишнэртиси асима-на булэнд олмушду. Адама елэ кэлирди ки, дун]а мэЬ-вэриндэн яыхыб, Ьэ]атын сонудур. Кечикмэк олмаз-ды. Баш квтуруб гачмаг, бу чэЬэннэмдэн узаглашмаг лазым иди. Бэс ата-ана хэстэ бала-цСыны ¿агы душмэн ичиндэ |го)уб нечэ кетсин? Истэди-лэр гучагларына алсынлар. Онсуз да евдэн бир чит дэ котурмурдулэр. Лакин 19 ¿ашлы гызы кизли joллapлa апармаг, даг-дэрэдэн, гарлы , мешэдэн кечнрмэк мумкун ¡олачагмы? Ьэлэ о бири ушаглар.,. Гэjjyм кишинин зэЬмли сэси ешидилди: * — Сиз кедин... Мэн Кул-сумлэ галачагам. Раиса ана сгзуну гызынын устунэ атды: — Лох, ¿ох мэн дэ галы-рам. Го] икимизи дэ елдур-сунлэр... Билирдилэр, Ьисс едирди-лэр ки, сон вида аныдыр, бир дэ Ьеч вахт бу аилэ бир очаг башына топлаша бил-мэ]эчэк. Она кврэ дэ бир-бирлэринин бо]нуна сары-лыр, квз ¿ашлары ахыдыр, Ьенкур-Ьенкур агла]ырды-лар... | Кечикмэк бутун аилэнин мэЬви демэк иди. Буну Ьамы-дан ¿ахшы Гэ]]ум киши би-лирди. Арвадыны вэ ушаг-лары эорла гапыдан чыхарт-ды. — Ча]ын ¿ахасы бо]у кедин, — деди. — Бир-бири-низин элиндэн меЬкэм ¿а-пышын... АллаЬ аманында... Ди тэрпэнин... Бир нечэ дэгигэдэн сонра Ьаваланмыш гулдурлар еви деврэ]э алдылар. Гапынын агзында да]аныб ичэрини динлэдилэр. Сэс кэлмирди. Бунунла белэ, Ьэр еЬтима-ла гаршы еви куллэ]э басыб од вурдулар. Гол-бо]ун ол-муш ата-бала онсуз да нэ бу куллэлэрин сэсини ешидир, нэ дэ еви бурумуш аловун истисини ду]урдУ'.< Раисэ данышыр, Ьычгы-рыгыны бога билмир, уфул-да]ыр, сары сим кими титра] ир. Сон кунлэр урэккеч-мэсинэ тутулуб. Ьандан-Ьа-на озунэ кэлир. СеЬбэти узатмаг истэмирэм: — СабаЬа галсын, — де]и-рэм, — керушэрик... О исэ исдор едир: — Го]ун Ьеч олмаса урэ-¿ими бошалдым. Ахы парт-ла]ыр урэ]им... Эриндэн, гызындан а1рыл-дыгы о мусибэтли кечэдэ башына кэлэнлэрдэн, нечэ эсир душдуклэриндэн, ади бир тэсадуф нэтичэсиндэ нечэ азад едилдиклэриндэн данышыр. — ВаллаЬ елмэк истэ]и-рэм, — де]ир. — Ьеч олмаса эзаблардан хилас оларам. Нозумун габагыны ушаглар кэсир... Она'— бир кечэнин ичиндэ сачлары агармыш бу га-дына тэсэлли учуй нэ де]им. ган ахан гэлбини нечэ ову дум?.. 0ЛЭНЭ гэдэр ¿адымдан чыхмаз: февралын 24-Хочалы]а зэнк Дгдама кэтирдилэр. Хумар Сэлнмова тэлэбэ ¿олдашы Арзу Усубованын да адыны чэкди. О да элин-дэ автомат мешэдэ икидлик-лэ вурушуб, нечэ адамы елумун пэнчэсиндэн гурта-рыб. 'Хумар ону да деди ки. халгымыз тэпэрли халгдыр. Ге]рэт а]агында. чэтин мэ-гамда оглу да, гызы да ширэ денур. Агыллы доЬбэри. ге1-рэтли башчысы олса. Ьеч вахт басылмаз. ТЭХМИНЭН ил ¿арым эввэл бир мэгалэ ¿аз-мышдым:    «Хочалы у мид шэЬэридир». Мин 'тээссуф ки, бу умиди ¿аша-да билмэдик... Виз бу барэдэ эввэллэр дэ ¿азмышдыг. Инди бэ’зи мэгамлары бир даЬа хатыр-ламага Ьаггымыз чатыр... Керэсэн республика тэш-килат комитэси нэ учун Хан-кэндидэн Агдама кечурулду? Ону Шушада, Лачында, Хо-чалыда, Сырхавэнддэ ¿ерлэш-дирмэк олмаздымы? Белэчэ, билэ-билэ, кврэ-кврэ Гара-багын даглыг Ьиссэсиндэн узаглашдыг, ону тэчрид олунмуш вэзи^этэ салдыг... СэЬвлэрдэн ¿енэ нэтичэ ыхармырыг. Республика Грезидентинин Гарабаг уз- дэ етмишдим. Телефончу гыз Агдамдан зэнк вурулдугуну билэн кими аз гала ¿алвара-Jалвара: — Гардаш, башына до нум. — деди. — Бакы ja. KdH49j9 хэбэр верин, poh бэрлэрлэ данышын... Бизи гырачаглар... Кемэ]э кэлин... Сонра Елман Мэммэдовла данышдым. О даДи созлэри деди вэ хЭлаваЖт^Вки. ермэ-нилэр Сумга]ыт Шдисэсинин илденумуну rejA етмэ]э ha зырлашырлар. Дэгиг мэ л у матымыз вар. . Хочалы ja Ъучум олачаг. ‘ Бакы ja. мухтэлиф уи-ванлара зэнк- вурдум, Af-дамда ¿ерлэшэн гэраркаЬа кетдим. Буз кими бахышлар-ла гаршылашдым, буз кими cojyr чаваб ешитдим:    «Бу ишлэ сэлаЬи]]этли ¿олдаш лар мэшгул олурлар. сэн нараЬат олма». Инад едэн дэ исэ тэрс-тэрс узумэ бах дылар. Ky49ja чыхдым. Таныды-рым-танымадыгым адамлар- ла данышыр, индичзг Хоча - лыдан ешитдиклвми де- чаЛЫИын алынмасы барэдэ исэ Нахчываниь кэнди )ир. hapaj    гышгыр-    хэбэр ulaj„9 в? у]дуРмадь,Р. ^'нялыгЗнл™иРнэя^.