Baku Khalg Gazeti Newspaper Archives

- Page 3

Join us for 7 days to view your results

Enter your details to get started

or Login

What will you discover?

  • 108,665,687 Obituaries
  • 86,129,063 Archives
  • Birth & Marriages
  • Arrests & legal notices
  • And so much more
Issue Date:
Pages Available: 4

About Baku Khalg Gazeti

  • Publication Name: Baku Khalg Gazeti
  • Location: Baku, Azerbaijan
  • Pages Available: 1,084
  • Years Available: 1991 - 1992
Learn More About This Newspaper

About NewspaperArchive.com

  • 2.18+ Billion Articles and Growing Everyday!
  • More Than 400 Years of Papers. From 1607 to Today!
  • Articles Covering 50 U.S.States + 22 Other Countries
  • Powerful, Time Saving Search Features!
Explore Your Family History Now

View Sample Pages : Baku Khalg Gazeti, April 01, 1992

;
Get Access to These Newspapers Plus 2.18+ Billion Other Articles

OCR Text

Baku Khalg Gazeti (Newspaper) - April 1, 1992, Baku, Azerbaijan ХАЛГ Г83ЕТИ 1 АПРЕЛ 1М2-ЧИ MIL Мэтбуат    тари Mt ts 188Э-чу мл ал релин 10-да Крымын Багчасара] шэЬэ-ряядэ нэшрэ башла]ан «Тэрчуман» газети XIX асрин сону — XX асрин илк ил-лэриндэ PycHja мусэлманла-ры муЬитиндэ сэлэфи «Экин-чи»дэн. муасири «3HjajH-Гафгаз^э» вэ «Кэшкул»дэн, хэлэфи «Шэрги-рус»дан фэргли олараг фэалиЛэт даи-рэсини бир халг ва бир бол-Kaja аид про<блемлэрлэ мэЬ-дудлашдырмады. О. умумэн PycHja мусэлманларынын, башлыча олараг, турк-татар халгларынын муштэрэк дев-ри мэтбуат органы ролунда чыхыш етди. «Сэдди-Чин-дэн Аг дэнизэ гэдэр» кёниш бир эразидэ — Дэшти-Гып-чагда,    BoлгaбoJyндa, Каш- гарда,    Гафгазда. Крымда. Туркустанда, Сибирдэ, Ана-долуда мухтэлиф сэбэблэр узундэн бир-бириндэн ajpbi душуб пэракэндэ -Ьалда Ja-maJaH вэ буна корэ дэ бир* бирини aнлajыб yHCHjjaT Ja-ратмагда чэтинлик чэкэн турк халгларыны элагэлэн-дирмэ]и гаршысына мэгсэд rojaH    гэзетин нашири вэ редактору Исмаил 6aj Гас-прински (1851 — 1914) бун-дан етру «Дилдэ. фикирдэ, ишдэ бирлик» шуарыны ирэ-ли сурду. О, бу иде)аны Ьэ-JaTa кечирмэ)э эдэби дил ¿аратмагдан башламагы гэ-рара алды. И. Гаспрински 1906-чы илин мартында Эли бэ] Ьу-се1нзадэ)э «Ачыг мэктуб»ун-да «Тэрчуман»ы нэшрэ баш* ларкэн излэди)и бе)ук амал-дан, бу ¿олда гаршылашдыгы чэтинликлэрд^н соИбэт ача-раг ¿азырды:    «Инсанлары тэфриг едэн уч mej вардыр: Бири мэсафэ узаглыгы, бири дин башгалыпл вэ бири ди-лимиздир. Бундан фирми беш сэнэ мугэддэм эЬвал-миллииэтимизи мулаИизэ едэрэк зэиф башымла дэрд-лэримизэ дэрман излэдикдэ кордум ни, динимиз han бир исэ дэ, мэсафэ илэ дилсиз-лик бизлэри тэфриг еди1ор. Сэморати-мэдэниВэтдэн олан параходлар, дэмир ¿оллары вэ телеграф пар сэнэбэсэнэ мэсафэлэрэ гэлэбэ етдик-лэри дэхи корулуб, сэбзби-тэфригэмизэ анчаг «дилсиз-лнк», ¿э'ни лнсани-эдэбиМэ-миз олмадыгы баш сэбэб ол-Дугу кун ними ашкар олду. Бу эспада чумлэ «образованны» з^алы гардашларым кими мэн дэ туркчэ исмими ¿азма]ы билмэз идим. Лакин башымы даша вуруб, элимэ гэлэм алыб эн ибтидан Ja-зыб нэшр етди)им бу сэтир-лэрдэн ибарэтдир: «Лисани-татари))энин, ¿э’-ии туркиннн ишлэнмэсинэ вэ ирэлилэмэсинэ чалышмаг ис-тэрэм. Мэн бир уста вэ гэлэм эНли де)илсэм дэ, вэтэ-нимнн ¿етишиб кэлэн кэнч-лэри, гэлэм вэ фунун эрба-бы эмэл вэ ге)рэт саЪиблэ-рн олурлар. Кусни-зэнн илэ бу балта-лама габа гэлэмимизи ¿ол вэ чар aHMaJa мэхсус етднм. Щирми беш сэнэдэн бэрн дед^им, ¿аздыгым. чалыш-дыгым будур: Чар ачмаг. ]ол ачмаг. Башга бир mej де.)илдир. Чунки гэви. нэчиб, емурлу, чэддамлы вэ чэса-рэтли олан турк миллэтинин пэракэндэ душуб галдыгы лисансызлырындан. ]э’ни л исани-уму ми j э    малик ол- мадырындан ирэли кэлмиш-дир. Бу е'тигад илэ емур ет-дим, бу е'тигад илэ мэзара KHpo4aj9M». нэ бир ¿ердэ чарэ ахтарма-ра Ьазырланырдылар. «Тэрчуман» вэ онун бу нде4асы тезликлэ турк дун)асында диггэти чэлб етди вэ тэрэф-дарлары кундэн-кунэ чохал-ды. И. Гаспринскинин дил си-jacdTHHH бэ1эниб алгыш-лaJaн мэшЬур Азэрба]чан алими вэ публисисти ЭЬмэд Агаоглу ]азырды: «Торчу-ман»ын лисаны Газандан Гафгази)а]а, Крымдан Тур-кустана гэдэр анлашылыр-ды...» Ьэгигэтэн. Исма)ыл 6ajHl* лара ¿етэр. Амма экс Ьалда бисэмэрэ кэлиб кечэр кедэр». О. кениш кутлэ илэ диллэш-мэк учун турк халгларынын эдэби^аты узэриндэ арды-чыл мушаИидэлэр апарыр, мухтэлиф рекионларда ja-majan ¿азычыларын гэлэмэ алдыры hop JeHH нумунэ-дэн хэбэр тутур, онларын нэшр олунмуш эсэрлэри har-гында гэзетдэ информаси1а вэ ресенз^алар дэрч едирди. О. МэЬэммэд Эминин «Туркчэ ше’рлэр» китабы-ны бутун турк дун}асына чэ «Тэрчуман» редаксн)асы илэ MyoahHca дэ еднрдилэр. Фикир ихтилафлары кэскин-лэшэрэк бэ’зэн Ьэтта Hfleja мубаризэсино чеврнлирдн, Крымын Гарасубазар шэЬэ-риндэ чыхан «Вэтэн хадими» гэзети илэ «Тэрчуман* ара-сында мубаЬисэ. «Дагылан тифаг* njecMHHH дили har-гыида И. Гаспринскинин М. Т. Сидги вэ Э. Ьагверди-¿евлэ мэктуб васитэсилэ фикир мубадилэси буна ¿ахшы мисалдыр. 1905-чи ил ингилабындан сонра PycHja мусэлманлары „Дилдэ, фикирдэ, ишдэ бирлик“ БejYк зэЬмэтлэр Ьесабы-на да олса, Исма]ыл бэ] Гаспрински Рус^ада 1аша-]ан турк-татар халглары учун умуми бир дил ]арат-маг тэшэббусунэ башлады. О, бу иде)аны мухтэлиф 1ол-лар вэ васитэлэрлэ тэблиг едир, гэлэмэ алынмыш 1юр Ьансы эсэрин бутун турк халглары арасында анла-шылмасы вэ ¿а1ылмасына чалышырды. ФэaлиJJэтинин бутун истигамэтлэриндэ турк бирл^и мевге]индэн чыхыш едэн И. Гаспрински дилдэ хэлгилик принсипини рэИбэр тутур вэ гэлэм )олдаш-ларына мэслэЬэт керур-ду ки, «Ьэпи эсэрлэринизи мумкун гэдэр лисани-турки илэ 