н®' ^^^¿^»J-'.'Б'арв« гэ- маг истэ]ирдим. Ьэлэ бир Cah0PH кун а]дын олду ки, рада е^"^эпрИьамИн кечэ раркаЬлар индинин взундэ |1эфтэ эввэл «Хочалы не гэзетлэр рэсми мэнбэдэн нэфэрэ ча р.    |еоинэ    дэ Агдамда ¿ерлэшир. Нечэ мэк кезлэ]ир* адлы ¿азыда алынмыш информасы]аны Гаргар ча]ынд    р j^oinbip Кц hdMHH идарэлэр да бу барэда Манышмыш- flaha сэИнЬ heca6 етдиклэ- ган ахырды...    Чучун    Вур-Ьэшир бина ha- дым. Дузу еМ бРирдим гэ- риНдэн ез мухбирлэринин Эсирлэри эсасэн Ханкэн^^^.ур^р хэмтэраглы ка-зет оху]ан вар, hap Ьалда хэбэрнни дэрч етмэ]иблэр. дидэ, Эскэранда, Нахчы- бинетлЭр дузэлдирлэр. тэдбир керэрлэр, квмэк едэр- Белэликлэ. халг Ьэмин кун Ваник вэ Д ah раз кэндлэрин- рэрибэ вэ дозулмэз мэнзэ-лэр...    t    ЭСЛ Ьэгигэтдэн хэбэр тута дэ сахла]ырмышлар. Кери japaHM6. Экэр Гарабаг Елэ бурадача бэ зи факт- билмэди.    алынмыш эсирлэрлэ ceh6aT * г билаваситэ мэс'ул лары бир даЬа ¿ада салмаг    ЛИМИЗДЭ дэгиглэш-    етмэк, онлары динлэмэк дун-    олан |0лдашлар ©з кундэ- ¿еринэ душэрди. Февралын    дирилмиш мэ’лумат    ¿анын эн бв]ук мэшэггэтин-    лик иш 1ерлэрцнэ — Хоча- 25-дэк дврд aj иди ки, те- V-r вар; Ханкэндидэкк дэн дэ агырдыр. Зулмун Ьэд- л.а малыбэ]ли]э. Гарадаг-лефон рабитэси нэзэрэ алын-    алв]ын    рэЬбэрлэри    ди олмазмыш...    ‘лы]а... Иэтта вертол]отла, маса, шэ11эрин республика илэ ермэнилэрин сввдэлэш- Елэ эзаб вар ки. елум онун Данила. ЗТР-лэ кедэ бил-илэ элагэси тамам кэсил-    белэ олуб; сиз 03 hap.    jaHbIHfla муштулугдур. Беш    #мИрдилэрсэ. Ъансы мэ’нэви мишди. Хочалы]а ахырынчы ^ техниканызла шэЪэрин ]ашлы ушагын башынын дэ- багла ¿ерли сакинлэри мвЬ-дэфэ автомобиллэ етэн ил    альшмасыНы    тэшкил един.    рисини cojypnapca, ананын    кэм Да]анмага,    душмэн hy- окт1абрын Jü-да кетмэк мум-    Сонрасы илэ    ишиниз олма-    кезу гаршысында керпэси-    чумларындан    горхмамага кун олуб. JaHBapbiH ^-дэ сын щаьидлэрин дедиклэ- Ни низэ]э кечирирлэрсэ, чагырырдылар? сонра opaja ишыг верилмэ- g к шэЬэрин ишгал богазына бычаг чэкирлэрсэ. HahaJaT. ахырынчы су-]иб. Сбнунчу вертол]от шэ-    едилмэсиндэ    366-чы ала]ын    гол-гычларындан агача мых-    ^ Хочалыдан    гадынлары, hapa февралын io-дэ учуо.    ^ танкы, 34 ЗТР-и, 20    ла]ырларса, гочалары мэф-    ушаглары вэ гочалары вах- Вэ »елэ кун олмурду ки, лд^.и иштирак едибмиш. тиллэрэ багла]ыб машынла- Тында чыхармаг олмаздымы? Хочалы рэпоэрлэри Агдам- дв тэрэфдэн ирэлилэ]эн рЫн архасынча суру]урлэр- Элбэттэ. оларды. Буну ha-дакы гэраркаиа, ьакыза вэ- эскэрлэрин    са]ы-Ьесабы    сэ бу, дирилэр учун влумдэн мин ¿аша]ыш мэнтэгэлэ- 3HjjaTHH кетдикчэ кэркин- билинмирмиш. CaF галмыш дэ бетэрдир. .    ринин сакинлэри тэ’кид- rvivSaK Ld ше1ин эсирлэр тэсднг еднрлэр: ер- Илтимат Каримова 5 уша- лэ тэлэб еднрднлэр. Лакин ^«пиш л^шммин х“чГалы мэнилэрлэ бирликдэ рус эс- гы илэ эсир душуб (6eJYjY- бу тэлэб гулагардына вуру- гевва топла- «эрлэри дэ онларын уст-ба- ну„ и jauIbl вар, khmhJh 8 лурду. этрафына иохлу ¡ПГвеэ то ШЫНы ахтарыр, пул вэ гызыл а1лыгдыр).    Бакыда.    Агдамда.    елэчэ дыгы барэдэ мэ^Ум^.ве?р тэлэб едирмишлэр.    __ R п 4 кечэдэн xej- Дэ Гарабагын дикэр реки- мэсинлэр. Анчаг нэ фа^да.^.    Гуввэлэр нисбэтинин rej-    кечмиш зиозэминин га- онларында Эскэран эмали]- Вэ д устундэн вэ д верир- ри.бУэрабэр олдугу двjYшдэ    1Тлла-    ]аты барэдэ мухтэлиф свз- дилэр:    «Дарыхма]ын    Квмэк    шэЬэрин Мудафиэчилэри ке-    1^иф2 йчэри салды- сеИбэтлар кэзир. Бэри баш- кэлэчэк». ^ертол|от квн- цэ санат З.дэ/ таб кэтирэ    нэ мэни нэ дэ Дан flejaK ки. Ъэтта гэрар- дэрмишик*. «Бир аз дан ja билиблэр. Душу эн илк нов- *р’ л . она тхынлашма- Kah рэислэри, командирлэр, нынызда]ыг>... Озу дэ бу бэдэ хрочалы аеропортуну    эКсинэ к1 Агдамда фэали]]эт кестэ- фачиэлэр _^врчэк»игин элэ кечиРДи- Аеропортун    J н д гаршысында ушаг- Рэн ajpbi-ajpu силаЬлы дэс- да а?ылмадыг, икинчисиндэ коменданты Элиф bawJe-    вермэ]э баш- тэлэрин башчылары да бир- кэлэчэк». «Вертолет кэн-    3--    таб    ¿этирв    шым ^усифи отэри^ салд^    да£к    гаГЬэтта    герар- дэрмишик». «Бир аз дан ja    билиблэр. Душу эн илк нов-    fp'    она    тхынлашма-    Kah рэислэри, командирлэр. нынызда]ыг>... Озу дэ бу    бэдэ хночалы аеропортуну    ^3“    °лняап    Эксинэ    il    Агдамда фэали]]эт кестэ- фачиэлэр ^рмэк^ь*” «Псин элэ кечиРди- Аеропортун    J    д    гаршысында ушаг- Рэн ajpbi-ajpu силаЬлы дэс- дэ баш верди. Биринчисин коменданты Элиф Ьачы]е- Y \ ÌLIIIKaHJL оепмэ1э баш- тэлэрин башчылары да бир-дэ aJЫлмaдыг, икинчисиндэ вин    MyhyM    сэнэдлэр    яр ляп °    бири илэ у]ушма]ан мулаЬи- а]ылмадыг, учунч\су1дэ вэ сила^ сахланылан анбары иази« Абышов ajar устэ зэлэр св]лэ]ирлэр. а ИнлиДЬ1Хочалынын Мешэ- партлатмага чатды. Елэ илк    да]аныб.    Гэм-гуссэ    бе-    Биринчи    фикир    белэдир. „    ря    дэгигэдэн шэЬэр рэЬбарлэ- "У    Эскэранын гулдурлардан тэ- млаглыньш Баш КунеШэ- Ринин эсас Диггэти эЬалини.    _    H¡) haJaT    1олдаШымдан.    мизлэнмэси, Хочалы ]олунун нин гаг галмыш сакин- *УСУСИЛЭ гадынлары, ушаг-    ушаглардан    хэбэр вар.    -    ачылмасы учун эмэли^ат лэоТёмооини ооа бура чыр-    лаРы ю гочалаРы MYMKYH    aejL.    -    ДаЬа    JamaMara    ку-    планы Ьазырланмышды. Ьэр лэри эзлэрини opa оура чыр    дэр саламат ЧЫхармага Je-    >8'    ”    iiiej елчулуб-бичилмиш. дэ- ¿Pni SS’VJSSSSr.    ^ирРикСЭЛИГаз Hía9rHC,eehB ^"анч^сГГд^р ?а %ХМаГунмГы'аТэадГ ™ваГкИНЯкЭэН„ди^Г аалт тэ-    «чан    «    ~h. ^тГики^Гэ“' SjSr ЙмаГолардыМНэШрИ| £“V^hX лидир». паглы тэлэ д ;р. ДИлэр ки, ермэнилэр бу eh-    “    дэн бири Эскэрана кирэ бил- aahl бирфакг Февмлын тималы чохдан нэлэрэ ала    -    Нахчываник кэнди    Ja-    миш. муэЛэн мевгелэри элэ 26 да сабэр чагы Гзуму %£2£2Ь МхынГгында хынлыгында japaлaндым. ^ирмншди. Лакин арха- биртэЬэр Шелли1э чатды- ' " ЗГкло мв ге сечиб JcPHM9J3 тагэтим галма- дан    “3 "«™ рай адамларла керушдум.    квзлэ1ирдИлЭр    мышды. узу устэ Jep31ыхыл- кери чэкилм^э мэчбур ол Хочалы ичоа 1шкими]]эти    р    _    дым. Елэ бу заман Елман мушду. башчысынын муавини Ке-    Yctb^hk февралын 25-нэ    йэммэдов атыша-атыша мэиэ Роча Салман киши    ah чэ- jyui Ьэсэновла свЬбэт етдим.    ГЭДЭР ^ арабагда haea.iap    jaxынлáшды. Taparaja тэрэ-    кир. Л эоЬ а л ое дакси ja ja бу ба-    MYлajим кечирди. Фачиэ    'фэ кэтирди. сонра ¿енэ ар- - Февралын 25-дэ    бизэ г>эдэ мэ'лумат вердим «Хо-    эрэфэсиндэ исэ ¿арым метр    xaJa rajMTflH. Шелл^э исэ    дедилэр ки. бир кун    дэ де- S гаГ ичиндэ.TapiieBha-    Ja^“- Дэгиглэшдирил- hai8 4¿x галырды. Бир ер- зуи, сабаЬ кунорта наЬары- 1И материал Ьазырладым. миш мэлумата керэ мешэ- мэни агачларын архасын- ны Хочалыда едэчэ]ик. Се-Ахшам исэ телевиз^а рэс- ЛЭРДЭ кизлэнэн 600-дэн чох дан ЧЫХыб мэиэ jaxbiwiaiu- BHHflHjHMH3fl9H билмирдик нэ м ^^эибэлэвэ^^ Тасланараг Хочалы сакининин ajarbiHW ды. дири тутмаг ист^ирди. едэк. Ьэтта сабаЬ учун гур-хэбэр верди ки, Хочальиа    Дон вуруб.    