1азыб, эрэби, фарси вэ сайр лугэтлэрдэн гачын ки. алим олма)ан адамлар да jaздыFынызы оху^уб анла-сынлар». О, бу тезиси эмэли шэ-килдэ Ьэ)ата кечирмэк учун илк нумунэлэр верди. Исма-,1ыл бэ] «Тэрчуман» гэзети-ни, «ДарулраЬат мусэлманлары», «Кун догду» роман-ларыны. «Хоче)и-сиб)ан» дэрсли)ини, «Лунан Ьукэма-сы», «Мэчлиси-Ьукэма1и-ис-лам» кими ел ми эсэрлэрини, са)сыз-Ьесабсыз публисист вэ елми-кутлэви мэгалэлэри-ни мухтэлиф турк та^ала-рынын анла)а билдиJи елэ умумишлэк ифадэлэр эса-сында jaзыpды ки, ону Руси-]а импepиjacынын мухтэлиф гугблэриндэ вэ харичдэ Ja-ша]ан Турклэр оху|уб асан-лыгла баша душур. бири ди-кэринин эЬвалындан хэбэр тутур вэ бйрлэшиб дэрдлэри- 6ejyK зэЬмэти са)эсиндэ «Тэрчуман»ын )аздыглары Крым татары гэдэр hdp бир Идил татарына, a3ap6aj4aH-лы)а, 636aja, газага, гыргы-за да aJдын иди. Турк пуб-лисистлэриндэн биринин де-ди]и кими, «Тэрчуман» дам-ла-дамла ахырды вэ hap дам-ласы hap 1ердэ JaBam-Jaeam тэзэ кезэл чичэклэр 1етирир-ди».    -    " Милли вэ мэ'нэви бирлик наминэ И. Гаспрински нашир-лик, редакторлуг вэ }азы-чыльпг фэали^этинин илк аддымларындан башла]араг «Тэрчуман» дилиндэ муасир мундэричэли эдэби^ат ja-ратмаг угрунда мубаризэ]э киришди. Ларадылачаг Je-ни aflaóHjjaTbiH мундэричэ-синэ кэлдикчэ. умуми эдэби дил кими, онун да эсас га-)эсини хэлгилик тэшкил едирди. Эдиб бу фикирдэ иди ки, jaлныз халг hajaTbiHbi экс етдирэн, онун арзу вэ истэкл эринии тэрчуманы, Ьисслэринин т^эннумчусу олан aAaóHjjaT кутлэвилэшиб JaJbiAa билэр. О, эдэби ду-шунчэлэри Ьаггында Эли 6aj Ьусе1нзадэ илэ фикир мубадилэси едэрэк ]азырды: «Эзиз гардашым, мэнэ «Ьэ-)ат»ын Иамиси демишсэн, кезэл, амма бу сезун тэфси-рэ Иачэтлидир. «Ьэ)ат»ын Ьамиj к-Иагигиси миллэтдир. Мэн ]алныз онун тэрчума-HbijaM. Миллэт сэнэ даим ha-ми олур, лакин ]еканэ шэр-тини унутма. Ьэр нэ ^аза-чаг исэн ('элэми уч гэпик-лик rapa мурэккэбэ батыр-ма. Ypajmia батырыб ганын-ла ja3, сезун етэр, вичдан- хидмэт кими тэгдир едирди: «Турк алэминэ* деди]им мубалигэ зэнн олунмасын. Мубалигэ]и нэ севэрэм вэ нэ едэрэм. Догрусудур. Чунки ше’рлэримизи Эдирнэ, Бурса, Анкара. Кон)а, Эр-зрум турклэри анла]ыб лэз-зэтлэниб oxyjaчaглapы кими, Тифлис, Тэбриз, Ширван, Хорасан, Туркустан, Кашгар, Дэшти-Гыпчаг. CибиpJa, Газан, Крым турклэри дэ оху]ачагдыр...» И. Гаспрински МэЬэммэд Ьадинин дэ публисистик вэ бэдии )арадычылыг фэaлиJ-)этини умумтурк эдэби1)аты ]аратмаг ¿олунда эламэтдар Иадисэ кими гиJмэтлэнДйpиp-ди. МэЬэммэд Ьадинин 1908-чи илдэ Бакыда Ь. 3. Та-гь^евин вэсаити Ьесабына нэшр олунмуш «Фнрдовси-илЬамат» мэчмуэсини «эдэ-би))ат вэ лисанымыза ревнэг верэн дивани-чэдид» cajaн jaзычы е)ни заманда, ону «эфкари-ал^э вэ лисани-эдэби])э хочасы» адланды-рыр, китабын «эЬли-эдэби]-)энин Ьэр бириндэ булунма-сыны» арзула)ырды. И. Гаспринскинин сэ^лэ-ринэ бахма)араг, онун турк халгларынын умуми эдэби дилини, умуми эдэбиJJaты-•ны )аратмаг идeJacы элигэ-лэмли зи)алыларын Ьамысы тэрэфиндэн е)ни рэгбэтлэ гаршыланмады. Лазычыла-рьш бир гисми конкрет мэ-канда )аша)ан эНалинин мэ’-нэви тэлэблэри мевге)индэн чыхыш едэрэк да!1а чох мэн-суб олдуглары чографи даи-рэнни дилиндэ JaзмaFa ус-тунлук верир, ¿ери душдук- арасында доври мэтбуат вэ китаб нэшринин чошгун ин-кишафы илэ элагэдар дил, ифадэ вэ имла 4 фэргинин гуввэтли шэкилдэ ме]дана чыхмасы И. Гаспринскинин ypajmm олмады. Бу, эслин-дэ онун 22 иллик зэ)1мэтини hena ендирди. Эдиб бутун гуввэсини сэфэрбэрли]э алыб ¿ени ахына гаршы му-баризэ]э башлады. HAeja до-¿ушлэри кэскин кедирди. Ja-зычы гэзет-яурвалларыв чохлтвх» вэчдэ калиб «мэтетгатымыз ¿апоича ин-кишаф бдя}ор» де)эя, Лакин онларын турк ДYHjacынын бирли1инэ хидмэт кестэрмэ* дн]ини унуданларын фикир-лэрини истеЬза илэ гаршыла-]ыб дэрин тээссуф Ьиссилэ ]азырды: «hej, haj, 6ejfla олса иди, нэ хош. Амма де-¿ял*. Мухтэлиф шивэлэрдэ ¿азан вэ мэЬэлличил^э гуввэтли MejJT костэрэн ¿азычы вэ му-Ьэррирлэрэ Bahид дилдэ ¿азмагы мэслэЬэт корэн И. Гаспрински AejHpAH:    «Ли- сан бирли)ини, лисанй-эдэби умумили)ини Aaha зи]адо мупафозэ етмэк куилэри кэлди. Шукурлэр олсун ху-flaja, уч-беш aj ичиидэ сэк-киз-он эдэд гэзетимиз догду. Ьэр биринии HHjjaTH-xa-лисэси маариф, MaAOHHjjoT вэ тэрэп^ати-милл^^э хидмэт етмэкдир. Амма бун-нунла бэрабэр hap бири башга бир имла. башга бир ифадэ тутду. Экэр у#в$л»г.нц*к* дэрсэ, эпвали-миллэт агыр-лашачагдыр». Мэтбуатын    Mej дана чы- хардыгы дил, истилаЬ вэ имла оолифриизмяняя rap-шцсыны алыб, фикирлэряк ифадэси учун ваЬад мачра ¿аратмаг мэгсаднла И. Гаспрински ¿екн тэдбирлэр планы ha3b!pnajM6 hajata ке-HMpMoja башлады. Jypa халгларынын умуми eflaÖHjjaT тарихини    ¿аратмаг барадэ эввэлкн HABjacü бу снлснлодо ¿ена да хусуси Ьалга таш-кил едирди. Бу HAejaHH ha-¿ата кечнрмэкда чохлу ¿ол-даш тапа билмэ]эн эдиб езу так нша киришмали олду. О, эмэллэрини реаллашдырмаг. илк мэрЬэладэ охучулары PycHja мусэлманлары мупи-тиндэ ¿етишан ¿азычыларын фэалииэти илэ таныш етмэк ва кэлэчэк эдэбиЛат та-рихинин моделини ¿аратмаг, нумунэсини вермэк магсэди-лэ 1908-чы илин эввалиндэ «Тэрчуман* гэзетин дэ «Аг кул дзет оси, ¿ахуд эдэби]-¿ати-чэдидэ хидмэт дари» ад-лы рубрика ачды. Эсас мэг-сад М. Ф. Ахундоадан сонра Pycи¿aнын    шимал    ва чэ- нуб гуршагларында ¿етишэн ¿азычыларын маариф, мэтбуат вэ 9Ad6HjjaT cahacHH-дэки хидмэтлэрини ишыг-ландырмаг, онларын вэтэн вэ миллэт гаршысында ми-силсиз зэЬмэтлэринн нума-¿иш етдирмэк иди. «3Ao6HjJaT вэ AOjaHOT (дин нэзэрдэ тутулур — X. М.) hap миллэтин ики 6eJyK хо-зинэсидир. ДYнJoви вэ ух-рэви фа)даларыны hop миллэт бу хэзинэлзрдэн алыр. Китабы, дини олма]ан миллэт мэ’чуси эдд олундугу кими, 9Ad6HjjaTa малик ол-MajaH да вэЬши тa¿фaлap-дан эдд олунур. Эдэбв^ата хидмэт едэнлэрни нэ гэдэр аЬамцЦэтлн вв етднклэри букдм авлавыла хэракдвр*. By рубрика да Газан да. Оренбург». Дашкэнддэ вэ динар шэЬэрлэрдэ ¿азыб-¿арадан ШэЬабэддин Мэрча-ни, Э1)мэд Ьадн Мэгсудов. МэЬэммэд Фа Teh Коримо». МэЬэммэд Бшш)ев, Молла Сабирчая афоядв. Эбдуррэ-шид ИбраЬямовла ¿анашы Бакыда вэ Тифлисдэ ¿аша-)ан дерд азэрба]чанлы ¿азычы — Султан Мэчид Гэниза-дэ, Нариман Нариманов, Эбдуссэлам Ахундзадэ вэ Ахунд ^сиф Талыбзадэ har-гында портрет очерк верил-мишди. Ларыелми, ¿арыпуб-лисист. ¿арыхатирэ услубуи-да ¿азылан бу очерклэрдэ Ьаггында сез кедэн ¿азычыларын шэхеи^этлэри вэ ¿а-радычылыгларынын бэ’зи xycycHjjaTH паггында даны-шылыр. Она керэ дэ бу портрет очерклэрин Aoja онларын мэзмунундан артыг иде1асындадыр. Чунки онлар турк халгларынын лщ nappfftne    jftpmmjoiupuк» hАРАМ Ы Н Б9Р9КаТИ ОЛМA3! By куя бодлуг, учувлуг Wtnmtm Mujp. Ann буяуя учу* бяр ив варурувву? Ия караяда да ¿арыды* рыпшТ Cm кушаар Жвчрш Абварая гаМявмряп р-лу дува—ар Jam m, мрублар: яул аа права» ят-ттларотдаи давыпаб катярИаая aihapn, артыг Ълч xaja JaptMajtH торяаг два, еммЩвв гатя Дата га-рывыр. Торятяшаы, Ьуыв, арапыяывы aahap-яаащя, кядя да даяяп мурдарда]ырыг. Бу да бяр ба-ладыр, тэбяэтян яятягаяыдыр. Лаяв |аря каляжввая acJoK ян, яухбяряяяап Ьанш ваядлардая, тасарруфат-лардая 6ahc едэя бу ¿ааысыхыя гаЬранаядары белала-ряядая де]яллэр, боллуга, учу аду га, таняадя|а ajpai ¿ол-ла яаяд одмаса чадышаялардыр. Бакы—CyMrajHT ¿олунун    гу бир ¿ана, бу нстиханадЬ кэнарында, 4ejpau6aTaH ко-    ¿етишдирилэн мэЬсула ha- лунун саЬилиндэ сэлИгэ илэ    -мыньш еЬпОачы вар. Бу ис- чэркэлэнмиш шушэ ортуклу ✓    тиханада торпага бирчэ грам истиханалар Абшерон pajo-    да ээЬэрлй кубрэ сэпилмир нундакы Хырдалан судчулук совхозунундур. Бурда jaj-гыш тэзэ помидор xHjap Je-тишдирилир. Догрудур, ича-рэ башчысы Ьида}эт Сэфэ-ровун AeAHjHHa корэ бу ил газ аз верилиб, истиханалар HCHHMdjHO. бу сэбэбдэн Mah-сул да азалыб. Лакин ича-рэчи умидиии узмур. 6aha-ры K03.19jHp. Истихана 1988-чи и л дан мэЬсула душуб. Елэ о вахт-дан да ¿ахшы кэлир кетуру-лур. Го)улан хэрч тамамилэ едэниб. Мевсум эрзиндэ hop Ьектардан 100 тон мэЪсул ¿ыгылыр. Бу, ачыг саЬэдэкн мэЬсулдарлыгдан он дэфэ чохдур. Лакин игтисади чэ-тинликлэр бу тэсэрруфатдан да ¿ан кечмэ^иб Тикиити ма-терналларынын баЬалашма-су, азлыгы истихананы ке-нишлэндирмэ/э. тэ'мир етмэ-¿э манечилик терэдир. — Ланварда барк кулэк эсди, бир чэркэнин устуну кетуруб атды. Индя rajAaja сал корум, нечэ салырсан, — »¿э нчарэчи яиле|лэнир. — Астары узундэн баЬа баша кэлир. Металын тону 22 ми-ид галхыб, шушэния квадрат-метрини 100 маната ала бил-мирик, 19 мина алдыгымыз тракторун »¿мэтя 470 мин манатдыр. Газ пулу, ишыг пулу да Ьэддиндэн артыг-дыр. Cyja да harr hctoJhp-лэр... Дузу. инди лап ха-Ьиш-миннэт елэсэлэр ки, 5—10 квадратметр артыг шэббуслэрдэн бири , , кими^ елияиздэ-овч> мупда оданы. фа)даль:дыр. Xejpyaaa МЭММЭДОВ. элимиздэ-овчумузда да корок хэрчло1эк... . Амма Hahar. чунки боллу- Тэрэвэзчнлэр Ьаглы олараг белэ Ьесаб едирлэр ки, селитра мэЬсулдарлыгы артыр-са да вурдугу 3HjaH елчуЗэ-кэлмэздир. ВДиндэн ¿ерли-¿ериндэ, олчусундэ истифа-дэ олунса итирилэнин эвэзи мэЬсулдарлыгдан чыхар, хи-¿ар-ломидор дада-тама кэлэр. Белэдэ торпагы дэ)ишдирмэ-¿э дэ ehTHjas олмаз. Забратдакы истихана тэ-сэрруфатынын тэчрубэси дэ буну тэсдиг едир. бтэн ил коллектив 2 мил ¿он манат-дан чох кэлир кетуруб. Бу-нун 1,5 MHJijoH манаты кон-сервлэшдирмадандир. Узага да кетмирлэр, мэЬсулу озлэ-ринии кячик муэссисэсияэ верирлэр. Бу кунлэрдэ му-эссисэнин ноздиидэ спиртсиз ичкилэр нстеЬсалаты да Ja-рад ылыб. Эмэк Ьаггы инди адамбашына 1000 манаты кечиб. Бу тэсэрруфатда исэ ак-сииэ, саЬэни артырмаг. ¿ени истеЬсалатлар ¿аратмаг фик* риндэдирлэр. Базар иТтиса-AHjJaTWHbiH аглакэлмэз аман-сызлыглары эл-голу багласа да бутун бунлар шэффаф ер-туклэр алтында этирли, дад-лы мэЬсуллар ¿етишдирэн тэрэвазчилэрн горхутмур. Ьеч кимэ дэ apxajbra де1ил-лэр. Бутун чэтинликлэрин оЬдэснИдэн кэлмэ)э, базар гара-горхусуну дэф etMaja озлэриидэ куч тапырлар. 1эт вэ haiwbir б^ргб> fa бнЛарын KOMajHHa ча тыр. Акаф ЧАББАРЛЫ. «Халг гааетя»яп1 мухбяря. I ИГТИСАДИ Т9ХРИБАТ ДАВАМ ЕДИР ВЭ JA ЛЭНКИ/АЭ1ИН АХЫРЫ ПИС ОЛАР Сон иллэр кечмиш ССРИ республикаларында инфлJa-c«ja кунбэкун сур’этлэнир. PycHja рэ11бэрл^и бунун гаршысыны гисмэн МДБ-ja дахил олан республикаларын Ьесабына алмаг HCTajHp. Тэ-бии инстинктлэ haMHH рес-публикаларда да экс тэдбирлэр корулур вэ чох вахт бу тэдбирлэр игтисади ислаЬат-ларын лэнк haJaTp кечирил-ди]и рекионларда. о чумлэ-дэн A3ap6aj4aHfla b93hJJ3TH даЪа да агырлашдырыр. Гар-шысы вахтында алынмады-гына корэ бэ’зэн PycHja Фе-flepacHjacHHfla вэ дикэр рес-публикаларда апарылан игтисади ислаЬатлар, банк, ма-.THjja маневрлэри Asap6ajчана гаршы ¿онэлдилмиш игтисади тэхрибат характери алыр. Илин эввэлиндэн МДБ-ja дахил олан республикалар-да гн]мэтлэрин либераллаш-дырылмасы да Ьэмин тэхри-батлардаи бирмднр. Республика Довлэт Игти-caflHjJaT вэ Планлашдырма Комитэси Игтисадииат Институту директорунун муави-ни, игтисад елмлэри доктору Софиг hycejHOB: — A38p6aJnaH бу тэдбирэ Ьазыр де]илди. Ьэм истеЬ-лак базарымыз касыб иди, Ьэм дэ республикамыза кэ-нардан чохЛу маллВр кэти-рилирди. Дикэр тэрэфдэн, ги]мэт;^эрин либераллашды-рылмасына гэдэр opta а}лыг эмэк