Ела бу вахт агдамлы ушаг-    бан д^энлаРил д9 невбэти hvMVM олмуш вэ...    Шэ11эр ишгал едилэркэн    лар flejyma-flejymd бизэ    чаг... бизимкилэрмн эвэзинэ 2 нэфэр елмушдур. Бир дэ 200-э ¿ахын адам елдурул- чатдылар. Ларалылары, о ганичэн рус °РД>^У* 1еРмэ‘ ону элавэ етдилэр ки, Хо- мушду. Кутлэви гыргын чумлэдэ». мэни дэ кетуруб ни гулдурлар кэлдилэр... Икннчи фикрин тэрофдар-лары исэ чидд-чэЬдлэ субут етмэ]э чжлышырлар. Эскэран эмэли]]атыны hajaia кечнрмэк мумкун де]илди. Эн азы она керэ ки. Ьэрби техника чатмырды. Елэ бурадача opTaJa ]енн стал чыхыр: бир анлыг бела Ьесаб едэи ки. Ьэмии кун Хочалы эмэлн1]аты hanira-тэн киминсэ кестэриши илэ да]андырылыб. Вас нечэ олду ки. Хочальшын ардынча Башкуне]пэ]э. Ортакуне]пэ-Jo, Маникли... кэндлэри дэ элдэн кетди? Даглыг Гарабаг Ьадисэ-лэри башланан кундэн ]э ни 198Б-ЧИ ил февралын 13-дэн    инди]эдэк баш ве дой эсас эйвалатлар кезу- мун    габагын дады р. К элэ билд^им ¿еканэ нэтичэ бу-дур: са]мазлыг. эталэт, ла-ге]длик. «эшши* е’тинасыз-лыгы бизи бу Ьалэтэ кэти-риб чыхардыб. Гэлбими дидиб-парчала-]ан чохлу агрыдан даЪа Ои-ри. Тэхминэн 2 илин сеЬбэ-тидир.    Хураман Аббасова илэ бирликдэ ахшамусту Ерки дузундэн га]ыдырдыг. Мэрзили кэндинэ чатар-чат-маз Мартуни ра]онунун Га-ракэнд    кэнди тэрэфдэ, даг- ларын    устундэ чэркэ илэ ишыг    ¿андыгыны кэрдук. Тээччублэ хураман 6a4uja тэрэф чэндум. О исэ сакит чэ: — Сэнкэр газырлар, — деди. — Ики кундур башла ]ыблар. Бэс нечэ, муЪари-бэдир. онун ез ганунлары ^Ертэси кун Хураман ха-ным мэним ]анымда Бакьда зэнк вурду, элагэдар J^-дашларла данышды — Ьеч олмаса муЬасидо B33HjJaTHH-дэ олан кэндлэрин. шэЬэр-лэрин этрафында сэнкэр газмага. истеЬкамлар гурма-га дозылыг ал маг истэ]ирди. Анчаг hap ¿ердэ е]ни чаваб вердилэр: «онда руслар де-Jap ки. муИарибэни сиз елэ-¿ирсинцз.    Пол]аничко Joл- даш орададыр. hap mejH ¿ахшы билир. Сиз нараЬат o.iMajHH*. Кундэлик мушаИидэлэри-мэ эсасланыб fleja билэрэм: ермэнилэр бутун сэрИэд 6oJy сэнкэрлэр    газмыш. истеЬ камлар гурмуш. бетон сыгы начаглар дузэлтмишлэр. Биз исэ Ьэлэ дэ агам далында. raja архасында AajaHbtó му-дафиэ олунуруг. ДаЪа бир мэгам: Бу Ja-хынларда «Известна» гэзе-ти Гарабаг Иадисэлэриндэн бэЬс едэн «МуИарибэнин ади дэЬшэти» адлы ¿азы дэрч етмишди. Белэ бир чум-лэ диггэтими чэлб етди: «Ulahap (Агдам — РЕД.) Ja-рашыглы форма ке]миш, эллэриндэ автомат вэ бутун чиблэриндэ гумбаралар ке-рунэн адамларла долудур Лакин онларын гачаг кер-кэминдэн башга Ьэрбн ишлэ ajpbi he4 бир элагэси jox-дур...>. Бизим муЬарибэ кедэн Еа]онларымызда Ъекм судон эрч-мэрчли]и. башыпозуг-лугу, ¿аланчы мэнэм-мэнэм-ли]и бундан даЪа дэгиг нфа-дэ етмэк чэтиндир. Бу кунлэрдэ Агдамдакы иш отагыма ¿ашлы бир го-ча кирди: — Лардым верилэн jep ha-радыр, бала, — fleja чэли]и-нэ се]кэнди вэ кексуну ету-руб элавэ етди: — pahaT ка-бинетлэрдэ отура-отура вер-диниз Хо*елыны... Галхыб киши]э ¿ахынлаш дым, титдо]эн чи]инлэрини гучагладым. Амма нэ иллаИ етдимсэ онун кезлэринин ичинэ баха билмэдим... Зн]эдднн СУЛТАНОВ, «Халг газета» няя мухбнрн. TshcMJ meemjseum jajthxm муширз едирик д e j е р л с в н е д Итгэсэнэг N бизнес Азэрба]чан Республикасы-нын суверенли]и вэ милли инкишаф    перспективлэри мэктэблэримиздэ, тэЪсил сис-темимиздэ    Ьазырланан кадрларын билик вэ бачары-гындан асылыдыр. МэЬз бу-на керэдир ки, инди, игги-сади чэтинлнклэр вэ сн]аси мубаризэлэр мэрЬэлэсиндэ, муЬарибэ шэраиткндэ рес-публикада мустэгил тэЬсил системинин ¿арадылмасы та-рихи зэрурэт кими гаршьОа чыхмышдыр. Артыг белэ бир консепси]а ла]иЬэси мэтбу-атда дэрч олунараг кениш ичтимаи]]этин музакирэси-нэ верилмишдир. Ьазырлан-мыш консепси]а ла]иЬэси ке]фи]]этчэ ]ени вэ сэмэрэ-ли тэЬсил системи ¿арадылмасы истигамэтиндэ илкин аддым кими ги]мэтлэндирил-мэлидир. ТэЬсил консепси]асы ла]и-Ьэсиндэ системин башлыча вэзифэси конкрет шэрЬини тапмышдыр: милли зэминэ. турк дун]асы вэ ислам эх-лагынын ¿уз иллэр бо]у ¿а-ратдыгы мэ’нэви сэрвэт вэ умумбэшэри дэ]эрлэдо эсас-ланачаг, демократок характер дашы]ачаг Азэрба]чан тэпсил скстеми милли, эхла-ги, Ьуманяст, мэ’нэви вэ мэ-дэни дэ]эрлэрэ дэриндэн ¿И-¿элэнмиш, мустэгил душунэн. дун]анын эн габагчыл елкэ-лэринин вэтэндашлары сэ-ви]]эсиндэ дуран саглам ¿урд-дашлар ¿етишдирмэлидир. ТэЬсил системинин прин-сяплэри тарихи эн’энэлэр вэ д\'н]эви тэЬсил дэ]эрлэринэ эсасланараг шэрЬ олунмуш-дур. Ла]иЬэдэ онун дун]эви-ли]и, Ьугуги бахымдан Ьамы учун элчатан олмасы, Ьэр чур парти]а, ичтимаи-си]аси вэ дини Ьэрэкатларын иде-оложи кестэриш вэ гэрарла-рындан асылы олмамасы, эн башлычасы. девлэт-ичтимаи вэ ичтимаи-девлэт характери дашымасы кими сэчи]]эви хусуси]]этлэр ез эксини тапмышдыр. ЕЬкамчылыгы рэДД едиб фасилэсиз характер да-шы]ачаг Азэрба]чан тэЬсил системи эмэ]ин интеллекту-аллашдырылмасыны, Ьума-нистчэсинэ демократиклэш-дирмэни, мэктэбин сосиал ролунун артырылмасыны, инсан амилини ей плана чэ-кир. Лени консепс^ада мэктэ-бэгэдэр тэрби]э, орта тэЬсил, елэчэ дэ техники пешэ. орта ихтисас вэ али тэЬсил мэрЬэлэлэри Ьаггында фикир вэ мулаЬизэлэр там эн-сини . тапмыш. ардычыл вэ паралел тэЬсил структурла-ры эсасландырылмышдыр. Эсас тэЬсил мэрЬэлэси ичба-ри тэЬсил са]ылыр, орта тэЬсил пиллэсиндэ тэ’лимин ики истигамэтдэ апарылмасы нэ-зэрдэ тутулур, тэма]уллу синифлэр учун хусуси тэд-рис планлары ¿арадылмасы. тэЬсилин мэзмунунда милли мотивлэрин кучлэндирилмэ-си зэрури Ьесаб олунур. Лахшы Ьалдыр ки, ла]иЬэдэ Шэрг халглары диллэринин е]рэдилмэси лузумундан да бэЬс едилир, мэктэб дэрслик-лэринин тэзэлэннб ¿енидэн Ьазырланмасы де ‘ ¿оси мэсэлэси ки лэндирилир. орта зунларынын фэ мэсинин ¿ени га] лэмэк зэрурэти тулур. IT сэви]-c34H¿ja-мэ’-рил-ы иш-•рдэ ту- Пешэ тэЬсили халг тэсэр-руфатынын инкишафы учун башлыча гуввэ олан ихтисас-лы фэЬлэ кадрлары Ьазыр-лыгында эсас формадыр. Бу саЬэдэ мевчуд негсанлар пе-шэ-ихтисас тэЬсили белмэси ишлэнэркэн нэзэрэ алынмыш. пешэ мэктэблэри вэ пешэ литсе]лэри кими 2 тип тэЬсил муэссисэлэри ¿арат-маг тэлэби елми, сосиал-иг-тисади чэЬэтдэн эсасландырылмышдыр. Белэ тэЬсил очаглары, тэбии ки, милли сэнэт саЬэлэринин ¿енидэн дирчэлишинэ, белэликлэ, халг тэсэрруфатынын ajpH-а]ры белумлэринин инкиша-фына чидди тэ’сир кестэрэ-чэкдир. О да ге]д едилир ки. пешэ мэктэблэриндэ эсас ич-бари тэЬсили баша вурдуг-дан сонра орта тэЬсил алмаг арзусунда олма]ан кэнчлэр бир-ики ил эрзиидэ мухтэлиф пешэлэрэ ¿^элэнэчэк-лэр. Е]ни заманда, Ьэмин пешэ мэктэбиндэ мухтэлиф Jaui групларынын нума]эн-дэлэри учун дэ тэдрис груп-лары тэшкил олуначагдыр. Элбэттэ, кэнчлэр арасында ичбари тэЬсилдэн сонра пе-шэ]э ]и]элэнмэклэ бэрабэр, орта тэЬсил алмаг истэ1эн-лэр олачагдыр. Ьэмин шэхс-лэрэ пешэ литсе]лэриндэ тэЬсилини давам етдирмэк имканы верилир. Г* 'пэ лит-се]лэриндэ тэЬсил алан кэнчлэр 3 ил эрзиидэ мурэккэб пешэлэрэ ]и]элэнмэклэ бэрабэр. орта тэЬсил дэ ала-чаглар. Бу тэЬсил очагында орта тэЬсилини баша вурмуш кэнчлэр учун мувафиг груп-лар тэшкил олуначагдыр. Бу- тун бунлар Ьазырланан их-тисаслы фэЬлэ кадрларынын ке]фи]]этини ¿ахш^лашдыр-мага имкан верэчэкдир. Пешэ литсе]ини угурла баша вурмуш кэнчлэр, тэдрис пла-нындакы фэрги едэмэклэ, мувафиг пешэ узрэ орта ихтисас мэктэбинин (техникум-кол лечин) ¿ухары курсуна имтаЬансыз гэбул олуначаг-лар. Пешэ литсе]и мэ’зунла-рына ]и]элэндиклэри пешэ узрэ али мэктэбэ гэбул олу-наркэн устунлук верилэчэк. Бу имти]азлар пешэ литсе-¿индэ тэ’лим-тэрби]э просе-синин тэкмиллэшмэсинэ, ша-кирдлэрин тэЬсилэ марагы-нын вэ мэс’ули]]этинин арт-масына сэбэб олачагдыр. Мэктэб фасилэсиз тэЬсилин эн муЬум пиллэсидир. Одур ки, ла]иЬэдэ али тэЬсил муэссисэлэринэ тамами-лэ ¿ени бахышла ¿анашылыр: бу тэдрис муэссисэлэри тэд-рнчэн тэдрис-елм вэ тэдрис-елм-истеЬсалат комплекслэ-ринэ чеврилир. Инди]э кими али мэктэблэр анчаг али тэЬ-силли кадрлар Ьазырла]ыр-ды. Лакин бу чур фэали]}эт заманын тэлэби илэ а]аг-лашмырды. Одур ки, али мэктэблэрин ¿ени ке]фи]]эт фэали]]этинэ кечмэси зэру-рилэшир. Елми-тэдгигат мэр-кэзлэри, институтлары вэ ис-теЬсалат муэссисэлэри ¿а-радылмасы мэЬз бу зэрурэт-дэн ирэлн кэлир. Ла]иЬэдэ тэЬсилин елми-педагожи тэ’минаты пробле-минэ а]рыча белмэ Ьэср едилмиш ке]фи]]этчэ ¿ени; елми потенсиал ¿арадылмас учун педагожи амиллэрн инкишафы, елэчэ дэ бу ел саЬэлэри илэ ¿анашы, тэ? силин HrracaflHjjaTH. соси-олоки]асы, фэлсэфи проб-лемлэри, тибби мэсэлэлэри. идарэетмэ системлэри узрэ елми арашдырмалар апарыл масы эксини тапмышдыр. Азэрба]чан Али Аттеста-си]а Комитэсинин ¿арадылмасы. педагожи шура вэ елми шураларын ролунун ар-тырылмасы, тэЬсилин инки-шафына тэкан вермэк учун девлэт тэЬсил банкы. милли тэЬсил банкы, тэЬсил-ком-мерси]а банкы ачылмасы, тэ-лэбэлэрин сосиал-мудафиэ фондунун ¿арадылмасы кими мэсэлэлэр ¿енидир. ТэЬсилин принсиплэри сы-расында тамлыг. чевиклик бэ варислик дэ ге]д олунур. лакин бунларын мэзмуяу ачыгланмыр. Кэнчлн]ин мэ’нэви, естетак тэрби]эси мэсэлэлэри сырасында физики тэрби]э, физики камилляк унудулуб. Ьуманитар вэ тэ-биэт-техники фэнлэр узрэ дэрсликлэр чап етмэк учун ихтисаслашдырылмыш нэш-ри]]атлар мэсэлэсинэ тоху-нулуб, лакин истэр рекион-ларда, истэрсэ дэ бутввлук-дэ республика да топланмыш габагчыл тэчрубэнин eJpaHH-либ ]а]ылмасында flyHja миг-¿аслы тэчрубэнин тэблигин-дэ педагожи мэтбуатын вэ* зифэ вэ ролу а]дын шэрЬ олунмамышдыр. Консепси]ада паралел тэЬсил структуруна кениш ¿ер верилмиш вэ кэстэрилмиш-дир ки, ушаг евлэрн. хусуси типли интернатлар. пешэ ‘ вэ cauaTopHja мэктэблэри, ушаг вэ кэнчлэр ндман мэк-эблэри, мэктэблэрарасы тэд-с-истеЬсалат комбинатла-[ мэктэбдэнкэнар тэрби]э- « А38РБА J ЧАНФИ JIM » 4YHKÜ КИНО 49KM9J9 Ааэрб^па мшисуу )«шы 75« ада^мб. Jaa аэуау мстаряр: жшавкпт балы а гадэр харабдыр ресяубляяа ячтаяаяЛэтяяэ тутув яамэя нстэ]*рлэр. ¿арадычылыг муэссисэлэри вэ с. дахилдир. Зэннимчэ бу белмэдэ бэ -зи дэгнглэшдирмэ апарыл-малыдыр. Эввэла. ушаглар вэ кэнчлэр учун идман мэктэблэри, мэктэбдэнкэнар тэр-би]э-]арадычылыг муэссисэлэри    паралел тэЬсил структуруна дахил ола бил-мэз. Чунки бу муэссисэ-лэрдэ тэдрислэ мэшгул олун-мур. Эсаснамэлэрдэ кестэ-рилди]и кими онлар тэрби-¿э муэссисэлэридир вэ ушаг-ларын. ¿ени]етмэлэрин вэ кэнчлэрин ¿арадычылыгы-нын инкишафына. онларын асудэ вахтларынын сэмэрэлн вэ мэгсэд]енлу тэшкилинэ хидмэт едир. Халг тэЬсили системнндэ «мэктэбдэнкэнар тэрби]э-]арадычылыг муэссисэлэри» ¿охдур. Jа номенкла-тура]а у]гун олараг муэсси-сэлэрии адлары там квстэ-рилмэли. ¿а да мэктэбдэнкэнар муэссисэлэр кими ге]д олуималыдыр. Педагожи эмэ]ин нэтичэ-лэринэ кврэ мэс’улн]]эт Ьис-сиии артыраи. ги]мэтлэндир-мэ механизмини. тэкмил-лэшдирмэ иде]асыны ирэлн сурэн, милли зэминэ, турк-Ш эрг дун]асы дэ]эрлэри вэ ислам эхлагына эсасланараг тэЬсил системини суверен довлэтин атрибу кими кес-тэрэн ла]нЬэ тэклиф вэ мулаЬизэлэр Ьесабына тэкмил-лэшдирилэрэк довлэтин бн-ринчи дэдочэли фэали]]эт саЬэсяни сэчи]]элэндирэн дэ-¿эрли сэнэд олачагдыр. Абдула* МЕЬРАБОВ^ АзэрбаНая Рссяубляяасы халг тэЬсшп назяряняя ярофсссор. Киномузум «хэстэлн]и* бутун алкэннн мэ’руз галдыгы умуми дагынты илэ баглы-дыр. ССРИ адланан девлэт-дэ кино ннчэсэнэт неву ол-магдан даЬа чох коммунизм идеолокн]асынын тэблигат-чысы иди. Бир Ьалда ки эдэ-ÓHjjaT умумпролетар ншинин «ТЭКЭРЧИ]И> ВЭ 4ВИНТЧИ]И» иди, онда ма]асында эдэбн эсэр AaJaHaH кино да бу ме-ханизмин Ьансыса «...