Ьаггынын вэ эЬалинин реал кэлирлэринин caBHjJa-синэ корэ Азэрба]чан кечмиш муттэфнг республнка-лар арасында акьшынчы je-ри тутурду. Респуоликамыза кэнардан куч л у «манат се-линин» ахмасы учун чох му-насиб шэраит варды. Дахи-ли базарын вэ буТОвлукдэ игтисади мэканын горунма- масы AзэpбaJчaндa инфлja-cи¿aнын кучлэнмэсинэ, онсуз да касад олан истеЬлак ба-зарымызын супурулуб апа-рылмасына сэбэб олду. Aзэpбajчaн Довлэт Игтисад Институтунун проректору, игтисад елмлэри доктору Мэммэд MeJбyллajeвин фикринчэ, саЬибкарлыг фэ-aли¿Jэти, езлэшдирмэ. торпаг Ьаггында ганунлар гэбул едилмэдэн г^мэтлэрин ли-бераллашдырылмасы вэзи]-¿эти гат-гат кэркинлэшдириб: — Г^мэтлэр сэрвэт ¿а-радылмасы барэдэ душунмэ-дэн довлэт будчэсинин мэ-дахил Ьиссэсини долдурмаг учун артырылды. Элавэ дэ-¿эрэ корэ верки му^энлэш-дирилди. Лэнклик довлэт истиграз вэрэгэлэринин башынын баг-ланмасында да озуну кве-тэрди. Республикамыза кэнардан нагд пула дэjишди-рилмэк учун чохлу сертифи-катлар, истигразлар кэти-рилди. Бу да инфлjacиjaны хе]ли кучлэндирди. Идарэ вэ муэссисэлэрин бир чоху банкларда пул олмадыгына корэ эмэк Ьаггыны вахтында вера билмир. Бунун бир сэбэби дэ одур ки, ¿анвар— феврал ajлapындa республика Эманэт Банкына 839 мил-¿он манатлыг довлэт истиг-разлары тэЬвил верилмиш* дир. Республикамызын игтиса-диЛаты кэнардан да1га Ьансы сьшаглара мэ’руз гала билэр? Кэнардан мудахилэнин. игтисади тэхрибатларын гаршысыны алмаг учун нэ етмэк лазымдыр? Ьэр ики му-саЬибимизэ бу суалларла му-рачиэт етдик. С. ЬYce¿нoв деди: — Бизи гаршы да козлэ-¿эн эн горхулу игтисади тэх рибат Руси]а Фeдepacи¿acы тэрэфиндэн гэфлэтэн пул ис-лаЬатынын кечирилмэси ола билэр. МДБЛэ дахил олан довлэтлэр Рус^а Федераси-¿асынын бу Ьэрэкэтинин зэ-рэрли тэ’сириндэн хилас ол-маг \*чун чидди Ьазырлашыр-лар. Биз дэ республиканын милли пул ва1шдини бурах-маг учун тэдбирлэр кормэ-ли]ик. Кэнардан зэрэрли мудахилэнин гаршысыны алмаг учун кемрукханаларын иши ¿енидэн гурулмалыдыр. Онлар муасир аваданлыгла тэч-Ьиз олунмалы, элиэ}рилэр-дэн, моЬтэкирлэрдэн, руш-вэтхорлардан тэмизлэнмэли-дир. Сэрвэтлэримизин рес-публикамыздан кэнара да-шынмасынын гаршысыны алмаг учун паспорт режими тэтбиг едилмэли вэ ону по-занлар чидди чэзаланмалы-дырлар. Республикада фэЬ-лэ вэ’ гуллугчуларын, тэга-удчулэрин муавинэт алан дикэр шэхелэрин кэлирлэринин МДБ^э дахил олан рес-публикалардакындан аз ол-мамасы учун тэдбир корул-мэЛИдир. М. Ме)булла]ев элавэ ет-ди: — Пул бурахылышы Ру-cиJa Фeдepacи¿acы тэрэфиндэн 1^ата кечирилнр. Орада эмэк Ьаггынын сэви]5эси ди-*кэр республикалара нисбэ-тэн бир нечэ дэфэ чох ар-тырылыб. Инди Руси]анын али мэктэблэриндэ лаборант-лар бизим профессорлар гэдэр мааш алырлар. Руслар тэдавулэ дахил олан пулун кэм^]этннк артырмаг, эмэк Ьаггыны вэ истеЬсал ет-диклэри мэЬсулларын гиJ-мэтлэрини галдырмагла МДБ^э дахил олан довлэт-лэрин, о чумЛ^дэн. Aзэpбaj-чанын игтиcaдиJjaтынa ¿ени зорбэлэр вура билэрлэр. Она корэ дэ AзэpбaJчaн Руси]а илэ м\тавилэлэриндэ еЬти-¿атлы ол малы дыр. Республикамызын оз пул ва!