чн]н» олмалы]ды. Ьэ]ат тэрзими-зин устунлуклэриндэн. эмэк адамларынын    hy нэрн н дэн. шанлы Совет Ордусунун гэЬ-доманлыгындан. ннгилаблар-дан, муЬарибэлэрдэн вэ даЬа нэлэрдэн бэЬс едэн совет филмлэри екранлардан эскик олмурду. Ара-сыра мэЬэббэт-дэн дэ «дэрс де]илирди». Совет киносу бнзим совет адамы олмагымызда хе]ли зэЬ-мэт чэкди. Элбэттэ. Ьава]ы ¿ох, Буна керэ Ьагг алырды. Филм истеЬсалы, кинопрокат, киношэбэкэнин сахланмасы девлэт будчэси Ьесабына иди. Азэрба]чан филмлэринин иг-тисади бахымдан тале]н дэ мэркэзи идарэлэрин элиндэ иди. Дуздур. бу деврдэ .¿ах-шы филмлэр дэ чэкилди ки, Ьэмин филмлэр милли кяно-музун симасыны муэ]]энлэш-днрир. Амма умумнлнкдэ кетурсэк Азэрба]чаида чэки-лэн филмлэрин эксэрн]]эти елэ совет филми иди. Бир тэрэфдэн дэ ¿ахшы. ¿а пне филм чэкмэ]имизин бизэ ис-ти-cojyry Jox иди. ДаЬа дог-русу. ¿ахшы филм чэкмэ]и-миз башымызын учалыгы иди. режиссор тэ’рифлэнэр. мукафатландырылар, ад ве-рилэрди. амма зэиф филмэ керэ дэ «кезун устэ гашын вар» де]эн талылма]ачагды. Узагбашы Ьэмин филм бир-ики дэфэ кестэрилэндэн сонра екранлардан ¿ыгышдыры-ларды. Ja да Ьеч кестэрил-мэзди. Нэ кедирдиеэ, багдан кедирди, багбанын вечинэ де]илди. Мэркэзин кетмэ]и илэ киномузун «хошбэхт» кун лэри дэ кетди. Газанчы ]емэ]э кучлэ ча-тан адамын кино, театр, кон-серт ¿адыиа душмэди]и кими. башы реопублнканы си-¿аси вэ игтисади беЬрандан чыхармага гарышан Ьеку-мэтин дэ ¿адыиа тээссуф ки, кино душмур. Ики илдир ки, «Азэрба]чанфилм» киносту-ди]асында чэкилэн бэдии филмлэрэ девлэт бир гэпик дэ вэсаит а]ырма]ыб. Онлар там тэсэрруфат Ьесабы эса-сында чэкилиб. Бунун учун KOMMepcHja банкларынын. тэшкилатларын, ассосиаси-¿аларын мали]]э вэсаитин-дэн истифадэ олунуб. Мараг-лыдыр ки. экэр эввэллэр «АээрОДчанфилм» киносту-ди]асында илдэ 4 бэдии филм чэкилирдиеэ, 1990-чы илдэ 9-у, 1991-чи илдэ 7-си чэкилиб. Белэ чыхыр ки, киномузун эл-голу ачылыб. Бэс нараЬатлыг нэдэндир? Мэ-сэлэ бундадыр ки, чэкилэн филмлэр игтисади чэЬэтдэн езуну догрултмур. «Азэрки-новидео» ИстеЬсал Бирли]и Ьэмин филмлэрин п рока тын-дан имткна едир. Ьэрчэнд кинорежиссорларын фикрин-чэ. бизим эн зэиф филмлэ-римиэ белэ эн азы ез хэр-чини чыхардыр. «Азэркино-видео» ИстеЬсал Бирли]индэ исэ эксини де]ирлэр — Ьэтта эн ¿ахшы филмлэримиз ез хэрчини кучлэ чыхара билир, филм исэ Ьэм дэ кэ-лнр кэтирмэлидир. Ьансы фикрин даЬа инаидырычы олдугуну тамашачылар даЬа ¿ахшы (жлэрлэр. Ьэр Ьалда Азэрба]чан филмлэринин бир нечэсини чыхмаг шэрти илэ галанлары тамашачы топла]а билмэ]иб. Ву фактдыр. Экэр белэ олмаса]ды Кинемато-гдофчылар Иттифагынын ичарэ]э кетурду]у «A3ap6aj-чан» кино-театрында да ха-ричи филмлэр кестэрилМэз-ди. ахы opa да эслиндэ ез филмлэримиз HyMajHui етди-рилмэли]ди. Демэк вээи]]эт белэдир: кино]* девлэт хэрчи тамам кэсилиб (бу илдэи сэнэдли вэ мултипликаси1а филмлэринэ дз), чэкилэн филмлэр екран* лара чыхмыр. она керэ дэ умуми]]этлэ. филм чэкилишн да]анмаг уздодир — бир ше] ки алынмыр, нстеЬсаХ етмэ-¿э дэ]эрми? • Кинематографчылар республика мчтимаи]]этянэ му-рачНЭТЛЭрИЯДЭ бу B93Hj]9T-дэн чыхыш ¿олуну кестэрир-лэр:    «Кинематографчылар Иттифагы «Азэрба]чанфилм» кияостудц]асы илэ биркэ ДОВЛЭТИН минимум K6M9jH са-¿эсиндэ ккнематогдоф^анын ¿ашамасы учун муасир истеЬ-сал—игтисади модел ишлэ-¿иб