шди ¿арадыланадэк купонларын, ги^мэтли кагызларын тэтб1» едилмэси чох вачибдир. 1 * Игтисади тэхрибатларын гаршысыны алмаг учун дев-лэт мулмфдти илэ рэгабэт апара билэн хусуси MYЛKиj-¿этин ¿арадылмасы да зэ-руридир. Торпаглар тезликлэ адамлара верилмэлн-дир. ИстёЬсал олмадан саг-лам игтисади]]атдан даныш-маг чэтиндир. ИгтиcaдиJJaт да инсан ки-мидир. Сагламдырса исти-со-¿уг*она тэ'сир етмэз. Зэиф-диреэ Иэр хэстэли]э тутула-чаг. Кэнардан олан Ьэр чур тэ’сир онун сэЬ11этини поза-чаг. Республикамыздакы ичти-маи-си]аси шэраит, иллэрдэн бэри Зыгылыб галмыш сосй-ал проблемлэр. эЬалинин Ьэ-¿ат cэвиJJэcинин ашагы ол-масы кэнар тэ’сирлэрэ гаршы мугавимэт гуввэмизи xeJли азалтмыш, игтисад^-¿атымызын «иммунитет га-бил^]этини» зэифлэтмиш-дир. Бунун нэтичэсидир ки. бэ’зэн адамларьш игтисади марагы cиjacи нстэклэринин эксинэ ¿онэлир. Сэрвэтимиз МДБ-нин базарларына да-шыныр. ИнфлJacиJa дурмадан ар-тыр, игтисади боЬран сур-этлэ дэринлэшир. Биз исэ бунун гаршысыны космополит тэдбирлэрлэ алмага ча-лышырыг. ваЬид. ардычыл игтисади с^асэт ¿еритмирик. Лени -игтисади ганунлар гэбул едэидэ дэ, ону 1^ата кечирэндэ дэ кечикирик. Аряф ГУЛИЛЕВ, «Халг гэзетя*яян мухбяря. л «Бу дашы кям тэрпэ дэчавс?». еялеялэенндэя. - Рассам J. «Асадов.меьтэрем чэнаб сэнмдарлар, мулкилвтин втн формаларындан ОЛАН МУвССИСвЛвРИН РЭЬБвРЛвРИ, САНИБКАРЛАР!1992-чи ИЛ АПРЕЛИН 2-дэ •    ч A2ARBAYCÄN 1N$AAT ШШ]А39РБАЛЧАН С9НМДАРЛАР ЧЭМИЛЭТИИЛК АЧЫГ САТЫШ КЕЧИРИР ТвКЛИФ ЕДИР: И ТЭ МИН ЕДИР:иншмт матермаллары аа комструкси|алары, муасир тияиити тахииласы, машынлар ва махани эм пар, аааданлыг, хамма л, халг истаНлакы мал~ лары. сатышын кадишииин алактром таблосу олан компутарла ишыгландырыгг масыны. БТЭГДИМ ЕДИР:сыгорта, банк ва Нугуги хидматлар. Эрнзаларин габулу сатышын башлаимасаша бир яун галмыш да|аидырылыр.КИРИШ СЭРВЭСТДИРИштиракчилар емт 9.3#-дан башла|араг га|да алыиыр. Сатыш саат 11- да башлаиыр.Сатыш ашагыдакы унванда качкрнлир:    .Бакы, С. Осмароаа (иачммш Садрдяоа) иучасм, •*, м*1рвнун Низами стаио^аеы, «А*арс»иа)атх-книтм» ИБ-иии бииасы. АИБ-да брокер (орлорииии сатина дааам едир.• УГУРПАР ДИЛЭМРИК!АИБ-да га|да алыимамыш сатыш иштиракчыларыиыи иаэарииа: Биржа амалиЦатларыныи Каната качи рилмаемнмн Ьаггы 100 манатдыр. Сатышда иштирак атмак учун почт аа банк раяаизмтлари ¡азылмыш а'тибармаманин олмасы вачибдир. -а- Биржа аеркиси алгы сатгы амалиматы маблагиини 1 фаизнна барабардмр. — ♦ ;
RealCheck