Ьаэырламышдыр. Бу модел Ьекумэт тэрэфиидэн мус-бэт гаршылаиыр, анчаг дэ-фэлэрлэ кэстарди]имиз тэ-шэббус бизим проблемлэри-мизнн конкрет Ьэллн асылы олан идарэлэр тэрэфиидэн мудафнэ олунмур». «Азэрба]чанфялм» дирек-торунун муавини Чэмил Фэ-рэчов деди ки, моделэ у]гун олараг киностуди]анын сех-лэрн эсасынд* алты мустэгил кичик муэссисэ ¿арады-лыб. Ьэтт* филм чэкилмэсэ белэ Ьэмин муэссисэлэр эЬа-лидэн мухтэлиф мэншэт иш-лэри илэ элагэдар сифариш-лэр Ьесабына долана оилэ-чэклэр. Экэр филм оларса, онда киноширкэтлэр Ьэмин кичик муэссисэлэрлэ мугави-лэлэр багла]шчаглар. «Азэрба}чанфклм>дэ артыг бнр нечэ киноширкэт ¿ара-ныб — «AMA-филм», «Азан-филм», «raparaja-филм», Огта] Миргасымовуи, Расим Очаговун ширкэтлэри вэ с. Бу вахтачан тктрлэрдэ кер-ду]умуэ Ч. Чаббарлы адыиа «Азэрба]чанфилм» киносту- ди]асы эвэзинэ филмнн чэ-килди]и ширкэтнн вэ спонсо-рун адлары ¿азылачаг. Ки-ностуди]а инди ¿алныо кинофабрик вэзифэсини ¿ери-нэ ¿етирэчэк. Де]илэнэ керэ, тэклнф олунан модел 6—7 aj учун элверишлндир. сонра ону дэ-¿ищднрмэк олар. Амма елэ индидэн бу моделин сэрфэли олмадыгыны де]энлэр дэ чохдур вэ онларын фикирлэ-ри дэ эсаслыдыр. Бир тэрэфдэн она керэ ки, студи]а кичик муэссисэлэрэ белу-нэндэн сонра кадрлары итир-миш оларыг. Чунки Ьэмин ада мл ар анчаг филм истеЬ-сал етмэ]и бачарырлар, гаяы-пэнчэрэ дузэлтмэ]и ¿ох. Ьэм дэ киностуди]анын техника-сы кеЬнэдир, тэзэсиии алма-га исэ имкан ¿охдур. Элимиз-дэ олан техника илэ мэишэт аваданлыгы дузэлтмэ]э баш-ласаг, керэсэн, бир-ики ил-дэн сонра онлардан кино ис-теЬсалында истифадэ етмэк мумкун олачагмы? JaxyA инди анчаг филм чэкмэЗи ба-чаран адамлар де]эк ки, га-пььпэнчэрэ дузэлтмэ]и е]-рэнсэлэр вэ тэзэ е]рэндик-лэри пешэ эввэлкиндэи xej-ли кэлирли олса. онлар кино истеЬсал eTMaJa мараглы оларлармы? Демэк, Ьэм кадрлары. пэм техниканы итир-миш оларыг, тэзэсиии ¿ыгмаг учун исэ бир 70 ил дэ вахт лазым кэлэр. «Азэркинови-део» ИстеЬсал Бирли]иннн баш директору Факт Гулн]е вин фикринчэ, кичик муэсси сэлэрин ¿адонмасы авадан лыг узэриндэ инЬисар ¿ара дар. бу исэ ги]мэтлэрнн арт масына сэбэб олар. Де]илэ-нэ керэ, Курчустанда мэЬз белэ олуб. Бу Ьал анчаг ком-Mepcwja филмлэринин слон-сорлары учун сэрфэлидир. Бу да режисорлара бэрабэр имкан ¿арадылмасына мэнфи тэ’сир кестэдочэк. Бунун эксини де]энлэр дэ вар. Фикирлэр чохдур. пан* сына инанасан? Кино ишчилэринин эксэ-pHjJaTO филмлэрин нстеЬса-лы илэ прокатыны элагэлэн-дирмэ]и вачиб билнрлэр. Бутун дун]ада бу нш элагэли- МИЛЛИ ЭН’ЭНЭЛЭР МШАМАЛЫДЫР СУМГАДЫТ (иухбириииз-дэя). ШэЬэр халг тэЬсили ше'бэсиндэ Азэрба]чан Рес-публикасынын тэЬсил кон-сепси]асынын музакирэсинэ Ьэср едилэн керуш кечирил-мишдир. Керуш-музакирэнин иштиракчылары — шэЬэр халг тэЬсили ше’бэсинин му-дири. республнканын эмэк-дар муэллимн Офели]а Ба-ба]ева. тэбнэт елмлэри тэма-¿уллу кимнази]аньш фэхри директору, профессор Мустафа СалаЬов, 33 немрэли мэктэбин директору МэЬэм-мэд Вэли]ев. 12 немрэли мэктэбин ри]ази]1ат муэлли-ми. эмэкдар муэллнм 0агуб Бун¿адов. 25 немрэли мэктэ-бян рн]азн]]ат муэллнмя Ча-Ьанкнр Исма]ылов белэ бир ¿екдил гэнаэтдэ олдуглары-ны билдярмншлэр кн. рес-публикамызын тэЬсил кон-сепси]асы халгымызын мус-тэгиллик ¿олунда атдыгы нлк чэсарэтли аддымлардан би-риднр. Мустэгилли]э кечид дойру учун нэзэрдэ тутулан Ьазыркы KOHcencHja Азэр-6а¿чан халгынын вэ респуб-ликанын Чари вэ стратежи мэнафе]инэ хидмэт едир. Она керэ дэ милли тэЬсил эи’энэ-лэримизи дирчэлдяб ¿ашат-малы, гору малы вэ инкишаф етдирмэлидир. Музакирэ]э топлашанлар конселсн]аныя эсаслы хусу-CHjjdTOapn барэдэ ез фикир вэ мулаЬизэлэриня билдир-миш, конкрет тэклифлэринн се]лэмишлэр. ;